KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)

KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA (Luận văn thạc sĩ)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ THANH DUNG

KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT

Hà Nội, năm 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

HOÀNG THỊ THANH DUNG

KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT, TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ TỪ THỰC

TIỄN HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA

Ngành: Luật Hình sự và tố tụng hình sự

Mã số:8380104

TIẾN SĨ BÙI THỊ HẠNH

Hà Nội, năm 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, trích dẫn trong luận văn đảm bảo độ tin cậy, chính xác, trung thực và được trích dẫn đầy đủ theo quy định

TÁC GIẢ

Hoàng Thị Thanh Dung

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 5

3.1 Mục đích 5

3.2 Nhiệm vụ 5

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 6

4.1 Đối tượng nghiên cứu 6

4.2 Phạm vi nghiên cứu 6

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 6

5.1 Cơ sở lý luận 6

5.2 Phương pháp nghiên cứu 6

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn 7

6.1 Ý nghĩa lý luận 7

6.2 Ý nghĩa thực tiễn 7

7 Kết cấu của luận văn 7

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM 8

VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ 8

1.1 Khái niệm 8

1.1.1 Khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 8

1.1.2 Khái niệm kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 11

1.2 Đặc điểm, ý nghĩa của kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 13

1.3 Mối quan hệ giữa kiểm sát với thực hành quyền công tố trong giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm 17 1.4 Nội dung kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố 20 1.4.1 Kiểm sát việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố 21 1.4.2 Kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm,kiến nghị khởi tố 26 1.4.3 Kiểm sát kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 31 Tiểu kết chương I 34 Chương 2 THỰC TRẠNG KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT 35

TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN HUYỆN THỌ XUÂN, 35 TỈNH THANH HÓA 35 2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Viện kiểm sát nhân dân huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa 35 2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa 35 2.1.2 Tổ chức bộ máy của Viện kiểm sát nhân dân huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa 37 2.1.3 Tình hình tội phạm trên địa bàn huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa

từ năm 2015 đến 2019 38 2.2 Thực trạng kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố ở Viện kiển sát nhân dân huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa 40

2.2.1 Kết quả và nguyên nhân trong kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 40 2.2.2 Hạn chế và nguyên nhân trong kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 50 Tiểu kết chương 2 60 Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM

VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ CỦA VIỆN KIỂM SÁT NHÂN DÂN 61 HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA 61 3.1 Quan điểm về nâng cao chất lượng kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 61 3.2 Giải pháp cơ bản nâng cao chất lượng kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Viện kiểm sát nhân dân huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa 64 3.2.1 Tiếp tục hoàn thiện pháp luật và tổ chức hướng dẫn thi hành các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự liên quan đến hoạt động kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 64 3.2.2 Nâng cao năng lực trình độ chuyên môn nghiệp vụ và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, Kiểm sát viên 67 3.2.3 Quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện làm việc cho ngành Kiểm sát nhân dân,đồng thời hoàn thiện chế độ, chính sách đối với cán

bộ, Kiểm sát viên 69 3.2.4 Đổi mới công tác tổ chức cán bộ 70 3.2.5 Tăng cường mối quan hệ phối hợp giữa Viện kiểm sát với Cơ quan điều tra và các chủ thể khác trong kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố 71

Tiểu kết chương 3 74

KẾT LUẬN 75 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 77

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Trang Bảng 2.1 Số liệu thống kê của VKSND huyện Thọ Xuân từ năm 2015-2019 41

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Qua hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới do Đảng lãnh đạo, đất nước ta đã đạt được rất nhiều thành tựu quan trọng trên nhiều mặt Kinh tế ngày càng phát triển, chính trị, văn hóa và xã hội ngày một ổn định, đời sống của nhân dân ngày càng được nâng cao Tuy nhiên, kinh tế phát triển kéo theo những mặt trái của nền kinh tế thị trường Vì vậy, những năm gần đâytình hình tội phạm có xu hướng gia tăng, gây ra những hậu quả nghiêm trọng về an ninh, chính trị và trật tự an toàn xã hội

Thọ Xuân là một huyện lớn của tỉnh Thanh Hóa, có vị trí tiếp giáp với nhiều huyện khác trong tỉnh và là khu vực chuyển tiếp giữa đồng bằng và miền núi của Thanh Hóa Đây cũng là một điều kiện thuận lợi để các đối tượng lợi dụng vào việc thực hiện hành vi phạm tội Trong những năm gần đây, số vụ án mới được khởi tố hàng năm trên địa bàn huyện Thọ Xuân có chiều hướng gia tăng, tính chất các vụ án ngày càng phức tạp Phương thức, thủ đoạn phạm tội không những tinh vi, xảo quyệt hơn mà tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội cũng ngày càng lớn hơn Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng gây khó khăn thách thức đối với các cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành

tố tụng trong điều tra, truy tố, xét xử nói riêng, trong đấu tranh phòng chống tội phạm nói chung

Tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là giai đoạn đầu tiên của quá trình giải quyết vụ án hình sự Đây là giai đoạn có ý nghĩa vô cùng quan trọng vì nếu thực hiện không tốt các chức năng, nhiệm vụ thì nguy cơ có thể dẫn đến oan sai, bỏ lọt tội phạm và những hậu quả đó không thể khắc phục được ở các giai đoạn tố tụng sau này Vì vậy, đây là giai đoạn có

ý nghĩa rất quan trọng trong tố tụng hình sự nhưng cũng là giai đoạn vô cùng khó khăn, nhạy cảm

Nhận thức được tầm quan trọng đó, ngành Kiểm sát nhân dân nói chung, VKSND huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa nói riêng luôn dành tất cả những nguồn lực tốt nhất cho các công tác thực hiện chức năng trong giai đoạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Vì vậy, trong những năm qua, hoạt động kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm

và kiến nghị khởi tố trên địa bàn huyện Thọ Xuân đã đạt được những thành quả nhất định, góp phần vào việc khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án này có căn cứ, đúng pháp luật, tránh bỏ lọt tội phạm và làm oan người vô tội; góp phần đảm bảo an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội tại địa phương

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động trên đây còn có một số hạn chế dẫn đến một số vụ việc còn vi phạm thời hạn giải quyết; việc xác minh nguồn tin tội phạm của cơ quan có thẩm quyền đôi khi chưa tích cực và triệt

để, dẫn đến việc xử lý chậm, chất lượng chưa cao; việc quản lý tố giác, tin báo

về tội phạm, kiến nghị khởi tố ở một số KSV còn yếu, chưa kịp thời, còn thụ động, lúng túng về phương pháp Trong khi đó, chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu trực tiếp về hoạt động kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm trên địa bàn huyện Thọ Xuân Vì vậy, để tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố thì việc nghiên cứu về vấn đề này có ý nghĩa cấp thiết, nhằm làm sáng tỏ hơn nữa về mặt lý luận và thực tiễn, từ đó đưa ra giải pháp cơ bản

để nâng cao hiệu quả công tác này trên địa bàn huyện Thọ Xuân

Từ những lý do nêu trên, học viên đã lựa chọn đề tài“Kiểm sát việc tiếp

nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố từ thực tiễn huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa”làm luận văn Thạc sĩ luật học để góp phần

giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn nói trên

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Dưới góc độ khoa học pháp lý, trong thời gian qua việc nghiên cứu về vấn

đề kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố nói chung đã được triển khai sâu rộng và đã thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu lý luận, luật gia hình sự và các cán bộ làm thực tiễn Tiêu biểu là các công trình sau đây:

- Nguyễn Phúc Long: “Áp dụng pháp luật trong kiểm sát việc giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm của Viện kiểm sát nhân dân tối cao đối với Cơ quan điều tra cùng cấp ở Việt Nam”, Luận văn thạc sỹ, Học viện chính trị Quốc gia

Hồ Chí Minh, năm 2011;

- Nguyễn Văn Vĩnh: “Tiếp nhận, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Bắc Giang”,

Luận văn thạc sỹ, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2013;

- Đặng Đình Vang: “Cơ sở lý luận và thực tiễn trong kiểm sát giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh”, Luận văn thạc sỹ luật, Học viện Chính

trị Quốc gia Hồ Chí Minh, năm 2015;

- Nguyễn Quốc Hưng: “Kiểm sát hoạt động tư pháp trong việc giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và thực tiễn công tác trên địa bàn thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên”, Luận văn thạc sỹ, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2016;

- Nguyễn Đoàn Dũng: “Trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin

báo về tội phạm theo pháp luật tố tụng hình sự Viiệt Nam từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh”, Viện Hàn Lâm khoa học xã hội Việt Nam, năm 2017;

- Bùi Mạnh Cường: “Thực trạng và kiến nghị nhằm nâng cao chất lượng,

hiệu quả công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố”, Tạp chí Kiểm sát, tháng 01/2011;

- Lê Minh Long: “Một số giải pháp tháo gỡ vướng mắc, bất cập trong

giải quyết và kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm giết người”,

Tạp chí Kiểm sát, tháng 4/2012;

- Một số bài học kinh nghiệm, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố - VKSND tối cao (Cổng thông tin điện tử VKSND tối cao);

- Lê Ra: “Cần thống nhất nhận thức về các khái niệm tố giác, tin báo về

tội phạm, kiến nghị khởi tố và các nguồn thông tin về tội phạm”, Tạp chí Kiểm

sát, tháng 7/2014;

- Trương Văn Chung: “Thực tiễn và những khó khăn, vướng mắc trong

việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố”, Tạp chí Kiểm

sát, tháng 5/2015;

- “Những bất cập trong hoạt động kiểm sát giải quyết tin báo, tố giác tội

phạm và kiến nghị sửa đổi”, Tạp chí kiểm sát, năm 2016;

- Bùi Mạnh Cường: “Những vấn đề cơ bản về thực hành quyền công tố,

kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm”, Tạp chí Kiểm sát, số

nghị khởi tố trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh”, Tạp chí Kiểm sát, số 19

- Nguyễn Đăng Khoa (2017) “Kết quả và một số kinh nghiệm trong kiểm

sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm tại tỉnh Phú Thọ”, Tạp chí Kiểm

sát, số 19

- Nguyễn Văn Hòa (2017) “Làm tốt nhiệm vụ tham mưu với cấp ủy, tăng cường sự lãnh đạo đối với việc xử lý, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố”, Tạp chí Kiểm sát, số 19

- Trương Văn Chung (2017) “Thực tiễn và những khó khăn, vướng mắc trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố”, Tạp chí

Kiểm sát, số 10

Các công trình nói trên đều nghiên cứu vấn đề giải quyết hoặc thực hành quyền công tố và kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu trực tiếp về kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố trên địa bàn huyện Thọ Xuân Vì vậy, kết quả nghiên cứu của các công trình nêu trên là tài liệu tham khảo có giá trị cho tác giả khi nghiên cứu đề tài này, cung cấp những luận chứng quan trọng

để tác giả tiếp tục nghiên cứu trên ở một địa bàn cụ thể như huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Trên cơ sở làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, luận văn nghiên cứu một số giải pháp để góp phần nâng cao chất lượng công tác này trên địa bàn huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ

Với mục đích trên, đề tài thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu như sau:

- Thứ nhất, làm rõ một số vấn đề lý luận về kiểm sát việc tiếp nhận, giải

quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của VKSND

- Thứ hai, làm rõ một số vấn đề về thực trạng kiểm sát việc tiếp nhận,

giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố ở huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa trong thời gian từ năm 2015 đến năm 2019, trong đó tập trung

phân tích làm rõ những ưu điểm, hạn chế và những nguyên nhân của những ưu

điểm và hạn chế đó

- Thứ ba, đưa ra quan điểm và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng

hoạt động kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố ở huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực tiễn và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của VKSND cấp huyện

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu hoạt động kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của VKSND huyện Thọ Xuân trong 05 năm từ 2015 đến 2019; dựa trên các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự, những văn bản hướng dẫn khác có liên quan và các quy chế nghiệp vụ của ngành Kiểm sát

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Cơ sở lý luận

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, quan điểm của Đảng

và Nhà nước ta về đấu tranh phòng chống tội phạm

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, luận văn sử dụng tổng hợp các phương pháp cụ thể, như: Thống kê số liệu, khảo sát

thực tế, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, gắn lý luận với thực tiễn, đặc biệt

coi trọng phương pháp tổng kết thực tiễn nhằm giải quyết mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn là công trình nghiên cứu tương đối toàn diện và có hệ thống ở cấp độ luận văn thạc sĩ luật học những vấn đề lý luận về kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của VKSND, góp phần làm phong phú thêm tri thức, lý luận về pháp luật hình sự và tố tụng hình

sự

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn là công trình có giá trị tham khảo trong việc nâng cao chất lượng hoạt động kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm vàkiến nghị khởi tốở VKSNDhuyện Thọ Xuân theo yêu cầu cải cách tư pháp Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng vào việc nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, thao tác nghiệp vụ cho cán bộ, KSV ngành Kiểm sát nhân dân, làm tài liệu tham khảo khi nghiên cứu, giảng dạy, học tập tại các cơ sở đào tạo luật

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo, kết cấu của luận văn gồm 3 chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

Chương 2: Thực trạng kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố ở Viện kiểm sát nhân dânhuyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa

Chương 3: Quan điểm và giải pháp nâng cao chất lượng kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố ở Viện kiểm sát nhân dânhuyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SÁT VIỆC TIẾP NHẬN, GIẢI

QUYẾT TỐ GIÁC, TIN BÁO VỀ TỘI PHẠM

VÀ KIẾN NGHỊ KHỞI TỐ 1.1 Khái niệm

1.1.1 Khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

Giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là giai đoạn đầu tiên của quá trình tố tụng, tạo tiền đề cho việc giải quyết vụ án hình sự trong những giai đoạn tiếp theo Sở dĩ như vậy là vì, kết quả giải quyết nguồn tin về tội phạm là căn cứ để có thể khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự Khi tiến hành khởi tố vụ án hình sự, cơ quan có thẩm quyền phải xác định được

có căn cứ để khởi tố, đó là dấu hiệu tội phạm“Chỉ được khởi tố vụ án hình sự

khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm” (Điều 143 BLTTHS 2015) Dấu hiệu tội

phạm được xác định dựa trên các cơ sở sau: tố giác của cá nhân; tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân; tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng; kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước; cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm; người phạm tội tự thú Như vậy, tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là nguồn chủ yếu và quan trọng cung cấp căn cứ để khởi tố vụ án, để từ đó có thể tiếp tục tiến hành hàng loạt các hoạt động tố tụng để giải quyết vụ án như điều tra, truy tố, xét xử Chính vì ý nghĩa như vậy nên khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố lần đầu tiên được luật hóa một cách rõ ràng, đầy đủ tại Điều 144 BLTTHS 2015

Theo Khoản 1 Điều 144 BLTTHS 2015 thì: “Tố giác về tội phạm là việc

cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền”.Theo khái niệm này, tố giác có chủ thể cung cấp là cá nhân, đối tượng

là hành vi có dấu hiệu tội phạm và trên cơ sở cá nhân đó phát hiện, tố cáo Chủ thể tiếp nhận tố giác có thể là cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng hoặc một cơ quan, tổ chức bất kỳ

Như vậy, việc tố giác có thể được thực hiện với CQĐT, VKS, Tòa án hoặc với các cơ quan, tổ chức khác Như vậy, không chỉ riêng CQĐT, VKS hay Tòa án mới có thẩm quyền tiếp nhận tố giác về tội phạm mà còn có cả “các cơ quan khác” và “tổ chức” Về hình thức, tố giác có thể thực hiện bằng lời nói hoặc bằng văn bản, trực tiếp hoặc qua thư, điện thoại Trường hợp người bị hại trình báo về sự việc phạm tội liên quan đến họ cũng được coi là tố giác của công dân

Cùng với tố giác tội phạm điều luật cũng quy định: “Tin báo về tội phạm

là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng”.Phương tiện thông tin đại chúng là các phương tiện được

sử dụng để truyền đạt thông tin một cách rộng rãi, có khả năng đưa thông tin tới đông đảo người dân như: báo in, tạp chí, truyền hình, internet

Như vậy, tố giác và tin báo về tội phạm đều giống nhau về nội dung và bản chất khi đối tượng hướng đến là hành vi hoặc vụ việc có dấu hiệu tội phạm Chúng chỉ khác nhau về chủ thể cung cấp và về cách thức phát hiện hành vi, vụ việc Nếu tố giác được cung cấp bởi cá nhân thì tin báo ngoài cá nhân còn được cung cấp bởi cơ quan, tổ chức hoặc thông qua phương tiện thông tin đại chúng

Về cách thức phát hiện, chủ thể tố giác là người trực tiếp phát hiện hoặc nhận thức về hành vi, vụ việc còn chủ thể của tin báo về tội phạm tiếp cận sự việc một cách gián tiếp

Kiến nghị khởi tố được quy định tại Khoản 3 của Điều 144 BLTTHS như

sau: “Kiến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị bằng

văn bản và gửi kèm theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm”

Những thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm có được do cơ quan, tổ chức phát hiện trong quá trình thực thi nhiệm vụ của mình như qua thanh tra, kiểm tra hoặc tiến hành các hoạt động nghiệp vụ Quy định về kiến nghị khởi tố chặt chẽ hơn quy định về tố giác, tin báo về tội phạm Kiến nghị khởi tố phải được lập dưới hình thức văn bản Cơ quan kiến nghị khởi tố phải gửi kèm theo kiến nghị này các chứng cứ, tài liệu liên quan Phạm vi chủ thể tiếp nhận kiến nghị khởi tố cũng hẹp so với tố giác, tin báo về tội phạm, đó là cơ quan kiến nghị khởi tố phải gửi kiến nghị cho CQĐT, VKS có thẩm quyền xử lý vụ việc

Cơ quan nhà nước, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm trong phát hiện tội phạm, đấu tranh phòng, chống tội phạm Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện trách nhiệm này Tuy nhiên, nếu tố giác, tin báo về tội phạm sai sự thật do cố ý thì người báo tin phải chịu trách nhiệm Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, người báo tin sai sự

thật có thể phải chịu trách nhiệm kỉ luật, trách nhiệm hành chính hoặc trách nhiệm hình sự

Như vậy, khái niệm tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố lần đầu tiên được quy định một cách rõ ràng, cụ thể, đầy đủ, tạo sự thống nhất trong việc áp dụng pháp luật ngay từ khi tiếp nhận, nâng cao chất lượng công tác kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của VKSND Khái niệm này trong tố tụng hình sự có ý nghĩa rất quan trọng, đây là những thông tin ban đầu về tội phạm, là căn cứ để CQĐT tiến hành hoạt động kiểm tra, xác minh tính có căn cứ và hợp pháp của tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; từ đó có thể áp dụng các biện pháp tố tụng đúng hướng, đảm bảo đúng quy định của pháp luật trong các giai đoạn khởi tố, điều tra, truy

con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của

Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần đảm bảo pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất

Theo từ điển tiếng Việt của Trung tâm Từ điển học thuộc Viện ngôn ngữ

- Trung tâm khoa học xã hội và nhân văn Quốc gia xuất bản năm 2000, thì

“kiểm sát” có nghĩa là kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật của Nhà

nước Theo từ điển bách khoa Việt Nam xuất bản năm 2002 do Hội đồng Quốc

gia chỉ đạo biên soạn, thì “kiểm sát” là hoạt động của VKSND nhằm kiểm tra,

giám sát việc tuân thủ pháp luật của các cơ quan nhà nước

Với cách giải thích khái niệm “kiểm sát” của hai cuốn từ điển trên thì

kiểm sát gồm hai loại hình hoạt động cơ bản: giám sát và kiểm tra Hoạt động giám sát là hoạt động theo dõi các hoạt động của các đối tượng bị giám sát và khi cần thiết sử dụng các biện pháp tác động phù hợp để yêu cầu người, cơ quan có hành vi vi phạm phải khắc phục các vi phạm đó Kiểm tra là xem xét, đánh giá hoạt động của con người, cơ quan bị kiểm tra [6, tr.18]

Kiểm sát là một dạng giám sát đặc thù với quyền năng kiểm sát và phương thức kiểm sát riêng biệt Chủ thể duy nhất thực hiện chức năng kiểm sát theo Hiến pháp và pháp luật tố tụng hình sự đó là VKSND Hoạt động kiểm sát của VKS khác hoạt động kiểm tra, giám sát đơn thuần của các chủ thể khác

ở chỗ, pháp luật cho phép chỉ VKS mới có quyền thực hiện một số quyền năng, một số biện pháp tác động đặc thù nhằm đảm bảo sự tuân thủ pháp luật nghiêm ngặt trong các lĩnh vực thuộc phạm vi kiểm sát Chính các quyền này cũng đồng thời là nghĩa vụ của VKSND, từ đó tạo nên sự khác biệt về phương thức thực hiện hoạt động mà các chủ thể kiểm tra, giám sát thông thường khác không có

Tại Khoản 1 Điều 4 Luật tổ chức VKSND năm 2014 đã đưa ra khái niệm

về kiểm sát hoạt động tư pháp như sau: "Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt

động của Viện kiểm sát nhân dân để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự; trong việc giải quyết

vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động; việc thi hành án, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; các hoạt động tư pháp khác theo quy định của pháp luật."

Từ những phân tích như trên và từ khái niệm về kiểm sát hoạt động tư

pháp có thể hiểu rằng“Kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội

phạm và kiến nghị khởi tố là việc VKSND sử dụng tổng hợp các quyền hạn theo

luật định thuộc nội dung chức năng kiểm sát để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, ngườicó thẩm quyền tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng trong quá trình tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố nhằm đảm bảo các hoạt động đó được thực hiện đúng pháp luật”

1.2 Đặc điểm, ý nghĩacủa kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

1959, ghi nhận VKSND là hệ thống cơ quan nhà nước và cụ thể hóa bằng Luật

tổ chức VKSND năm 1960 Trải qua nhiều thời kỳ, chức năng này của VKSND ngày càng khẳng định được vai trò và vị trí của mình Điều 107 Hiến pháp năm

2013 quy định: “Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố, kiểm sát

hoạt động tư pháp” Đồng thời Điều 2 Luật tổ chức VKSND năm 2014 quy

định: “Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hành quyền công tố, kiểm sát

hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” Vì vậy,

kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là hoạt động riêngcó của VKS, góp phần làm nên vị thế của VKS trong

hệ thống các cơ quan tư pháp

- Về đối tượng:

Theo cách hiểu chung nhất, đối tượng của một hoạt động nhất định là những gì mà hoạt động đó tác động đến nhằm đạt được mục đích, yêu cầu cụ thể đặt ra Mục đích của hoạt động tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là nhằm đảm bảo việc phát hiện và xử lý kịp thời,

nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội Vì vậy, đối tượng của kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là sự tuân thủ pháp luật của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, những người có thẩm quyền và người tham gia tố tụng trong việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

Sự tuân thủ pháp luật của các chủ thể nêu trên chính là sự tuân thủ pháp luật trong việc ban hành các quyết định tố tụng, thực hiện các hành vi tố tụng trong việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi

tố Sự tuân thủ pháp luật này thể hiện ở thẩm quyền, thủ tục, hình thức, trình tự ban hành Việc tuân thủ pháp luật ở đây không chỉ là tuân theo Hiến pháp, Luật

tổ chức VKSND, Bộ luật hình sự, BLTTHS, các văn bản pháp luật khác mà còn áp dụng đúng các văn bản dưới luật có liên quan như Nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Thông tư liên tịch và các văn bản hướng dẫn thi hành khác

- Về phạm vi:

Theo nghĩa thông thường, phạm vi là giới hạn về không gian hoặc thời gian của một hoạt động, một sự việc hoặc hiện tượng Phạm vi của kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố được hiểu

là giới hạn hoạt động mà ở đó VKSND thực hiện các quyền năng thuộc phạm trù kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi

tố

Về thời gian, phạm vi công tác kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố nằm trong phạm vi công tác kiểm sát điều tra vụ án hình sự Trước đây, BLTTHS năm 2003 quy định VKS chỉ thực hiện hoạt động “kiểm sát” việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm của CQĐT,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra mà không có

kiểm sát việc tiếp nhận Để khắc phục tình trạng trên, BLTTHS năm 2015 đã quy định công tác kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố bắt đầu từ khi CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố và kết thúc khi ra quyết định khởi tố, quyết định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, gửi và thông báo kết quả giải quyết theo luật định Đây chính

là phạm vi của công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, cũng là giai đoạn mà công tác kiểm sát được xác định một cách cụ thể Có thể nói đây là bước chuyển căn bản trong quy định của pháp luật về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, góp phần quan trọng vào việc chống oan, sai và bỏ lọt tội phạm

Về không gian, công tác kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố thực hiện trong phạm vi gắn liền với các hoạt động tố tụng của chủ thể có thẩm quyền theo luật định liên quan đến việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Đó là các hoạt động kiểm sát quá trình kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm, kiểm sát việc lập hồ sơ giải quyết nguồn tin tội phạm của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra,…

Việc nhận thức đúng đắn đối tượng, phạm vi của kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố có ý nghĩa quan trọng cả

về lý luận và thực tiễn Chỉ trên cơ sở xác định một cách đúng đắn phạm vi của khâu công tác này, KSV mới có thể thực hiện được một cách đầy đủ các biện pháp nghiệp vụ, các nhiệm vụ, quyền hạn luật định để nâng cao chất lượng, hiệu quả kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

-Về phương thức kiểm sát:

Khi thực hiện kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, VKS có nhiệm vụ đảm bảo cho mọi tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố đều phải được tiếp nhận đầy đủ, tiến hành xác minh và ra văn bản giải quyết đúng thời hạn BLTTHS quy định, nhằm thực hiện mục tiêu mọi hành vi phạm tội đều phải được phát hiện và xử lý kịp thời

Để đạt được mục tiêu đó, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình, VKSND có thể thực hiện bằng các hình thức thực hiện quyền kiến nghị, yêu cầu Quyền kiến nghị được VKS áp dụng khi CQĐT, cơ quan được giao nhiệm

vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có sự vi phạm trong tiếp nhận hoặc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Đây là những vi phạm không làm ảnh hưởng đếnkết quả giải quyết vụ việc, không ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền con người, quyền công dân, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân Với những vi phạm này, VKSND kiến nghị trực tiếp để CQĐT có biện pháp khắc phục kịp thời Nếu các vi phạm được lặp lại nhiều lần và trở thành hệ thống, VKS phải lập thành bản kiến nghị để chuyển cho CQĐT đề nghị chấm dứt tình trạng đó

Quyền yêu cầu được VKSND áp dụng trong trường hợp khi phát hiện việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm không đầy đủ, vi phạm pháp luật như yêu cầu CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện các hoạt động: tiếp nhận, kiểm tra, xác minh, ra quyết định giải quyết nguồn tin về tội phạm đầy đủ, đúng pháp luật; kiểm tra việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm và thông báo kết quả cho VKS; cung cấp tài liệu về vi phạm pháp luật trong việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm;khắc phục vi phạm pháp luật và xử lý nghiêm người vi phạm; yêu cầu thay đổi ĐTV, Cán bộ điều tra; yêu cầu CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra cung cấp tài liệu liên quan để kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm

Ngoài ra, quyền yêu cầu còn được VKS thực hiện trong trường hợp CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra không gửi kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố cho VKS cùng cấp Trong trường hợp VKS nhận được khiếu nại của cá nhân, cơ quan,

tổ chức về việc CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra không thông báo kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố mà họ đã cung cấp hoặc không thực hiện các biện pháp bảo vệ người tố giác như luật định thì quyền yêu cầu cũng được VKS áp dụng

Như vậy, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm, kiến nghị khởi tố là hoạt động của VKSND để kiểm sát việc tuân thủ pháp luật của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra khi tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố Hoạt động kiểm sát của VKS nhằm kịp thời phát hiện, loại trừ vi phạm pháp luật trong các hành vi, quyết định tố tụng của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong quá trình tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, bảo đảm hoạt động này được thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, thời hạn theo quy định của BLTTHS Qua quá trình kiểm sát tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố, VKS sẽ nắm được CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra đã tiến hành xác minh và giải quyết nguồn tin như thế nào, làm cơ sở cho việc kiểm sát khởi tố hoặc không khởi tố vụ án được chính xác và thuận lợi

1.3 Mối quan hệ giữa kiểm sát với thực hành quyền công tố trong giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm

Thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp là hai chức năng của VKSND được pháp luật quy định tại Điều 107 Hiến pháp 2013 Từđiển

Luật học giải thích quyền công tố là “quyền của Nhà nước truy cứu trách nhiệm

hình sự đối với người phạm tội”[22, tr.270] Quyền buộc tội của Nhà nước đối

với người phạm tội thể hiện ở quyền của Nhà nước áp dụng các biện pháp cần thiết để tìm ra người phạm tội và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người

đó ra trước Tòa án để xét xử và thực hiện việc buộc tội tại phiên tòa Ở nước

ta, quyền công tố được Nhà nước giao cho VKSND thực hiện và chỉ được thực hiện trong tố tụng hình sự

Tại Khoản 1 Điều 3 Luật tổ chức VKSND năm 2014 đã đưa ra khái niệm

về thực hành quyền công tố như sau: "Thực hành quyền công tố là hoạt động

của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hình sự để thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội, được thực hiện ngay từ khi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử vụ án hình sự"

Trên cơ sở khái niệm về thực hành quyền công tố đã được quy định tại Khoản 1 Điều 3 Luật tổ chức VKSND 2014 như đã nêu ở trên, thì có thể hiểu

rằng “Thực hành quyền công tố trong việcgiải quyết tố giác, tin báo về tội phạm

và kiến nghị khởi tố là việc VKS sử dụng tổng hợp các quyền năng thuộc nội dung quyền công tố được quy định trong BLTTHS để tìm ra người phạm tội, pháp nhân thương mại phạm tội và truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội, pháp nhân thương mại phạm tội trong quá trình giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.”

Theo Điều 159 BLTTHS, khi thực hành quyền công tố trong việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, VKS có nhiệm vụ, quyền hạn như sau:

“1 Phê chuẩn, không phê chuẩn việc bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp, gia hạn tạm giữ; phê chuẩn, không phê chuẩn các biện pháp khác hạn chế quyền con người, quyền công dân trong việc giải quyết nguồn tin về tội phạm theo quy định của Bộ luật này

2 Khi cần thiết, đề ra yêu cầu kiểm tra, xác minh và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm thực hiện

3 Quyết định gia hạn thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; quyết định khởi tố vụ án hình sự

4 Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra khởi tố vụ án hình sự

5 Trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố trong các trường hợp do Bộ luật này quy định

6 Hủy bỏ quyết định tạm giữ, quyết định khởi tố vụ án hình sự, quyết định không khởi tố vụ án hình sự, quyết định tạm đình chỉ giải quyết nguồn tin

về tội phạm và các quyết định tố tụng khác trái pháp luật của Cơ quan điều tra,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra

7 Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc thực hành quyền công

tố theo quy định của Bộ luật này nhằm chống bỏ lọt tội phạm, chống làm oan người vô tội.”

Có thể thấy rằng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn giải quyết nguồn tin về tội phạm có mối quan hệ chặt chẽ, gắn

bó hữu cơ và biện chứng với nhau, hoạt động này làm tiền đề cho hoạt động kia và ngược lại kết quả của hoạt động này là cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động kia Nếu làm tốt chức năng kiểm sát sẽ tạo cơ sở thuận lợi cho chức năng thực hành quyền công tốnhư bảo đảm việc khởi tố, yêu cầu khởi tố, quyết định

áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn, huỷ các quyết định trái pháp luật của CQĐT một cách có căn cứ, đúng pháp luật và ngược lại thực hành quyền công tố tốt sẽ hỗ trợ cho hoạt động kiểm sát như tạo điều kiện cho hoạt động kiểm sát tiếp cận các biện pháp điều tra nhằm duy trì pháp luật, phát hiện, khắc phục vi phạm pháp luật về tố tụng Để thực hiện tốt quyền công tố chẳng hạn như đề ra yêu cầu kiểm tra, xác minh và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền

giải quyết nguồn tin về tội phạm thực hiện được chính xác và đầy đủ đòi hỏi phải kiểm sát chặt chẽ việc kiểm tra, xác minh và việc lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội phạm của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra Và ngược lại, trên cơ sở kết quả của hoạt động kiểm sát thấy rằng các tình tiết của vụ việc còn nhiều mâu thuẫn hoặc chưa sáng tỏ, chưa

đủ căn cứ để kết thúc việc giải quyết nguồn tin tội phạm thì VKS đề ra yêu cầu kiểm tra, xác minh và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm thực hiện

Nhưvậy, hoạt động thực hành quyền công tố và kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm phải được tiến hành song song và hỗ trợ lẫn nhau nhằm đảm bảo mọi tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đều phải được tiếp nhận đầy đủ, kiểm tra, xác minh, xử lý kịp thời; không để lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội; việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố phải khách quan, toàn diện, đầy đủ, chính xác, kịp thời, đúng pháp luật; những vi phạm pháp luật trong công tác

1.4 Nội dung kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

Theo Điều 160, nhiệm vụ quyền hạn của VKS trong việc tiếp nhận và kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố bao gồm:

“1 Tiếp nhận đầy đủ tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố do

cơ quan, tổ chức, cá nhân chuyển đến, tiếp nhận người phạm tội tự thú, đầu thú và chuyển ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền giải quyết

2 Kiểm sát việc tiếp nhận, trực tiếp kiểm sát, kiểm sát việc kiểm tra, xác minh và việc lập hồ sơ giải quyết nguồn tin về tội phạm của Cơ quan điều tra,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; kiểm sát việc

tạm đình chỉ việc giải quyết nguồn tin về tội phạm; kiểm sát việc phục hồi giải quyết nguồn tin về tội phạm

3 Khi phát hiện việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm không đầy đủ, vi phạm pháp luật thì yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện các hoạt động:

a) Tiếp nhận, kiểm tra, xác minh, ra quyết định giải quyết nguồn tin về tội phạm đầy đủ, đúng pháp luật;

b) Kiểm tra việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm và thông báo kết quả cho Viện kiểm sát;

c) Cung cấp tài liệu về vi phạm pháp luật trong việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm;

d) Khắc phục vi phạm pháp luật và xử lý nghiêm người vi phạm;

đ) Yêu cầu thay đổi Điều tra viên, Cán bộ điều tra

4 Giải quyết tranh chấp về thẩm quyền giải quyết nguồn tin về tội phạm

5 Yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một

số hoạt động điều tra cung cấp tài liệu liên quan để kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm

6 Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm theo quy định của Bộ luật này.”

Căn cứ đó, nội dung của kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố gồm có các hoạt động sau đây:

1.4.1 Kiểm sát việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

1.4.1.1 Kiểm sát chủ thể tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

Theo Điều 145 BLTTHS, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gồm: CQĐT, VKS tiếp nhận tố giác,

tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; cơ quan, tổ chức khác tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm

Như vậy, có sự phân biệt giữa trách nhiệm của cơ quan nhà nước là cơ quan tiến hành tố tụng (CQĐT, VKS) và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước khác trong việc tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố CQĐT, VKS là các cơ quan tiến hành tố tụng, có chức năng chính trong việc tiếp nhận, giải quyết nguồn tin tội phạm Do đó, hai cơ quan này có trách nhiệm tiếp nhận tất cả nguồn tin tội phạm Trong khi đó, để kịp thời phát hiện và xử

lý tội phạm, cơ quan, tổ chức khác trong phạm vi thẩm quyền của mìnhcũng có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm [1, tr.142] Như vậy, thẩm quyền tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố được quy định trong BLTTHS 2015 đã mở rộng hơn so với BLTTHS 2003 Việc quy định đa dạng các cơ quan, tổ chức như trên tạo thành một mạng lưới tiếp nhận và giải quyết nguồn tin về tội phạm nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tố giác

và báo tin, kịp thời phát hiện, ngăn chặn tội phạm, hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm và như vậy mới đáp ứng được yêu cầu của cuộc đấu tranh, phòng chống tội phạm hiện nay

Theo Điều 146 BLTTHS, khi cơ quan, tổ chức, cá nhân trực tiếp tố giác, báo tin về tội phạm, kiến nghị khởi tố thì CQĐT, VKS, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có thẩm quyền phải lập biên bản tiếp nhận và ghi vào sổ tiếp nhận; có thể ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh việc tiếp nhận Nếu tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố gửi qua dịch vụ bưu chính, điện thoại hoặc qua phương tiện thông tin khác thì phải ghi vào sổ tiếp nhận

Khi phát hiện tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố không thuộc thẩm quyền giải quyết của mình thì CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, VKS có trách nhiệm chuyển ngay tố giác, tin

báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố kèm theo tài liệu có liên quan đã tiếp nhận cho CQĐT có thẩm quyền

Công an phường, thị trấn, Đồn công an có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, tiến hành kiểm tra, xác minh sơ bộ

và chuyển ngay tố giác, tin báo về tội phạm kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan cho CQĐT có thẩm quyền Công an xã có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, lập biên bản tiếp nhận, lấy lời khai ban đầu và chuyển ngay

tố giác, tin báo về tội phạm kèm theo tài liệu, đồ vật có liên quan cho CQĐT

có thẩm quyền Quy định trên đã phúc đáp được yêu cầu của thực tiễn bởi công

an cấp cơ sở thường là nơi tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm đầu tiên; đảm bảo giải quyết đúng đắn, nhanh chóng, kịp thời tố giác, tin báo về tội phạm và

sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc phát hiện và đấu tranh phòng, chống tội phạm

Các cơ quan, tổ chức khác sau khi nhận được tố giác, tin báo về tội phạm thì chuyển ngay cho CQĐT có thẩm quyền Trường hợp khẩn cấp thì có thể báo tin trực tiếp qua điện thoại hoặc hình thức khác cho CQĐT nhưng sau đó phải thể hiện bằng văn bản

Sau khi tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, CQĐT,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có trách nhiệm thông báo bằng văn bản về việc tiếp nhận đó cho VKS cùng cấp hoặc VKS có thẩm quyền trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

Như vậy, ngoài trách nhiệm tiếp nhận đầy đủ tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố và chuyển ngay cho CQĐT có thẩm quyền thì VKSND có nhiệm vụ kiểm sát việc tuân theo pháp luật của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trong việc tiếp nhận tố giác, tin

báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, đảm bảo việc tiếp nhận đó là đúng về chủ thể theo quy định của pháp luật

1.4.1.2 Kiểm sát trình tự, thủ tục tiếp nhận

KSV phải kiểm sát chặt chẽ việc tiếp nhận, phân loại của cơ quan có thẩm quyền điều tra đối với tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố Hàng tuần hoặc theo định kỳ, KSV yêu cầu CQĐT cùng cấp thông báo đầy đủ cho VKS các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố mà CQĐT đã tiếp nhận được, đồng thời phối hợp để phân loại, xử lý kịp thời Sau khi nhận được thông báo định kỳ bằng văn bản của CQĐT về tình hình tiếp nhận các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, cán bộ, KSV luôn cập nhật và đối chiếu với sổ thụ lý của VKS để kịp thời phát hiện việc phân loại, thụ lý của CQĐT chính xác hay chưa Trường hợp việc phân loại chưa chính xác, thì KSV cần kịp thời báo cáo lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo Viện để trao đổi với CQĐT khắc phục

Quá trình kiểm sát việc tiếp nhận, phân loại, kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm

vụ tiến hành một số hoạt động điều tra mà thấy việc tiếp nhận không đúng thẩm quyền, KSV phải báo cáo, đề xuất lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo Viện có văn bản yêu cầu cơ quan đã tiếp nhận, đang tiến hành kiểm tra, xác minh chuyển đến

cơ quan có thẩm quyền giải quyết; đồng thời thông báo đến VKS có thẩm quyền

để thực hiện việc kiểm sát

Trong trường hợp có tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm và kiến nghị khởi tố thì Điều 150 BLTTHS quy định thẩm quyền giải quyết như sau:

“1 Tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố do Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp giải quyết Tranh chấp thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của cơ

quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra do Viện kiểm sát

có thẩm quyền giải quyết

2 Tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố giữa các Cơ quan điều tra cấp tỉnh, giữa các Cơ quan điều tra quân sự cấp quân khu do Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Viện kiểm sát quân

sự trung ương giải quyết Tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo

về tội phạm, kiến nghị khởi tố giữa các Cơ quan điều tra cấp huyện thuộc các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương khác nhau, giữa các Cơ quan điều tra quân sự khu vực thuộc các quân khu khác nhau do Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh, Viện kiểm sát quân sự cấp quân khu nơi đầu tiên tiếp nhận tố giác, tin báo

về tội phạm, kiến nghị khởi tố giải quyết

3 Tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố giữa các Cơ quan điều tra của Công an nhân dân, Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân và Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao do Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao giải quyết.”

Ngoài ra, VKS có thể tiến hành kiểm sát trực tiếp tại CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra Theo Điều 13 Luật tổ chức VKSND năm 2014 thì VKS có quyền trực tiếp kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố tại CQĐT.Khi tiến hành kiểm sát trực tiếp, chọn nội dung kiểm sát, căn cứ vào các quy định của pháp luật để ban hành quyết định trực tiếp kiểm sát, đồng thời lập kế hoạch kiểm sát trực tiếp Kế hoạch do KSV lập và trình cho Lãnh đạo Viện duyệt và chỉ đạo.Sau khi có Quyết định và kế hoạch kiểm sát trực tiếp được Lãnh đạo Viện ký, tổ chức thực hiện như sau:Công bố quyết định kiểm sát trực tiếp việc tiếp nhận, giải quyết, tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố;yêu cầu

Cơ quan Cảnh sát điều tra báo cáo việc tiếp nhận, giải quyết, tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố;kiểm tra sổ sách tiếp nhận, thụ lý, theo dõi kết

quả giải quyết, các tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố như: về tổ chức tiếp nhận, mở sổ sách tiếp nhận; việc theo dõi, quản lý, ghi chép sổ sách;

về chất lượng phân loại thụ lý; yêu cầu cung cấp các hồ sơ tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố do CQĐT đang thụ lý, giải quyết để kiểm tra việc lập hồ sơ xác minh các nội dung: Trong việc chấp hành quy định các biện pháp tiến hành; trong việc chấp hành thời hạn giải quyết; trong việc chấp hành quy định về quan hệ phối hợp với VKS Sau khi kết thúc việc kiểm tra, đoàn kiểm sát tổng hợp những nội dung đã kiểm sát để ban hành kết luận, tập hợp những

vi phạm phát hiện qua trực tiếp kiểm sát để ban hành văn bản kiến nghị khắc phục, sửa chữa

1.4.2 Kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm,kiến nghị khởi tố

- Kiểm sát quyết định phân công Phó thủ trưởng CQĐT, cấp phó cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, ĐTV, cán bộ điều tra Sau khi tiếp nhận thông tin liên quan đến tội phạm, CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải tiến hành phân loại, xác minh

sơ bộ ban đầu Nếu nguồn tin thuộc thẩm quyền giải quyết thì trong thời hạn

03 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố thuộc thẩm quyền giải quyết, Thủ trưởng CQĐT, cấp trưởng cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra quy định tại khoản 2 Điều 35 BLTTHS năm 2015trực tiếp tổ chức, chỉ đạo, phân công ĐTV, Cán bộ điều tra thuộc quyền thụ lý, giải quyết hoặc ra Quyết định phân công Phó Thủ trưởng CQĐT, cấp phó cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra tổ chức, chỉ đạo thụ lý, giải quyết và thông báo bằng văn bản cho VKS cùng cấp hoặc VKS có thẩm quyền Nếu thấy có vi phạm trong việc phân công Thủ trưởng, phó thủ trưởng CQĐT và ĐTV có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố thì KSV phải báo cáo lãnh đạo để yêu cầu

CQĐT xử lý, trường hợp cần thiết có thể yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng nếu có căn cứ theo luật định

Đối với tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố sau khi tiếp nhận

đã rõ về dấu hiệu của tội phạm, đủ căn cứ để khởi tố vụ án hình sự thì CQĐT,

cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự và thực hiện trình tự, thủ tục theo quy định của BLTTHS năm 2015, không phải ra Quyết định phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố Nếu CQĐT chưa ra quyết định khởi tố thì VKS yêu cầu ra ngay quyết định này

Trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được Quyết định phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của CQĐT, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Viện trưởng VKS trực tiếp tổ chức, chỉ đạo hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, phân công KSV, Kiểm tra viên hoặc ra Quyết định phân công Phó Viện trưởng tổ chức, chỉ đạo hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và gửi ngay một bản cho CQĐT, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra đã ra Quyết định phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

- Kiểm sát việc kiểm tra, xác minh:

Trong quá trình kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, KSV phải luôn kiểm sát chặt chẽ hoạt động kiểm tra, xác minh và giải quyết của ĐTV để bảo đảm kết quả giải quyết và yêu cầu xác minh được thực hiện đầy đủ, khách quan và đúng quy định của pháp luật Trong quá trình kiểm sát, KSV luôn kiểm sát chặt chẽ hoạt động giải quyết của ĐTV trong việc áp dụng các biện pháp xác minh để làm rõ thông tin như: Lấy lời khai, thu giữ tài liệu vật chứng, khám nghiệm hiện trường, giám định, định giá tài

sản…từ đó xác định có hay không có hành vi phạm tội xảy ra, người nào thực hiện hành vi phạm tội và tính chất, mức độ và hậu quả do hành vi phạm tội đó gây ra như thế nào Việc kiểm sát các hoạt động kiểm tra xác minh được thực hiện bằng các phương thức trực tiếp kiểm sát hoặc kiểm sát gián tiếp tùy từng trường hợp Ví dụ: có thể trực tiếp kiểm sát đối với hoạt động khám nghiệm hiện trường, lấy lời khai,…

Trong trường hợp tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đã hết thời hạn giải quyết mà chưa đủ căn cứ, quyết định việc khởi tố hay không khởi

tố vụ án hình sự, CQĐT thông báo bằng văn bản cho VKS biết để thống nhất quan điểm giải quyết Qua đó, KSV đã phối hợp cùng ĐTV nghiên cứu kết quả xác minh và báo cáo lãnh đạo hai ngành để cùng thống nhất quan điểm giải quyết vụ việc hoặc thống nhất nội dung cần yêu cầu tiếp tục xác minh Trước khi kết thúc việc giải quyết, ra quyết định cuối cùng, KSV yêu cầu CQĐT gửi

hồ sơ xác minh cùng văn bản thể hiện quan điểm của mình đến VKS KSV nghiên cứu hồ sơ và báo cáo đề xuất quan điểm giải quyết bằng văn bản và tham mưu cho lãnh đạo Viện ban hành văn bản trả lời cho CQĐT

- Kiểm sát việc lập hồ sơ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

Theo Khoản 1 Điều 10 Quy chế tạm thời thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố:

“Kiểm sát viên phải kiểm sát chặt chẽ việc lập hồ sơ vụ việc của Điều tra viên, Cán bộ Điều tra, bảo đảm các chứng cứ, tài liệu được thu thập trong quá trình kiểm tra, xác minh phải được thống kê đầy đủ và đưa vào hồ sơ vụ việc

Đối với hồ sơ vụ việc gửi Viện kiểm sát để kiểm sát theo thẩm quyền, Kiểm sát viên phải trích cứu đầy đủ nội dung vụ việc, sao chụp tài liệu cần thiết

và lưu hồ sơ kiểm sát.”

Trong mỗi loại hồ sơ có: Văn bản thể hiện nguồn tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố (như đơn khiếu nại, tố cáo; văn bản tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm; văn bản kiến nghị khởi tố… ); thông báo về việc tiếp nhận nguồn tin về tội phạm của CQĐT; Quyết định chuyển tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố để giải quyết theo thẩm quyền (đối với các tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố do nơi khác chuyển đến); Quyết định phân công giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố; Quyết định phân công kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố; Quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự của CQĐT; thông báo kết quả giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố; văn bản đề xuất quan điểm của KSV được phân công kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố; văn bản thống nhất hoặc không thống nhất quan điểm của Lãnh đạo VKS đối với kết quả giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố của CQĐT; biên bản khám nghiệm hiện trường hoặc xác định hiện trường và sơ đồ hiện trường; biên bản khám phương tiện có liên quan; Quyết định trưng cầu giám định và Kết luận giám định; văn bản trả lời của Cơ quan có thẩm quyền giải đáp một số vướng mắc do CQĐT yêu cầu trả lời Ngoài ra, còn có các tài liệu, chứng cứ khác được thu thập trong hồ sơ giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi

tố Như vậy, khi kiểm sát hồ sơ này, KSV phải đảm bảo để việc lập hồ sơ của

cơ quan có thẩm quyền được thực hiện đúng quy định của pháp luật

- Kiểm sát thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi

tố

Theo Điều 147 BLTTHS, thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố của cơ quan có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố là 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố.Trường hợp vụ việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc

kiến nghị khởi tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng Trường hợp chưa thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh trong thời hạn quy định tại khoản này thì Viện trưởng VKS cùng cấp hoặc Viện trưởng VKS có thẩm quyền có thể gia hạn một lần nhưng không quá 02 tháng.Chậm nhất là 05 ngày trước khi hết thời hạn kiểm tra, xác minh theo quy định, CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải có văn bản đề nghị VKS cùng cấp hoặc VKS có thẩm quyền gia hạn thời hạn kiểm tra, xác minh

Như vậy, trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo

về tội phạm hoặc kiến nghị khởi tố, cơ quan có thẩm quyền giải quyết trong phạm vi trách nhiệm của mình phải kiểm tra, xác minh nguồn tin và quyết định việc khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự hoặc tạm đình chỉ việc giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố Thời hạn này được tính từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, nghĩa là ngày ghi trong biên bản tiếp nhận hoặc sổ thụ lý của CQĐT, cơ quan được giao nhiệm

vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, cho đến khi CQĐT, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra ra quyết định khởi tố, không khởi

tố vụ án hình sự hoặc tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố

Trường hợp vụ việc bị tố giác, tin báo về tội phạm hoặc kiến nghị khởi

tố có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải kiểm tra, xác minh tại nhiều địa điểm thì thời hạn giải quyết tố giác, tin báo, kiến nghị khởi tố có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng Hiện chưa có văn bản pháp luật hướng dẫn như thế nào là

“sự việc có nhiều tình tiết phức tạp” song có thể hiểu đó là những trường hợp

mà vụ việc có nội dung diễn biến phức tạp, có sự liên quan đến nhiều người hoặc xảy ra trong một thời gian dài…Cũng có thể là trường hợp mà với những

thông tin thu được ban đầu qua tin báo, tố giác, CQĐT chưa thể kết luận ngay

có hay không có dấu hiệu tội phạm hoặc các tình tiết mô tả qua việc thu thập thông tin đòi hỏi CQĐT phải dựa vào những kiến thức chuyên môn nhất định mới có thể kết luận chính xác về bản chất của sự việc bị tố giác Tuy nhiên, dù

có phức tạp hay không thì trách nhiệm của các cơ quan có thẩm quyền khi nhận được tố giác, tin báo về tội phạm vẫn phải khẩn trương kiểm tra, xác minh để quyết định việc khởi tố vụ án, không khởi tố vụ án, tạm đình chỉ việc giải quyết

tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, đảm bảo không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội, mặt khác còn thu thập được những thông tin cần thiết ban đầu phục vụ cho công tác điều tra sau này

Chính vì vậy, KSV cần kiểm sát thời hạn giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố để đảm bảo việc giải quyết được nhanh chóng, kịp thời, đúng quy định pháp luật và cần phải xem xét thời hạn trong những trường hợp cụ thể Nếu thông tin về tội phạm đã rõ ràng thì KSV yêu cầu CQĐT

ra quyết định giải quyết ngay không cần chờ hết thời hạn 20 ngày Trong các trường hợp phức tạp hơn thì cần xem xét về thời hạn và việc gia hạn thời hạn giải quyết sao cho phù hợp

1.4.3 Kiểm sát quyết định giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố

Khoản 1 Điều 147 BLTTHS quy định:

“Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận được tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải kiểm tra, xác minh và ra một trong các quyết định:

a) Quyết định khởi tố vụ án hình sự;

b) Quyết định không khởi tố vụ án hình sự;