+ Cảnh bức tranh phố huyện nghèo, tiêu điều, xơ xác, đó là những hiện thực xã hội, mang ý nghĩa phản ánh cuộc sống của toàn bộ xã hội lúc bấy giờ, làm cho không gian chứa chan những cảm [r]
Trang 1Đề bài: Dàn ý cảm nhận của anh/chị về bức tranh phố huyện lúc đêm tối trong truyện ngắn ''Hai đứa trẻ'' của Thạch Lam Ngữ văn 11
Bài làm
Mở bài:
Hai Đứa Trẻ là tác phẩm nổi tiếng của Thạch Lam, trong đó bức tranh thiên nhiên nơi phố huyện nghèo nổi lên làm nổi bật thêm về chủ đề, nội dung của chính tác phẩm
Thân bài:
+ Khung cảnh của bức tranh thiên nhiên phố huyện mang những vẻ đẹp mộc mạc, chứa chan nhiều giá trị trong cuộc sống Trước khung cảnh của cái đẹp, cảnh vật đó trở nên gần gũi, nhưng cũng mang nhiều ý nghĩa, giá trị cho toàn
bộ tác phẩm
+ Khung cảnh nơi phố huyện cũng chứa tran nhiều xúc cảm của không gian đời thực, không gian đó nhẹ nhàng, cảnh sắc mang những giá trị phản ánh hiện thực sâu sắc
+ Cảnh bức tranh phố huyện nghèo, tiêu điều, xơ xác, đó là những hiện thực xã hội, mang ý nghĩa phản ánh cuộc sống của toàn bộ xã hội lúc bấy giờ, làm cho không gian chứa chan những cảm xúc, tình cảm và nói lên không gian cuộc sống của con người
+ Trước khung cảnh của cuộc sống, con người nơi đây, không gian mở ra những hình ảnh xa xăm trước khung gian cuộc sống, gia đình tấp nập trước cảnh huyên náo, và xa xăm của khung cảnh thiên nhiên, nơi phố huyện nhỏ, xa xăm, tiêu điều
+ Thời gian của toàn bộ khung cảnh là vào buổi chiều tàn, đó là vào lúc những tiếng ve kêu ngoài đồng, cùng với tiếng ếch thu không, chuẩn bị mở ra không gian mênh mông, con người như hòa mình với màn đêm và sự tĩnh mịch của không gian
+ Cảnh vật xơ xác, tiêu điều của con người, từ những rác rưởi, vỏ thị đến những thứ nhặt nhạnh ngoài đồng của những đứa trẻ nghèo khổ,
Trang 2+ Bức tranh thiên nhiên của không gian cảnh phố huyện nghèo, tiêu điều, xơ xác, mang những cảm xúc buồn, chơi vơi trước khung cảnh thiên nhiên của cuộc sống nơi vùng quê nghèo
+ Bức tranh thiên nhiên bao gồm cả hình ảnh con người, con người lom khom, dưới sự tiêu điều của khung cảnh, thiên nhiên, nhẹ nhàng trong cuộc sống, của con người nơi đây
+ Bức tranh thiên nhiên gợi lại cho người đọc nhiều cảm xúc sâu sắc, đó là tình cảm và mong ước có cuộc sống mới
Kết Luận:
+ Bức tranh thiên nhiên hiện lên với những hình ảnh quen thuộc, với không gian rộng lớn của thiên nhiên, đất nước, mọi cảnh vật trở nên gần gũi, quen thuộc với cuộc sống của những người dân nghèo khổ
Bài làm 2
Mở bài
Thạch Lam là hiện tượng đặc biệt trong văn học lãng mạn 1930-1945 Ông sở trường về truyện ngắn Văn phong của Thạch Lam trong trẻo, nhẹ nhàng, gợi cảm Và đằng sau những trang văn tinh tế đầy cảm xúc ấy là tấm lòng trắc ẩn đối với những kiếp người nghèo khổ trong xã hội cũ
Hai đứa trẻ là một trong những truyện ngắn xuất sắc của Thạch Lam Thiên truyện được in trong tập truyện ngắn Nắng trong vườn (1938) Truyện không
có cốt truyện mà chỉ là thế giới tâm hồn của hai đứa trẻ Liên và An thay mẹ trông coi một gian hàng xén, đêm đêm thức đợi chuyến tàu từ Hà Nội về
Hiện thực cuộc đời buồn tẻ, vô vọng ở phố huyện nhỏ được thể hiện qua bức tranh cảnh vật và bức tranh nhân thế
Thân bài
- Bức tranh cảnh vật lúc chiều tối
Tác giả chọn thời khắc hoàng hôn - ngày tàn Cảnh mỗi lúc một tối hơn Ánh sáng lụi tàn dần Bóng tối bắt đầu lan tỏa khắp nơi; trên cái chòi, đám mây và lũy tre làng và bao trùm lên cảnh vật, gợi lên từ âm thanh của tiếng trống thu
Trang 3không u vang ra từng tiếng để gọi buổi chiều, gợi lên từ màu sắc: Phương Tây
đồ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn
Đó là cảnh vật phố huyện nghèo nàn, xơ xác tiêu điều: tiếng muỗi vo ve, tiếng ếch nhái kêu ra, cảnh chợ tàn, trên nền đất chỉ còn rác rưởi, một miền đất như đang lụi tàn trong quên lãng
- Bức tranh nhân thế
Trong cảnh xơ xác, tiêu điều ngập đầy dần bóng tối là những cuộc đời đầy bóng tối: Những đứa trẻ nghèo vờ vật trong buổi chiều tàn Mẹ con chị Tí ngày
mò cua bắt tép, tối lại đội cái chõng tre tàn ra sân ga bày bán với một hi vọng còm cõi như chõng hàng của chị Bà cụ Thi xuất hiện trong bóng tối và trở về cùng đi lần vào bóng tối Thấp thoáng sau họ là một bà cụ mosm phải cho thuê bớt một gian hàng ọp ẹp, một người cha mất việc Bao quanh họ là những
đồ vật tàn: những tấm phên nứa dán nhật trình, cáo chõng sắp gãy
Tất cả những con người ấy sống đơn điệu từ ngày này qua ngày khác Nhịp sống lặp đi không thay đổi nói lên cái mòn mỏi, vô nghĩa của kiếp người trong
xã hội cũ Con người không chỉ chịu đựng cuộc sống nghèo mà còn phải chịu đựng cuộc sống uể oải, nhàm chán
Nhưng nhân vật của Thạch Lam dường như còn mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống nghèo khổ của họ Họ chờ đợi cái gì không rõ, chỉ thấy nỗi lòng thương xót của nhà văn
- Nổi bật trong bức tranh phố huyện mù tối ấy là hai đứa trẻ, đặc biệt là cô bé Liên
Nhân vật Liên trong thời khắc chiều tối gây ấn tượng cho người đọc ở sự nhạy cảm và chiều sâu tâm hồn: cảnh thiên nhiên trong ánh nắng chiều lặng trầm và u uất làm Liên buồn man mác trước thời khắc của ngày tàn Liên thương những đứa trẻ nhặt rác ở bãi chợ
Nhà văn như hóa thân vào nhân vật để day dứt về kiếp sống vô nghĩa, lụi tàn
- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả của tác gỉa
Hai đứa trẻ là truyện ngắn giàu chất thơ:
Trang 4Chất thơ tỏa ra từ cảnh vật quê hương: không gian chiều là không gian quen thuộc, cảnh bình dị nhưng giàu sức gợi Mùi vị quê hương hiện lên chân thực
và thú vị
Chất thơ tỏa ra từ bức tranh đời sống u buồn, hiu hắt
Chất thơ còn tỏa ra trong cách tác giả miêu tả hồn người, tác giả tinh tế trong việc nắm bắt những rung cảm mơ hồ trong tâm hồn nhân vật
Hệ thống lời văn, hình ảnh góp phần làm ngôn ngữ miêu tả của tác phẩm đầy chất thơ
Kết bài
Đằng sau bức tranh phố huyện, đằng sau những kiếp người mòn mỏi là tư tưởng nhân đạo của tác giả Đó là lòng yêu nhân ái, nỗi day dứt trước những cuộc đời đơn điệu, nặng nề Là tâm hồn tinh tế, đồng cảm với nỗi khổ và khao khát ánh sáng của họ
Nghệ thuật miêu tả đặc sắc của tác giả góp phần thành công cho thiên truyện
Bài làm 3
I Mở bài:
Dẫn dắt giới thiệu vấn đề:
"Hai đứa trẻ" của nhà văn Thạch Lam là một truyện ngắn được rất nhiều người đọc biết đến và yêu thích Trong truyện ngắn này, bức tranh cảnh phố huyện là một trong những yếu tố gây ấn tượng sâu sắc với bạn đọc, khiến họ mỗi lần nhắc đến tác phẩm là lại nhớ về bức tranh đó
II Thân bài:
1 Cảnh phố huyện lúc chiều tàn:
Buổi chiều phố huyện: buồn hiu hắt, vắng lặng, êm ả với những hình ảnh, đường nét, âm thanh quen thuộc nhưng có sức gợi không nhỏ Một bức họa đồng quê quen thuộc, gần gũi và gợi cảm đã được phác họa nên hết sức chân thực và sống động
Thời gian: ngày tàn, đây là khoảng thời gian kết thúc một ngày và mở ra đêm tối, khoảng thời gian gợi nhiều nỗi niềm, nhất là nỗi buồn
Trang 5Không gian: yên tĩnh, êm đềm của buổi chiều chuyển dần vào đêm "Màu sắc" như nhòe đi, "bóng tối" như một cái gì đó hãi hùng bắt đầu hoạt động, bắt đầu thâm nhập vào mọi vật: "dãy tre làng đen lại", "cửa hàng hơi tối, muỗi bắt đầu
vo ve"
Ánh sáng: có xuất hiện nhưng ít ỏi, chỉ là những "hột sáng" không đủ sức xua
đi bóng tối làm cho không gian càng trở nên mênh mông, chập chờn, mờ ảo, vừa hữu hình vừa vô hình
Âm thanh: cố thu nhỏ lại: "tiếng trống thu không từng tiếng một vang xa" -thưa thớt, chậm rãi, buồn bã, "văng vẳng tiếng ếch nhái, tiếng côn trùng kêu ran" - âm thanh có vẻ rộn rã, náo động nhưng vẳng lại từ rất xa gợi sự heo hút vắng lặng, "tiếng muỗi vo ve" - âm thanh gần gợi sự tăm tối tù đọng, tiếng
"chõng nan cót két" gợi sự tàn tạ Những âm thanh ấy không sôi động mà càng nhấn sâu hơn vào sự trống vắng, buồn tẻ, tàn lụi của cuộc sống nơi đây, vô tình gieo vào lòng người một nỗi buồn trống vắng, man mác
Như vậy buổi chiều phố huyện mang không khí tàn, buồn đậm đặc cho đoạn
mở đầu tác phẩm Không khí ấy đượm vào từng câu chữ, nhịp văn
Chỉ một đoạn ngắn mà tác giả dùng tới 5 từ "chiều", 2 từ "tối", 2 từ "tàn", 2 từ
"buồn" Mỗi câu văn lại như mở ra một cảnh, cảnh trong câu trước như gợi dậy cảnh trong câu sau: tiếng trống gọi buổi chiều => phương Tây đỏ rực => dãy tre làng đen lại
Nhạc văn chậm rãi như ngân như ru hồn người vào một chiều xưa đã từng đi qua bao trang thơ cổ: "Trời chiều bảng lảng bóng hoàng hôn/ Tiếng ốc xa đưa vắng trống dồn" (Bà Huyện Thanh Quan)
Những câu văn có sức gợi mênh mang như thơ về một miền mênh mông, mơ
hồ, man mác rất đặc trưng cho hồn quê xứ sở Việt Nam những năm đầu thế kỉ trước
2 Cảnh phố huyện về đêm khuya:
Dưới ánh mắt của Liên, cảnh phố huyện về đêm càng trở nên buồn tẻ
Không gian: bóng tối đã trùm lên tất cả, ánh sáng yếu ớt nơi ngọn đèn của chị
Tí không đủ sức xé rách màn đêm Nó trở đi trở lại trong tác phẩm (7 lần) gây nên nỗi ám ảnh lớn Nó là thế giới của những con người nghèo khó nơi phố
Trang 6huyện thu nhỏ, là biểu tượng cho những kiếp người nhỏ nhoi, le lói trong màn đêm đen tối
Đối lập với bóng tối là ánh sáng nhưng ít ỏi: những quầng sáng, hột sáng, khe sáng, vầng sáng Thứ ánh sáng thuộc về thề giới khác: của những người giàu Vậy là, ngay trong cái thế giới tẻ nhạt ấy cũng có hai thế giới không bao giờ tiệm cận: thế giới của những kiếp nghèo khó và thế giới của người giàu Đồng thời, sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối còn gợi lên "cuộc sống tối tăm nơi phố huyện chôn vùi những kiếp người nhỏ bé" Phố huyện như một miền đời bị lãng quên, ánh sáng yếu ớt không đủ sức xua đi bóng tối nhưng cũng thắp lên niềm hi vọng mong manh
Nhịp sống của những người dân vẫn lặp đi lặp lại một cách tẻ nhạt: vẫn những động tác quan thuộc: chị Tí dọn hàng, bác phở Siêu thổi lửa, gia đình bác xẩm với cái thau trước mặt, vẫn những suy nghĩ và mong đợi như mọi ngày Họ nuôi ước mơ về một cái gì đó tươi sáng hơn nhưng vẫn rất mơ hồ
III Kết bài:
Khẳng định lại vấn đề:
Ám ảnh, đó thực sự là cảm giác mà người đọc cảm nhận được khi đọc và tưởng tượng ra bức tranh phố huyện qua trang văn Thạch Lam Chân thực, gần gũi mà đầy tinh tế, cách nhìn, cách tả ấy của nhà văn có lẽ sẽ mãi lưu lại một dấu ấn đậm sâu trong trái tim rất nhiều bạn đọc, đặc biệt là những người yêu và say mê khám phá văn chương Việt Nam hiện đại
Xem thêm tài liệu tại: