Luận văn : Thực trạng và một số giải pháp nhằm phát triển ngành nông lâm nghiệp thuỷ sản tỉnh vĩnh phúc

Luận văn : Thực trạng và một số giải pháp nhằm phát triển ngành nông lâm nghiệp thuỷ sản tỉnh vĩnh phúc

Bảng 2.13 : KẾT QUẢ SẢN XUẤT NGÀNH LÂM NGHIỆP TỈNH VĨNH PHÚC

GIAI ĐOẠN 2003-2007

tính

Năm

2003

Năm

2005

Năm

2007

Tốc độ tăng bình quân

2003-2007 (%)

I

Giá trị sản xuất ngành lâm

nghiệp (theo giá thực tế)

Triệu đồng 46543,6 45011,9 44601,7

Chia ra: + Trồng và nuôi rừng “ 6820,1 4999,7 4619,2

+ Khai thác gỗ và lâm sản " 37094,8 37301,9 35569,3

+ Lâm nghiệp khác " 2628,7 2710,3 4413,2

II

Giá thị sản xuất ngành lâm

nghiệp (theo giá so sánh 94) triệu đồng 38713,2 38471,2 37403,4 -2,93

Chia ra: + Trồng và nuôi rừng “ 6349,7 4721,3 4130,1 -7,14 + Khai thác gỗ và lâm sản " 26959,7 27760,4 26271,6 -4,40 + Lâm nghiệp khác " 5403,8 5989,5 7001,7 9,17

1 Trồng rừng tập trung ha 873,1 673,9 643,5 -5,76

2 Trồng cây phân tán ha 267,5 106,2 68,5 -19,29

3 Chăm sóc rừng ha 3052,7 2345,7 1877,7 -4,91

4 Gỗ tròn khai thác m3 24213,2 27052,1 25874,9 -3,12

5 Củi khai thác Ste 56698,3 49946,7 49100 -3,61

6 Tre, nứa, luồng khai thác 1000 cây 1195,6 1131,3 994,9 -7,65

7 Lá cọ 1000 lá 766,6 626,4 707,6 -1,21

Nguồn: Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc

2.4.2.1 Kết quả trồng rừng

Toàn tỉnh hiện có 18.323,5 ha rừng trồng, chiếm 66% diện tích đất có rừng Thực hiện Chương trình trồng mới 5 ha rừng của cả nước, giai đoạn

2003 – 2007 tỉnh Vĩnh Phúc đã trồng mới được 3.726,1 ha rừng tập trung và 675,7 ha cây phân tán Loài cây trồng chủ yếu là Keo, Bạch đàn, Thông, Muồng, Lim xẹt… Hiện tại rừng trồng sinh trưởng và phát triển khá, tỷ lệ cây

sống đạt trên 80% Tuy nhiên, tập đoàn cây trồng chưa phù hợp, người trồng rừng chưa chú trọng nhiều về môi trường và cải tạo đất nên đất đai dễ bị thoái hoá, xói mòn rửa trôi Vốn đầu tư của Nhà nước cho mỗi ha rừng trồng quá thấp so với thời giá hiện hành Thu nhập từ rừng còn thấp, chưa khuyến khích các chủ rừng tự đầu tư và gắn bó với nghề rừng

2.4.2.2 Công tác bảo vệ rừng

Trong 5 năm qua, ngành Kiểm lâm Vĩnh Phúc đã bảo vệ tốt rừng phòng

hộ đầu nguồn, rừng đặc dụng và bảo tồn đa dạng sinh học, các động thực vật quý hiếm Các trường hợp vi phạm lâm luật như phá rừng, khai thác rừng bừa bãi, săn bắn động vật rừng trái phép được xử lý kịp thời nên đã giảm nhiều Tuy nhiên trong những năm qua, diện tích rừng bị cháy lên tới trên 150 ha, việc săn bắn trái phép động vật rừng chưa được ngăn chặn, đã làm giảm đa dạng sinh học của rừng quốc gia Tam Đảo

2.4.2.3 Khai thác, chế biến, thu mua và tiêu thụ lâm sản

a - Khai thác

Thực hiện Chỉ thị 12/2003/CT-TTg ngày 16/5/2003 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường các biện pháp cấp bách để bảo vệ và phát triển rừng và Quyết định số 808/QĐ-UB ngày 15/7/1997 của Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Phúc về việc đóng cửa rừng tự nhiên Đến nay, sản phẩm lâm nghiệp đều được khai thác từ rừng sản xuất bao gồm: gỗ (chủ yếu là gỗ nguyên liệu giấy), củi, tre, nứa, luồng và lá cọ Hàng năm cung cấp cho các nhà máy giấy

và nhu cầu sử dụng tại địa phương trên 25 ngàn m3 gỗ, 50 ngàn ste củi, trên 1 triệu cây tre, nứa, luồng,

b - Chế biến, thu mua và tiêu thụ các sản phẩm lâm nghiệp

Trên địa bàn tỉnh có 1 cơ sở chế biến lâm sản quốc doanh (thuộc lâm trường Lập Thạch), 3 làng nghề chuyên sản xuất các sản phẩm đồ mộc gia dụng, mộc xây dựng là An Tường (huyện Vĩnh Tường), làng nghề mộc Minh Tân (huyện Yên Lạc), làng nghề mộc Thanh Lãng (huyện Bình Xuyên) Hình thành màng lưới thu mua lâm sản bao gồm một số công ty TNHH và doanh nghiệp Nhà nước Sản phẩm lâm nghiệp của tỉnh chủ yếu được bán cho các nhà máy sản xuất giấy, ván dăm ở Việt Trì - Bãi Bằng - Phú Thọ; Đây là thị trường lâu dài để người dân ổn định trồng rừng nguyên liệu Ngoài ra, một phần sản phẩm gỗ được tiêu thụ cho vùng Quảng Ninh để làm gỗ trụ mỏ Đối với gỗ rừng trồng có đường kính lớn hơn, được sử dụng để sản xuất đồ mộc dân dụng

và các nhu cầu khác

c - Cơ sở hạ tầng kỹ thuật trong lâm nghiệp

Thời gian qua Vĩnh Phúc đã nâng cấp 100 km các tuyến đường phục vụ trồng, khai thác và tuần tra bảo vệ rừng; Xây dựng 5 trạm bảo vệ rừng, 3 chòi canh gác rừng, 1 trạm dự báo cháy rừng; Nâng cấp hệ thống vườn ươm thuộc các huyện Lập Thạch, Bình Xuyên, Mê Linh Mở rộng các bến bãi tập kết gỗ khai thác Xây dựng vườn cây giống đầu dòng, hệ thống giàn phun, khu giâm hom ở Lâm trường Tam Đảo Tổ chức liên doanh với Công ty giống cây trồng lâm nghiệp về nuôi cấy mô cung cấp cây giống chất lượng cao và tiếp thu công nghệ Về cơ bản hạ tầng kỹ thuật phục vụ tốt cho công tác trồng và chăm sóc, bảo vệ rừng

2.4.3 Kết quả sản xuất ngành thuỷ sản

Thuỷ sản được xác định là khâu đột phá trong chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông nghiệp của tỉnh, giai đoạn 2003 – 2007, giá trị sản xuất ngành thuỷ sản có tốc độ tăng trưởng cao, tăng bình quân 13,37%/năm Năm 2002, giá trị sản xuất thuỷ sản đạt 54,6 tỷ đồng; năm 2007 đạt 102,237 tỷ đồng (giá so

sánh 94), tăng 87,3% Những huyện có diện tích nuôi trồng thuỷ sản lớn và có hiệu quả là Lập Thạch, Bình Xuyên, Yên Lạc, Vĩnh Tường (diện tích nuôi trồng >700ha)[4] Các giống thuỷ sản mới có năng suất và giá trị kinh tế cao như chép lai, rô phi đơn tính, chim trắng, tôm càng xanh, đã được đưa vào sản xuất và bước đầu đạt những kết quả nhất định

Bên cạnh việc nuôi theo hình thức quảng canh truyền thống, các hộ nông dân đã áp dụng các hình thức nuôi thâm canh, nuôi công nghiệp Nhiều

dự án cải tạo vùng trũng được triển khai, giai đoạn 2003 – 2007 đã cải tạo được gần 1 ngàn ha đất chiêm trũng sang nuôi trồng thuỷ sản theo hình thức 1 lúa +1 cá hoặc chuyên cá Diện tích nuôi trồng thuỷ sản năm 2007 đạt 5.919,6

ha, tăng bình quân 7,51%/năm; Tổng sản lượng thuỷ sản 11,85 ngàn tấn, trong đó sản lượng nuôi trồng 10,39 ngàn tấn, tăng bình quân 14,3%/năm Kết quả cụ thể ở bảng 2.14

- Sản xuất cá giống: Vĩnh Phúc là tỉnh có truyền thống về sản xuất cá

giống và được đưa đi tiêu thụ ở rất nhiều tỉnh từ Bắc vào Nam Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 18 cơ sở cho cá đẻ nhân tạo, hầu hết tập trung ở huyện Vĩnh Tường Hàng năm sản xuất trên 1 tỷ cá bột Đáp ứng đầy đủ cho sản xuất trên địa bàn

- Công tác bảo vệ nguồn lợi thủy sản và phòng trị dịch bệnh: Việc tuyên

truyền đưa Pháp lệnh bảo vệ nguồn lợi thủy sản vào cuộc sống và quản lý chất lượng hàng thủy sản đã bước đầu phát huy tác dụng Vấn đề hướng dẫn, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật đến người sản xuất được đẩy mạnh và làm tốt

Công tác bảo vệ các khu vực cư trú của các loài cá quý hiếm như cá Anh vũ, cá Chiên, cá Lăng, cá cóc Tam đảo được quan tâm Công tác thú y thủy sản bước đầu hoạt động có hiệu quả Lực lượng thanh tra bảo vệ nguồn lợi thủy sản đã tích cực ngăn chặn tệ dùng xung điện khai thác thủy sản Việc

phòng trị bệnh cá, xử lý ô nhiễm môi trường duy trì thường xuyên, đã góp phần tích cực nâng cao sản lượng thủy sản, tái tạo nguồn lợi thủy sản thiên nhiên

Bảng 2.14 : KẾT QUẢ SẢN XUẤT NGÀNH THUỶ SẢN TỈNH VĨNH PHÚC

GIAI ĐOẠN 2003-2007

Đơn vị Thực hiện Tốc độ tăng bình quân

2003 Năm 2005 Năm 2007

2003-2007 (%)

I

Giá trị sản xuất ngành

thuỷ sản theo giá thực tế Triệu đồng 74859 169854 199399 25,68

1 Nuôi trồng

triệu đồng 58009 143544,8 166530 28,52

2 Khai thác thuỷ sản " 11485 12910,5 13275 5,14

3 Dịch vụ thuỷ sản " 5365 13398,7 19594,0 27,70

II

Giá trị sản xuất ngành thuỷ

sản theo giá so sánh 94

Triệu đồng 62749 98541,6 102238 13,37

1 Nuôi trồng đồng triệu 50536 83255,6 83170 14,32

2 Khai thác thuỷ sản " 7059 5549 5073,6 -9,20

3 Dịch vụ thuỷ sản " 5154 9737 13995 29,99

III

Diện tích và sản lƣợng

1

Diện tích nuôi trồng thuỷ

2 Sản lượng cá nuôi trồng Tấn 6317,0 8513,2 10395 14,32

3 Sản lượng thuỷ sản khai thác tấn 1571,3 1359 1458,2 -1,05

Nguồn: Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc

Nhìn chung, sản xuất thủy sản của tỉnh những năm qua đã có bước phát triển khá, gia tăng cả diện tích và sản lượng, bước đầu có sản xuất hàng hóa Chất lượng và giá trị sản phẩm thủy sản ngày càng cao Đã góp phần tích cực

trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn, giải quyết việc làm, tăng thu nhập và xoá đói giảm nghèo cho nông dân

Tuy nhiên, sản xuất thủy sản của tỉnh hiện nay chưa tương xứng với tiềm năng Hình thức nuôi chủ yếu là bán thâm canh, quảng canh cải tiến với công nghệ nuôi lạc hậu, tận dụng thức ăn thiên nhiên và bón phân trực tiếp, năng suất thấp, bấp bênh Đối tượng nuôi còn tập trung vào các loài cá truyền thống, chưa chú trọng sản xuất các loại thủy đặc sản, chưa có vùng cá hàng hóa tập trung Quy mô nuôi nhỏ lẻ, trong 6.435 hộ nuôi thuỷ sản thâm canh và bán thâm canh, thì có tới 4.147 hộ (chiếm 64,44%) có diện tích nuôi dưới 0,2

ha, 1321 hộ(chiếm 20,53%) có diện tích nuôi từ 0,2-0,5 ha, chỉ có 967 hộ (chiếm 15,03%) có diện tích nuôi trên 0,5 ha[9] Phát triển thủy sản chưa được quy hoạch nên sự ô nhiễm môi trường có nguy cơ ngày càng tăng, nhiều bệnh cá phát triển; công tác thú y thuỷ sản và các dịch vụ phục vụ sản xuất thuỷ sản còn nhiều hạn chế

2.4.4 Hợp tác xã nông nghiệp

Theo kết quả điều tra nông nghiệp nông thôn năm 2006, toàn tỉnh có

283 hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp đang hoạt động, trong đó có 15 hợp tác

xã thành lập mới và 268 hợp tác xã chuyển đổi Hoạt động của các hợp tác xã chủ yếu đảm nhiệm một số khâu dịch vụ sản xuất nông nghiệp như: Dịch vụ thuỷ nông 256 hợp tác xã (chiếm 90,5%), 157 hợp tác xã làm dịch vụ Bảo vệ thực vật (chiếm 55,5%) 109 hợp tác xã làm dịch vụ giống (38,5%), 16 hợp tác

xã đảm nhiệm dịch vụ làm đất (chiếm 5,6%) Có 40 hợp tác xã chỉ đảm nhiệm

1 khâu dịch vụ (chiếm 14,4%), 65 hợp tác xã đảm nhiệm 2 khâu dịch vụ (chiếm 22,9%), 121 hợp tác xã đảm nhiệm 3 khâu dịch vụ (chiếm 42,8%), 55 hợp tác xã đảm nhiệm 4 khâu dịch vụ (chiếm 19,4%)

Tổng số xã viên hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp đang hoạt động có đến 1/7/2006 là 191.581 hộ, bình quân 1 hợp tác xã có 677 hộ xã viên Tổng số lao động đang làm việc tại các hợp tác xã là 3.728 người, bình quân 1 hợp tác

xã có 13 lao động Vốn điều lệ bình quân 1 hợp tác xã là 54,8 triệu đồng[1]

Từ khi có nghị quyết Trung ương 5 và luật Hợp tác xã năm 2003 ban hành, đến nay hoạt động của các hợp tác xã nông nghiệp trên địa bàn tỉnh đã có nhiều chuyển biến, khắc phục được một phần tồn tại yếu kém, từng bước ổn định Một số hợp tác xã làm dịch vụ thuần tuý về thuỷ lợi, điện, bảo vệ sản xuất, cung ứng giống, nay đã chuyển sang sản xuất kinh doanh dịch vụ tổng hợp ở các mức độ khác nhau như : sản xuất giống, kinh doanh vật tư nông nghiệp, kinh doanh xăng dầu, sản xuất vật liệu xây dựng, chăn nuôi gia súc, gia cầm, tiêu thụ sản phẩm, Bước đầu đã xuất hiện sự liên doanh liên kết giữa các hợp tác xã, giữa các hợp tác xã với ngân hàng, doanh nghiệp trong việc sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, vay vốn,

Công tác quản lý kinh tế, tài chính của các hợp tác xã nông nghiệp đã

có sự đổi mới, từng bước thực hiện hạch toán theo đúng chế độ quy định, khắc phục được những yếu kém trước đây Ở nhiều địa phương, hợp tác xã nông nghiệp vẫn đóng vai trò chủ yếu trong việc tham gia thực hiện các chương trình đưa tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, kiên cố hoá kênh mương, dồn điền đổi thửa, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong nông nghiệp nông thôn

Về kết quả sản xuất kinh doanh: số hợp tác xã làm ăn có hiệu quả ngày càng tăng, đến cuối năm 2006, số hợp tác xã khá giỏi đã tăng lên 48,9%, trung bình chiếm 43,2% và hợp tác xã yếu kém giảm còn 7,9%

Bảng 2.15: MỘT SỐ CHỈ TIÊU VỀ HỢP TÁC XÃ NÔNG NGHIỆP

TỈNH VĨNH PHÚC NĂM 2006

tính

Tổng số

3 Lao động làm việc bình quân trong 1 hợp tác

xã nông nghiệp

4 Số vốn điều lệ bình quân 1 hợp tác xã nông

nghiệp

5 Số vốn góp có đến 1/7/2006 bình quân 1 hợp

tác xã nông nghiệp

6 Nguồn vốn sản xuất có đến 31/12/2005 bình

quân 1 hợp tác xã nông nghiệp

7 Doanh thu thuần bình quân năm 2005 một

hợp tác xã nông nghiệp

8 Tổng lợi nhuận sau thuế bình quân 1 hợp tác

xã nông nghiệp

9 Tổng số tiến lãi đã chia cho xã viên bình quân

1 hợp tác xã nông nghiệp

10 Số tiền lãi bình quân 1 xã viên nhận được ngàn đồng 3,8

Nguồn: Cục Thống kê tỉnh Vĩnh Phúc Mặc dù còn nhiều khó khăn, lúng túng trong hoạt động dịch vụ và kinh doanh, song những năm qua vai trò của kinh tế tập thể cũng đã góp phần quan trọng đóng góp vào sự tăng trưởng chung của nền kinh tế Đây cũng là thành phần chủ yếu làm cầu nối chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ

mới vào khu vực nông nghiệp nông thôn, tạo động lực quan trọng góp phần

xóa đói giảm nghèo xây dựng nông thôn mới

Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được, các hợp tác xã nông nghiệp còn gặp nhiều khó khăn và hạn chế:

- Hoạt động dịch vụ của hợp tác xã chủ yếu mang tính phục vụ cho kinh

tế hộ xã viên, thực hiện theo khả năng của hợp tác xã mà chưa xuất phát từ nhu cầu của thị trường, năng lực cạnh tranh kém, các hoạt động dịch vụ thường không mang lại lợi nhuận mà theo kiểu hoạt động công ích Số hợp tác xã kinh doanh có lãi chủ yếu lại do được giao một số quỹ đất để thầu khoán, kinh doanh điện, dịch vụ cung cấp giống Đa số hợp tác xã vẫn duy trì chế độ hoạt động kinh doanh theo kiểu cũ, thiếu năng động sáng tạo, không phát huy được sức mạnh tập thể, chất lượng dịch vụ không cao, không hấp dẫn do vậy vai trò hợp tác xã bị mờ nhạt không thu hút được bà con nông dân

- Bộ máy cán bộ hợp tác xã hiện nay vừa thiếu lại vừa yếu, trình độ năng lực còn hạn chế, tỷ lệ chủ nhiệm hợp tác xã chưa qua đào tạo chiếm tới 46,4%, trình độ sơ cấp và trung cấp chiếm 47,84%, trình độ cao đẳng, đại học chiếm 5,76% Đây là một yếu điểm hạn chế rất lớn đến công tác tuyên truyền vận động đưa chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước vào quá trình sản xuất kinh doanh

- Vốn, tài sản của hợp tác xã nhỏ bé, lại chủ yếu nằm ở tài sản cố định (các công trình điện, hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng), các loại máy móc và cơ sở phục vụ sản xuất, chế biến hầu như chưa có, vốn lưu động của hợp tác xã bị chiếm dụng do nợ nần kéo dài

- Công nợ còn tồn đọng nhiều, nợ phải trả bình quân 1 hợp tác xã là 78,3 triệu đồng Nhiều khoản nợ tồn đọng nhiều năm không xử lý được Đây

là một khó khăn không nhỏ cho hoạt động của hợp tác xã

- Đa số các hợp tác xã không có giao dịch với hoạt động tín dụng, ngân hàng, vốn trong sản xuất kinh doanh không có, trong khi đó vốn góp của các

xã viên rất hạn chế (55.000đ/xã viên) do đó ảnh hưởng rất nhiều đến kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, một số hợp tác xã không có vốn kinh doanh nên không hoạt động được Hàng năm hầu hết các hợp tác xã đều không chia lợi nhuận cho xã viên, do quá ít (chỉ đạt 3,8 ngàn đồng/xã viên)[dt1]

2.4.5 Kinh tế trang trại

Sau khi Chính phủ có nghị quyết 03/2000/NQ-CP về kinh tế trang trại, cùng với các địa phương trong cả nước, kinh tế trang trại tỉnh Vĩnh Phúc cũng đã sớm hình thành và phát triển ngày càng mạnh mẽ Theo kết quả điều tra nông nghiệp nông thôn năm 2006, toàn tỉnh có 686 trang trại, trong đó chủ yếu là trang trại chăn nuôi (245 trang trại chiếm 35,7%), trang trại sản xuất kinh doanh tổng hợp (269 trang trại chiếm 39,2%), còn lại là trang trại nuôi trồng thuỷ sản(98 trang trại) và trang trại trồng cây ăn quả, cây hàng năm, lâm nghiệp Vốn sản xuất bình quân 1 trang trại là 204,2 triệu đồng/trang trại, hàng năm giá trị sản xuất bình quân 1 trang trại đạt 234,9 triệu đồng; giá trị sản phẩm và dịch vụ nông lâm nghiệp thuỷ sản bán ra năm 2006 đạt 214,2 triệu đồng, thu nhập trước thuế bình quân đạt 76,4 triệu đồng/trang trại/năm [1]

Kinh tế trang trại phát triển đã giải quyết việc làm cho 2.341 lao động thường xuyên, tăng hiệu quả sử dụng đất, là thành phần kinh tế tạo ra một khối lượng sản phẩm hàng hoá lớn, góp phần tích cực trong việc chuyển dịch

cơ cấu kinh tế nông nghiệp và có tác dụng tích cực trong việc thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hàng hoá phát triển