ÔN tập CHỦ NGHĨA xã hội KHOA học

Định nghĩa giai cấp công nhân và giải thích: - Giai cấp công nhân là một tập đoàn người có tính chất xã hội ổnđịnh hay chính là con đẻ đẻ của nền đại công nghiệp tư bản chủnghĩa, đại biể

NỘI DUNG ÔN TẬP CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

Chương 2: Sứ mệnh của giai cấp công nhân

1 Định nghĩa giai cấp công nhân và giải thích:

- Giai cấp công nhân là một tập đoàn người có tính chất xã hội ổnđịnh hay chính là con đẻ đẻ của nền đại công nghiệp tư bản chủnghĩa, đại biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến Vì vậy, giaicấp công nhân lao động trong nền sản xuất vật chất có tính côngnghiệp ngày càng hiện đại có tính xã hội cao, trực tiếp hoặc giántiếp sử dụng công cụ sản xuất Tuy nhiên, giai cấp công nhân lànhững người không có tư liệu sản xuất nên phải bán sức cho nhà

tư bản và bị nhà tư bản bóc lột giá trị thặng dư Do đó, họ cũng

là những người lao động tự do những người bán sức lao độngcủa mình để kiếm sống

2 Phân tích điều kiện chủ quan của giai cấp công dân trong việc thực hiện sứ mệnh

- Điều kiện chủ quan để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnhcủa mình chính là: sự phát triển của bản thân giai cấp công nhân

cả về số lượng và chất lượng (thấm nhuần tư tưởng Mác Lênin,

và có sự lãnh đạo từ một chính đảng); địa vị xuất phát của giaicấp công nhân Bản thân giai cấp công nhân ra đời cùng với

phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa có thể nói là con đẻ đẻcủa nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa, từng bước trưởngthành về số lượng và chất lượng Số lượng giai cấp công nhântăng ở tất cả các nước đồng thời đa dạng về cơ cấu với nhiềungành khác nhau Đi liền với sự phát triển về số lượng là sự pháttriển về chất lượng giai cấp công nhân để đảm bảo giai cấp côngnhân hoàn thành sứ mạng lịch sử của mình Bản thân giai cấpcông nhân luôn có sự nâng cao trong trình độ nhận thức, họcvấn và khoa học công nghệ cũng như tay nghề điều đó thể hiện

rõ nhất ở phương thức lao động lao động trí óc sáng tạo ngàymột tăng lên thay thế lao động giản đơn, cơ bắp Từ hoạt độngkinh tế, đến hinh thức đấu tranh kinh tế đấu tranh tư tưởng, từngbước hoạt động chính trị và đầu tranh chính trị Sự giác ngộ giaicấp đã dẫn tới hình thành chính đảng tiên phong Bản thân giaicấp công nhân đã trở thành cơ sở xã hội, nhân tố xã hội quantrọng nhất của Đảng Cộng sản

3 Phân tích điều kiện khách quan của giai cấp công dân trong việc thực hiện sứ mệnh

Điều kiệnkhách quan của giai cấp công dân trong việc thực hiện

sứ mệnh là:

- Một là, giai cấp công nhân, con đẻ của nền sản xuất công nghiệphiện đại, được nền công nghiệp hiện đại rèn luyện, tổ chức lạithành một lực lượng xã hội hùng mạnh đồng thồi bị áp bức bóclột nặng nề, là giai cấp đối kháng trực tiếp với giai cấp tư sản.Trong phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa giai cấp côngnhân là lực lượng sản xuất, đại diện cho phương thức sản xuấttiên tiến Do vậy đây là bộ phận đông nhất, cách mạng nhất vàquyết định nhất

- Hai là, địa vị kinh tế xã hội khách quan còn tạo ra khả năng chogiai cấp công nhân trở thanh giai cấp triệt để cách mạng nhất cokhả năng đoàn kết các giai cấp khác, đi đầu trong cuộc đấu tranhchồng giai cấp tư sản Giai cấp công nhân có khả năng đoàn kếttoàn bộ giai cấp có lý luận Cách mạng và khoa học dẫn đường

đó là chủ nghĩa Mác – Lênin Điều đó làm cho giai cấp côngnhân có tinh thần giác ngộ, tinh thần Cách mạng ý thức tổ chức

kỷ luật cao hơn các giai cấp tầng lớp khác trong xã hội Chủnghĩa Mác – Lênin

4 Phân tích đặc điểm của giai cấp công dân VN

- Giai cấp công nhân Việt Nam sinh ra trong lòng một dân tộc cótruyền thống đấu tranh bất khuất chống giặc ngoại xâm

- Giai cấp công nhân Việt Nam ra đời và từng bước trưởng thànhtrong không khi sục sôi của một loạt phong trào yêu nước và cáccuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp

- Ra đời, trưởng thành vào lúc phong trào cộng sản và công nhânquốc tế phát triển mạnh, cách mạng tháng Mười Nga thànhcông, nhà yêu nước Nguyễn Ái Quốc trên con đường tìm đếnvới chủ nghĩa Mác Lênin

- Đại bộ phận giai cấp công nhân Việt Nam xuất thân từ nông dân

và các tầng lớp khác

Thực tiễn lịch sử Việt Nam chi rõ giai cấp công nhân ra đờichưa bao lâu, ngay cả khi chưa có Đảng ra đời đã tổ chức nhiêucuộc đấu tranh tự phát chống thực dân Pháp Khi Đảng cộng sảnViệt Nam ra đời lãnh đạo Vai trò của Giai cấp công nhân ViệtNam đã thể hiện trên thực tế lãnh đạo nhân dân Việt Nam đạtđược những thành tựu to lớn trong thế kỷ XX

5 Phân tích đặc điểm của công dân VN trong đối sánh (đối chiếu và so sánh) với đặc điểm của giai cấp công nhân quốc tế

- Ra đời muộn (thế kỉ 20) Phát triển trong một nước nông nghiệp(tư duy) lạc hậu

- Giai cấp công nhân Việt Nam trưởng thành trong ách thống trịphong kiến và ách đô hộ của thực dân Vì vậy sứ mệnh đầu tiên:Giải phóng dân tộc, đánh đuổi thực dân Sau đó, mới là mục tiêuchung giải phóng con người khỏi ách áp bức bóc lột Còn giaicấp công nhân quốc tế nhiệm vụ hàng đầu là làm sao để giảiphóng giai cấp của mình và toàn thể nhân dân lao động.

- Bên cạnh đó giai cấp công nhân Việt Nam còn phải đối mặt vớirất nhiều khó khăn so với giai cấp công nhân quốc tế Việt Namxuất phát từ một nước nông nghiệp lạc hậu kinh tế còn rất nhiềukhó khăn, sự sụp đổ của XHCN ở Liên bang nga, sự giao thờiquá độ của CNXH, các thế lực chống phá bôi bác -> dễ bị cô lập-> cần chỉnh đốn lại Đảng và nhà nước -> chấn chỉnh nội bộ

- Nhưng so với giai cấp quốc tế, điểm vượt trội của giai cấp côngnhân Việt nam đó là tinh thần liên minh, giai cấp công nhânthấm nhuần tinh thần yêu nước và tinh thần tự tôn dân tộc cũngnhư tư tưởng Mác-Lênin theo định hướng tư tưởng Hồ ChíMinh

- Xuất thân: chủ yếu là nông dân nên có mối quan hệ mật thiết tiền đề mối quan hệ nông-công-trí Ngày nay, cùng với giai cấp công nhân quốc tế, giai cấp công nhân Việt Nam ngày càng phát

triển, trí thức hoá cùng với cách mạng công nghệ 4.0 để xây dựng xã hội học tập, tăng lên cả về số lượng và chất lượng, gia nhập vào rất nhiều ngành nghề

Chương 3: Chủ nghĩa xã hội và thời kì quá độ

1 Tại sao nói CNXH là xã hội do nhân dân lao động làm chủ? Liên hệ thực tế?

Chủ nghĩa xã hội do dân lao động làm chủ vì chủ nghĩa xã hội làmột chế độ chính trị dân chủ, nhà nước xã hội chủ nghĩa với hệthống pháp luật và hệ thống tổ chức ngày càng hoàn thiện sẽquản lý xã hội ngày càng hiệu quả Đây là đặc trưng thể hiệnthuộc tính bản chất của chủ nghĩa xã hội, xã hội vì con người và

do con người; nhân dân mà nòng cốt là nhân dân lao động là chủthể của xã hội thực hiện quyền làm chủ ngày càng rộng rãi vàđầy đủ trong quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

“con người cuối cùng làm chủ tồn tạo xã hội của chính mình”

2 Đặc điểm thời kì quá độ Liên hệ với VN

Xã hội của thời kì quá độ là xã hội có sự đan xen của nhiều tàn

dư về mọi phương diện đạo đức, kinh tế, tinh thần của chủ nghĩa

tư bản và những yếu tố mới mang tính chất xã hội chủ nghĩa củachủ nghĩa xã hội mới phát sinh chưa phải là chủ nghĩa xã hội đãphát triển trên cơ sở của chính nó

- Trên lĩnh vực kinh tế: tồn tại nền kinh tế nhiều thành phần, tậptrung là thành phần kinh tế nhà nứơc, trong đó có thành phần đối

lập Theo Lênin thì thời kì này tồn tại 5 thành phần kinh tế: Kinh

tế gia trưởng, kinh tế hàng hóa nhỏ, kinh tế tư bản, kinh tế tưbản nhà nước, kinh tế xã hội chủ nghĩa

- Trên lĩnh vực kinh tế chính trị: giai cấp công nhân nắm và sửdụng quyền lực trấn áp giai cấp tư sản tiến hành xây dựng một

xã hội không giai cấp Xây dựng toàn diện xã hội mới với trọngtâm là xây dựng nhà nước có tính kinh tế và hình thức mới-cơbản là hòa bình tổ chức xây dựng

- Trên lĩnh vực tư tưởng văn hóa: Tồn tại nhiều tư tưởng khácnhau Giai cấp công nhân thông qua đội tiền phong của mình làĐảng Cộng sản từng bước xây dựng văn hóa vô sản, tiếp thu giátrị văn hóa dân tộc và tinh hoa nhân loại, bảo đảm nhu cầu vănhóa-tinh thần ngày một tăng lên của nhân dân

- Trên lĩnh vực xã hội: Còn tồn tại nhiều giai cấp, tầng lớp và sựkhác biệt giữa các giai cấp xã hội, vừa mang tính đối kháng, vừa

hỗ trợ nhau Vì vậy, đây là thời kì chống áp bực bất công, xóa

bỏ tệ nạn tàn dư của xã hội cũ để lại, thiết lập xã hội trên cơ sởthực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động là chủ đạo

 Liên hệ với Việt Nam: Việt Nam đang từng bước tiến lên chủnghĩa xã hội trong thời kì vừa khó khăn vừa thuận lợi đan xen

Nhìn vào Việt Nam, ta có thể thấy rõ những đặc điểm của mộtđất nước đang trong thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội Khôngdừng lại ở đó, Việt Nam còn là một nước xuất phát từ xã hội nửathực dân nửa phong kiến, “một cổ hai chòng” với những hậu quảnặng nề không chỉ về xã hội mà còn về tư tưởng, văn hóa,…Nhưng Đảng Cộng sản Việt Nam xác định quá độ chủ nghĩa xãhội bỏ qua chế độ tư bản là sự lựa chọn duy nhất phản ánh quyluật phát triển khách quan của xã hội Việt Nam và vẫn luôn cóphương hướng rõ ràng xây dựng một nhà nước của dân do dân

và vì dân, phát triển không ngừng lực lượng sản xuất, từng bướcthiết lập quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa, đại đoàn kết dân tộc,xây dựng Đảng trong sạch vững mạnh về chính trị, tư tưởng và

tổ chức…

3 Nội dung cơ bản của con đường đi lên CNXH bỏ qua chế độ

tư bản chủ nghĩa của VN

- Thứ nhất, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tu bản chủnghĩa là con đường cách mạng tất yếu khách quan, con đườngxây dựng đất nước trong thời kà độ lên chủ nghĩa xã hội ở nướcta

- Thứ hai, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủnghĩa, tức là bị qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sảnxuất và kiến trúc thượng tầng tư ba chủ nghĩa Điều đó có nghĩa

là trong thời kỳ quá độ còn nhiều hình thức sở hữu, nhiều thànhphần kinh tế, song sở hữu tư nhân tu bản chủ nghĩa và thànhphần kinh tế tư nhân tư bản tư bản chủ nghĩa không chiếm vaitrò chủ đạo, thời kỳ quá độ còn nhiều binh thức phân phối, ngoàiphân phối theo lao động vẫn là chủ đạo côn phân phối theo mức

độ đóng góp và quỹ phúc lợi xã hội; thời kỳ quá độ vẫn cònquan hệ bóc lột và bị bóc lột, song quan hệ bốc lột tư bản chủnghĩa không giữ vai trò thống trị

- Thứ ba, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủnghĩa đài hội phải tiếp thu, kể thừa những thành tựu mà nhânloại đã đạt được dưới chủ nghĩa tư bản, đặc biệt là những thànhtựu về khoa học và công nghệ, thành tựu về quân lý để phát triển

xã hội, quản lý phát triển xã hội, đặc biệt là xây dụng nên kinh

tế hiện đại, phát triển nhanh lực lượng sản xuất

- Thứ tư, quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủnghĩa là tạo ra sự biển đổi về chất của xã hội trên tất cả các lĩnhvực, là sự nghiệp rất khó khăn, phức tap, lâu dài với nhiều chặng

đường, nhiều hình thức tổ chức kinh tế, xã hội có tỉnh chất quá

độ đài hói phái có quyết tâm chính trị cao và khát vọng lớn củatoàn Đảng, toàn dân

4 Theo quan niệm chủ nghĩa Mác - lenin thời kì quá độ lên chủ nghĩa cộng sản có những hình thức quá độ nào? Cho ví dụ?

Kế thừa, phát triển quan điểm của Mác, tổng kết thực tiễn thếgiới, Lênin đã chi rõ các hình thức quá độ lên chủ nghĩa xã hội

- Kiểu quả độ trực tiếp ở các nước tư bản chủ nghĩa phát triểncao, giai cấp công nhân đã trưởng thành mới đủ điều kiện tiến

để đi lên chủ nghĩa xã hội Cho đến nay thời kì quá độ trực tiếplên chủ nghĩa Cộng sản từ chủ nghĩa tư bản phát triển chưa từngdiễn ra

- Kiểu quả độ gián tiếp ở những nước nông nghiệp lạc hậu đi lênchủ nghĩa xã hội Những nước này phải thỏa mãn điều kiện bêntrong và bên ngoài Điều kiện bên trong là phải có Đảng cáchmạng chân chính lãnh đạo, vai trò tích cực của nhà nước chuyênchính vô sản trong quản lý, tính tích cực, tự giác của quần chúngnhân dân Bên ngoài phải có sự giúp đỡ quốc tế Tuy nhiênLênin nhấn mạnh những nước nông nghiệp lạc hậu đi lên chủ

nghĩa xã hội phải trải qua những bước trung gian, những hìnhthức quá độ đó là quá trình lâu dài, gian khó phức tạp Đồng thờiphải tìm ra hình thức quá độ cho phủ hợp Tiêu biểu là các nướcTrung Quốc, Việt Nam và các nước xã hội chủ nghĩa khác ngàynay đều đang trải qua thời kỳ quá độ gián tiếp với những trình

độ phát triển khác nhau

Chương 4: Dân chủ

1 Phân tích bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

- Bản chất chính trị: Dưới sự lãnh đạo duy nhất của một đảng củagiai cấp công nhân - đảng Mác-Lênin mà trên mọi lĩnh vực xãhội đều thực hiện quyền lực của nhân dân, thể hiện qua cácquyền dân chủ, làm chủ, quyền con người, thoả mãn ngày càngcao hơn các nhu cầu và các lợi ích của nhân dân Chủ nghĩaMác-Lênin chỉ rõ: Bản chất chính trị của nền dân chủ xã hội chủnghĩa là sự lãnh đạo chính trị của giai cấp công nhân thông quađảng của nó đối với toàn xã hội, nhưng không phải chỉ để thựchiện quyền lực và lợi ích riêng cho giai cấp công nhân, mà chủyếu là để thực hiện quyền lực và lợi ích của toàn thể nhân dân,trong đó có giai cấp công nhân Hồ Chí Minh cũng đã chỉ rõ:Trong chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa thì bao nhiêu quyền lựcđều là của dân, bao nhiêu sức mạnh đều ở nơi dân, bao nhiêu lợiích đều là vì dân Chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhà nước

xã hội chủ nghĩa do đó về thực chất là của nhân dân, do nhândân vì nhân dân Cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, khác vớicác cuộc cách mạng trước đây là ở chỗ nó là cuộc cách mạng

của số đông, vì lợi ích của số đông nhân dân V.I Lênin cònnhấn mạnh rằng: Dân chủ xã hội chủ nghĩa là chế độ mànhân dân ngày càng tham gia nhiều vào công việc nhà nước Với

ý nghĩa đó, V.I Lênin đã diễn đạt một cách khái quát về bảnchất và mục tiêu của dân chủ xã hội chủ nghĩa rằng: đó là nềndân chủ “gấp triệu lần dân chủ tư sản” Do vậy, dân chủ xã hộichủ nghĩa vừa có bản chất giai cấp công nhân, vừa có tính nhândân rộng rãi và tính dân tộc sâu sắc

- Bản chất kinh tế: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độcông hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu của toàn xã hội đápứng sự phát triển ngày càng cao của lực lượng sản xuất dựa trên

cơ sở khoa học - công nghệ hiện đại nhằm thoả mãn ngày càngcao những nhu cầu vật chất và tinh thần của toàn thể nhân dânlao động Bản chất kinh tế đó chỉ được bộc lộ đầy đủ qua mộtquá trình ổn định chính trị, phát triển sản xuất và nâng cao đờisống của toàn xã hội, dưới sự lãnh đạo của đảng Mác-Lênin vàquản lý, hướng dẫn, giúp đỡ của nhà nước xã hội chủ nghĩa.Bản chất kinh tế của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa dù khác vềbản chất kinh tế của các chế độ tư hữu, áp bức, bóc lột, bất công,nhưng cũng như toàn bộ nền kinh tế xã hội chủ nghĩa, nó không

hình thành từ “hư vô” theo mong muốn của bất kỳ ai Kinh tế xãhội chủ nghĩa cũng là sự kế thừa và phát triển mọi thành tựunhân loại đã tạo ra trong lịch sử, đồng thời lọc bỏ những nhân tốlạc hậu, tiêu cực, kìm hãm của các chế độ kinh tế trước đó,nhất là bản chất tư hữu, áp bức bóc lột, bất công đối với đa sốnhân dân.

- Bản chất tư tưởng - văn hoá: Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa lấy

hệ tư tưởng Mác-Lênin – hệ tư tưởng của giai cấp công nhânlàm nền tảng, chủ đạo đối với mọi hình thái ý thức xã hội kháctrong xã hội mới (như văn học nghệ thuật, giáo dục, đạo đức, lốisống, văn hoá, xã hội, tôn giáo v.v.) Đồng thời, dân chủ xã hộichủ nghĩa kế thừa, phát huy những tinh hoa văn hoá truyềnthống các dân tộc; tiếp thu những giá trị tư tưởng - văn hoá, vănminh, tiến bộ xã hội mà nhân loại đã tạo ra ở tất cả các quốcgia, dân tộc Do đó, đời sống tư tưởng - văn hoá của nền dânchủ xã hội chủ nghĩa rất phong phú, đa dạng, toàn diện và ngàycàng trở thành một nhân tố quan trọng hàng đầu, thành mục tiêu

và động lực cho quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội