Tải Bài tập về từ trái nghĩa lớp 5 - Bài tập rèn luyện, củng cố về từ trái nghĩa

(Bánh trôi nước - Hồ Xuân Hương).. Hãy đặt một câu với một trong 3 cặp từ trái nghĩa đó. Thành ngữ, tục ngữ nào dưới đây chứa từ trái nghĩa? Gạch chân dưới các từ đó.. a) Ở hiền gặp lành[r]

Bài tập luyện từ và câu lớp 5: TỪ TRÁI NGHĨA

A Lý thuyết

- Khái niệm: Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa trái ngược nhau

- Công dụng :Việc đặt các từ trái nghĩa bên cạnh nhau có tác dụng làm nổi bật những

sự vật, sự việc, hoạt động, trạng thái,

- Lưu ý:

+ Một từ có thể có nhiều từ trái nghĩa với nó, tuỳ theo từng lời nói hoặc câu văn khác nhau

+ Sự đối lập về nghĩa phải đặt trên một cơ sở chung nào đó VD: với từ "nhạt": (muối) nhạt > < mặn: cơ sở chung là "độ mặn"

(đường ) nhạt > < ngọt: cơ sở chung là "độ ngọt"

(tình cảm) nhạt > < đằm thắm : cơ sở chung là "mức độ tình cảm"

(màu áo) nhạt > < đậm: cơ sở chung là "màu sắc"

B Bài tập vận dụng

Bài 1 Khoanh vào chữ cái đứng trước câu trả lời đúng nhất

1 Trong các thành ngữ sau đây, thành ngữ nào không chứa cặp từ trái nghĩa?

A Gần nhà xa ngõ B Lên thác xuống ghềnh

C Nước chảy đá mòn D Ba chìm bảy nổi

2 Cặp từ trái nghĩa nào dưới đây được dùng để tả trạng thái?

A Vạm vỡ - gầy gò B Thật thà - gian xảo

C Hèn nhát - dũng cảm D Sung sướng - đau khổ

3 Từ trái nghĩa với từ “hoà bình” là:

A bình yên B thanh bình C hiền hoà D a,b,c đều sai

4 Từ nào trái nghĩa với từ chăm chỉ?

A chăm bẵm B lười biếng C siêng năng D chuyên cần

5 Từ nào không đồng nghĩa với từ “quyền lực”?

A quyền công dân

B quyền hạn

C quyền thế

D quyền hành

6 Trái nghĩa với từ hạnh phúc là:

A Túng tiếu B Bất hạnh C Gian khổ D Phúc tra

Bài 2 Em hãy gạch chân dưới các cặp từ trái nghĩa có trong những câu tục ngữ sau:

- Yêu trẻ, trẻ đến nhà; Kính già, già để tuổi cho

- Việc nhà thì nhác việc chú bác thì siêng

- Tốt gỗ hơn tốt nước sơn; Xấu người đẹp nết con hơn đẹp người

- Lùi một bước tiến ngàn dặm

Bài 3 Tìm các cặp từ trái nghĩa có trong đoạn văn sau:

Tiếng đàn từ trong phòng bay ra vườn Vài cánh ngọc lan êm ái rụng xuống nền đất mát rượi Dưới đường, lũ trẻ đang rủ nhau thả những chiếc thuyền gấp bằng giấy trên những vũng nước mưa Ngoài Hồ Tây, dân chài đang tung lưới bắt cá Hoa

mười giờ nở đỏ quanh các lối đi ven hồ Bóng mấy con chim bồ câu lướt nhanh trên những mái nhà cao, thấp

….……….…

….……….…

Bài 4 Em hãy gạch chân dưới cặp từ trái nghĩa có trong đoạn thơ sau: Nắng non mầm mục mất thôi Vì thời lúa đó mà phơi cho giòn Nắng già hạt gạo thêm ngon Bưng lưng cơm trắng, nắng còn thơm tho Bài 5 Tìm các từ trái nghĩa với từ “lành” nói về: - Áo: ….………

- Bát: ….………

- Tính tình: ….………

- Thức ăn: ….………

Bài 6 Viết một đoạn văn ngắn 3 đến 5 câu về đề tài Sự ô nhiễm môi trường, trong đó có sử dụng các cặp từ trái nghĩa ….……….…

….……….…

….……….…

….……….…

….……….… Bài 7

a) Tìm 2 từ trái nghĩa với từ bình tĩnh.

….……….…

b) Đặt câu với 1 từ vừa tìm được ….……….…

Bài 8 Gạch chân dưới cặp từ trái nghĩa trong các câu thơ sau: a) Chuồn chuồn bay thấp thì mưa Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm b) Non xanh bao tuổi đã già c) Chỉ vì sương tuyết hóa ra bạc đầu Bài 9 Ghi lại cặp từ trái nghĩa trong các câu sau: a) Việc nhỏ nghĩa lớn (………./……… )

b) Chết vinh còn hơn sống nhục (………./……… )

c) Đoàn kết là sống chia rẽ là chết (………./……… )

d) Chân cứng đá mềm (………./……… )

Bài 10 Tìm các cặp từ trái nghĩa có trong bài thơ sau:

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non

Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn

Mà em vẫn giữ tấm lòng son

(Bánh trôi nước - Hồ Xuân Hương)

Bài 11 Tìm từ trái nghĩa với mỗi từ sau:

thật thà - ………

giỏi giang - ………

cứng cỏi - ………

hiền lành - ………

nhỏ bé - ………

nông cạn - ………

sáng sủa - ………

thuận lợi - ………

vui vẻ - ………

cao thượng - ………

cẩn thận - ………

siêng năng - ………

nhanh nhảu - ………

đoàn kết - ………

hoà bình - ………

Bài 12: Chọn 3 cặp từ trái nghĩa mà em thích ở bài 2 Đặt câu với từng cặp từ trái nghĩa đó ….……….…

….……….…

….……….…

….……….…

….……….…

….……….…

Bài 13: Em hãy tìm từ trái nghĩa với các từ được gạch chân dưới đây: a) Già: Quả già - ………

Người già - ………

Cân già - ………

b) Chạy:

Người chạy - ………

Ô tô chạy - ………

Đồng hồ chạy - ………

c) Chín:

Lúa chín - ………

Thịt luộc chín - ……… Chín chắn - ………

d) Đông Đông cứng - ……… Chợ đông đúc - ……… Mùa đông - ………

Bài 14: Tìm 3 cặp từ trái nghĩa nói về việc học hành Hãy đặt một câu với một trong

3 cặp từ trái nghĩa đó

- Cặp từ trái nghĩa về việc học hành:

….……….…

- Đặt câu:

….……….…

….……….… Bài 15 Thành ngữ, tục ngữ nào dưới đây chứa từ trái nghĩa? Gạch chân dưới các từ đó

a) Ở hiền gặp lành

b) Cao chạy xa bay

c) Tốt gỗ hơn tốt nước sơn

d) Chết trong còn hơn sống đục

Bài 16

a) Nối ô chữ bên trái với ô chữ thích hợp bên phải để được các thành ngữ, tục ngữ

b) Chép lại các câu thành ngữ, tục ngữ có chứa cặp từ trái nghĩa Gạch chân dưới các cặp từ đó

….……….…

….……….…

….……….…

….……….…

Bài 17 Tìm các cặp từ trái nghĩa trong số những từ cho dưới đây : sướng, đói, bé, nặng, khổ, may, nhiều, ít, no, rủi, lớn, nhẹ ….……….…

….……….…

….……….…

….……….…

Bài 18 Tìm từ trái nghĩa với mỗi từ sau : a) khiêm tốn - ……… … b) tiết kiệm - ………

c) cẩn thận - ……… d) nhọc nhằn -………

Bài 19 Đặt 2 câu có chứa các từ trái nghĩa Gạch chân dưới các từ em sử dụng

….……….…

….……….…

….……….… Bài 20 Gạch dưới các cặp từ trái nghĩa trong những câu thơ sau :

a) Sáng ra bờ suối, tối vào hang Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng

b) Ngọt bùi nhớ lúc đắng cay

Ra sông nhớ suối có ngày nhớ đêm

c) Có gì đâu, có gì đâu

Mỡ màu ít, chắc dồn lâu hóa nhiều

Bài 21

a) Viết 3 từ trái nghĩa với từ nhạt

….……….… b) Đặt 1 câu có từ nhạt và 1 câu có từ trái nghĩa với nhạt:

….……….…

….……….… Bài 22: Tìm các cặp từ trái nghĩa chỉ:

- Sự trái ngược về thời gian:

- Sự trái ngược về khoảng cách:

….……….…

- Sự trái ngược về kích thước thẳng đứng:

….……….… Bài 23 Tìm những cặp từ trái nghĩa :

- Miêu tả tính cách:

….……….…

- Miêu tả tâm trạng

….……….…

- Miêu tả cảm giác:

….……….… Bài 24 Tìm từ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh các tục ngữ dưới đây:

- Chết đứng còn hơn sống …………

- Chết ………… còn hơn sống đục

- Chết vinh còn hơn sống …………

- Chết một đống còn hơn sống …………

Bài 25 Tìm từ trái nghĩa với mỗi từ sau: nhỏ bé, sáng sủa, vui vẻ, cao thượng, cẩn thận, đoàn kết

….……….…

….……….…

….……….… Bài 26 Đặt câu với cặp từ trái nghĩa dày - thưa (Hai từ trái nghĩa cùng xuất hiện trong một câu)

….……….…

….……….… Bài 27 Tìm từ trái nghĩa trong khổ thơ dưới đây Phân tích tác dụng cặp từ trái nghĩa tìm được

Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ

Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng

Nguyễn Khoa Điềm

C Một số câu trích trong đề thi vào lớp 6:

Câu 1 (Năm 2009) Tìm những cặp từ trái nghĩa để điền vào chỗ trống trong các câu tục ngữ, thành ngữ sau:

a/ Đi hỏi …… … về nhà hỏi … ……

b/ ………… kính … … … nhường

c/ Khoai đất …… … mạ đất …… …

d/ Thức ……… dậy………

Câu 2 (Năm 2008) Điền cặp từ trái nghĩa vào các câu thành ngữ :

a/ Kính……… yêu…………

b/ Gần……… xa………… ……

c/ Trước……… sau…………

d/ ……… … khơi……… lộng

Tham khảo các dạng bài tập Luyện từ và câu lớp 5