Tóm tắt luận án Tiến sĩ Luật học: Chính sách pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Mục tiêu nghiên cứu của luận án là đánh giá thực tiễn thực hiện chính sách pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Việt Nam, nhận xét và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trong giai đoạn hiện nay.

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

Công trình được hoàn thành tại:

Học viện Khoa học xã hội

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Người hướng dẫn khoa học: 1 GS.TS Võ Khánh Vinh

2 TS Nguyễn Trung Thành

Phản biện 1: PGS.TS Hoàng Thị Minh Sơn

Phản biện 2: TS Phạm Minh Tuyên

Phản biện 3: PGS.TS Trịnh Tiến Việt

Luận án được bảo vệ tại Hội đồng chấm Luận án cấp Học viện,

họp tại Học viện Khoa học xã hội, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, 477 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội,

Vào hồi giờ ngày tháng năm 2020

Có thể tìm hiểu luận án tại:

- Thư viện Quốc gia Việt Nam

- Thư viện Học viện Khoa học xã hội

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài luận án

Con người và vấn đề bảo đảm quyền con người là trung tâm của mọi hoạt động xã hội Đảng và Nhà nước Việt Nam là luôn coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước, trong đó trẻ em, NCTN (nay gọi là người dưới 18 tuổi) Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ

sung, phát triển năm 2011) đã nhấn mạnh: “ Chú trọng cải thiện

điều kiện sống, lao động và học tập của thanh niên, thiếu niên, giáo dục và bảo vệ trẻ em ” [29,tr.79,80] Quan điểm của Nhà nước Việt

Nam là bảo vệ, chăm sóc và giáo dục đối với người dưới 18 tuổi nói chung, trẻ em nói riêng nhằm giúp họ phát triển về thể chất lẫn tinh thần một cách tốt nhất Điều 37 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam năm 2013 xác định: “Trẻ em được Nhà nước, gia

đình và xã hội bảo vệ, chăm sóc và giáo dục; được tham gia vào các vấn đề về trẻ em”, Luật trẻ em năm 2016 cũng xác định rõ việc bảo

vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em là trách nhiệm của gia đình, nhà trường, Nhà nước, xã hội và mọi công dân Thể chế quan điểm của Đảng, khi xây dựng chính sách pháp luật liên quan đến trẻ em nói riêng, người dưới 18 tuổi nói chung, các chính sách này luôn xem họ

là đối tượng cần bảo vệ, chăm sóc và quan tâm đặc biệt, thậm chí khi

họ là chủ thể của tội phạm

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã có nhiều tiến bộ đáng

kể trong việc thực hiện, bảo vệ quyền của người dưới 18 tuổi Đặc biệt là việc thực hiện, bảo vệ và thúc đẩy các quyền của người dưới

18 tuổi trong lĩnh vực tư pháp, được thể hiện trong quá trình khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử các vụ án hình sự Mặt khác, đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng chỉ đạt kết quả cao khi có sự chung tay của mỗi công dân, từng gia đình, các cơ quan nhà nước và của toàn thể xã hội,

với một hệ thống các biện pháp đa dạng, bước đi thích hợp trong những điều kiện, hoàn cảnh nhất định được xây dựng dựa trên một hệ thống quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng và định hướng, chỉ đạo phù hợp và kịp thời của Nhà nước Những định hướng, chỉ đạo, hoạt động trong đấu tranh phòng, chống tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện được gọi là chính sách hình sự (CSHS) đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, trong đó chính sách pháp luật tố tụng hình sự (CSPLTTHS) là một bộ phận hợp thành

CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cần bảo đảm sự thống nhất giữa ý chí của giai cấp thống trị với pháp luật của Nhà nước, giữa pháp luật với việc áp dụng pháp luật đó trong đấu tranh phòng, chống tội phạm Việc hiểu không đúng, hoạch định không đúng hoặc thực hiện không đúng CSPLTTHS đối với người dưới 18 phạm tội sẽ làm giảm hiệu quả của công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung và tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng Thực hiện Nghị quyết 08 - NQ/TW, ngày 02/01/2002 của Bộ

Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời

gian tới và Nghị quyết 49- NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính

trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, công cuộc cải cách

tư pháp đã đạt được nhiều kết quả Nhận thức và sự quan tâm đối với công tác tư pháp có nhiều thay đổi theo hướng tích cực; chất lượng hoạt động tư pháp đã được nâng lên một bước Chính những quan điểm, chính sách pháp luật quan trọng này đã tạo tiền đề vững chắc hơn cho những quy định pháp luật về hình sự và tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Chính vì vậy, việc truy cứu trách nhiệm hình sự và việc giải quyết các vụ án do người dưới 18 tuổi thực hiện cũng được quan tâm, chú trọng hơn trước Việc xây dựng pháp luật và áp dụng pháp luật đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cũng được chú trọng

Về mặt lý luận, mặc dù CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là một bộ phận hợp thành CSHS, tuy nhiên, việc nghiên cứu

và hệ thống các chính sách pháp luật, nhất là CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội chưa được quan tâm đúng mức Chủ yếu các tác giả chỉ nghiên cứu chuyên về CSHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, làm cơ sở cho việc xây dựng và áp dụng pháp luật hình

sự hoặc đi vào nghiên cứu về các quy định của Luật tố tụng hình sự thực định đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên bình diện chung hoặc về thủ tục tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Do vậy, CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội là một trong những vấn đề cần có sự nghiên cứu hệ thống hơn, sâu sắc hơn, khái quát đầy đủ những tư tưởng, quan điểm nền tảng cho việc xây dựng và áp dụng pháp luật tố tụng hình sự trong thực tiễn

Xuất phát từ thực tiễn cho thấy, những năm qua việc xây dựng

và thực hiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội đã có nhiều thay đổi và từng bước hoàn thiện Việc xây dựng hoàn thiện các quy định của pháp luật tố tụng hình sự, đặc biệt là quy định của

Bộ luật TTHS đã có nhiều tiến bộ Đây chính là sự hiện thực hóa CSPLTTHS trong quá trình phát triển đất nước, giải quyết các vụ án hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Tuy nhiên, quá trình xây dựng pháp luật TTHS vẫn còn tồn tại nhiều bất cập Một số quy định còn mang tính hình thức, vừa không đảm bảo được quyền và lợi ích hợp pháp cho người dưới 18 tuổi phạm tội, vừa gây khó khăn cho việc áp dụng Trong thực tiễn thi hành, các quy định của pháp luật TTHS còn nhiều điểm chưa đáp ứng được yêu cầu hoạt động tố tụng đối với những vụ án mà người bị tạm giữ, bị can, bị cáo là người dưới

18 tuổi Thực tiễn khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình

sự đối với người dưới 18 tuổi đã cho thấy, các cơ quan tiến hành tố tụng đã có nhiều cố gắng để giảm bớt tình trạng vi phạm các quy

định của pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án Mặc dù vậy, việc giải quyết vụ án hình sự do người dưới 18 tuổi thực hiện vẫn còn bộc

lộ nhiều hạn chế xuất phát từ quy định của pháp luật TTHS; từ đội ngũ cán bộ tư pháp, bổ trợ tư pháp còn thiếu; trình độ nghiệp vụ, sự hiểu biết về khoa học giáo dục người dưới 18 tuổi của những người tiến hành tố tụng còn yếu dẫn đến tình trạng oan, sai trong điều tra, bắt, giam giữ, truy tố, xét xử vẫn còn xảy ra, hiệu quả xử lý chưa cao Trong khi đó, công tác tổng kết thực tiễn lại rất ít được quan tâm Thực trạng đó đặt ra nhiều vấn đề phải giải quyết, trong đó có nhu cầu đánh giá hiệu quả của các quy định pháp luật TTHS với vai trò phòng, chống tội phạm đối với người dưới 18 tuổi, qua đó đánh giá thực trạng CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Để góp phần hệ thống hóa, kiến giải, làm sáng tỏ các vấn đề lý luận và thực tiễn của CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, trên cơ sở đó, đưa ra những định hướng hoàn thiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Việt Nam, NCS chọn nghiên

cứu đề tài: “Chính sách pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam đối với

người dưới 18 tuổi phạm tội” làm luận án tiến sĩ

2 Cơ sở lý thuyết của luận án

- Câu hỏi nghiên cứu trọng tâm: “Làm thế nào để hoàn thiện và thực hiện có hiệu quả CSPLTTHS Việt Nam đối với người dưới 18 tuổi phạm tội?”

- Lý thuyết nghiên cứu:

Hệ thống lý luận về hình sự và TTHS nói chung và lý luận về chính sách pháp luật, CSHS nói riêng; định hướng, chiến lược cải cách tư pháp trong xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Lý thuyết về quyền con người và đảm bảo quyền con người nói chung, quyền của người dưới 18 tuổi phạm tội nói riêng trong tư pháp hình sự

- Giả thuyết nghiên cứu

+ CSPLTTHS Việt Nam đối với người dưới 18 tuổi phạm tội chịu sự tác động của rất nhiều yếu tố, trong đó yếu tố nhân thân người phạm tội đóng vai trò quan trọng

+ Thực tiễn áp dụng pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội còn nhiều bất cập, nhất là tình trạng vi phạm thủ tục tố tụng hình sự trong điều tra, truy tố, xét xử

+ Các giải pháp hoàn thiện CSPLTTHS Việt Nam đối với người

dưới 18 tuổi phạm tội chưa được quan tâm xây dựng và thực hiện

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của luận án

- Mục đích của luận án: Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý

luận, đánh giá thực tiễn thực hiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Việt Nam, nhận xét và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện trong giai đoạn hiện nay

- Nhiệm vụ của luận án: Để đạt được mục đích nêu trên, luận

án đặt ra và phải giải quyết các nhiệm vụ sau đây:

+ Đánh giá tổng quan tình hình nghiên cứu về CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, qua đó xác định vấn đề nghiên cứu; + Nghiên cứu xây dựng khái niệm CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội; làm rõ đặc điểm, nội dung, hình thức, phương tiện của CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Phân tích làm rõ các yếu tố tác động đến CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội;

+ Phân tích CSPLTTHS Việt Nam hiện hành đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, thể hiện qua các quy định của pháp luật tố

tụng hình sự Việt Nam và thực tiễn áp dụng pháp luật TTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội;

+ Đưa ra những giải pháp hoàn thiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong thời gian tới

4 Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu của luận án

- Đối tượng nghiên cứu của luận án: Luận án nghiên cứu về

CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Trong đó tập trung nghiên cứu về những cơ sở lý luận của CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội và thực tiễn thực hiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thông qua quy định của pháp luật tố tụng hình sự và thực trạng áp dụng pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Đồng thời nghiên cứu, đề xuất những giải pháp để hoàn thiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội cho phù hợp hơn với yêu cầu, chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước ta trong đấu tranh phòng, chống tội phạm trong giai đoạn hiện nay, phù hợp tình hình thực tiễn và các điều ước Quốc tế mà Việt

Nam đã tham gia ký kết

- Phạm vi nghiên cứu của luận án:

+ Về nội dung: Dưới góc độ khoa học pháp lý, CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội thể hiện qua rất nhiều nội dung cụ thể Trong phạm vi nội dung nghiên cứu, luận án chỉ nghiên cứu nội dung thực hiện CSPLTTHS, trong đó tập trung làm rõ CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên phương diện mục tiêu, nguyên tắc tiến hành tố tụng, thủ tục tiến hành tố tụng và tổ chức cơ quan tiến hành tố tụng đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Người dưới 18 tuổi phạm tội được đề cập trong luận án được hiểu là người bị buộc tội là người dưới

18 tuổi

+ Về không gian: Luận án tập trung nghiên cứu những vấn đề

lý luận và thực tiễn thực hiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi

phạm tội ở Việt Nam Tiến hành phân tích điển hình các vụ án tại địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh, thành phố khác

+ Về thời gian: Các số liệu thống kê sử dụng trong luận án

được thu thập từ năm 2009 đến năm 2019

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu luận án

- Phương pháp luận: Luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở

phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đường lối đổi mới đất nước, tinh thần cải cách tư pháp, chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm Trong quá trình nghiên cứu, luận án đã sử dụng phương pháp nghiên cứu của chuyên ngành Luật hình sự, Luật

tố tụng hình sự, Tội phạm học, Tâm lý học, Xã hội học, Nhân học, Khoa học điều tra hình sự… với các phương pháp nghiên cứu cụ thể

để làm sáng tỏ bản chất của CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Đây chính là phương pháp luận tiếp cận nội dung nghiên cứu dưới góc độ liên ngành, đa ngành trong nghiên cứu về CSPL và pháp luật hiện nay

Đặc biệt, trong quá trình nghiên cứu, luận án sử dụng hệ thống tri thức và phương pháp tiếp cận của Khoa học Chính sách công vào việc giải quyết các nội dung của vấn đề CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Luận án lấy nội dung, mục tiêu, nhiệm vụ của CSPL, CSHS làm xuất phát điểm để tiếp cận bản chất vấn đề nghiên cứu và từ đó tìm ra các liên hệ bản chất cần triển khai nghiên cứu trong luận án

- Phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp phân tích tài

liệu; Phương pháp thống kê, phân tích, so sánh; Phương pháp tổng kết thực tiễn; Phương pháp so sánh pháp luật; Phương pháp chuyên gia; Phương pháp nghiên cứu điển hình

6 Những đóng góp mới của luận án

Luận án là một trong những công trình nghiên cứu chuyên khảo đầu tiên về CSPLTTHS nói chung và CSPLTTHS đối với người dưới

18 tuổi phạm tội nói riêng Do vậy, trên cơ sở tiếp thu tri thức của các công trình khoa học đã được công bố trước đây về vấn đề CSPL và CSHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, luận án đã bước đầu phân tích, luận giải một cách có hệ thống và khoa học những khía cạnh khác nhau có liên quan đến lý luận và thực tiễn về CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Việt Nam hiện nay, thể hiện ở một

số điểm cơ bản sau đây:

Thứ nhất, làm rõ nội hàm khái niệm CSPLTTHS đối với người

dưới 18 tuổi phạm tội; xác định đặc điểm, mục tiêu, nội dung, hình thức, phương tiện của CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Thứ hai, phân tích làm rõ các yếu tố đảm bảo xây dựng và thực

hiện CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội tại Việt Nam

Thứ ba, phân tích CSPLTTHS Việt Nam hiện hành đối với

người dưới 18 tuổi phạm tội và thực trạng thực hiện CSPLTTHS

trong thời gian qua đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Thứ tư, xác định yêu cầu và đưa ra những giải pháp hoàn thiện

CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong thời gian tới

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

- Về lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận án có ý nghĩa cung cấp cơ sở lý luận cho hoạt động lập pháp, hành pháp và đặc biệt trong lĩnh vực hoạt động tư pháp hình sự Kết quả nghiên cứu của luận án còn góp phần cung cấp kiến thức bổ ích cho việc nghiên cứu giảng đạy môn học Luật hình sự, Luật tố tụng hình sự, Luật thi hành án hình sự, Tội phạm học, Khoa học Điều tra hình sự trong các học viện, trường đại học đào tạo về Luật

- Về thực tiễn: những giải pháp của luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho cán bộ nghiên cứu về xây dựng pháp luật, cán bộ

hoạt động thực tiễn, tổ chức thực hiện và áp dụng pháp luật, đồng thời có thể áp dụng CSPLTTHS để đấu tranh có hiệu quả với tội phạm hình sự do người dưới 18 tuổi thực hiện ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

8 Cơ cấu của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung luận án gồm 4 chương:

Chương 1 Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương 2 Những vấn đề lý luận về chính sách pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Chương 3 Chính sách pháp luật tố tụng hình sự và thực hiện chính sách pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở Việt Nam

Chưong 4 Hoàn thiện chính sách pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở nước ta hiện nay

NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬN ÁN

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

1.1 Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài

Luận án đã phân tích những kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học của nước ngoài trên 02 nhóm: Các công trình nghiên cứu về chính sách hình sự, chính sách pháp luật tố tụng hình sự; Các công trình nghiên cứu về chính sách pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

1.2 Tình hình nghiên cứu trong nước

Luận án đã hệ thống hóa và phân tích kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học trong nước theo 02 nhóm: Các công trình nghiên cứu về chính sách pháp luật, chính sách hình sự và chính sách

pháp luật tố tụng hình sự; Các công trình nghiên cứu về chính sách pháp luật tố tụng hình sự đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

1.3 Nhận xét, đánh giá về tình hình nghiên cứu

Qua nghiên cứu các công trình liên quan đến những vấn đề lý luận và thực tiễn về CSHS và CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi

trong và ngoài nước, luận án có một số nhận xét sau:

- Những vấn đề lý luận cơ bản về CSHS (khái niệm, nội dung, các yếu tố tác động đến việc hình thành CSHS của nhà nước, mối quan hệ giữa CSHS và pháp luật, mối quan hệ giữa CSHS và hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm…) đã được các nhà khoa học ở nước ngoài quan tâm nghiên cứu khá sớm so với Việt Nam Mặc dù vậy, với các nghiên cứu khoa học đã công bố trong nước thì những vấn đề lý luận cơ bản về CSHS, chính sách pháp luật hình sự đã được làm rõ một cách đầy đủ và có hệ thống Đặc biệt có những công trình

đã nghiên cứu chuyên sâu về CSHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội ở nhiều khía cạnh khác nhau

- Về CSPLTTHS nói chung và CSPLTTHS đối với người dưới

18 tuổi phạm tội, qua nghiên cứu các tài liệu trong và ngoài nước, có thể thấy rằng chỉ những công trình nghiên cứu ở nước ngoài có đề cập trực tiếp đến CSPLTTHS, có liên quan đến người dưới 18 tuổi phạm tội Riêng các nghiên cứu trong nước hiện nay, chưa có nhiều nghiên cứu về vấn đề này, nhất là những nội dung lý luận của CSPLTTHS nói chung và CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội nói riêng Hầu hết các công trình nghiên cứu đều tập trung vào phân tích những quy định của pháp luật tố tụng hình sự thực định

và đánh giá thực tiễn áp dụng các quy định này, từ đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật tố tụng hình sự trong đấu tranh phòng chống tội phạm do người dưới 18 tuổi thực hiện nói riêng và tình hình tội phạm nói chung Những nghiên cứu này mới chỉ quan tâm đến một bộ phận hợp thành

của CSPLTTHS, chưa nghiên cứu một cách toàn diện về nội dung mà luận án đang đặt ra nghiên cứu

Vì vậy, luận án đưa ra kết luận sau: Chưa có công trình khoa học nào tiếp cận nghiên cứu một cách có hệ thống, tổng thể, trực tiếp

về CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội hay đánh giá về CSPLTTHS hiện hành đối với nhóm người phạm tội này Đây là một hướng nghiên cứu mới và còn nhiều vấn đề đặt ra cần phải được làm sáng tỏ

1.4 Những vấn đề đặt ra cần tiếp tục nghiên cứu

Luận án đặt ra 02 vấn đề cần phải tiếp tục nghiên cứu sau:

Thứ nhất, cần làm rõ những vấn đề lý luận về CSPLTTHS đối với

người dưới 18 tuổi phạm tội như: diễn đạt lại khái niệm về chính sách, CSPL và xây dựng khái niệm CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội; chỉ ra đặc điểm của CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội, trên cơ sở đặc điểm chung của chính sách pháp luật, CSHS nói chung; xác định rõ những nội dung, hình thức và phương tiện của CSPLTTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội

Thứ hai, khảo sát, đánh giá, nhận xét về thực trạng CSPLTTHS

Việt Nam đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trên các khía cạnh: thực trạng quy định pháp luật TTHS và thực trạng áp dụng pháp luật TTHS đối với người dưới 18 tuổi phạm tội Trên cơ sở đó, luận án đề xuất giải pháp hoàn thiện CSPLTTHS Việt Nam đối với người dưới 18 tuổi phạm tội trong giai đoạn hiện nay