Bài giảng Xây dựng văn bản pháp luật: Bài 1 – ThS. Huỳnh Nữ Khuê Các

Bài giảng Xây dựng văn bản pháp luật - Bài 1: Khái quát về soạn thảo văn bản pháp luật cung cấp kiến thức cơ bản về các loại văn bản pháp luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam; những kiến thức về thể thức và kỹ thuật xây dựng một văn bản pháp luật và một số văn bản hành chính khác. Mời các bạn cùng tham khảo bài giảng để nắm chi tiết hơn nội dung nghiên cứu.

XÂY DỰNG VĂN BẢN PHÁP LUẬT

GV: ThS Huỳnh Nữ Khuê Các Email:cac.hnk@huflit.edu.vn

Kỹ năng

• Giúp sinh viên có kỹ năng soạn thảo văn bản pháp luật và các văn bản hành chính thông dụng khác ở các công ty cũng như các cơ quan nhà nước

Thái độ

• Giúp sinh viên có ý thức về xây dựng một văn bản nói chung

và ý thức trong việc sử dụng ngôn ngữ trong văn bản

Phân loại Thời

lượng

Tỷ trọng (%)

20% TB của 3 bài kiểm tra

- SV soạn thảo một văn bản PL theo yêu cầu của GV trong quá trình học (2B)

- Kiểm tra trắc nghiệm (1B)

Kiểm tra cuối

kỳ

60 phút 60% Bài thi kiểm tra tự luận

3

Nhiệm vụ của sinh viên

• Tham gia trên lớp ít nhất 70% (điểm danh)

• Đọc trước giáo trình và các văn bản pháp luật trong

phần Tài liệu học tập; Tham gia kiểm tra giữa kỳ và

các bài kiểm tra khác khi GV yêu cầu

• Tham gia thi kết thúc học phần

• Chủ động tự học theo những vấn đề mà giảng viên

gợi ý

Tài liệu học tập

• Giáo trình Kỹ thuật xây dựng văn bản pháp luật, ĐH

Luật Tp.HCM, NXB Hồng Đức, 2018*

• Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015

• Nghị định 34/2016/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi

hành Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật

• Thông tư 01/2011/TT-BNV hướng dẫn thể thức và kỹ thuật

trình bày văn bản hành chính do Bộ Nội vụ ban hành

• Nghị quyết 351/2017/UBTVQH14 quy định thể thức và kỹ

thuật trình bày văn bản QPPL của UBTVQH, UBTVQH, CTN5

Nội dung chính môn học

Bài 1 KHÁI QUÁT VỀ SOẠN THẢO VĂN BẢN PHÁP LUẬT

Bài 2 THỂ THỨC VÀ KỸ THUẬT TRÌNH BÀY VĂN BẢN

Bài 3 NGÔN NGỮ TRONG VĂN BẢN PHÁP LUẬT

Bài 4 HIỆU LỰC VÀ NGUYÊN TẮC ÁP DỤNG VĂN BẢN PHÁP

Nội dung Bài 1

• Tính chất của kỹ thuật soạn thảo văn bản pháp luật

• Ý nghĩa của soạn thảo VBPL

9

Khái niệm văn bản pháp luật

Văn bản pháp luật là hình thức thể hiện

bằng ngôn ngữ viết các quyết định mang

tính ý chí nhà nước, do các cơ quan hoặc

người có thẩm quyền của các cơ quan

nhà nước ban hành, theo các hình thức,

thủ tục do pháp luật quy định để điều

chỉnh các quan hệ xã hội phù hợp với ý

chí nhà nướcBao gồm VBQPPL và VB AD QPPL

10

Đặc điểm của văn bản pháp luật

* Công chức khi thi hành công vụ

* Người chỉ huy tàu bay, tàu biển

- Chủ trương, chính sách

- QT xử sự chung

- Mệnh lệnh

Theo Luật ban hành VB QPPL 2015

Tên loại VB, thể thức & kỹ thuật trình bày

- Tuyên truyền, phổ biến

- Tổ chức hành chính

- Cưỡng chế

* Được xác lập bằng ngôn ngữ viết

* Có giá trị điều chỉnh mang tính pháp lý

11

Chức năng của VBPL

Pháp lý

Thông tinQuản lý

Văn hóa - Xã hộiPhản ánh, thống kê

• Văn bản pháp luật được phân thành mấy loại,

Văn bản quy phạm pháp luật

CQNN, người

có thẩm quyền

ban hành

Theo thẩm quyền hình thức do luật quy định

Ban hành theo đúng trình tự luật định

Chứa đựng quy tắc

xử sự mang tính bắt buộc chung, AD nhiều lần trong cuộc

sống

Được NN bảo đảm thực hiện

Các chủ thể sau có thẩm quyền ban hành VBQPPL?

qHĐND huyện – Chủ tịch HĐND huyện

qUBND huyện – Chủ tịch UBND huyện

qTAND huyện – Chánh án TAND huyện

qVKSND huyện – Viện trưởng VKSND huyện

qCác phòng – Trưởng phòng

17

VD về QPPL

Điều 31 Luật GTĐB 2008

1 Người điều khiển xe đạp chỉ được chở

một người, trừ trường hợp chở thêm một trẻ

em dưới 7 tuổi thì được chở tối đa hai người

3.Người điều khiển, người ngồi trên xe đạp máy

phải đội mũ bảo hiểm có cài quai đúng quy

cách

VB AD QPPL

Văn bản áp dụng QPPL (còn gọi

là văn bản cá biệt) là văn bản

do chủ thể có thẩm quyền ban hành, theo trình tự, hình thức, thủ tục do pháp luật quy định, nhằm áp dụng quy phạm pháp luật vào từng trường hợp cụ thể, có hiệu lực áp dụng một

3 Đúng hình thức

Các văn bản dưới đây có phải là VB ADQPPL?

• Quyết định phê chuẩn kết quả bầu cử chức vụ Chủ

• So sánh văn bản quy

phạm pháp luật và văn bản áp dụng quy

phạm pháp luật?

21

21

—Đều do các có thẩm quyền ban hành

—Đều được ban hành theo nhất định

—Đều thể hiện dưới những hình thức nhất định theo tên gọi như điều 3 NĐ 34/2016.

—Đều được nhà nước đảm bảo thực hiện.

Giống

Ø Trình tự, thủ tục ban hành thường hơn.

Ø Mang tên gọi khác nhau: luật, pháp lệnh, nghị định, thông tư.

Ø Số và kí hiệu văn bản được ghi kèm theo ban hành

Ø Số: 14……… /QĐ-TTg; Số :…………/ 2015 /QĐ-UBND

Ø Trình tự, thủ tục

Ø Thường chỉ mang tên gọi là

Ø Số và ký hiệu văn bản ghi năm ban hành

Khác

VB QPPL

VB ADQPPL

-Một số khái niệm về các loại văn bản khác

• Văn bản luật và văn bản dưới luật

để đề nghị hoặc trả lời các yêu cầu,

chất vấn

Không có tên gọi

Có tên gọi

Công văn

• Thông báo: Công bố cho các các đối tượng

có liên quan về sự thay đổi, chấm dứt của

một số hoạt động

• Tờ trình: Để đề xuất cấp trên một chủ

trương, phương án, một giải pháp mới; Được

sử dụng để ghi nhận lại sự việc, vụ việc thực

tế đã hoặc đang xảy ra để làm chứng cứ pháp

lý

• Biên bản: Sử dụng trong hoạt động của: Cá

nhân Doanh nghiệp Giữa cơ quan nhà nước

với công dân

27

• Báo cáo:

là những văn bản trình bày nội dung trọng tâm,

nổi bật hoặc cập nhật cho một đối tượng cụ thể

Báo cáo thường được sử dụng để nêu lên các kết

quả của một hoạt động, công tác, một thử nghiệm,

điều tra, hoặc báo cáo yêu cầu

• Công văn:

Công văn là các văn bản hành chính dùng để giao

tiếp, trao đổi, hướng dẫn công việc giữa cơ quan

nhà nước với nhau hoặc giữa cấp trên với cấp dưới,

cấp dưới với cấp trên

Phân biệt VBHC và VB ADQPPL

• Quyết định nâng lương

• Quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm, khen

thưởng, kỷ luật cán bộ công chức

• Tờ trình về việc sử dụng các nguồn vốn đầu tư

công chưa giải ngân hết

• Chỉ thị về phát động thi đua, biểu dương người

tốt việc tốt,…

• Báo cáo của Chính phủ về việc triển khai chương

trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới

• Nghị quyết miễn nhiệm tư cách Đại biểu Hội

đồng nhân dân huyện A đối với bà Nguyễn Thị B

Phân biệt VBHC và VB ADQPPL

👌

👌

👌

Câu hỏi tình huống:

Nhà hàng A bị xử phạt hành chính dokhông đảm bảo vệ sinh an toàn thựcphẩm:

+ Biên bản về vi phạm hành chính?

+ Quyết định xử phạt vi phạm hànhchính?

Viết từ 10-15 dòng nhận định: VBPL là công cụ cho

NN quản lý và điều hành nền kinh tế- xã hội Khẳng định đó đúng hay sai?

Lấy 3 ví dụ cho mỗi loại văn

bản (VBQPPL, VBHC, VBADQPPL)

33

Phân biệt văn bản áp dụng quy phạm pháp luật và văn bản hành chính khác?

Lấy 3 ví dụ cho mỗi loại văn

bản (VBQPPL, VBHC, VBADQPPL)

THẨM QUYỀN BAN HÀNH VĂN BẢN PHÁP LUẬT

• Thẩm quyền ban hành văn bản QPPL

• Thẩm quyền ban hành văn bản áp dụng QPPL

35

• Thẩm quyền: Là quyền chính thức được xem xét

để kết luận, định đoạt và quyết định 1 vấn đề

(1) Mỗi chủ thể có thẩm quyền chỉ được ban hành một

hoặc một số loại VB nhất định.

(2)Mỗi loại Văn bản phù hợp với từng công việc cụ thể.

Khái niệm thẩm quyền

Thẩm quyền ban hành văn bản QPPL

• Là quyền của các chủ thể xem xét, quyết định

việc ban hành văn bản có chứa đựng các

QPPL, theo hình thức, trình tự, thủ tục quy

định trong Luật BHVBQPPL, để điều chinh các

quan hệ xã hội phát sinh trên phạm vi cả

THÔNG TƯ…

BT, TTCQNB

CA TANDTC, VTVKSNDTC

• Là việc cơ quan, người có thẩm quyền ban

hành văn bản theo đúng hình thức đã được

quy định tại Luật ban hành văn bản quy phạm

pháp luật

• Tên gọi văn bản

àĐ4 Luật ban hành văn bản QPPL

• Các cơ quan thuộc Chính phủ có được ban hành văn bản quy phạm pháp luật

không?

41

1 Ủy ban Dân tộc có quyền ban hành VBQPPL

2 Bộ trưởng Bộ GD & ĐT có quyền ban hành

văn bản quyết định, chỉ thị và thông tư

3 Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ có thẩm

quyền ban hành VBQPPL dưới hình thứcthông tư liên tịch

4 Tất cả các cơ quan hành chính nhà nước ở

địa phương đều có thẩm quyền ban hànhVBQPPL.

Thẩm quyền về nội dung

• Là việc CQ, người có thẩm quyền ban hành văn bản phù hợp với thẩm quyền của mình theo quy định

Cơ quan, cá nhân quản lý trong lĩnh vực, phạm

vi, ngành được quyền ban hành VBQPPL quy

định trong lĩnh vực, phạm vi, ngành đó

Chính phủ quản lý nhiều lĩnh vực trong đời

sống xã hội à……… quy định trong tất

cả lĩnh vực đó.

Thẩm quyền ban hành văn bản AD QPPL

Thẩm quyền ban hành văn bản áp dụng QPPL là

quyền chính thức được xem xét, quyết định của

chủ thể có thẩm quyền trong việc ban hành văn

Điều 4 Nghị định 110/2004/NĐ-CP

Luật Tổ chức các CQNN

Luật Tổ chức Quốc hội 2014 Luật Tổ chức CP 2015 Luật Tổ chức CQĐP 2015 Luật tổ chức TAND 2015 Luật tổ chức VKSND 2015

VĂN BẢN QĐ NỘI QUY THƯ VIỆN TRƯỜNG ĐH X (BỘ GDĐT)

Thời gian

Đ38 NĐ

Không gian Đối tượng tác động

Nguyên tắc áp dụng VBQPPL

• AD thời điểm bắt đầu có hiệu lực

• Có qđ hồi tốà AD theo qđ đó

• Không AD: ko quy định TNPL hoặc qđ TNPL nhẹ hơn đ/v

hành vi xảy raà AD VB mới

• Quy định khác nhau cùng 1 vấn đề: AD văn bản có

hiệu lực pháp lý cao hơn

• Cùng 1 cơ quan ban hành có qđ khác nhau cùng 1 vấn

đề: AD qđ của VB ban hành sau

• VBPL trong nước qđ khác ĐUQT àAD qđ của ĐUQT mà

VN là TV; trừ Hiến pháp

49

1 HIẾN PHÁP

51

Hiến pháp do ai ban hành, có hiệu lực như thế nào trong hệ thống pháp luật Việt Nam?

Khái

niệm

Hiến pháp là đạo luật cơ bản do cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất ban hành, Hiến pháp quy định tổ chức nhà nước, cơ cấu chức năng, nhiệm vụ các cơ quan nhà nước ở trung ương và quyền cơ bản của

tính tối cao (tính trội)

tính cơ bản ổn định và điển hình

chỉ điều chỉnh những quan hệ

cơ bản, chủ đạo mang tính nguyên tắc và nền tảng nhất

1

Thẩm quyền ban hành Hiến pháp ở VN

• Quốc hội có quyền làm Hiến pháp và sửa đổi

Hiến pháp

• Chủ tịch nước, Ủy ban Thường vụ Quốc hội,

Chính phủ hoặc ít nhất một phần ba tổng số

đại biểu Quốc hội, Chính phủ hoặc ít nhất một

phần ba tổng số đại biểu Quốc hội có quyền

đề nghị làm Hiến pháp, sửa đổi Hiến pháp khi

có ít nhất hai phần ba tổng số đại biểu Quốc

hội biểu quyết tán thành

1

55

Hiệu lực của Hiến pháp

• Hiến pháp là luật cơ bản của nước Cộng hoà

xã hội chủ nghĩa Việt Nam, có giá trị pháp lý

cao nhất Mọi văn bản pháp luật khác phải

phù hợp với Hiến pháp

1

2 BỘ LUẬT, LUẬT NGHỊ QUYẾT CỦA

- Dùng để cụ thể hóa Hiến pháp, đặt ra các quy định điều

chỉnh những quan hệ xã hội quan trọng và ổn định phát

sinh trong quản lý nhà nước.

- Luật quy định các vấn đề cơ bản thuộc lĩnh vực kinh tế- Xã

hội, quốc phòng, an ninh, tài chính, tiền tệ, ngân sách,

thuế, dân tộc, tôn giáo, văn hóa, giáo dục, y tế, khoa học,

công nghệ, môi trường, đối ngoại, tổ chức và hoạt động của

BMNN, chế độ công vụ, cán bộ, công chức, quyền và nghĩa

vụ của công dân.

(K1Đ15 LBHVBQPPL)

• Bộ luật và đạo luật có khác nhau hay không?

• Có bao nhiêu Bộ luật trong hệ thống pháp luật

của VN hiện nay?

59

Nghị quyết của QH

2

Nghị quyết là hình thức văn bản quyết

định về những vấn đề cơ bản sau khi được

hội nghị bàn bạc, thông qua bằng biểu

quyết theo đa số, biểu thị ý kiến hay ý định

của một cơ quan, tổ chức về một vấn đề

nhất định Nghị quyết của QH (K2Đ15 LBHVBQPPL)

Giá trị pháp lý của Nghị quyết của QH?

• NQ của QH có GTPL cao hơn luật?

• NQ của QH có GTPL ngang bằng Luật?

• NQ của QH có GTPL dưới luật?

61

NHẬN ĐỊNH

1 Nghị quyết QPPL của Quốc hội luôn có giá trị pháp

lý dưới văn bản luật

2 Theo quy định của PL hiện hành, Chính phủ có

quyền ban hành Nghị quyết về việc điều chỉnh địagiới hành chính cấp huyện

3 Nghị định của Chính phủ chỉ được sử dụng để quy

định những vấn đề hết sức cần thiết nhưng chưa

đủ điều kiện xây dựng thành luật hoặc pháp lệnh

62

3 PHÁP LỆNH, NGHỊ QUYẾT

CỦA UBTVQH

63

Pháp lệnh của UBTVQH

Ý nghĩa: Quy định những vấn đề được Quốc hội

giao; sau một thời gian thực hiện, trình QH xem

xét, quyết định ban hành Luật

Chủ thể có thẩm quyền ban hành: UBTVQH

Phạm vi: Tương đương như Luật

3

Nghị quyết của UBTVQH

• Được dùng để đặt ra các quy định về đường

lối, chính sách pháp luật, các biện pháp quản

lý trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, các

quy định thực hiện trong hoạt động nội bộ cơ

quan nhà nước hoặc để giải thích, hướng dẫn

thực hiện văn bản quy phạm pháp luật khác

(K2Đ16 LBHVBQPPL)

65

• Nghị quyết số 459/NQ-UBTVQH14 ngày 12/12/2017

của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc tiếp tục nâng

cao hiệu quả việc thực hiện chính sách, pháp luật đối

với cá nhân, tổ chức khai thác, nuôi trồng, chế biến

hải sản trong phát triển kinh tế biển gắn với bảo đảm

quốc phòng, an ninh

• Nghị quyết số 412/2017/UBTVQH14 ngày

24/07/2017 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về

chương trình giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc

hội năm 2018

•

• Nghị quyết số 379/2017/UBTVQH14 ngày

04/5/2017 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về

việc điều chỉnh Chương trình xây dựng luật, pháp

lệnh năm 2017

• Nghị quyết số 345/NQ-UBTVQH14 ngày

25/01/2017 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban

hành Đề án tổng thể chuẩn bị và tổ chức Đại hội

các cơ quan kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI)

lần thứ 14

67

4 LỆNH, QUYẾT ĐỊNH CỦA CHỦ TỊCH NƯỚC

Lệnh, quyết định của CTN

Tổng động viên hoặc động viên cục bộ, công

bố, bãi bỏ tình trạng khẩn cấp căn cứ vào nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội; công

bố, bãi bỏ tình trạng khẩn cấp trong cả nước hoặc ở từng địa phương trong trường hợp Ủy ban thường vụ Quốc hội không thể họp được;

Vấn đề khác thuộc thẩm quyền của Chủ tịch nước

4

69

• Công bố Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh

• Công bố qđ tình trạng chiến tranh; công bố

quyết định đặc xá

• Tổng động viên

5 NGHỊ ĐỊNH CỦA

CHÍNH PHỦ NGHỊ QUYẾT LIÊN TỊCH CỦA CP & ĐOÀN CHỦ TỊCH UBTW

MTTQVN

71

5 Nghị định của Chính phủ

• Chi tiết điều, khoản, điểm được giao trong

luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị

quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, lệnh,

quyết định của Chủ tịch nước;

• Các biện pháp cụ thể để tổ chức thi hành Hiến

pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp

lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc

5 Nghị định của Chính phủ

• Các biện pháp để thực hiện chính sách ; những

vấn đề liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của

từ hai bộ, cơ quan ngang bộ trở lên; nhiệm vụ,

quyền hạn, tổ chức bộ máy của các bộ, cơ quan

ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ

quan khác thuộc thẩm quyền của Chính phủ;

• Vấn đề cần thiết thuộc thẩm quyền của Quốc

hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội nhưng chưa đủ

điều kiện xây dựng thành luật hoặc pháp lệnh

73

Nghị quyết liên tịch

• Ủy ban thường vụ Quốc hội hoặc Chính phủ

và Đoàn Chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận

Tổ quốc Việt Nam ban hành, nghị quyết liên

tịch để quy định chi tiết những vấn đề được

luật giao

75

6 QUYẾT ĐỊNH CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ

77

6 Quyết định của thủ tướng chính phủ

• 1 Biện pháp lãnh đạo, điều hành hoạt động của Chính

phủ và hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến

địa phương, chế độ làm việc với các thành viên Chính

phủ, chính quyền địa phương và các vấn đề khác thuộc

thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ;

• 2 Biện pháp chỉ đạo, phối hợp hoạt động của các thành

viên Chính phủ; kiểm tra hoạt động của các bộ, cơ quan

ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chính quyền địa

phương trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của

Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

78

6

• a) Phê duyệt chiến lược, chương trình, đề án, dự án,

kế hoạch;

• b) Giao chỉ tiêu kinh tế - xã hội cho cơ quan, đơn vị;

• c) Thành lập trường đại học; thành lập các ban chỉ

đạo, hội đồng, ủy ban để thực hiện nhiệm vụ trong

một thời gian xác định;

• d) Khen thưởng, kỷ luật, điều động công tác;

• đ) Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, cho từ chức,

tạm đình chỉ công tác cán bộ, công chức;

79

7 NGHỊ QUYẾT CỦA HĐTP TANDTC