1. Trang chủ
  2. » Nghệ sĩ và thiết kế

Tải Cảm nhận bài Tây Tiến của Quang Dũng Hay Chọn Lọc - 9 bài văn mẫu lớp 12

46 15 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Định dạng
Số trang 46
Dung lượng 55,76 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Quang Dũng tả rất thực những khó khăn của cuộc kháng chiến mà đoàn quân Tây Tiến đã gặp nhưng không làm bài thơ trở nên bi thảm, lòng người bi quan mà chỉ để ca ngợi người lính.. Tác giả[r]

Trang 1

Đề bài: Cảm nhận bài Tây Tiến của Quang Dũng Ngữ văn 12

Dàn ý chi tiết

A Mở bài

- Trình bày một số nét tiêu biểu về tác giả Quang Dũng và đặc trưng thơ ca củaông (vừa hồn nhiên vừa tinh tế, mang vẻ đẹp hào hoa, phóng khoáng, đậm chấtlãng mạn)

- Nêu một số nét khái quát về bài thơ Tây Tiến: hoàn cảnh ra đời, giá trị nộidung nổi bật của bài thơ

B Thân Bài

a, Đường hành quân của đoàn quân Tây Tiến giữa thiên nhiên Tây Bắc

- Hai câu thơ đầu: nỗi nhớ thốt lên thành lời "Tây Tiến ơi" là tiếng gọi thânthương, "nhớ chơi vơi"là nỗi nhớ thường trực, bao trùm không gian

- Bức tranh thiên nhiên Tây Bắc hoang sơ và dữ dội:

+ Địa danh Sài Khao, Mường Lát gợi sự hẻo lánh, xa xôi;

+ Các từ láy giàu tính tạo hình: "khúc khuỷu", "thăm thẳm", "heo hút", điệp từ

"dốc", nghệ thuật điệp "Dốc lên dốc lên" gợi địa hình hiểm trở, quanh co,gập ghềnh

+ Hình ảnh "súng ngửi trời" thể hiện tầm cao của núi non mà người lính phảivượt qua nhưng cũng có cái hóm hỉnh của người lính trong đó

+ Nhịp thơ bẻ đôi "Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống" gợi tả sự nguy hiểmtột cùng

+ Hình ảnh nhân hóa: "cọp trêu người", "thác gầm thét" gợi sự hoang sơ, mandại; thời gian: "chiều chiều", "đêm đêm" những người lính phải thường xuyênđối mặt với điều hiểm nguy chốn rừng thiêng nước độc

+ Sử dụng phần lớn các thanh trắc nhằm nhấn mạnh sự trắc trở, ghập ghềnh củađịa hình

Trang 2

- Khung cảnh thiên nhiên cũng có lúc êm dịu, mang đậm hương vị cuộc sống:

"nhà ai Pha Luông ", "cơm lên khói", "Mai Châu mùa em ", thanh bằng tạocảm giác nhẹ nhàng, yên bình

- Hình ảnh bi hùng về người lính Tây Tiến "dãi dầu không bước nữa", "gục lênsúng mũ bỏ quên đời": có thể hiểu hai câu thơ đơn thuần miêu tả khoảnh khắcnghỉ ngơi của người lính sau cuộc hành quân dài, cũng có thể hiểu đó là sựnghỉ ngơi vĩnh viễn

- Nhận xét: Thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ nhưng đầy rẫy những hiểm nguy, đóchính là những thử thách đối với những người lính Tây Tiến trên chặng đườnghành quân

b Kỉ niệm đẹp về tình quân dân, vẻ đẹp của thiên nhiên Tây Bắc

- Kỉ niệm đêm liên hoan thắm tình quân dân:

+ Không khí đêm liên hoan tưng bừng với mà sắc rực rỡ, lộng lẫy: "bừng lên",

"hội đuốc hoa", "khèn lên man điệu"; con người duyên dáng: "xiêm áo", "nàng

e ấp"

+ Tâm hồn người lính bay bổng, say mê trong không khí ấm áp tình người:

"Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ"

- Khung cảnh sông nước, con người vùng Tây Bắc:

+ Đẹp huyền ảo, hoang dại, thiêng liêng: "Chiều sương", "hồn lau nẻo bến bờ"+ Con người lao động bình dị, mộc mạc: "dáng người trên độc mộc", cảnh vậtduyên dáng, đầy sức sống: "trôi dòng nước lũ hoa đong đưa"

- Nhận xét: nhờ bút pháp lãng mạn, Quang Dũng đã vẽ nên bức tranh thiênnhiên thơ mộng, cuộc sống sinh hoạt đầm ấm và hình ảnh con người duyêndáng của vùng Tây Bắc

c Hình tượng người lính Tây Tiến

- Chân dung người lính được miêu tả chân thực: "đoàn binh không mọc tóc", "xanh màu lá", họ sống và chiến đấu trong điều kiện khắc nghiệt, thiếu thốn,gian khổ nhưng vẫn mạnh mẽ "dữ oai hùm"

Trang 3

- Họ là những con người có tâm hồn lãng mạn, trái tim yêu thương "Mắt trừnggửi mộng"/ "Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm", lấy hình bóng người thươngnơi quê nhà làm động lực chiến đấu.

- Vẻ đẹp bi tráng thể hiện qua sự hi sinh anh dũng của họ:

+ Sẵn sàng công hiến tuổi trẻ của mình cho đất nước "rải rác biên cương mồviễn xứ", "chẳng tiếc đời xanh", "anh về đất", ra đi thanh thản, nhẹ nhàng.+ Cái chết đã được lí tưởng hóa như hình ảnh những tráng sĩ xưa: "áo bào",

"khúc độc hành"; thiên nhiên cũng đau đớn thay cho nỗi đau họ phải chịu

- Nhận xét: Dù trong hoàn cảnh khó khăn những người lính Tây Tiến vẫn cónhững nét lãng mạn, hào hoa Họ mang vẻ đẹp kiêu hùng, sẵn sàng hi sinh cho

tổ quốc

d Lời hẹn ước, gửi gắm tình cảm của tác giả

- Câu thơ nhắc nhớ lại ý nguyện, quyết tâm ra đi một thời của đoàn quân TâyTiến: "người đi không hẹn ước", còn là sự tiếc thương những đồng đội đã hisinh "thăm thẳm một chia phôi"

- Niềm thương, nỗi nhớ, tình cảm gắn bó của tác giả luôn gửi lại nơi đoàn quânTây Tiến: và vùng rừng núi Tây Bắc "Ai lên Tây Tiến / Hồn về Sầm Nứachẳng về xuôi"

Bài Mẫu Số 1:

Viết về Tây Tiến - Quang Dũng viết bằng dòng hồi ức Và trong dòng hồi ức

ấy nỗi nhớ đồng đội luôn xao động, gợi về những kỉ niệm, hình ảnh thânthương, tha thiết, sâu lắng Ta bắt gặp dòng hoài niệm về đồng đội, về nhữngcầm, nỗi lòng người lính Tây tiến qua đoạn thơ:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc,

Trang 4

Quân xanh màu lá giữ oai hùm.

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới, Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.

Rải rác biên cương mồ viễn xứ, Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh,

Áo bào thay chiếu anh về đất, Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

Từ bối cảnh rừng núi hoang vu, hiểm trở trong đoạn đầu bài thơ đến đây hiệnlên rõ nét hình ảnh của đoàn chiến binh Tây Tiến:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc, Quân xanh màu lá giữ oai hùm.

Thoạt đầu, câu thơ tưởng như chỉ mang một chút ngang tàng, một chút nghịchđầy chất lính, nhưng càng đọc mới càng thấy hiện thực khắc nghiệt, mới thấyhết những gian nan, khổ ải của đoàn quân Tây Tiến Không mọc tóc - đó là hậuquả của những cơn sốt rét rừng run người làm tiều tuỵ, làm rụng hết cả tóc củacác chiến sĩ Rồi nước độc, rừng thiêng, bệnh tật hành hạ tất cả như vắt kiệtsức lực khiến cho quân xanh màu lá giữ oai hùm Hai câu thơ cho ta thấy đượchình ảnh rất thực của các chiến sĩ Tây Tiến khi phải đối phó với bệnh tật: ốmđau rụng tóc Nhưng không phải vì thế mà họ mất đi vẻ oai phong dữ dội: mắttrừng gửi mộng qua biên giới "

Đoàn quân mỏi, xanh tựa lá mà vẫn mang oai linh rừng thẳm Mắt trừng dữ dội

là để gửi mộng vượt biên cương và để "đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm".Những người chiến sĩ Tây Tiến hầu hết là những chàng trai thị thành khoác áolính, nên dù ra đi chiến đấu, dấn thân vào gian khổ, họ vẫn luôn mang và giữmột tâm hồn hào hoa, thanh lịch, đa tình, một tầm hồn đầy thơ mộng Mơ dángkiều thơm là mơ dáng vẻ kiều diễm, quyến rũ, thanh lịch của những người bạngái thủ đô ngàn năm văn hiến Có người cho rằng Quang Dũng viết câu thơ này

là mộng rớt vì nó không phù hợp với hoàn cảnh kháng chiến Song thực chấtđây là một tình cảm hết sức chân thật của người chiến sĩ, nó mang mang một ýnghĩa nhân văn chân chính bởi thể hiện ước mơ đẹp của con người về một cuộcsống hoà bình, hạnh phúc đẩy người lính ra đi chiến đấu

Trang 5

Cả đoạn thơ bốn câu thì ba câu trên toàn nói về cái khác thường, oai dữ Câuthơ thứ tư ngược lại đầy vẻ mềm mại, trữ tình, mơ mộng Đoạn thơ khắc họanhững hiện thực hết sức nghiệt ngã, nhưng lại không chỉ sử dụng phương pháp

tả thực, mà thể hiện bằng bút pháp lãng mạn cho ta thấy hình ảnh của ngườikhông xanh xao tiều tụy mà oai phong dữ dội Chữ nghĩa và bút pháp củaQuang Dũng thật tài hoa Các chữ không mọc tóc, dữ oai hùm, mắt trừng khắchoạ rất sâu tư thế chủ động, vẻ kiêu hùng, ngang tàng của những chiến binhTây Tiến Hoàn cảnh gian khổ, những thử thách, gian nan của một miền thâm

u, hiểm trở không làm cho những người lính Tây Tiến chùn bước, họ vẫn giữ ýchí, quyết tâm Bên cái bi của hoàn cảnh vẫn trỗi lên cái tráng của ngoại hình

và tinh thần Bằng thủ pháp dường như đối lập, Quang Dũng đã vừa khắc họađược vẻ đẹp hào hùng, kiêu dũng, vừa khắc họa được tâm hồn hào hoa và đacảm của người chiến sĩ Tây Tiến Núi rừng miền Tây hùng vĩ và hoang sơ, đitrong sự hùng vĩ ấy, sự hoang sơ ấy, những người lính Tây Tiến như đượctruyền thêm sức mạnh, vững bước vượt qua những gian khổ, hy sinh:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ, Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Những người lính Tây Tiến không tiếc đời ra đi chiến đấu cho quê hương,không tiếc đời sẵn sàng hi sinh cho Tổ quốc Họ ra đi mà vẫn nhớ, vẫn mangtheo những tình riêng mơ mộng, khi họ hi sinh thì "áo bào thay chiếu anh vềđất" Bằng hai chữ "áo bào", nhà thơ đã nâng cao giá trị, đã tái tạo được vẻ đẹpcao quý, một vẻ đẹp như những người tráng sĩ xưa nơi những người Tây Tiến,

vẻ đẹp ấy làm mờ đi thực trạng thiếu thốn ở chiến trường Rồi "anh về đất", cáichết nhẹ như không, như về lại những gì thương yêu, thân thuộc ngày xưa,

"anh về đất" là để sống mãi trong lòng quê hương, đất nước và sông Mã thaylời núi núi sông cất lên lời ai điếu bi hùng: "Sông Mã gầm lên khúc độc hành".Nỗi đau thật dữ dội, chỉ một tiếng "gầm than trầm uất", nỗi đau như dồn nén,quặn thắt từ bên trong Không có nước mắt của đồng đội, chỉ có con sông Mãvới nỗi đau cuộn chảy trong lòng, độc hành chạy ngược vào tim

Cả đoạn thơ nói đến cái chất thật bi mà cũng thật hùng Những người lính TâyTiến đã được nhà thơ khắc họa với nỗi nhớ thương tha thiết, với vẻ đẹp hoang

sơ, dữ dội như vẻ đẹp của núi rừng

Trang 6

Hình ảnh những người lính, tình cảm đồng đội, đồng chí vốn xuất hiện trongthơ ca kháng chiến Ta vẫn thường bắt gặp những người lính chân chất giản dị,gần gũi trong thơ Chính Hữu:

Áo anh rách vai, Quần tôi có vài mảnh vú.

Miệng còn cười buốt giá, Chân không giày

Hay trong bài thơ Hồng Nguyên:

Lũ chúng tôi, Bọn người tứ xứ, Gặp nhau hồi chưa biết chữ, Quen nhau từ buổi "một, hai"

Nhưng với Tây Tiến của Quang Dũng thì khác Bài thơ đã khắc hoạ không phải

là những người lính xuất thân từ những người nông dân cày sâu cuốc bẫm mà

là những chàng trai, những học sinh, sinh viên thành thị khoác áo lính Với TâyTiến, Quang Dũng đã đưa người đọc ngược lên một miền thăm thẳm, nơi núirừng, thiên nhiên mang nét đẹp hoang dại, hiểm trở Và nổi bật lên trên nền núirừng miền Tây Bắc ấy là hình ảnh những người lính Tây Tiến vượt lên trên mọikhổ ải, gian lao, toả sáng ý chí anh hùng Với tám câu thơ chan chứa niềmthương nỗi nhớ da diết, Quang Dũng đã đưa người đọc trở lại một thời TâyTiến với biết bao đồng đội mến thương của nhà thơ Tất cả đã giúp QuangDũng tái tạo và khắc họa hình ảnh oai hùng về người lính Tây Tiến Với bútpháp tài hoa và giàu tình, nhà thơ đã xây dựng hình ảnh những chiến binh TâyTiến không chỉ mang vẻ dữ dội, mãnh liệt mà còn mang vẻ đẹp hào hoa, hàohùng thật bi tráng Và Tây Tiến không chỉ phổ đúng hồn thơ Quang Dũng màcòn sáng lên chất thẩm mĩ hiếm thấy

Bài Mẫu Số 2

Những năm tháng khói lửa bom đạn trong chiến tranh gian khổ đã đi quanhưng những bài thơ, lời ca ca ngợi cuộc kháng chiến hào hùng của dân tộcvẫn còn vang mãi tới bây giờ Thơ ca thời kỳ kháng chiến luôn khắc họa những

Trang 7

hình ảnh chân thực về những con người góp phần làm cho đất nước thống nhất,trong đó có người lính Việt Nam Tây Tiến của Quang Dũng là một trongnhững bài thơ hay trong kho tàng thơ ca cách mạng Đọc bài thơ, người đọccảm nhận được cảnh vật núi rừng Tây Bắc hùng vĩ mà nên thơ cùng hình ảnhngười lính Tây Tiến hào hoa, lãng mạn mà vẫn rất dũng cảm, oai hùng và bitráng trước sự hi sinh vì tổ quốc.

Bài thơ là nỗi nhớ da diết của nhà thơ Quang Dũng về đoàn quân Tây Tiến nơiông gắn bó một thời gian dài Miên man theo nỗi nhớ ấy, nhà thơ đã tái hiện lạihình ảnh núi rừng Tây Bắc rộng lớn, hùng vĩ nhưng cũng rất nên thơ, trữ tình

"Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi"

Con đường hành quân của chiến sĩ là nơi núi cao đến "ngàn thước", dốc núi sâu

"thăm thẳm", heo hút mà hùng vĩ Hình ảnh một ngọn núi cao chót vót hiện lêntrước mắt người đọc cùng với mây trời bảng lảng trôi lãng đãng cũng rất nênthơ Thấp thoáng bên dưới những dốc núi cao ấy là hình ảnh những ngôi nhàcủa dân bản đang lấp ló trong màn "mưa xa khơi" Vùng đất Mai Châu cònhiện lên thật đẹp trong những "mùa em thơm nếp xôi" Đọc đến đây, người đọcnhư hình dung ra những cánh đồng lúa ruộng bậc thang bát ngát, vàng óng báohiệu một mùa bội thu với hương thơm ngào ngạt của lúa nếp, của bát xôi dẻoquện

Mảnh đất miền Tây còn hiện lên đẹp đẽ hơn trong những đêm giao lưu vănnghệ với thôn bản trong hình ảnh "Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa" Đuốchoa tỏa ánh sáng rực rỡ cho màn đêm núi rừng, màu sắc sặc sỡ của "xiêm áo"các cô gái miền sơn cước tạo nên bức tranh nhiều màu sắc cỏ cả vẻ đẹp núirừng và sự sống con người nơi đây Một bức tranh đêm lửa trại ấm áp, vui vẻvới đủ màu sắc, ánh sáng và âm thanh của tiếng "khèn" càng làm thơ Tây Bắcnên thơ hơn bao giờ hết

Qua cái nhìn của nhà thơ, núi rừng Tây Bắc càng nên thơ như một bức tranhđẹp với nhiều chi tiết nhỏ bé thân thương:

"Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

Trang 8

Có thấy hồn lau nẻo bến bờ

Có nhớ dáng người bên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa"

Châu Mộc mang một vẻ đẹp huyền bí với những chiều sương giăng lối, lau bênnhững bến bờ đung đưa trước gió, lấp ló trong màn sương chiều Đặc biệt, mộthình ảnh bé nhỏ nhưng lại giàu sức gợi, đó là những bông hoa rừng như hoa

mơ, hoa mận, hoa lan đang "đung đưa" theo "dòng nước lũ" Hình ảnh rất đỗithân thương ấy cũng góp phần tạo nên một thiên nhiên nơi núi rừng miền Tâyđẹp đẽ, nên thơ, hữu tình

Cùng hình ảnh đẹp về thiên nhiên nơi núi rừng Tây Bắc và cuộc sống sinh hoạtcộng đồng của con người nơi đây, bài thơ cũng khắc họa được hình ảnh nhữngngười lính Tây Tiến hào hoa, tâm hồn trẻ trung và cũng rất quả cảm, bi tráng.Những người lính Tây Tiến xuất thân từ trí thức trẻ, là những người học sinh,sinh viên gác bút nghiên lên đường chiến đấu vì lý tưởng cao đẹp, độc lập tự docho dân tộc Việt Nam Bởi thế, tâm hồn họ rất tinh tế, trẻ trung là một điều dễhiểu Với sự trẻ trung trong tâm hồn, người lính luôn nhìn cuộc sống một cáchlạc quan, đứng trên đỉnh núi cao như chạm tới mây trời, họ hài hước ví von

"súng ngửi trời" Gặp bệnh tật nơi rừng hoang, sương muối khiến các anh có bịrụng tóc, hay làn da xanh xao vàng vọt, thì người lính vẫn có cái nhìn lạc quan:

"Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá giữ oai hùm"

Những người lính trong đoàn binh Tây Tiến yêu đời là vậy, họ còn lãng mạnbay bổng lắm Phải có một cái nhìn tinh tế và tâm hồn lãng mạn, người línhmới cảm được cái vẻ đẹp của "mùa em thơm nếp xôi", cảm được vẻ đẹp của

"chiều sương", của "hồn lau" cùng những bông hoa nhỏ xinh "đong đưa" trôitrên "dòng nước lũ" Và phải thật lãng mạn họ mới có những giấc mơ bay bổng

"đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm" Mơ về dáng kiều thơm cũng chính là nỗinhớ về những người con gái Hà Nội, nhớ về đất Hà thành nơi các anh gắn bónhững ngày tới trường

Tâm hồn trẻ trung, lãng mạn của người lính còn được khắc họa trong nhữngbuổi giao lưu văn nghệ ấm tình quân dân:

Trang 9

"Doanh trai bừng lên hội đuốc hoa Kìa em xiêm áo tự bao giờ Khèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viêng Chăn xây hồn thơ"

Người lính cũng say sưa, vui vẻ hòa mình vào không gian của lễ hội Tây Bắc

Vẻ đẹp của cảnh sắc và con người lung linh khiến những người lính trở nênngỡ ngàng thốt lên "kìa em" Qua cái nhìn của các anh, những bó đuốc sáng rựcnhư những bông hoa phát sáng lung linh Từ những tiếng khèn, tiếng nhạc,người lính mơn man xây lên những "hồn thơ" đẹp đẽ, trong sáng Hai từ "hồnthơ" lại càng khẳng định vẻ lãng mạn, chất thi sĩ trong tâm hồn những ngườilính xuất thân từ trí thức này

Vẻ đẹp của người lính Tây Tiến trở nên đẹp đẽ hơn, như khúc ca tráng lệ về sựhào hùng, bi tráng trước sự hi sinh bất tử:

"Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành"

Nơi khói lửa can qua, sau những trận đánh lớn, biết bao người lính hiên ngang

đã ngã xuống Hình ảnh " biên cương mồ viễn xứ" đều sử dụng các từ hán việtkhiến câu thơ mang một màu sắc cổ kính hơn, bi hùng hơn Câu thơ gợi lênmột bức tranh về những nấm mồ rải rác nơi biên ải xa xôi sau những trận đánh

ác liệt Nhưng nói lên hiện thực ấy để nhà thơ khẳng định một điều rằng ngườilính dù hy sinh vẫn không hề nuối tiếc "chẳng tiếc đời xanh" Nó như một lờithề sắt son của các anh, nguyện "quyết tử cho tổ quốc quyết sinh" Người chiến

sĩ ra đi cũng thật hiên ngang như những vị tướng sĩ ngày xưa, về với đất mẹkính yêu Câu thơ "sông Mã gầm lên khúc độc hành" mang một vẻ đẹp thật hàohùng, nó giống như một khúc ca vang lên thống thiết tiễn đưa những ngườilính "Sông Mã" cũng như cả đất nước thổn thức "gầm lên" trước sự ra đi ấy,

nó cũng thể hiện sự đau đớn biến thành sức mạnh để những người lính, nhữngngười đồng đội của các anh tiếp tục chiến đấu cho tổ quốc tự do, độc lập Tới

Trang 10

đây, mạch thơ như trào dâng mãnh liệt, kết thúc với một "khúc độc hành" tạonên bức tượng đài bi tráng về người lính Tây Tiến.

Bài thơ Tây Tiến đã rất thành công khi tái hiện thành công vẻ đẹp thiên nhiên,con người nơi núi rừng Tây Bắc, đồng thời khắc họa vẻ đẹp trẻ trung, lạc quân,tâm hồn lãng mạn cùng bức tượng đài bi tráng về người lính Tây Tiến TâyTiến khép lại trong âm hưởng hào hùng, bi tráng như một khúc tráng ca về mộtthời đạn bom đã đi qua nhưng còn sống mãi trong triệu triệu trái tim ngườiViệt

Bài Mẫu Số 3:

Những vần thơ hào hoa vang lên đi vào lòng người trở thành những lời cảmxúc ngọt ngào đi cùng năm tháng Và vẫn còn đó, tây tiến vang lên như mộtkhúc hành ca của những người lính Nó là một trong những bài thơ hay đầycảm xúc, những vần thơ ấy vang lên vẫn giống như một khúc ca đi cùng nămtháng, Tây Tiến đã trở thành một hiện tượng trong thơ Quang Dũng, cũng làmột trong những bài thơ hay nhất viết về người lính Những câu thơ mang một

vẻ hào hoa, mang một phong cách hồn hậu,phóng khoáng Không những thếqua bài thơ Tây Tiến chúng ta thấy được vẻ đẹp bi tráng của những người línhTây Tiến và về một thời hào hùng đã qua đi

Một thời đạn bom đó đã để lại nỗi ám ảnh cho những người trực tiếp tham giachiến đấu Những câu thơ mở đầu giống như những lời của năm tháng vọng về,

từ những năm tháng chiến đấu gian nan,những con người ấy qua tiếng vọngthời gian trở nên sống động và chân thực hơn bao giờ hết Những cơn bệnhnhững buổi liên hoan những đêm nằm gác " gửi mộng qua biên giới" và có cảnhững sự mơ mộng của những người lính trẻ tuổi và đầy nhiệt thành Càng đọcchúng ta nhưng càng đọc mới càng thấy hiện thực khắc nghiệt, mới thấy hếtnhững gieo neo, khổ ải của đoàn quân Tây Tiến

Giữa cái gay gắt những hình ảnh của người lính hiện ra vừa hồn nhiên vừađáng để chúng ta trân trọng Vốn xuất thân là những chàng trai đất Hà thànhtrong thời gian chiến tranh nên khoác áo lính thay áo của những nam sinh viêntới chiến trường chiến đấu, dù ra đi chiến đấu, dấn thân vào gian khổ, họ vẫnluôn mang và giữ một tâm hồn hào hoa, thanh lịch, đa tình, một tầm hồn đầythơ mộng

"Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi

Trang 11

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi"

Những khó khăn của những người lính tây tiến lại trở nên đẹp đẽ và nên thơtrong những vần thơ của Quang Dũng Đó là những gian nan mà những ngườilính phải trải qua, chính những gian nan đó lại càng tô đậm vẻ đẹp bi tráng củahọ những triền dốc khiến người ta mới nhìn đã thấy ngại, hai từ thăm thẳmtrong câu thơ khiến độ hun hút của những con dốc lại càng trở nên nguy hiểmbiết bao nhiêu.chưa dừng lại đó,những hình ảnh hun hút, đầu súng của nhữngngười lính đang đùa giỡn với mây trời

"Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây, súng ngửi trời"

Những gian nan khó khăn ấy mở nguồn cho hình ảnh đẹp vi tráng của nhữngngười lính ấy Cũng có những lúc sự hồn nhiên của người lính được thể hiệnqua những giây phút mệt mỏi,gục lên ba lô và ngủ,bỏ lại sau đó những khókhăn vất vả, những hiểm nguy của kháng chiến.Hình ảnh người lính gục lênsúng mũ dãi dầu không bước nữa là một hình ảnh đẹp Câu thơ nhằm nói giảm

đi cái chết, cái hi sinh của những người chiến sĩ ấy Đó là một vẻ đẹp bi tráng,cái hi sinh kia là bi nhưng trong cái bi ấy ta lại thấy một cái tráng lệ vô cùng

Họ có thể hi sinh nhưng trong một tư thế rất nhẹ nhõm, " bỏ quên đời" những

kí ức về những lúc dừng chân mệt mỏi, những kỉ niệm với những buổi chiều vàban đêm với những con thú dữ gầm rú lên, nhớ những đêm mùa nếp xôi ở MaiChâu

Không chỉ khó khăn trên chiến trường chiến đấu, những câu chuyện về bệnh tật

và nơi khí hậu khắc nghiệt cũng được đưa vào trong thơ của Quang Dũng.Không một chút giấu giếm, sự thiếu thốn hay những căn bệnh như sốt rét,khiến cả binh đoàn bị rụng hết tóc, quang Dũng đã khai thác một vẻ đẹp hết sứcchân thực của người lính Tây tiến, dù khó khăn khắc nghiệt nhưng tinh thầnchiến đấu chưa bao giờ kết thúc Hình ảnh quân xanh màu lá là những hình ảnhgầy gò ốm nhưng không hề yếu mà vẫn dữ oai hùm Mắt trừng gợi cho ta liêntưởng đến sự căm thù giặc của những anh hùng tây tiến Những ánh mắt hiệnlên lửa hy vọng và tinh thần chiến đấu oai hùng, không một chút phó mặc cho

Trang 12

số phận, cũng có thể đó chính là sự thức trắng không ngủ được vì lo cho biêngiới hoặc mở mắt để nhớ những bóng kiều thơm kia Đó sự hi sinh của nhữngngười chiến sĩ ấy, họ phần lớn là những trí thức Hà Thánh ngày đêm nghĩ đếnquê nhà với những bóng hồng mà không bao giờ mờ nhạt trong lòng họ

Với việc sử dụng biện pháp đối, nhà thơ Quang Dũng đã vừa khắc họa được vẻđẹp hào hùng, kiêu dũng, vừa khắc họa được tâm hồn hào hoa và đa cảm củangười chiến sĩ Tây Tiến Chúng ta có thể thấy núi rừng miền Tây hùng vĩ vàhoang sơ, đi trong sự hùng vĩ ấy, sự hoang sơ ấy, và những người lính Tây Tiếnnhư được truyền thêm sức mạnh, vững bước vượt qua những gian khổ, hy sinh:

Rải rác biên cương mồ viễn xứ, Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

Những người lính tây tiến không sợ hy sinh bản thân họ, nếu có thể họ khôngtiếc hi sinh thân mình để bảo vệ những người thân yêu mình ở hậu phương Họ

ra đi mà vẫn nhớ, vẫn mang theo những tình riêng mơ mộng, khi họ hi sinh thì

"áo bào thay chiếu anh về đất Đất mẹ chính là nơi các anh sinh ra cũng là nơi

mà các anh về, đất mẹ che chở cho các anh mãi mãi yên bình với giấc ngủ ngànthu của mình Một lần nữa, hình ảnh sông Mã hiện ra, gầm lên khúc hành ca,như kính cẩn tiễn đưa linh hồn các anh, không phải là sự chơi vơi nữa mà làtiếng gầm, nó càng tạo nên chất tráng cho bài thơ

Lấy cảm hứng từ cuộc sống chân thực mà chính bản thân tác giả trải qua,nhữngchàng trai, những học sinh, sinh viên thành thị khoác áo lính Thêm một lầnnữa Quang Dũng đã đưa chúng ta về với tây Tiến với những kí ức vừa lãngmạn vừa bi tráng Dưới ngòi bút hào hoa của Quang Dũng những hình ảnh vềnhững người lính Tây Tiến vừa hồn hậu,giản dị lại hết sức khí phách.Qua đây

ta cũng thấy được những vẻ đẹp bi tráng của những chiến binh tây tiến, cảmnhận được như thế chúng ta càng thêm yêu hơn những con người vì quê hươngđất nước

Trang 13

Cũng có những năm tháng không bao giờ quên, không phai mờ trong ký ức củanhiều thế hệ đã qua, hôm nay và mai sau Đó chính là những ngày tháng khángchiến chống Pháp, khi toàn dân tộc ta vừa qua nạn đói, vừa giành được độc lậpthì thực dân Pháp trở lại xâm lược Dấu ấn của nạn đói năm 1945 vẫn còn, rấtđậm trong mỗi người dân Việt Nam Tự do hay trở về với cuộc đời cũ? Đấy làcâu hỏi day dứt bao người.

Trong những năm tháng đáng nhớ ấy, văn học dù chưa dám nói là đã ghi lạitrọn vẹn bộ mặt đất nước, nhưng cũng đã ghi lại được hào khí của một thời vớihình ảnh bao người mà hình ảnh trung tâm là người chiến sĩ cụ Hồ Bài thơ

"Tây Tiến" của Quang Dũng ra đời trong hoàn cảnh chung đó

Bài thơ sáng tác tại Phù Lưu Chanh vào năm 1948 khi Quang Dũng đã chuyểnđơn vị Nhưng những ngày tháng Quang Dũng chiến đấu, sống ở đoàn quânTây Tiến chưa lâu, với những kỷ niệm khó quên nên nỗi nhớ Tây Tiến da diết,cồn cào trong lòng tác giả Toàn bài thơ là một nỗi nhớ Tác giả nhớ về cuộcsống gian khổ, nhớ về kỷ niệm những đêm liên hoan, về cái âm u, hoang dã củarừng núi và in đậm nhất là nỗi nhớ của người lính Tây Tiến

Ra đi kháng chiến khi còn là thanh niên, học sinh Hà Nội, Quang Dũng trởthành người lính Kỷ niệm làm người lính Tây Tiến đã xa mà lại rất gần, để ghinhớ lại, tác giả phải bật lên:

"Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!"

Câu thơ kết thúc bằng dấu chấm than cùng âm hưởng của vần ơi, tạo nên sứcmạnh lớn Hình ảnh đó là tiếng nói của Quang Dũng vang vọng đến đoàn quânTây Tiến? Không! Đó là tiếng lòng của tác giả "xa rồi Tây Tiến ơi!" nhưng tấmlòng thì vẫn tha thiết lắm! Âm hưởng câu thơ có sức vọng làm cho tiếng lòngcủa Quang Dũng như xoáy vào tâm hồn người đọc rung theo những xúc cảm

do câu đầu mang lại để đến với nỗi nhớ Tây Tiến:

"Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi"

Nỗi nhớ mới lạ lùng làm sao? "Nhớ chơi vơi"! Hình như trong ca dao ta cũngtừng bắt gặp:

"Ra về nhớ bạn chơi vơi"

Nỗi nhớ "chơi vơi" là nỗi nhớ không định hình khó nắm bắt đã diễn tả bằng lời.Nỗi nhớ ấy vừa bao la, bát ngát lại vừa có chiều sâu Nó muốn tràn ra không

Trang 14

gian để xoáy vào lòng người Một người ngoài cuộc hẳn không thể có nỗi nhớ

ấy Chỉ có Quang Dũng với nỗi lòng của mình mới có nỗi nhớ ấy mà thôi Vớitấm lòng tha thiết thì hẳn nỗi "nhớ chơi vơi" là điều hoàn toàn có lý Cùng vẫn

sử dụng vần "ơi", câu thơ có sức lan tỏa rộng Vần "ơi" lan ra theo nỗi nhớ

"chơi vơi" của tác giả

Thông thường khi nhớ về một điều gì, người ta thường nhớ đến những kỉ niệm

để lại dấu ấn không quên Quang Dũng nhớ đầu tiên là nhớ về rừng núi

"Nhớ về rừng núi "

Rừng núi là nơi xưa kia tác giả cùng đồng đội đã cùng sống, cùng chiến đấuRừng núi in đậm bao nỗi khổ, bao niềm vui nỗi buồn của những người chiến sĩ.Hơn ai hết, tác giả là người trong cuộc, tác giả nhớ về rừng núi, những khókhăn gian khổ mà mình đã từng nếm trải:

"Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi Mường Lát hoa về trong đêm hơi Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi."

Mặc dù cuộc sống gian khổ không phải là điều nhà thơ chú trọng phác hoạnhưng trước mắt ta vẫn hiện ra cái khắc nghiệt của rừng núi Nhà thơ Tố Hữu

đã từng có những câu thơ:

"Năm mươi sáu ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt

Máu trộn bùn non Gan không núng, chí không mòn!"

Tố Hữu mô tả thắng cảnh sống người lính Quang Dũng không làm thế, QuangDũng chỉ mô tả cái hoang vu, hoang dã của một vùng rừng núi nhưng qua cảnh

đó ai cũng hiểu rằng đời lính là như thế đó Họ sống giữa thiên nhiên như vậy

đó Với những địa danh xa lạ "Sài Khao", "Mường Lát", "Pha Luông", rừng núinhư càng trở nên xa ngái, hoang vu hơn Hơn thế, cần phải nhớ rằng đoàn quân

Trang 15

Tây Tiến hầu như toàn là những chàng trai trẻ Hà Nội theo tiếng gọi khángchiến ra đi, nhiều người còn là học sinh nên cảnh núi rừng càng xa lạ, đáng sợhơn Quang Dũng là người trong cuộc sống hiểu tâm lý ấy rất rõ.

Nỗi nhớ rừng núi bắt đầu bằng những cuộc hành quân

"Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi."

Những cuộc hành quân đi qua và những cuộc hành quân mới lại tiếp nối trongcuộc đời người lính của Quang Dũng Nhưng có lẽ cái mỏi mệt của những cuộchành quân lần đầu sẽ không bao giờ đi qua cùng năm tháng cũng như rừngsương "Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi" sẽ in mãi dấu ấn, câu thơ chùngxuống, đều đều gợi lên sự mỏi mệt, bải hoải làm ta tưởng chừng như đoàn quânTây Tiến sắp ngã, sắp chìm đi trong sương Nhưng không, âm điệu bài thơ lạivút lên bởi một câu vần bằng:

"Mường lát hoa về trong đêm hơi"

Câu thơ ấy đã xoá đi cái mỏi mệt của đoàn quân Tây Tiến, để đoàn quân tiếpbước Những khó khăn lại cứ rải trên đường người lính đi qua:

"Dốc lên khúc khuỷu, dốc thăm thẳm Heo hút cồn mây súng ngửi trời Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống"

Hình ảnh "khúc khuỷu" làm nên cảm giác hình như con đường đi khó khănquá! "Dốc thăm thẳm" lại làm cho những khó khăn như nhiều hơn, dài ra theotính chất "thăm thẳm" của con dốc và trên những đường dốc ấy, "súng ngửitrời" Chỉ riêng "heo hút cồn mây" đã gợi một không khí vắng vẻ, hoang sơ củanúi rừng, súng ngửi trời cộng vào cái vẻ đơn độc của những người lính khiđứng giữa đèo cao

Những khó khăn gian khổ nhiều là thế nhưng lại nhẹ đi bởi vần bằng tiếp sau:

"Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi."

Cứ như thế, với những câu vần bằng xen vào giữa những câu vần trắc, âmhưởng đoạn thơ trở nên trùng điệp hơn, âm điệu ấy cứ theo suốt bài thơ, cùngvới cách dùng từ cổ kính của Quang Dũng góp phần tạo nên nét lãng mạn màhào hùng cho bài thơ

Trang 16

Cả khổ thơ đầu là những khó khăn của vùng rừng núi thiên nhiên hoang sơ.Đứng trước bức tranh dữ dội ấy, ai cũng thầm nghĩ: vậy người lính sống thếnào nhỉ?

"Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người."

Quang Dũng tả rất thực những khó khăn của cuộc kháng chiến mà đoàn quânTây Tiến đã gặp nhưng không làm bài thơ trở nên bi thảm, lòng người bi quan

mà chỉ để ca ngợi người lính Tác giả lại tiếp tục đưa ta đến với người línhcũng bằng ngòi bút rất thực ấy Trước gian khổ, trên đường hành quân, nhiềungười đã nằm lại mảnh đất xa lạ để không bao giờ tỉnh dậy:

"Anh bạn dãi dầu không bước nữa"

Những anh hùng làm sao, những con người đã ngã xuống ấy! Người lính khôngchịu nỗi gian khổ đã hi sinh nhưng cũng tìm được cho mình một tư thế chết củangười chiến sĩ:

"Gục lên súng mũ bỏ quên đời"

"Bỏ quên đời" chỉ là cách nói nhằm giảm nhẹ sự mất mát, tang thương khingười lính từ trần Những hình ảnh sử dụng, rất đắt là hình ảnh "gục lên súngmũ" Ta chợt nhớ đến dáng đứng của anh giải phóng quân về sau:

"Anh ngã xuống trong khi đang đứng bắn Máu anh phun theo lửa đạn cầu vồng"

Dáng đứng của anh giải phóng quân đi mãi vào lòng những người dân trongkháng chiến chống Mỹ thì dáng ngã gục xuống của anh lính cụ Hồ hẳn sẽkhông phai mờ trong tâm hồn của Quang Dũng, của đoàn quân Tây Tiến và củanhững người tham gia kháng chiến "Gục lên súng mũ" cũng là cách nói nhẹ vàcũng là cách nói của những người thanh niên trí thức lúc bấy giờ Người lính ra

đi nhưng đồng đội anh lại tiếp bước

Những khó khăn lại đến:

Trang 17

"Chiều chiều oai linh thác gầm thét Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người."

Hình như có ai đó đã nói về cách sử dụng từ "Mường Hịch" của Quang Dũng.Địa danh đọc lên có cảm giác như tiếng chân cọp đi trong đêm Rừng núi trởnên rờn rợn, nguyên vẻ hoang sơ của nó Ở nơi xa xôi con người lần đầu đặtchân, thiên nhiên là chủ thì khó khăn như tăng thêm bội phần Những nét lạcquan, vui vẻ của người lính vẫn chẳng thể mất dọc cuộc hành trình

"Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói Mai Châu mùa em thơm nếp xôi."

Quang Dũng lại nhớ về những kỉ niệm của những đêm liên hoan Nhịp điệu câuthơ hình như có cái gì nào nức, rộn rã:

"Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa Kìa em xiêm áo tự bao giờ Khèn lên man điệu nàng e ấp Nhạc về Viên Châu xây hồn thơ Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

Có nhớ hồn lau nẻo bến bờ

Có nhớ dáng người trên độc mộc Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa."

Cái dữ dội, hoang dã của thiên nhiên trong hai khổ thơ đầu như biến mất đi saunhững kỉ niệm vui của đoàn quân Tây Tiến Nét nghịch ngợm, vui tươi củanhững chàng thanh niên Hà Nội xúng xính trong xiêm áo giả làm con gái, cùngtiếng nhạc và vẻ e ấp giả vờ Câu thơ với hai chữ "kìa em" vừa mang vẻ ngạcnhiên vừa mang nụ cười thoải mái của người chiến sĩ Những kỉ niệm vui đóhẳn sẽ không quên trong lòng người cũng như vẫn còn nguyên vẹn trong lòngQuang Dũng vậy Cùng với sự vui tươi, người lính Tây Tiến còn sống với bảnlĩnh lãng mạn, với tâm hồn giàu chất thơ, giàu cảm xúc của mình Một dángngười trên độc mộc vào buổi chiều sương, một khóm hoa đong đưa trên dòngnước lũ tất cả đi vào nhẹ nhàng cho cả đoạn thơ

Trang 18

Quang Dũng xa Tây Tiến nhưng khoảng thời gian ấy chưa lâu nên kỉ niệm TâyTiến vẫn như nguyên vẹn Nỗi nhớ "chơi vơi" trải khắp bài thơ nhưng cô đọngvẫn là ở nỗi nhớ về người lính Tây Tiến Có lẽ người lính Tây Tiến, hình ảnhcủa họ đã ăn sâu tận trong máu thịt tác giả:

"Tây Tiến đoàn quân không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm"

Câu thơ đầu hoàn toàn tả thực về người lính kháng chiến, nổi tiếng bởi tên gọi

"Vệ trọc" Giữa rừng núi hoang sơ, nạn sốt rét là nạn mà người lính thườngmắc phải Sốt rét đến nỗi trọc cả đầu chỉ còn một vài sợi tóc lưa thưa đến nổi daxanh xao "màu lá"

Bệnh sốt rét ác nghiệt như Chính Hữu đã từng mô tả:

"Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi."

Sốt rét là bệnh tiêu biểu thường gặp ở người lính khi Quang Dũng nói về điềunày, tác giả còn muốn cho ta biết, người lính Tây Tiến sống như thế đấy! Họs61ng đ46 chiến đấu với quân thù nhưng lại phải chiến đấu với cả gian khổ,bệnh tật nữa Giữa bao nhiêu khó khăn người lính vẫn

"Quân xanh màu lá dữ oai hùm"

Nét dữ tợn của người chiến sĩ Tây Tiến ở đây không làm nhạt đi tí nào hình ảnhngười lính Tây Tiến trong ta Bệnh tật, yếu đau tưởng chừng làm người chiến sĩyếu đuối nhưng ta bất ngờ vì dáng vẻ "dữ oai hùm" của anh lính "Dữ oai hùm"làm mất đi sự yếu đuối của "đoàn quân không mọc tóc" và của "quân xanh màulá", câu thơ trên giúp cho câu thơ sau tiếp tục:

"Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm"

Đây chính là hai câu thơ tập trung nhất vẽ nên bức tranh người lính Tây Tiến

và cũng là hai câu thơ hay nhất trong cả bài thơ Người lính Tây Tiến sống vớihình ảnh của quê hương Hà Nội, chiến đấu với tương lai trước mặt Hai câu thơvừa mang nét lãng mạn của người chiến sĩ vừa có nét hào hùng Mắt người lính

"trừng" nhưng không hề mang nét dữ tợn, đấy chỉ là quyết tâm của họ Họquyết tâm chiến đấu cho Tổ Quốc, đất nước, điều này là điều tâm niệm của mỗingười Hai câu thơ trên đã có thời bị đưa ra chỉ trích cùng với bài thơ là buồn

Trang 19

rớt, là bi quan, là tiểu tư sản Đành rằng buồn; nhưng cái buồn ở đây không làmmất đi quyết tâm của người lính Tây Tiến Quyết tâm đánh giặc và lãng mạnphải kết hợp hài hoà mới có thể tạo nên vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ mộtcách sâu sắc Đây là điểm mà đã có một thời vì hoàn cảnh lịch sử, vì một lý donào đó người ta đã quên đi hay cố tình quên đi Người lính Tây Tiến chiến đấucho ai? Mục đích của họ hướng tới là gì nếu không phải quê hương mà cụ thể

là Hà Nội Người lính mơ về Hà Nội, về người thiếu nữ Hà Nội thì chínhnhững mộng mơ ấy đã tiếp sức mạnh cho người chiến sĩ sống và chiến đấu Haicâu thơ chính vì thế lãng mạn mà rất hào hùng !

Người lính Tây Tiến gặp bao nhiêu gian khổ Dọc con đường hành quân baongười đã ngã xuống vì gian khổ, vì khắc nghiệt của rừng núi, vì đau ốm bệnhtật và họ ngã xuống vì chiến đấu

"Rải rác biên cương mồ viễn xứ."

Câu thơ đọc lên nghe sao mà bi thảm quá Bao người nằm lại nơi xa lạ khôngngười qua lại, chẳng bao giờ về Từ "rải rác" làm ta cảm giác người lính TâyTiến ngã xuống, ngã xuống nhiều trong cuộc chiến đấu, làm ta cảm giác thấmthía cái lạnh khi những con người phải từ giã cuộc đời Từ "viễn xứ" tạo nên sự

xa xôi, lạnh lẽo của rừng núi, gợi sự cô đơn của những người nằm lại Câu thơtrầm xuống xoáy vào lòng ta nỗi buồn không thể thốt nên lời, ta tưởng chừngcâu thơ sau sẽ không cất nổi mình, nhưng ngược lại:

"Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh"

Câu thơ lại nhẹ nhàng như không hề mang chút bi thảm của những nấm mồviễn xứ Câu thơ trước tạo nên cái "bi", câu thơ sau tạo nên nét "tráng" Cáikhông khí bi quan bíên mất, chỉ còn lại nét ngang tàng, chút thanh thản củangười lính Tây Tiến Bảo "chẳng tiếc đời xanh" là cách nói của người thanhniên tri thức Hà Nội nhưng cũng mang cả quan niệm về lí tưởng chiến đấu.Đâu phải họ không tiếc cho tuổi trẻ Không phải "tuổi trẻ là mùa xuân" đó sao!Nhưng cao hơn cả tuổi trẻ họ còn có tự do, quê hương Còn người hậu phươnggửi gắm cả nỗi lòng cho họ Đó là lý do tại sao người lính Tây Tiến chẳng tiếcđời xanh Họ nằm xuống nhẹ nhàng:

"Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành"

Trang 20

Cách dùng từ "áo bào" làm câu thơ trở nên cổ kính hơn Anh ra đi mãi mãinhưng anh ra đi là cho lẽ sống của mình sống mãi nên cái chết của anh nhẹnhàng như "về đất" Hơn thế, có chăng Quang Dũng có lý khi dùng từ "về đất"ngoài ý giảm nhẹ sự đau thương? Quang Dũng không muốn có bất cứ giọtnước mắt nào rơi trên thi hài người lính Tây Tiến Người lính Tây Tiến sốnglãng mạn, hào hùng thì chết cũng phải như vậy Đấy chính là lý do tác giả có ý

sử dụng từ cổ kính và nói theo lối nói của người lính Tây Tiến Quang Dũngmuốn rằng người lính Tây Tiến chiến đấu là cho quê hương thì sẽ ra đi của họ

là nhẹ nhàng, thanh thản: họ về với đất Đất như người mẹ giang tay ôm đứacon yêu vào lòng và người chiến sĩ ngủ trong vòng tay mẹ Như vậy anh hi sinh

ở nơi xa nhưng linh hồn anh vẫn về bên đất mẹ Câu thơ vì thế mất đi nét bithảm vốn có Anh chiến sĩ chết đi, quê hương ôm anh vào lòng, sông núi hátlên tiễn đưa anh:

"Sông Mã gầm lên khúc độc hành"

Không hề có tiếng khóc giọt nước mắt tang thương Chỉ có núi sông, đất mẹchứng kiến cái chết của anh Bóng dáng của anh hoà vào núi sông, hòa vào đấtmẹ

Người lính Tây Tiến ra đi nhưng hình ảnh của anh không bao giờ mờ phaitrong tâm trí con người Hình ảnh người lính và những kỷ niệm đậm mãi tronglòng Quang Dũng và mỗi chúng ta

"Tây Tiến người đi không hẹn ước Đường lên thăm thẳm một chia phôi

Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy Hồn về sầm nứa chẳng về xuôi."

Bài thơ khép lại nhưng âm điệu vẫn mãi vang vọng trong tâm hồn ta Nhịp điệutrùng điệp, nét lãng mạn hào hùng của bài thơ để lại dấu ấn trong ta Có nhữngtác phẩm đã gặp nhiều mà ta lại quên đi nhưng có những tác phẩm chỉ bắt gặpmột lần lại sống mãi Ấy là Tây Tiến!

Hình ảnh người lính Tây Tiến lung linh ngời sáng với cả hào khí dân tộc!

Bài văn mẫu 5

Trang 21

Nguyễn Đình Thi từng viết: "Thích một bài thơ là thích một cách nhìn, cáchcảm, cách nghĩ, xét đến cùng là thích một con người" Giữa rừng thơ khángchiến đầy sắc khoe hương đang nở rộ, “Tây Tiến” vẫn được người đọc rất ưathích, đơn giản vì “mộ cách nhìn, một cách cảm, một cách nghĩ” ấy mà thôi.

“Tây Tiến” được xem là tác phẩm đỉnh cao của đời thơ Quang Dũng Bài thơđược viết năm 1948, tại Phù Lưu Chanh, trong nỗi nhớ nồng nàn với Tây Tiến– đơn vị chiến đầu cũ – cũng là nỗi nhớ núi rừng rải về miền Tây Tổ quốc có

vẻ tuyệt kì mà Quang Dũng một thời gắn bó Không khí lãng mạn rất riêng củanhững ngày đầu kháng chiến, tư thế dấn thân đầy kiêu hùng, quả cảm củangười con Hà Nội hào hoa, đa tình đã được thể hiện đậm nét ở từng câu thơchưa đầy chất nhạc, chất họa, vừa trang trọng, cổ kính, vừa tươi tắn, trẻ trung.Quang Dũng viết thật hay về nỗi nhớ - nỗi nhớ dấy lên từ những nẻo đường thahương, nẻo đường cách mạng và kháng chiến, hướng về “cố quận”, về “XứĐoài mây trắng lắm” về một “ngọn Ba Vì mờ xa” và cả cái tên thân thương

“Tây Tiến” :

“Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!”

Câu thơ 7 chữ mà có đến 4 chữ là địa danh Đã có hình ảnh trực tiếp nào đâu,thế mà nó cứ vang vọng cào không gian, dội sâu vào tâm tưởng Đó là tiếng gọicủa một quá khứ thăm thẳm không chịu ngủ yên trong tâm can người thi sĩ.Chừng như, kể từ giây phút ấy, chúng không còn là những địa danh vô cảm, vôcan trên bản đồ Từ thời khắc ấy, những chữ ấy đã cất giữ cho Quang Dũng cảmột quãng đời Câu thơ xác định rõ hai khoảng không gian khác nhau: khônggian thực tại và không gian hồi tưởng Nhưng hình như chỉ có độc giả mớinhận ra rành rẽ điều đó, còn với nhà thơ, khi ông nói “xa rồi” là khi hình ảnhcủa quá khứ chưa xa đang ấp tới, nhấc bổng ông lên khỏi mảnh đất hiện thực.Bởi thế, toàn bộ bài thơ như một câu chuyện được bao bọc trong bầu khí quyểnriêng của nỗi nhớ

Thơ viết về nỗi nhớ từ xa xưa đến nay khó mà kể xiết Nhưng ít có bài thơ nào

mà nỗi nhớ lại được biểu đạt bằng những chữ lạ và ám đến vậy:

“Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi”

Người đọc “Tây Tiến” làm sao quên được chữ “nhớ chơi vơi” “Chơi vơi” làtrạng thái của nỗi nhớ hay của cảnh vật được nhớ? Nó là cái chông chênh hụt

Trang 22

hẫng của kẻ đang phải lìa xa nơi mình từng gắn bó hay là cái trập trùng xa ngátcủa núi rừng miền Tây? Thật khó tách bạch! Cả hai chủ thể và đối tượng dườngnhư đã trộn lẫn vào nhau mà đồng hiện trong một chữ “chơi vơi” ấy Có phải

đó là cái trạng thái chập chờn rất riêng của nỗi nhớ chăng?

Mạch thơ chủ yếu là sự đan dệt của kỉ niệm, của những sực nhớ miên man, củanhững vụt hiện bất ngờ mà ở đó các địa danh có khi chỉ thoáng một dòng tên,

có khi chỉ là một điểm nhấn nào đó của kỉ niệm Còn kỉ niệm bao giờ cũngchan hòa cảnh với người, cùng song hành và đan dệt cả hai mạch: vừa gian khổvừa thơ mộng:

“Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏiMường Lát hoa về trong đêm hơi”

Bút pháp hiện thực đã miêu tả chân thực hình ảnh đoàn quân dãi dầu mệt mỏi,thấp thoáng ẩn hiện trong sương Và đêm sương ấy trở thành “đêm hơi” bồngbềnh qua cái nhìn lãng mạn của Quang Dũng Những ngọn đuốc soi đường nhưnhững đóa hoa chập chờn, lung linh, huyền hoặc Sự khắc nghiệt của thiênnhiên được cảm nhận một cách thật thú vị bởi hình ảnh lãng mạn, hào hoa.Giống như “Tiến quân ca” và mọi khúc quân hành, trong “Tây Tiến”, ta thấynổi lên hình tượng những con đường Con đường được kết bằng những địadanh Việt – Lào, đọc lên trầm bổng như ca hát, xa lạ và hiện đại:

“Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳmHeo hút cồn mây súng ngửi trờiNgàn thước lên cao, ngàn thước xuốngNhà ai Pha Luông mưa xa khơi”

Câu thơ “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm” có 7 chữ mà tới 5 chữ là thanhtrắc cùng điệp từ “dốc”, các từ láy “khúc khuỷu, thăm thẳm” đã gợi tả hình ảnhcon đường hành quân với những đèo dốc quanh co, gập ghềnh, lên cao mãi Từláy “heo hút” gợi về cảm giác xa xôi, hẻo lánh Đặc biệt, nhà thơ không phảingười sao chép cuộc sống vào trang thơ mà mỗi chữ đều là sự sôi sục “đãiquặng tìm vàng” (Maiacopxki), để “lượm lặt” trên luống cày đời sống, ấp ủ vàgieo lên thành những đóa hoa thơ tuyệt đẹp Những chữ lấp lánh ấy vừa khiếnngười ta bất ngờ lại vừa gây hứng thú: “cồn mây” Không phải áng mây phiêu

Trang 23

du hay chòm mây phiêu lãng mà lại là “cồn mây” mờ mịt nơi cửa ải xa: “mặtđất mây đùn cửa ải xa” (Đỗ Phủ) Hình ảnh nhân hóa “súng ngửi trời” mới độcđáo và thú vị làm sao Đến câu thơ tiếp theo lại được ngắt đột ngột làm đôi, vẽ

ra hai chặng đường hành quân Điệp ngữ “ngàn thước” cùng nghệ thuật đối lập

“lên cao- xuống” đã gợi tả độ sâu của vực đầy dữ dội, hiểm trở Thì ra đọc thơQuang Dũng không chỉ như ngậm nhạc trong miệng mà còn như được thưởngtranh “Thi trung hữu họa, thi trung hữu nhạc” là vì thế Nếu câu thơ trên trắctrở bao nhiêu thì câu thơ dưới lại mềm mại bất nhiêu, câu thơ trên cheo leo baonhiêu thì dưới lại nhẹ nhàng bấy nhiêu, cảnh trên hiểm trở bao nhiêu thì cảnhhiện thời lại êm đềm bấy nhiêu: “Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi” Tâm hồnthảnh thơi được trải ra theo những âm bằng suốt cả câu thơ rồi

Gian nan bao giờ cũng được xem là ngọn lửa thử vàng Chẳng thế mà có câu

“Lao xao sóng vỗ gợn trùng/ Gian nan là nợ anh hùng phải vay” Gian nan, thửthách chính là nền để làm nổi bật lên vẻ đẹp và chí khí của con người Họ đâu

có nản chí trước thiên nan vạn nan, họ đương đầu với những dãi dầu thân xáctrong dằng dặc thời gian:

“Anh bạn dãi dầu không bước nữaGục lên súng mũ bỏ quên đời”

Hai câu thơ tựa như bức họa đầy ấn tượng về người lính Đây có thể là nhữnggiây phút hiếm hoi người lính buông mình vào giấc ngủ; nhưng cũng có thể làmột thực tế đau xót là người lính đã ngã xuống và không thể bước cùng đồngđội Sự hi sinh là có đấy bởi Quang Dũng không bao giờ né tránh hiện thực.Nhưng hiện thực trong mắt ông không bao giờ chỉ giản đơn và tẻ nhạt Một loạtcác từ mang tính chủ động: “không bước nữa”, “bỏ quên đời” Biến sự mất mátthành sự chủ động đón nhận, chấp nhận một cách tự tin và nhẹ tênh, mang cáingang tàng, kiêu bại của những người lính trẻ trung, giàu nhiệt huyết

Khi ấy, tầm vóc của họ được đặt trong thiên nhiên hùng vĩ:

“Chiều chiều oai linh thác gầm thétĐêm đêm Mường Hịch cọp trêu người”

“Thác gầm thét, cọp trêu người” là những hình ảnh nhân hóa làm tăng thêm sựhoang sơ, dữ dội, bí hiểm của núi rừng Tây Bắc “Chiều chiều, đêm đêm” lànhững trạng ngữ chỉ thời gian lặp lại miên viễn, vĩnh hằng Sức mạnh của thiên

Ngày đăng: 25/12/2020, 11:08

TỪ KHÓA LIÊN QUAN

TÀI LIỆU CÙNG NGƯỜI DÙNG

TÀI LIỆU LIÊN QUAN

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm

w