(Luận văn thạc sĩ) xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố buôn ma thuột, tỉnh đắk lắk

luận và pháp lý hành chính về quyền của người chưa thành niên: khái niệm, nộidung cơ bản của quyền con người; khái niệm, đặc điểm, nội dung quyền của ngườichưa thành niên; cơ sở pháp lý

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐẮK LẮK, 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN KHÁNH MY

XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN XÃ HỘI TẠI THÀNH

PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐĂK LĂK

Ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS.TRẦN QUỐC TOÀN

ĐẮK LẮK, 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, đượcthực hiện độc lập và dưới sự hướng dẫn của TS Trần Quốc Toàn

Các kết quả trong luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nàokhác Các số liệu, ví dụ và trích dẫn trong luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy

và trung thực

Đắk Lắk, ngày tháng năm 2020

HỌC VIÊN

Nguyễn Khánh My

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU 1 Chương 1 8 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN

XÃ HỘI 8 1.1 Khái niệm, đặc điểm của xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội 8 1.2 Đặc điểm, nguyên tắc, biện pháp, hình thức xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội 15 1.3 Các yếu tố tác động đến xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội 33 Tiểu kết Chương 1 36 Chương 2 37 THỰC TRẠNG XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN XÃ HỘI TẠI

THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐĂK LĂK 37 2.1 Khái quát về thành phố Buôn Ma Thuột 37 2.2 Thực tiễn xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk 39 2.3 Đánh giá xử lý vi phạm hành chính và thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính về trật tự an toàn xã hội đối với người chưa thành niên trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột 56 Tiểu kết Chương 2 62

PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN XÃ HỘI TẠI THÀNH PHỐ BUÔN MA THUỘT, TỈNH ĐẮK LẮK 63 3.1 Phương hướng nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk 63 3.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk 65 KẾT LUẬN 79 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

Bảng 2.4 Hình thức xử lý vi phạm hành chính trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột

do người chưa thành niên thực hiện giai đoạn 2015-2019 65

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thanh thiếu niên trẻ, người chưa thành niên được xác định là thế hệ tươnglai của đất nước, là lớp người sẽ kế tục sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc, có vai trò xungkích quan trọng trong các cuộc cách mạng dân tộc và quá trình xây dựng thành công

xã hội chủ nghĩa, xây dựng đất nước Việt Nam giàu đẹp Chính vì tầm quan trọngnhư vậy, nên vấn đề chăm sóc, giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ và đấu tranh phòng,chống, ngăn chặn thế hệ trẻ, người chưa thành niên có hành vi vi phạm pháp luậtđược Đảng và nhà nước đặc biệt quan tâm

Có thể nói, lứa tuổi chưa thành niên là giai đoạn phát triển về mặt sinh họcnhưng lại thiếu cân đối về mặt trí tuệ Do đó, họ cần được đối xử khác với cách đối

xử dành cho người đã thành niên và cần được gia đình, xã hội và Nhà nước bảo vệ,chăm sóc đặc biệt Quan điểm, chính sách cơ bản này đã được thể hiện nhất quán,xuyên suốt trong Hiến pháp nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và được cụthể hóa trong một số các Bộ luật, luật quan trọng ở cả hai hệ thống hành chính vàhình sự, được quy định riêng (có chương riêng, các điều khoản riêng) về các loạitrách nhiệm pháp lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật áp dụng đối với ngườichưa thành niên

Luật Xử lý vi phạm hành chính được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 3thông qua ngày 20/6/2012, có hiệu lực từ ngày 01/7/2013, cùng với các Nghị định,Thông tư hướng dẫn liên quan trong trong lĩnh vực này cũng đã tương đối đầy đủ, là

cơ sở pháp lý quan trọng góp phần bảo đảm trật tự kỷ cương quản lý hành chính, anninh, trật tự an toàn xã hội, bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức

Đối với đối tượng người chưa thành niên vi phạm, Luật xử lý vi phạm hànhchính đã dành một phần riêng để quy định về chính sách xử lý đối với người chưathành niên vi phạm hành chính và quy định về các biện pháp thay thế xử lý vi phạm

tục áp dụng các biện pháp thay thế Ðây là một nội dung mới, tiến bộ, thể hiện chínhsách nhất quán của Ðảng và Nhà nước ta thường xuyên quan tâm đến đối tượngngười chưa thành niên nói chung, người chưa thành niên vi phạm pháp luật nóiriêng, nâng cao một bước phát triển về thể chế pháp lý bảo vệ quyền con ngườitrong bối cảnh hội nhập quốc tế Đồng thời góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợppháp, thực hiện tốt việc phòng, chống, ngăn ngừa, xử lý và tuyên truyền có hiệu quảnhững hành vi vi phạm của các đối tượng là người chưa thành niên.

Tuy vậy về tổng thể hệ thống pháp luật này vẫn còn tản mạn, phân tán trongnhiều luật, văn bản pháp luật khác nhau, khó khăn cho việc nghiên cứu, áp dụng,thực thi Đặc biệt đối tượng áp dụng là người chưa thành niên do đặc thù về thể chất

và trí tuệ nên việc xử lý người chưa thành niên vi phạm pháp luật nói chung, viphạm hành chính nói riêng là vấn đề hết sức phức tạp và khó khăn Trên thực tế,tình hình vi phạm pháp luật hành chính do người chưa thành niên thực hiện có chiềuhướng gia tăng và có diễn biến phức tạp, phổ biến và rất đáng lo ngại, được đánhgiá là nguy hiểm cho xã hội, với nhiều vấn đề mới nảy sinh trên thực tiễn mà cácquy định pháp luật có thể chưa theo kịp để điều chỉnh Trước tình hình đó, việcnghiên cứu một cách có hệ thống, toàn diện những vấn đề lý luận và thực tiễn liênquan đến qui định của pháp luật về người chưa thành niên, về xử lý vi phạm hànhchính áp dụng đối với người chưa thành niên, trên cơ sở đó đưa ra những giải pháp,kiến nghị đề xuất để tiếp tục hoàn thiện pháp luật hiện hành và giải quyết nhữngvướng mắc của thực tiễn áp dụng là việc làm cần thiết Điều này không những có ýnghĩa quan trọng về mặt lý luận mà còn có ý nghĩa cả về thực tiễn trong giai đoạnxây dựng Nhà nước pháp quyền hiện nay ở Việt Nam, và đảm bảo cho pháp luậtthực thi đạt được hiệu quả cao nhất, góp phần ngăn ngừa, đấu tranh, phòng chốngnhững hành vi vi phạm pháp luật do chủ thể là người chưa thanh niên thực hiện, vừakhông lạm dụng các biện pháp cưỡng chế hạn chế quyền và lợi ích của người chưathành niên, vừa quản lý, giáo dục có hiệu quả với đối tượng này

Điều này đặc biệt có ý nghĩa hơn đối với thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnhĐắk Lắk trong giai đoạn xây dựng và phát triển trở thành Trung tâm vùng Tây

Nguyên theo Kết luận số 67 của Bộ Chính trị Hiện nay bên cạnh những thành quả tốt đẹp đạt được đã xuất hiện một thực trạng đáng lo ngại là người chưa thành niên

vi phạm pháp luật đang dần gia tăng Hậu quả tiêu cực của người chưa thành niên viphạm pháp luật không chỉ ảnh hưởng một cách không tốt đến tình hình kinh tế - xãhội, trật tự an toàn xã hội đang trên đà phát triển của thành phố Buôn Ma Thuột màcòn ảnh hưởng lớn đến những giá trị tốt đẹp, chuẩn mực sống, giá trị đạo đức truyềnthống của dân tộc

Với những lý do trên tác giả đã lựa chọn đề tài “Xử lý vi phạm hành chínhđối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phốBuôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk”

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Việc nghiên cứu trong lĩnh vực này nhận được nhiều quan tâm và đã cónhiều tác giả, nhìn chung các công trình, nghiên cứu này chủ yếu đề cập đến phápluật về xử lý vi phạm hành chính nói chung, tổng quan Trong đó có thể tìm hiểumột số công trình khoa học sau:

- Luận án tiến sĩ luật, chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính về

“Biện pháp xử lý người chưa thành niên vi phạm pháp luật” của tác giả Hoàng MinhKhôi, Đại học luật thành phố Hồ Chí Minh (2014) có phạm vi nghiên cứu rộng.Luận án này trên cơ sở tiếp cận những khái niệm chung nhất về các yếu tố cấu thành

vi phạm pháp luật và căn cứ làm phát sinh trách nhiệm pháp lý của người

chưa thành niên vi phạm pháp luật, luận án đã xây dựng lý luận về bản chất, đặcđiểm của người chưa thành niên vi phạm pháp luật thuộc đối tượng áp dụng cácbiện pháp xử lý hành chính và bản chất, đặc điểm của các biện pháp đó Làm rõ cácyếu tố đặc thù và tính tồn tại khách quan của chúng với tư cách là phạm trù pháp lýcần được Pháp điển hóa Đồng thời, từ cơ sở lý luận trên, hệ thống những nội dung

cơ bản hình thành khung lý thuyết của luận án đã được nghiên cứu và làm sáng tỏ

- Luận văn thạc sỹ luật học về “Pháp luật hành chính về quyền của người

luận và pháp lý hành chính về quyền của người chưa thành niên: khái niệm, nộidung cơ bản của quyền con người; khái niệm, đặc điểm, nội dung quyền của ngườichưa thành niên; cơ sở pháp lý hành chính Việt Nam về quyền của người chưathành niên; hực trạng pháp luật hành chính về quyền của người chưa thành niên,nhận xét, đánh giá thực trạng pháp luật hành chính về quyền của người chưa thànhniên cuối cùng là phương hướng và giải pháp hoàn thiện quy định pháp luật hànhchính về quyền của người chưa thành niên ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.

Bên cạnh đó có một số công trình như: Luận văn thạc sỹ luật học về “Hoànthiện pháp luật về xử lý hành chính với người chưa thành niên” của tác giả NguyễnNgọc Bích, Đại học Luật Hà Nội (2003); Luận văn thạc sỹ luật học về “Pháp luật về

xử phạt vi phạm hành chính: Lý luận và thực tiễn” của tác giả Bùi Tiến Đạt, KhoaLuật - Đại học Quốc gia Hà Nội (2008); Luận văn “Xử lý vi phạm hành chính đốivới người chưa thành niên - Lý luận và thực tiễn”, tác giả Đồng Thúy An (2011)…Các nghiên cứu này nghiên cứu một cách tổng quan những vấn đề lý luận liên quanđến xử lý vi phạm hành chính, về chủ thể là người chưa thành niên… Tuy vậy cácnghiên cứu liệt kê trên được tiến hành đã lâu, trước thời điểm Luật Xử lý vi phạmhành chính 2012 ban hành, và cho đến nay thì hệ thống pháp luật hành chính và xử

lý vi phạm hành chính đã có thay đổi một cách toàn diện

Các công trình nghiên cứu trên đã làm rõ về mặt lý luận và thực tiễn trongcông tác xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên; tuy nhiên, chưanghiên cứu một cách hệ thống, toàn diện, chuyên sâu về công tác xử lý vi phạmhành chính đối với người chưa thành niên trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột,cũng như đưa ra các giải pháp để phòng ngừa, ngăn chặn, hạn chế đến mức thấpnhất các hành vi vi phạm trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội Vì vậy, tác giả sẽ tiếpthu có chọn lọc các kết quả nghiên cứu về mặt lý luận và thực tiễn từ các công trìnhnghiên cứu nêu trên và có những nghiên cứu cụ thể, chuyên sâu về xử lý vi phạmhành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự, an toàn xã hội từthực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Lắk

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

-Mục đích nghiên cứu: Đánh giá thực trạng xử lý vi phạm hành chính đối

với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn

Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện và nângcao hiệu quả công tác xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên tronglĩnh vực trật tự an toàn xã hội góp phần ổn định trật tự an toàn xã hội, thúc đẩy sựphát triển về con người của địa phương

Nhiệm vụ nghiên cứu: -Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về xử lý vi

phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội

và các yếu tố tác động làm gia tăng vi phạm hành chính đối với người chưa thànhniên và xử lý vi phạm hiện nay

- Phân tích thực trạng công tác xử lý vi phạm hành chính đối với ngườichưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnhĐắk Lắk giai đoạn 2015-2019

- Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xử lý vi phạm hànhchính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành

phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

-Đối tượng nghiên cứu: là công tác xử lý vi phạm hành chính đối với người

chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột,

tỉnh Đắk Lắk.

-Phạm vi nghiên cứu: - Về nội dung: Xử lý vi phạm hành chính (gồm xử

phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biện pháp xử lý hành chính) đối với ngườichưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột,tỉnh Đắk Lắk

- Về thời gian và không gian: Từ năm 2015 đến năm 2019 tại thành phố

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Đề tài được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận chủ

nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng làm cơ sở, phươngpháp luận cho việc nghiên cứu để giải quyết những vấn đề lý luận tình hình về vấn đề viphạm hành chính của người chưa thành niên về vấn đề trật tự an toàn xã hội

-Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập thông tin: Được thực hiện thông qua nghiên cứu,tổng hợp từ các tài liệu, công trình đã công bố như: sách, giáo trình, tập bài giảng, luận

án, luận văn, báo cáo nghiên cứu,… và được thu thập qua các giáo trình, luận văn, luận

án, văn bản pháp luật của các tác giả thu thập thông qua tham khảo ý kiến chuyên gia,trao đổi với các nhà quản lý liên quan đến lĩnh vực xử lý vi phạm hành

- Phương pháp phân tích: Phân tích những khía cạnh khác nhau của số liệu,

từ đó chọn lọc những thông tin cần thiết phục vụ cho đề tài nghiên cứu

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

-Về mặt lý luận: Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm rõ vấn đề lý

luận quản lý nhà nước về vi phạm hành chính của người chưa thành niên trong lĩnhvực trật tự an toàn xã hội; hệ thống hóa và làm rõ về vi phạm hành chính của ngườichưa thành niên tác hại đến sự ổn định và phát triển của nền kinh tế, tổn hại đến lợiích của cộng đồng

Đánh giá và phân tích rõ thực trạng xử lý vi phạm hành chính của ngườichưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột,

tỉnh Đắk Lắk.

-Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể giúp các cơ quan

tổ chức tham khảo để vận dụng vào việc tuyên truyền, giáo dục nâng cao trình độnhận thức và ý thức pháp luật cho người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự antoàn xã hội; đề ra phương án cụ thể, trước mắt và lâu dài nhằm nhằm hoàn thiện vànâng cao hiệu quả, tăng cường quản lý nhà nước trong việc xử lý vi phạm hànhchính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội trên địabàn thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

7 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và các danh mục, luận văn gồm ba chương:Chương 1: Những vấn đề chung về xử lý vi phạm hành chính đối với ngườichưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội

Chương 2: Thực trạng xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thànhniên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh ĐắkLắk

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạmhành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội tạithành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk

Chương 1

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ XỬ LÝ VI PHẠM HÀNH CHÍNH ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TRONG LĨNH VỰC TRẬT TỰ AN TOÀN

XÃ HỘI 1.1 Khái niệm, đặc điểm của xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội

1.1.1 Người chưa thành niên

Đã có nhiều văn bản quốc tế về quyền con người của trẻ em, của ngườichưa thành niên ra đời trong hơn nửa thế kỷ qua Đồng thời, việc tăng cường bảo vệcác quyền của trẻ em cũng là một khía cạnh quan trọng trong hoạt động của các cơquan và chương trình của Liên Hợp Quốc (LHQ) Trong các văn bản quốc tế và cácchương trình của LHQ về vấn đề trẻ em sử dụng đồng thời cả hai khái niệm trẻ em

và người chưa thành niên Điều 1 Công ước quốc tế về quyền trẻ em xác định rõ:

"Trẻ em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng với trẻ

em đó quy định tuổi thành niên sớm hơn" Trong một số văn bản, khái niệm trẻ em

được gọi là người chưa thành niên hoặc thanh, thiếu niên Tuy nhiên, trong quan hệvới pháp luật và thực thi pháp luật, trẻ em thường được gọi là người chưa thànhniên:

- Quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của LHQ về việc áp dụng pháp luật đối vớingười chưa thành niên (còn gọi là Quy tắc Bắc Kinh), được Đại hội đồng LHQ

thông qua ngày 29-11-1985 nêu rõ: "Người chưa thành niên là trẻ em hay người ít tuổi tuỳ theo từng hệ thống pháp luật có thể bị xét xử vì phạm pháp theo một phương thức khác với việc xét xử người lớn".

- Quy tắc tối thiểu phổ biến của LHQ về bảo vệ người chưa thành niên bị

tước quyền tự do thông qua ngày 14-12-1990 nêu cụ thể: "Người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi”.

Dựa trên những quy định của luật pháp quốc tế về người chưa thành niên, các quốc gia trên thế giới đã đưa ra các quy định về người chưa thành niên nói

chung, người chưa thành niên phạm tội nói riêng, các chế tài xử lý người chưa thànhniên phạm tội phù hợp với điều kiện kinh tế - văn hoá - xã hội, phong tục, tập quán,pháp luật của mỗi nước Chẳng hạn như:

Như vậy người chưa thành niên là những người chưa trưởng thành do họcòn non nớt về thể chất và trí tuệ Do đó, người chưa thành niên cần được đối xửkhác với cách đối xử dành cho người đã thành niên và cần được gia đình, xã hội vàNhà nước bảo vệ, chăm sóc đặc biệt Quan điểm, chính sách cơ bản này đã được thểhiện trong Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam cũng như trong một số luật quantrọng ở cả hệ thống hành chính và hình sự Theo đó, độ tuổi người chưa thành niênđược xác định thống nhất trong Hiến pháp, Bộ luật Hình sự, Bộ luật tố tụng hình sự,

Bộ luật Lao động, Bộ luật Dân sự, Luật xử lý vi phạm hành chính và một số văn bảnquy phạm pháp luật khác Tất cả các văn bản pháp luật đó đều quy định tuổi củangười chưa thành niên là dưới 18 tuổi

Tất cả các văn bản pháp luật đó đều quy định tuổi của người chưa thànhniên là dưới 18 tuổi và quy định riêng những chế định pháp luật đối với người chưathành niên trong từng lĩnh vực cụ thể

Tóm lại: Người chưa thành niên là người dưới 18 tuổi, chưa phát triển hoànthiện về thể chất và tinh thần, chưa có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ pháp lý nhưngười đã thành niên

* Đặc điểm của người chưa thành niên

Việc tìm hiểu đặc điểm người chưa thành niên là điều quan trọng đối với cơquan pháp luật nói chung, và các cơ quan tiến hành xử lý vi phạm hành chính đốivới người chưa thành niên nói riêng

Người chưa thành niên là người chưa phát triển đầy đủ, toàn diện về thể lực,trí tuệ, tinh thần cũng như chưa có đầy đủ quyền và nghĩa vụ công dân Chính vìvậy mà họ có những đặc điểm riêng về tâm lý và các nghiên cứu khoa học về tâm lýhọc đã phân tích rõ các đặc điểm này, đó là:

- Về trạng thái cảm xúc

Người chưa thành niên là người đang trong quá trình phát triển cả về sinh lí,tâm lí và ý thức Đây là giai đoạn diễn ra những biến cố rất đặc biệt, đó là sự pháttriển cơ thể mất cân bằng nên đã dẫn đến tình trạng mất cân bằng tạm thời trongcảm xúc của người chưa thành niên Trên thực tế, trạng thái thần kinh, trạng tháicảm xúc không cân bằng có thể là yếu tố gây nên các hành vi lệch chuẩn Có không

ít trường hợp, do xuất phát từ những mâu thuẫn nhỏ, nhưng không kiềm chế được

sự nóng giận quá khích mà người chưa thành niên đã phạm phải hành động sai lầm,thậm chí là thực hiện hành vi phạm tội

- Về nhận thức pháp luật

Có thể nói, lứa tuổi chưa thành niên là giai đoạn phát triển về mặt sinh họcnhưng lại thiếu cân đối về mặt trí tuệ Đó là lứa tuổi mà kinh nghiệm trong cuộcsống còn quá ít ỏi, đặc biệt là khả năng nhận thức về pháp luật còn nhiều hạn chế.Một phần không nhỏ người chưa thành niên thực hiện hành vi phạm tội chỉ để thỏamãn nhu cầu, hứng thú không đúng đắn của cá nhân, không quan tâm đến hậu quảnguy hiểm cho xã hội Chỉ khi được giải thích, phân tích thì các em mới hiểu rằnghành vi của mình là phạm tội

- Về nhu cầu độc lập

Nhu cầu độc lập có thể được hiểu là việc cá nhân tự hành động và tự raquyết định theo ý kiến riêng mà không muốn bị ảnh hưởng của người khác Nhưngchúng ta cũng cần lưu ý rằng, nhu cầu độc lập không chỉ có mặt tích cực mà còn cómặt tiêu cực nếu một khi nó phát triển theo hướng thái quá Đặc biệt, ở lứa tuổichưa thành niên, nhu cầu độc lập thái quá thường biểu hiện ra bên ngoài dưới dạngcác hành vi như ngang bướng, cố chấp, dễ tự ái, gây gổ, phô trương Tất cả nhữnghành vi này của người chưa thành niên đều mang tính chất của hành vi lệch chuẩn,

dễ dẫn tới các hành vi phạm tội

- Về nhu cầu khám phá cái mới

Tìm hiểu, khám phá cái mới là một trong những nhu cầu của các em ở lứatuổi chưa thành niên Tuy vậy, sự tò mò và khám phá cái mới cũng có thể trở thànhmột trong những nguyên nhân dẫn tới hành vi phạm tội của các em, nếu các em

thiếu sự hướng dẫn, kiểm tra, giám sát của gia đình, xã hội, không tự chủ được bảnthân và không phân biệt được phải trái, đúng sai.

Như đã phân tích trên, điểm đặc thù của người chưa thành niên là sự hạnchế về nhận thức, do vậy việc xử lý họ chủ yếu nhằm giáo dục, qua đó giúp họ nhậnthức được sai lầm và tuân thủ quy định của pháp luật Và xuất phát từ những đặcđiểm khác biệt về thể chất và tinh thần của người chưa thành niên so với ngườitrưởng thành mà pháp luật xử lý vi phạm hành chính có quy định riêng đối vớingười chưa thành niên vi phạm

1.1.2 Người chưa thành niên vi phạm hành chính

Trong thực tiễn thi hành và áp dụng pháp luật hiện nay, VPHC thường đượchiểu một cách chung nhất là hành vi vi phạm các quy tắc quản lý của Nhà nướcnhưng không phải là tội phạm và bị xử lý theo thủ tục hành chính do những người

có thẩm quyền trong các cơ quan hành chính Nhà nước tiến hành mà không phải là

cơ quan Tòa án với các thủ tục tư pháp

Trong pháp luật Việt Nam, khái niệm “VPHC” lần đầu tiên được địnhnghĩa một cách chính thức tại Pháp lệnh Xử phạt VPHC ngày 30/11/1989, Điều 1

của Pháp lệnh này quy định “VPHC là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm quy tắc quản lý Nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính” Định

nghĩa này sau đó đã được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn thi hành pháp luật và đưavào các giáo trình giảng dạy về pháp luật Theo Pháp lệnh xử lý VPHC năm 1995

và sau đó là Pháp lệnh xử lý VPHC năm 2002 thì khái niệm VPHC không đượcđịnh nghĩa riêng biệt nữa mà được đưa “lẩn” vào trong khái niệm “xử lý VPHC”,nếu trích dẫn từ định nghĩa về “xử lý VPHC” được quy định tại khoản 2 Điều 1 xử

lý VPHC năm 2002 thì VPHC được hiểu là “hành vi cố ý hoặc vô ý của cá nhân, tổ chức, vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý Nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt VPHC” Luật xử lý VPHC

2012 quy định “VPHC là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy

định của pháp luật phải bị xử phạt VPHC” Về ngôn ngữ thể hiện, có thể thấy có

đôi chút khác nhau giữa định nghĩa về VPHC được quy định trong các Pháp lệnh về

xử phạt/xử lý VPHC 1989, 1995 và 2002, 2012, tuy nhiên về bản chất hành viVPHC thì các định nghĩa trong các văn bản pháp luật này, về cơ bản, không có gìkhác nhau VPHC có 04 dấu hiệu cơ bản sau đây:

Thứ nhất, VPHC là hành vi trái pháp luật, vi phạm các quy định của pháp luật

về quản lý Nhà nước; tác hại (tính nguy hiểm) do hành vi gây ra ở mức độ thấp, chưa

hoặc không cấu thành tội phạm hình sự và hành vi đó được quy định trong các văn bảnpháp luật về xử phạt VPHC Đây chính là dấu hiệu “pháp định” của vi phạm

Thứ hai, hành vi đó phải là một hành vi khách quan đã được thực hiện (hành

động hoặc không hành động), phải là một việc thực, chứ không phải chỉ tồn tại trong ýthức hoặc mới chỉ là dự định, đây có thể coi là dấu hiệu “vật chất” của vi phạm

Thứ ba, hành vi đó do một cá nhân hoặc pháp nhân (tổ chức) thực hiện, đây

là dấu hiệu xác định“chủ thể” của vi phạm

Thứ tư, hành vi đó là một hành vi có lỗi, tức là người vi phạm nhận thức

được vi phạm của mình, hình thức lỗi có thể là cố ý, nếu người vi phạm nhận thứcđược tính chất trái pháp luật trong hành vi của mình, thấy trước hậu quả của viphạm và mong muốn hậu quả đó xảy ra hoặc ý thức được hậu quả và để mặc chohậu quả xảy ra; hình thức lỗi là vô ý trong trường hợp người vi phạm thấy trướcđược hậu quả của hành vi nhưng chủ quan cho rằng mình có thể ngăn chặn đượchậu quả hoặc không thấy trước hậu quả sẽ xảy ra dù phải thấy trước và có thể thấytrước được hậu quả của vi phạm

Tóm lại, từ các phân tích trên, có thể đưa đến khái niệm vi phạm hành chính

như sau: Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức có năng lực tráchnhiệm hành chính thực hiện, xâm hại vào các quan hệ được luật hành chính bảo vệ

mà theo quy định của pháp luật thì phải chịu trách nhiệm hành chính

Để xác định rõ người chưa thành niên VPHC ngoài xác định yêu tố hành vi,cần xác định người chưa thành niên bị xử phạt hành chính theo luật xử lý VPHC là

những đối tượng nào Theo điều 5 Luật Xử lý VPHC 2012 quy đinh:“Các đối tượng

bị xử phạt VPHC có người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt VPHC về VPHC do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt VPHC về mọi VPHC” Như

vậy có thể hiểu những người chưa thành niên bị xử phạt hành chính là những người

từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi

Như vậy, người chưa thành niên VPHC là những người từ đủ 14 đến dưới

18 tuổi thực hiện hành vi vi phạm quy định của pháp luật về quản lý Nhà nước màkhông phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt VPHC

1.1.3 Xử phạt vi phạm hành chính

Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự có tính chất bắt buộc chung do nhànước đặt ra hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí nhà nước của giai cấp thống trị trên cơ sởghi nhận các nhu cầu về lợi ích của toàn xã hội, được đảm bảo thực hiện bằng nhànước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội với mục đích trật tự và ổn định xã hội vì

sự phát triển bền vững của xã hội Pháp luật có ba chức năng: điều chỉnh, bảo vệ vàgiáo dục Sở dĩ pháp luật có chức năng bảo vệ vì trong xã hội vẫn tồn tại những “viphạm pháp luật” - là hành vi nguy hiểm cho xã hội, xâm hại đến các lợi ích ủa xãhội, quyền và lợi ích của công dân, do người có năng lực trách nhiệm pháp lý thựchiện một cách có lỗi Và người phạm pháp luật phải chịu trách nhiệm pháp lý - hậuquả của vi phạm pháp luật và được thể hiện trong việc cơ quan nhà nước có thẩmquyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế (hay là chế tài xử lý)

Như đã nói trên, xử lý vi phạm hành chính là công cụ quan trọng trong hoạtđộng quản lý nhà nước nhằm duy trì trật tự, kỷ cương hành chính trong đời sốngkinh tế - xã hội của đất nước

Khoản 2 Điều 2 của Luật XLVPHC đề cập: “Xử phạt vi phạm hành chính làviệc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phụchậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính theo quyđịnh của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”

Vi phạm hành chính là hành vi hành động hoặc không hành động) trái phápluật, có lỗi (cố ý hoặc vô ý) do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành vi hành chính

của Nhà nước, của tổ chức và của cá nhân, xâm phạm các quyền, tự do và lợi íchhợp pháp của công dân mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hànhchính Và chủ thể thực hiện vi phạm hành chính phải chịu trách nhiệm hành chính -

là hậu quả của vi phạm hành chính, thể hiện ở sự áp dụng bởi cơ quan nhà nước,người có thẩm quyền những chế tài pháp luật hành chính đối với chủ thể vi phạmhành chính theo thủ tục do luật hành chính quy định Đó là sự phản ứng tiêu cực củaNhà nước đối với người thực hiện vi phạm hành chính, kết quả là chủ thể thực hiện

vi phạm hành chính phải gánh chịu những hậu quả bất lợi, thiệt hại về vật chất và tinh thần so với tình trạng ban đầu của họ

Trên cơ sở tiếp thu các luận giải của các nhà khoa học về khái niệm xử lý,

xử phạt VPHC, tác giả đưa ra khái niệm xử lý VPHC như sau: Xử phạt VPHC là hoạt động của các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền áp dụng các hình thức

xử phạt VPHC, các biện pháp khắc phục hậu quả, các biện pháp ngăn chặn VPHC

và đảm bảo việc xử phạt VPHC đối với những cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi VPHC nhằm đảm bảo trật tự và kỷ luật trong quản lý nhà nước.

* Áp dụng các biện pháp xử lý hành chính

Thuật ngữ xử lý VPHC chỉ mới xuất hiện và được chính thức quy định lầnđầu tiên ở nước ta trong pháp lệnh xử lý VPHC năm 1995 Xử lý VPHC trong Pháplệnh này bao gồm xử phạt VPHC và các biện pháp XLHC khác

Luật xử lý VPHC năm 2012 cũng không đưa ra khái niệm về xử lý VPHC,dựa trên cơ sở các quy định của luật, có thể thấy thuật ngữ bao gồm xử phạt VPHC

và áp dụng các biện pháp XLHC Cũng trong Luật này, nhà làm luật còn đưa ra cácbiện pháp thay thế xử lý VPHC, tuy nhiên các biện pháp này chỉ được xem xét và

áp dụng đối với người có hành vi VPHC, cụ thể là:

- Xử phạt VPHC là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xửphạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành viVPHC theo quy định của pháp luật về xử phạt VPHC

- Biện pháp xử lý VPHC là biện pháp được áp dụng đối với cá nhân viphạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tội phạm, bao

gồm biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

- Biện pháp thay thế biện pháp xử lý VPHC là biện pháp mang tính giáodục được áp dụng để thay thế cho hình thức xử phạt VPHC hoặc biện pháp xử lý

VPHC đối với người chưa thành niên VPHC, bao gồm biện pháp nhắc nhở và biệnpháp quản lý tại gia đình

Trên cơ sở xem xét các quy định pháp luật trên đây có thể hiểu: Áp dụng biện pháp xử lý VPHC là biện pháp do người có thẩm quyền xem xét, quyết định áp dụng đối với cá nhân vi phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải áp dụng biện pháp XLHC.

1.2 Đặc điểm, nguyên tắc, biện pháp, hình thức xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội

1.2.1 Đặc điểm của xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội

Xử lý hành chính đối với người chưa thành niên có hành vi trái pháp luậtcòn có ý nghĩa giáo dục phòng ngừa chung đối với các người chưa thành niên khác,

và mọi chủ thể trong xã hội với đặc điểm sau:

Thứ nhất, lứa tuổi chưa thành niên là một giai đoạn quan trọng, có những

biến đối khá toàn diện về chức năng sinh lý, tâm lý và dần hình thành đặc trưngriêng về ý thức trong mỗi con người Do đó XLVPHC đối với người chưa thànhniên được Đảng và nhà nước đặc biệt chú trọng, dành cho đối tượng này nhữngchính sách cũng như biện pháp xử lý phù hợp nhất

Thứ hai, XLVPHC đối với người chưa thành niên với phương châm giúp

các em nhận thức, sữa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân cóích cho xã hội

Thứ ba, XLVPHC đối với người chưa thành niên có những nét đặc thù khác

với người đã thành niên vi phạm Vì lợi ích tốt nhất của người chưa thành niên,

hiện ngay trong hệ thống các chế tài xử lý áp dụng đối với người chưa thành niên viphạm, bao gồm các hình thức xử phạt và các biện phá xử lý hành chính Việc xử lýchủ yếu nhằm giáo dục, giúp họ sửa chữa lỗi lầm, phát triển lành mạnh; biện phápgiam giữ chỉ được áp dụng cuối cùng khi không còn biện pháp thích hợp nào khác

Việc xử lý người chưa thành niên vi phạm hành chính chỉ được thực hiệntrong trường hợp cần thiết nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, phát triểnlành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội Trong quá trình xem xét xử lýngười chưa thành niên vi phạm hành chính, người có thẩm quyền xử lý vi phạmhành chính phải bảo đảm lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên Biện pháp đưavào trường giáo dưỡng chỉ được áp dụng khi xét thấy không có biện pháp xử lýkhác phù hợp hơn

Việc xử lý người chưa thành niên vi phạm hành chính còn căn cứ vào khảnăng nhận thức của người chưa thành niên về tính chất nguy hiểm cho xã hội củahành vi vi phạm, nguyên nhân và hoàn cảnh vi phạm để quyết định việc xử phạthoặc áp dụng biện pháp xử lý hành chính phù hợp Việc áp dụng hình thức xử phạt,quyết định mức xử phạt đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính phải nhẹhơn so với người thành niên có cùng hành vi vi phạm hành chính

Nguyên tắc xử lý đối với người chưa thành niên vi phạm trong LuậtXLVPHC gồm các nguyên tắc chung được quy định tại Điều 3 và các nguyên tắc xử

lý riêng đối với người chưa thành niên được quy định tại Điều 134

* Về nguyên tắc chung

Phạm vi điều chỉnh của Luật XLVPHC như được quy định tại Điều 1 là:

“Luật này quy định về xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp xử lý phạmhành chính” nên các nguyên tắc xử lý chung được quy định Điều 3 gồm nguyên tắc

xử phạt vi phạm hành chính tại Khoản 1và nguyên tắc áp dụng các biện pháp xử lý

vi phạm hành chính tại Khoản 2 Có thể khái quát thành các nguyên tắc sau:

Nguyên tắc thứ nhất: Việc xử phạt vi phạm hành chính và áp dụng các biệnpháp xử lý vi phạm hành chính phải được tiến hành nhanh chóng, khách quan, côngkhai, đúng thẩm quyền, đảm bảo công bằng, đúng quy định pháp luật

Nguyên tắc thứ hai: Việc xử phạt vi phạm hành chính hay quyết định ápdụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ,hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng

Nguyên tắc thứ ba: Việc xử phạt vi phạm hành chính hay áp dụng các biệnpháp xử lý hành chính chỉ được thực hiện khi rơi vào các trường hợp do luật quyđịnh Nguyên tắc này xuất phát từ nguyên tắc pháp chế, theo đó, một người chỉ bịxem là có tội khi luật có quy định

Nguyên tắc thứ tư: Người có thẩm quyền có trách nhiệm chứng minh viphạm hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt hành chính hay cá nhân bị áp dụngbiện pháp xử lý hành chính có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợppháp chứng minh mình không vi phạm hành chính

* Về nguyên tắc xử lý đặc thù đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính.

Xuất phát từ đặc điểm tâm lý và yêu cầu của công tác đấu tranh phòng vàchống tội phạm của người chưa thành niên, Luật XLVPHC quy định những nguyêntắc xử lý vi phạm hành chính đặc thù áp dụng đối với người chưa thành niên viphạm bên cạnh các nguyên tắc được áp dụng chung như đối với người thành niên viphạm Điều 134 quy định năm nguyên tắc xử lý dành riêng cho người chưa thànhniên vi phạm

Nguyên tắc thứ nhất: Việc xử lý người chưa thành niên vi phạm hành chínhchỉ được thực hiện trong trường hợp cần thiết nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sữa chữasai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội.

Trong quá trình xem xét xử lý người chưa thành niên vi phạm hành chính,người có thẩm quyền phải đảm bảo lợi ích tốt nhất cho người chưa thành niên Biệnpháp đưa vào trường giáo dưỡng chỉ được áp dụng khi xét thấy không có biện pháp

xử lý khác phù hợp hơn

Đây là nguyên tắc xử lý chung cho người chưa thành niên có hành vi viphạm pháp luật, thể hiện mục đích, quan điểm của Nhà nước ta trong việc xử lý viphạm hành chính đối với người chưa thành niên vi phạm là để giáo dục, giúp các

em sữa chữa sai lầm, phát triển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hộichứ không đề cập trực tiếp đến mục đích trừng trị Nguyên tắc này xuất phát từ cơ

sở lý luận về đặc điểm tâm, sinh lý của người chưa thành niên do các em là ngườichưa phát triển đầy đủ về thể chất, tâm lý cũng như nhận thức và kinh nghiệm sốngcòn hạn chế uy nhiên, người chưa thành niên lại có tính thích nghi cao, dễ thay đổi,thêm vào đó là ý thức vi phạm hành chính chưa sâu sắc nên khả năng cải tạo, giáodục, giúp đỡ họ trở thành những công dân lành mạnh là hoàn toàn có thể Ngoài ra,nguyên nhân và điều kiện dẫn đến hành vi vi phạm của người chưa thành niên phầnlớn do môi trường sống trong đó có một phần lớn trách nhiệm của gia đình và xãhội Vì vậy, việc quyết định các biện pháp xử phạt hay áp dụng các biện pháp xử lý

vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên vi phạm nhằm giáo dục thức tôntrọng pháp luật, tôn trọng các quy tắc của cuộc sống cũng như giúp đỡ các em nhận ra sailầm từ đó sữa chữa sai lầm của mình là chủ yếu

Nguyên tắc thứ hai: Việc xử lý người chưa thành niên vi phạm hành chínhcòn căn cứ vào khả năng nhận thức của người chưa thành niên về tính chất nguyhiểm cho xã hội của hành vi vi phạm, nguyên nhân và hoàn cảnh vi phạm để quyếtđịnh việc xử phạt hoặc áp dụng biện pháp xử lý hành chính phù hợp

Do chưa phát triển đầy đủ về các mặt nên không phải trong mọi trường hợpkhi thực hiện hành vi vi phạm người chưa thành niên có thể thấy hết tính nguy hiểm

cho xã hội của hành vi mà mình thực hiện, cũng như hậu quả sẽ phải gánh chịu Mặtkhác, sự hình thành, phát triển nhân cách và các đặc điểm nhân thân khác của ngườichưa thành niên chịu ảnh hưởng lớn từ sự giáo dục của gia đình, nhà trường và môitrường sống xung quanh Chính vì vậy, khi quyết định các biện pháp xử phạt hay ápdụng các biện pháp xử lý vi phạm hành chính cơ quan có thẩm quyền vừa phải căn

cứ vào khả năng nhận thức của người chưa thành niên vi phạm vừa phải xét đếnnguyên nhân, hoàn cảnh dẫn đến hành vi vi phạm đó

Nguyên tắc thứ ba: Việc áp dụng hình thức xử lý, quyết định mức xử phạtđối với người chưa thành niên vi phạm hành chính phải nhẹ hơn so với người thànhniên có cùng hành vi vi phạm hành chính trường hợp người từ đủ 14 tuổi đến dưới

16 tuổi vi phạm hành chính thì không áp dụng hình thức phạt tiền

Trường hợp người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi vi phạm hành chính bị phạttiền thì mức phạt tiền không quá ½ mức phạt tiền áp dụng đối với người thành niên;trường hợp không có tiền nộp phạt hoặc không có khả năng thực hiện biện phápkhắc phục hậu quả thì cha mẹ hoặc người giám hộ phải thực hiện thay

Nguyên tắc này thể hiện tính nhân đạo của Nhà nước ta trong việc xử lý đốivới người chưa thành niên vi phạm hành chính Việc áp dụng biện pháp xử phạt hay

xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên vi phạm phải nhẹ hơnngười thành niên Nếu người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị ápdụng hình thức phạt tiền thì số tiền mà các em phải nộp chỉ bằng số tiền mà ngườithành niên phải nộp nếu thực hiện cùng một hành vi Bên cạnh đó, xuất phát từ mụcđích của hình thức phạt tiền là nhằm tác động đến lợi ích kinh tế của người vi phạm

từ đó giúp họ khắc phục, sữa chữa sai lầm của mình Trong khi đó, người chưathành niên từ đủ 14 đến dưới 16 do còn sống phụ thuộc vào gia đình, phần lớn các

em chưa tự chủ về kinh tế, chưa có tài sản riêng nên nếu áp dụng hình thức phạt tiềnđối với các em sẽ không đạt được mục đích và không đảm bảo tính khả thi của phápluật trên thực tế

Nguyên tắc thứ tư: Trong quá trình xử lý người chưa thành niên vi phạmhành chính, bí mật riêng tư của người chưa thành niên phải được tôn trọng và bảovệ.

Quyền được bảo vệ bí mật riêng tư là một trong những quyền dân sự cơ bảncủa con người được cộng đồng quốc tế và pháp luật Việt Nam thừa nhận Việc quyđịnh nguyên tắc này trong Luật XLVPHC thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhànước ta đối với việc bảo vệ quyền con người nói chung và bảo vệ bí mật đời tư củacon người nói riêng Bí mật đời tư của người chưa thành niên có thể là bí mật về thưtín, điện thoại, điện tín, chỗ ở, đời sống cá nhân của người chưa thành niên Nguyêntắc này trong Luật XLVPHC được biểu hiện như sau:

Nguyên tắc thứ năm: Các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính phảiđược xem xét áp dụng khi có đủ các điều kiện quy định tại Chương II của phần này.Việc áp dụng biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính không được coi là đã bị

xử lý vi phạm hành chính

Biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính lần đầu tiên được quy địnhtrong Luật XLVPHC năm 2012 bên cạnh các biện pháp xử phạt và xử lý phạm hànhchính bao gồm nhắc nhở và quản lý tại gia thể hiện một bước tiến mới trong quanđiểm của Nhà nước ta đối với vần đề quyền con người, quyền công dân Người chưathành niên vi phạm hành chính khi đáp ứng các điều kiện do luật quy định thì được

áp dụng biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính Tính chất của biện pháp thaythế xử lý vi phạm hành chính nhẹ nhàng hơn so với các biện pháp xử phạt hay biệnpháp xử lý Hơn nữa, việc bị áp dụng các biện pháp thay thế không bị xem đã bị xử

lý vi phạm hành chính nên tạo cho người chưa thành niên tâm lý thoải mái hơn khinhìn nhận hành vi sai lầm của mình, giúp các em không bị mặc cảm, từ đó thúc đẩyviệc hình thành ý thức tuân thủ pháp luật đối với các hành vi sau này

Như vậy, với việc quy định các nguyên tắc xử lý chung và nguyên tắc xử lýđặc thù đối với người chưa thành niên làm tư tưởng xuyên suốt trong quá trình xử lý

vi phạm hành chính đã thể hiện những quan điểm của Nhà nước ta trong việc bảođảm quyền con người của người chưa thành niên vi phạm hành chính, đảm bảo cho

mục đích của việc xử lý vi phạm hành chính đối với các em đã đặt ra trước đó lànhằm giáo dục, cải tạo các em trở thành những người công dân có ích cho xã hội,tránh việc các em quay lại con đường phạm pháp từ đó thực hiện mục đích phòngngừa chung của pháp luật Bên cạnh đó, hạn chế sự xâm phạm bất hợp pháp, lạmdụng quyền lực của chủ thể có thẩm quyền trong quá trình thực hiện việc xử lý viphạm hành chính đối với các em.

1.2.3 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội

Như chúng ta đã biết, NCTN có những đặc điểm riêng về sự phát triển tâmsinh lý Việc họ VPPL thường do nhiều yếu tố khác nhau tác động lên, thậm chí bảnthân chính những NCTN đó cũng chưa nhận thức được hết sự nguy hiểm, tính trầmtrọng cũng như hậu quả của hành vi mình thực hiện Vì vậy, việc XLVPHC với đốitượng này phải có những nét đặc thù, khác với người đã thành niên Khoản 1 Điều 135Luật XLVPHC quy định về các hình thức XPVPHC đối với NCTN bao gồm 3 hìnhthức là cảnh cáo; phạt tiền; tịch thu tang vật, phương tiện VPHC nằm trong tổng số 5hình thức được quy định tại Điều 21 áp dụng chung cho mọi chủ thể vi phạm

Hình thức xử phạt cảnh cáo

Cùng với hình thức xử phạt tiền, hình thức xử phạt cảnh cáo được LuậtXLVPHC ghi nhận chỉ được áp dụng là hình thức xử phạt chính Với tư cách là hìnhthức xử phạt chính, cảnh cáo có thể được áp dụng độc lập hoặc cảnh cáo cũng có thểđược áp dụng đồng thời với các h́nh thức xử phạt bổ sung khác, hoặc cảnh cáo cũng

có thể được áp dụng cùng với các biện pháp khắc phục hậu quả Cảnh cáo là hìnhthức mang tính cưỡng chế nhà nước nhưng mang nặng ý nghĩa giáo dục

Điều 22 Luật XLVPHC quy định: “Cảnh cáo được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức VPHC không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ và theo quy định thì

bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi VPHC do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản.” Theo quy định này, hình thức xử phạt cảnh cáo khi áp dụng với NCTN có sự phân biệt giữa hai nhóm đối tượng: NCTN từ đủ 14 tuổi đến dưới

tuổi và NCTN từ đủ 16 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi.

Đối với NCTN từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi, đây chính là giai đoạn pháttriển và hình thành lối tư duy, tính cách của mỗi cá nhân Những tính cách này sẽđược định hình cho đến khi cá nhân trưởng thành, vì thế cần quan tâm và khuyếnkhích các em nhận thức đúng đắn, xử sự phù hợp với các quy định của pháp luậtmột cách tự giác và tích cực Chính vì vậy, với nhóm NCTN từ đủ 14 tuổi đến dưới

16 tuổi khi có hành vi VPHC thì Luật XLVPHC quy định chỉ xử phạt hành chínhvới những vi phạm do lỗi cố ý, và phạt cảnh cáo được áp dụng với mọi hành viVPHC do NCTN từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện lỗi cố ý

Với NCTN từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi VPHC thì ưu tiên áp dụng hìnhthức cảnh cáo và cảnh cáo được áp dụng như đối với người thành niên Tức là việc

áp dụng hình thức phạt cảnh cáo đối với nhóm đối tượng này khi có đủ các điềukiện sau đây:

Thứ nhất, hành vi vi phạm mà NCTN ở độ tuổi này thực hiện được văn bản

pháp luật quy định là có thể áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo Nếu loại vi phạm

đó mà pháp luật chỉ áp dụng hình thức phạt tiền thì không được áp dụng hình thứcphạt cảnh cáo

Thứ hai, việc áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo chỉ thực hiện khi đó là vi

phạm không nghiêm trọng và có các tình tiết giảm nhẹ

Ngoài ra căn cứ Điều 14 Nghị định 81/2013/NĐ-CP ngày 19-7-2013 củaChính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật XLVPHC thìtrong trường hợp không xác định được chính xác tuổi để áp dụng hình thức xử phạtđối với NCTN thì người có thẩm quyền xử phạt lựa chọn áp dụng hình thức xử phạt

có lợi nhất cho người vi phạm Và thông thường hình thức xử phạt được áp dụngtrong những trường hợp này là hình thức phạt cảnh cáo vì đây được xem hình thức

xử phạt nhẹ nhất trong hệ thống các hình thức XPVPHC Trước khi quyết định xửphạt cảnh cáo đối với NCTN VPHC, người có thẩm quyền xử phạt hành chính phảixem xét các điều kiện áp dụng biện pháp nhắc nhở quy định tại Điều 139 LuậtXLVPHC và Điều 15 của Nghị định 81/2013/NĐ-CP Chỉ ra quyết định xử phạt

cảnh cáo đối với NCTN khi không đủ các điều kiện áp dụng biện pháp nhắc nhở.

Thẩm quyền xử phạt cảnh cáo được quy định tại Chương II Phần hai củaLuật XLVPHC tùy thuộc vào mức độ vi phạm và lĩnh vực quản lý của các chủ thể

có thẩm quyền Thủ tục áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo cũng rất đơn giản, chỉcần ra quyết định xử phạt mà không cần lập biên bản vi phạm hành chính nhưngviệc nhắc nhở bằng lời nói thì không phải là hình thức phạt cảnh cáo Hơn nữa,cũng cần tránh nhầm lẫn với biện pháp nhắc nhở là biện pháp thay thế xử lý VPHCđối với NCTN từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện hành vi VPHC

Cảnh cáo là sự lên án mang tính quyền lực nhà nước, là hình thức nhẹ nhấttrong hệ thống các hình thức XPVPHC vì nó chỉ gây cho người VPPL những tổnhại nhất định về tinh thần mà không có khả năng hạn chế các quyền và lợi ích về thểchất cũng như tài sản của người vi phạm Nó chỉ tác động đến nhận thức của chủ thểgiúp họ hiểu hành vi của mình là trái quy tắc xử sự chung đã được pháp luật quyđịnh từ đó giúp họ không tiếp tục thực hiện những hành vi vi phạm Với ý nghĩanhắc nhở, giáo dục việc tôn trọng và chấp hành trật tự quản lý nhà nước, việc ápdụng hình thức xử phạt cảnh cáo sẽ làm cho người vi phạm thấy được sự nghiêmminh cũng như độ lượng của pháp luật mà trở nên cẩn trọng tự giác chấp hành phápluật hơn Vì những lý do trên, có thể nói cảnh cáo được xem là hình thức xử phạtphù hợp để áp dụng với lứa tuổi chưa thành niên

Hình thức phạt tiền

Phạt tiền là hình thức xử phạt mang tính chất tước đoạt tài sản, trong đó tínhtrừng phạt được thể hiện rất rõ Đó chính là việc tước bỏ của cá nhân, tổ chức viphạm một khoản tiền nhất định thuộc sở hữu của họ để sung quỹ nhà nước Phạttiền tác động trực tiếp đến vật chất, lợi ích kinh tế của cá nhân, tổ chức vi phạm, gâycho họ hậu quả bất lợi về tài sản Do vậy, hình thức xử phạt này có tác dụng trừngphạt cao, đồng thời còn tạo nguồn thu cho ngân sách để bù đắp một phần chi phí củaNhà nước hoạt động xử lý VPHC cũng như khắc phục hậu quả do VPHC gây ra Vìnhững lí do này, trong các hình thức xử phạt, phạt tiền được áp dụng phổ biến hơn,

Điều 21 Luật XLVPHC quy định phạt tiền là hình thức xử phạt chính và làmột trong hai hình thức phạt chủ yếu trong XPVPHC Nội dung và nguyên tắc ápdụng của hình thức phạt tiền đã được quy định cụ thể tại Điều 23 Luật XLVPHC.Tuy nhiên, việc áp dụng hình thức phạt tiền đối với NCTN vi phạm theo Khoản 3Điều 134 của Luật XLVPHC không hoàn toàn giống như đối với người thành niên

mà có nét đặc thù riêng biệt, cụ thể như sau: “Trường hợp người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi VPHC thì không áp dụng hình thức phạt tiền Trường hợp người từ đủ

16 tuổi đến dưới 18 tuổi VPHC bị phạt tiền thì mức tiền phạt không quá 1/2 mức tiền phạt áp dụng đối với người thành niên; trường hợp không có tiền nộp phạt hoặc không có khả năng thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả thì cha mẹ hoặc người giám hộ phải thực hiện thay.” Như vậy, hình thức phạt tiền được áp dụng đối

với NCTN từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi VPHC, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16tuổi VPHC chỉ bị phạt cảnh cáo mà không bị phạt tiền

Người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là chủ thể của mọiVPHC do họ thực hiện, cho nên khi thực hiện hành vi vi phạm mà pháp luật quyđịnh hình thức phạt là phạt tiền thì NCTN có thể bị áp dụng hình thức xử phạt này.Tuy nhiên, mức phạt tiền quy định đối với từng hành vi vi phạm trong từng lĩnh vực

cụ thể (theo các nghị định của Chính phủ quy định về xử phạt VPHC) không được

áp dụng theo nguyên tắc chung như đối với người đã thành niên mà phải thực hiện

theo nguyên tắc “xác định mức phạt tiền đối với NCTN không quá một phần hai mức tiền phạt áp dụng đối với người thành niên” Điều này có nghĩa là mức phạt

tiền áp dụng đối với NCTN từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi VPHC là từ 25.000 đồngđến không quá 500.000.000 đồng Cũng tương tự như pháp luật Hình sự, LuậtXLVPHC đã thể hiện rõ tinh thần bảo đảm quyền và lợi ích tốt nhất của NCTN khiquy định trách nhiệm hành chính của NCTN phải nhẹ hơn hơn người thành niên.Phần lớn các em trong độ tuổi này vẫn chưa có thu nhập hoặc có nhưng rất ít, nếuquy định mức tiền phạt bằng với người thành niên sẽ là quá sức và gây khó khăntrong việc thi hành quyết định xử phạt với các em Việc quy định mức tiền phạt thấphơn như vậy đã thể hiện được tính nhân đạo của pháp luật cũng như quan điểm của

nhà nước ta trong việc bảo vệ quyền con người của NCTN, phù hợp với tinh thầnchung của các văn bản quốc tế về đảm bảo quyền con người của NCTN Ngoài ra,việc ghi nhận trách nhiệm nộp tiền thay của cha mẹ hoặc người giám hộ trongtrường hợp NCTN vi phạm không có tiền nộp phạt đã thể hiện được sự tiến bộ rõnét về mặt lập pháp của Nhà nước ta Đây cũng là phương án nhằm tạo tính khả thicho quyết định xử phạt tiền đối với NCTN vì đa phần NCTN không có tiền nộpphạt Việc quy định như vậy có ý nghĩa buộc cha mẹ hoặc người giám hộ phải cótrách nhiệm nhiều hơn với NCTN là con hoặc là người được mình giám hộ trongviệc tác động tích cực đến sự hình thành nhận thức của các em, tạo cho các em mộtlối sống đúng đắn và thói quen hành động tuân theo trách nhiệm.

Ngoài ra, pháp luật cũng có quy định về các trường hợp được hoãn thi hànhhoặc giảm, miễn giảm mức tiền phạt áp dụng cho mọi cá nhân VPHC chính bị ápdụng hình thức phạt tiền tại Điều 76 và Điều 77 Luật XLVPHC Do đó, khi bị ápdụng hình thức phạt tiền nếu NCTN rơi vào các trường hợp trên thì cũng sẽ đượcngười có thẩm quyền xử lý xem xét áp dụng Đối với điều kiện để được thi hành

hoãn thi hành hình thức phạt tiền, Điều 76 quy định như sau: “Quyết định phạt tiền

có thể được hoãn thi hành trong trường hợp cá nhân bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng trở lên đang gặp khó khăn đặc biệt, đột xuất về kinh tế do thiên tai, thảm họa, hỏa hoạn, dịch bệnh, bệnh hiểm nghèo, tai nạn và có xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người đó cư trú hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó học tập, làm việc”.

Như vậy, mặc dù các em bị quyết định áp dụng hình thức xử phạt tiền theo quy địnhcủa pháp luật nhưng do hoàn cảnh khách quan khiến các em không thể thực hiệnđược việc nộp phạt của mình thì các em có thể đề nghị hoãn việc chấp hành quyếtđịnh xử phạt của mình trong một thời gian nhất định Hay đối với điều kiện để được

giảm, miễn tiền phạt quy định tại Điều 77 Luật XLVPHC: “Cá nhân thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 76 của Luật này mà không có khả năng thi hành quyết định thì có thể được xem xét giảm, miễn phần còn lại tiền phạt ghi trong quyết định xử phạt” Theo đó, trong trường hợp NCTN vi phạm đã thực hiện một phần nghĩa vụ nộp tiền của mình nhưng do những nguyên nhân khách quan như quy

tại Khoản 1 Điều 76 khiến các em không thể tiếp tục thực hiện nghĩa vụ của mình,thì lúc này các em có quyền yêu cầu xem xét miễn, giảm phần tiền còn lại phải nộpphạt Quy định trên đã cho thấy được tính nhân đạo cũng như sự quan tâm của Đảng

và Nhà nước ta trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân

Thủ tục áp dụng hình thức xử phạt tiền là thủ tục đơn giản, được quy định

cụ thể tại Điều 56, 57 Luật XLVPHC Theo đó, đối với mức phạt tiền đến 250.000đồng thì không cần lập biên bản, mức phạt tiền trên 250.000 đồng thì người có thẩmquyền phải tiến hành lập biên bản

Luật cũng quy định nguyên tắc ấn định mức phạt tiền đối với một hành viVPHC để tạo cơ sở pháp lý cho việc áp dụng thống nhất mức phạt tiền khiXPVPHC Việc quy định nguyên tắc này có ý nghĩa quan trọng về mặt lập pháp vàtrong áp dụng mức xử phạt tiền đối với hành vi VPHC Bởi nó tạo cơ sở cho việc ápdụng thống nhất cách ấn định mức phạt tiền và bảo đảm sự chính xác khi áp dụngmức phạt, hạn chế sự tùy tiện khi áp dụng hình thức xử phạt tiền

Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính

Tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để VPHC là việc sung vào quỹnhà nước vật, tiền, hàng hóa, phương tiện có liên quan trực tiếp đến VPHC Đâythực chất là tước bỏ quyền sở hữu của người vi phạm và chuyển quyền sở hữu sangnhà nước Ngoài ý nghĩa là một hình thức xử phạt, việc tịch thu tang vật, phươngtiện VPHC còn có ý nghĩa nhằm loại bỏ hoặc hạn chế khả năng tiếp tục VPHC của

cá nhân, tổ chức để cá nhân, tổ chức không còn cơ sở kinh tế để tiếp tục vi phạmhoặc thu hồi triệt để các khoản thu lợi bất chính mà cá nhân, tổ chức vi phạm cóđược do thực hiện hành vi vi phạm

Biện pháp này được quy định tại Điều 21 Luật XLVPHC với tư cách là hìnhthức xử phạt bổ sung hoặc hình thức xử phạt chính thức Nếu được áp dụng với tưcách là hình thức xử phạt bổ sung, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm sẽ chỉđược áp dụng kèm theo hình thức xử phạt chính như hình thức phạt cảnh cáo hoặcphạt tiền Biện pháp tịch thu tang vật VPHC, phương tiện VPHC là hình thức xửphạt VPHC được Pháp lệnh XLVPHC quy định và Luật tiếp tục kế thừa có sửa

đổi, bổ sung cho phù hợp với yêu cầu của thực tiễn Theo quy định tại Điều 26 của

LXLVPHC: “tịch thu tang vật, phương tiện VPHC là việc sung vào ngân sách nhà nước vật, tiền, hàng hoá, phương tiện có liên quan trực tiếp đến VPHC, được áp dụng đối với vi phạm hành chính nghiêm trọng do lỗi cố ý của cá nhân, tổ chức”.

Như vậy, để áp dụng hình thức xử phạt này cần dựa trên hai yếu tố:

Một là, vi phạm nghiêm trọng được thực hiện do lỗi cố ý Có nghĩa là hình

thức xử phạt này sẽ không thể áp dụng đối với hành vi VPHC ít nghiêm trọng hoặcđược thực hiện với lỗi vô ý Như vậy, NCTN là chủ thể vi phạm bị áp dụng biệnpháp này cũng phải là người thực hiện hành vi vi phạm với lỗi cố ý Theo quy địnhtại Điều 5 Luật XLVPHC thì NCTN từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị áp dụng xửphạt VPHC về vi phạm do lỗi cố ý, người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt VPHC vềmọi VPHC Do đó, có thể hiểu NCTN là đối tượng bị áp dụng biện pháp tịch thutang vật VPHC, phương tiện là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 với hành vi vi phạmnghiêm trọng với lỗi cố ý

Hai là, vật, tiền, hàng hóa, phương tiện có liên quan trực tiếp đến VPHC

đó Căn cứ hướng dẫn tại Khoản 2 Điều 3 Nghị định 81/2013/NĐ-CP ngày 19 tháng

7 năm 2013 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật XLVPHC thì

“có liên quan trực tiếp” ở đây được hiểu rằng vật, tiền, hàng hóa, phương tiện là

tang vật trực tiếp của VPHC hoặc trực tiếp sử dụng để thực hiện hành vi VPHC, mànếu không có vật, tiền, hàng hóa, phương tiện này thì không thể thực hiện đượchành vi vi phạm Trường hợp tang vật, phương tiện VPHC là ma túy, vũ khí, vậtliệu nổ, công cụ hỗ trợ, vật có giá trị lịch sử, giá trị văn hóa, bảo vật quốc gia, cổvật, hàng lâm sản quý hiếm, vật thuộc loại cấm lưu hành thì phải quy định tịch thu

Khi áp dụng hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện VPHC đối vớiNCTN cần phân biệt: những tang vật, phương tiện thuộc sở hữu của NCTN hoặckhông thuộc sở hữu của NCTN nhưng việc họ có được phương tiện, tang vật đó là

do lỗi của chủ sở hữu thì bị tịch thu, sung vào công quỹ nhà nước; những tang vật,phương tiện không thuộc sở hữu của NCTN, có được do chiếm đoạt, sử dụng trái

Trong trường hợp này, cá nhân, tổ chức vi phạm phải nộp một khoản tiền tươngđương trị giá tang vật, phương tiện vi phạm vào ngân sách nhà nước để thay thế choviệc thực hiện hình thức xử phạt tịch thu tang vật, phương tiện VPHC, nếu khôngnộp thì bị cưỡng chế thực hiện theo quy định tại Điều 86 Luật XLVPHC và Nghịđịnh số 166/2013/NĐ-CP ngày 12 tháng 11 năm 2013 của Chính phủ quy định vềcưỡng chế thi hành quyết định XPVPHC.

1.2.4 Áp dụng các biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội

Người chưa thành niên luôn là đối tượng thu hút được nhiều sự chú ý, sựquan tâm đặc biệt của các nhà lập pháp khi xây dựng pháp luật Đối với đối tượngnày, mức độ nhận thức chưa hoàn thiện lại khá là bốc đồng, dễ mắc lỗi nhưng nếukhông có biện pháp xử lý phù hợp, quá nặng hoặc quá nhẹ dễ dẫn đến sự "biến dạngnhân cách” Do đó, pháp luật luôn có những quy phạm pháp luật dành những quyđịnh riêng, điều chỉnh hành vi của đối tượng này một cách thích hợp nhất

Biện pháp xử lý hành chính là biện pháp được áp dụng đối với người chưathành niên vi phạm phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải

là tội phạm, bao gồm biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trườnggiáo dưỡng

* Các hình thức xử phạt áp dụng đối với người chưa thành niên gồm:

- Thứ nhất, cảnh cáo

Cảnh cáo là sự khiển trách công khai của nhà nước do người có thẩm quyềnquyết định với chủ thể vi phạm hành chính Cảnh cáo là sự lên án mang tính quyềnlực nhà nước, là hình thức xử phạt nhẹ nhất trong xử phạt vi phạm hành chính vì nókhông có khả năng hạn chế các quyền và lợi ích về thể chất cũng như tài sản củangười vi phạm Nó chỉ tác động đến nhận thức của chủ thể giúp họ hiểu hành vi củamình là trai quy tắc xử sự chung đã được pháp luật quy định từ đó kiềm chế khôngtiếp tục thực hiện những hành vi vi phạm Cảnh cáo mang ý nghĩa giáo dục nhiềuhơn là trừng phạt Tuy nhiên khi bị phạt cảnh cáo thì chủ thể cũng bị tổn thất nhấtđịnh về mặt tinh thần vì phải chịu sự lên án của nhà nước

Cảnh cáo là hình thức phạt chính, áp dụng độc lập đối với vi phạm hànhchính do người chưa thành niên từ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện với lỗi cố ý.

Trước khi quyết định xử phạt cảnh cáo đối với người chưa thành niên viphạm hành chính, người có thẩm quyền xử phạt hành chính phải xem xét các điềukiện áp dụng biện pháp nhắc nhở quy định tại Điều 139 Luật XLVPHC và Điều 15của Nghị định này Chỉ ra quyết định xử phạt cảnh cáo đối với người chưa thànhniên khi không đủ các điều kiện áp dụng biện pháp nhắc nhở

- Thứ hai, phạt tiền

Phạt tiền là hình thức xử phạt mang tính chất tài sản Trong hình thức phạttiền tính chất phạt thể hiện rất rõ Đó chính là việc tước bỏ ở người có hành vi tráipháp luật một khoản tiền nhất định thuộc về sở hữu của họ

Hình thức phạt tiền là hình thức được xem là chủ yếu trong lĩnh vực hànhchính Hình thức phạt tiền có tính chất răn đe cao hơn hình thức phạt cảnh cáo.Khác với hình thức phạt cảnh cáo không chỉ tác động về mặt tinh thần như phạtcảnh cáo mà nó còn tác động đến yếu tố vật chất Ở hình thức xử phạt này đã lấy đivật chất của người chưa thành niên Như vậy hình thức phạt tiền có hiệu quả rất lớn

và quan trọng trong việc ngăn ngừa những vi phạm do người chưa thanh niên gâyra

Phạt tiền là hình thức phạt đối với mọi vi phạm hành chính do người từ đủ

16 tuổi đến dưới 18 tuổi thực hiện Tuy vậy khi người chưa thành niên bị áp dụnghình thức phạt tiền thì mức phạt tối đa chỉ bằng ½ mức tiền phạt áp dụng đối với

người thành niên Nếu người chưa thành niên không có tiền nộp phạt thì cha mẹhoặc người giám hộ phải nộp phạt thay

Khi tiến hành xử phạt vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên,trường hợp không xác định được chính xác tuổi để áp dụng hình thức xử phạt, thìngười có thẩm quyền xử phạt lựa chọn áp dụng hình thức xử phạt có lợi nhất chongười vi phạm

Người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi vi phạm hành chính

- Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính: Là việc sung vào ngânsách nhà nước vật, tiền, hàng hóa, phương tiện có liên quan trực tiếp đến vi phạmhành chính, được áp dụng đối với vi phạm hành chính nghiêm trọng do người chưathành niên thực hiện, với lỗi cố ý.

* Các biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng đối với người chưa thành niên

Buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu;

Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lâylan dịch bệnh;

Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vậtnuôi, cây trồng và môi trường; văn hóa phẩm độc hại (ví dụ: buộc tiêu hủy tài liệubói toán, mê tín dị đoan, các đồ chơi mang tính kích động bạo lực, ảnh hưởng nhâncách trẻ em/người chưa thành niên; buộc tiêu hủy các thực phẩm ôi thiu, gây hại chosức khoẻ con người )

Buộc nộp lại khoản thu bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạmhoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện đã bị tiêu thụ, tẩu tán,tiêu hủy trái với quy định của pháp luật (ví dụ: khoản tiền thu được khi thực hiệnhành vi vi phạm hành chính là buôn bán pháo nổ buộc phải nộp lại cho cơ quanchức năng khi tiến hành việc xử lý vi phạm hành chính này)

Nếu người chưa thành niên vi phạm hành chính không tự nguyện thực hiệnthì bị cưỡng chế thực hiện, nếu họ không có khả năng thực hiện thì cha mẹ hoặcngười giám hộ phải thực hiện thay hoặc bị cưỡng chế thực hiện

* Biện pháp xử lý hành chính áp dụng đối với người chưa thành niên

Biện pháp xử lý hành chính là biện pháp được áp dụng đối với người chưathành niên vi phạm phạm pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn xã hội mà không phải

là tội phạm, bao gồm biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn; đưa vào trườnggiáo dưỡng

Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn: được áp dụng đối với ngườichưa thành niên trong các trường hợp sau:

Người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của mộttội phạm rất nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự.

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của mộttội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 2 lần trở lên trong 6 tháng có hành vitrộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng nhưng chưa đến mức truy cứutrách nhiệm hình sự

Biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng: được áp dụng đối với người chưathành niên trong các trường hợp sau:

Người từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của mộttội phạm đặc biệt nghiêm trọng do cố ý quy định tại Bộ luật hình sự

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của mộttội phạm rất nghiêm trọng do vô ý quy định tại Bộ luật hình sự

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện hành vi có dấu hiệu của mộttội phạm nghiêm trọng do cố ý quy định tại bộ luật hình sự mà trước đó đã bị ápdụng bi áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 2 lần trở lên trong 6 tháng thực hiệnhành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng mà chưa đến mứctruy cứu trách nhiệm hình sự và trước đó đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã,phường, thị trấn

Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 92 Luật XLVPHC cũng quy định cụ thể mức độ

vi phạm “Nhiều lần” là “02 lần trở lên trong 06 tháng” và Điều 16 Nghị định số81/2013/NĐ-CP đã chi tiết mức độ vi phạm là “đã ít nhất 02 lần bị xử phạt vi phạm hànhchính về các hành vi vi phạm trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng trong

06 tháng”

Một điểm lưu ý quan trọng là đối tượng bị áp dụng đưa vào trường giáodưỡng trong Luật XLVPHC không bao gồm người NCTN bị áp dụng biện phápgiáo dục tại xã, phường, thị trấn nhưng không có nơi cư trú nhất định Quy định này

quyền thực hiện nguyên tắc “Không phân biệt đối xử” trong Công ước Quyền trẻ

em mà Việt Nam là thành viên

* Các biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên

Ngoài hai hình thức xử lý nêu trên, Luật XLVPHC còn quy định một biệnpháp khác thay thế cả hai hình thức nêu trên Biện pháp thay thế được sử dụng lànhắc nhở và quản lý tại gia đình

- Biện pháp nhắc nhở:

Nhắc nhở là biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính để chỉ ra những viphạm hành chính do người chưa thành niên thực hiện, được thực hiện đối với ngườichưa thành niên vi phạm hành chính mà theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt

vi phạm hành chính khi có đủ các điều kiện sau:

Người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạmhành chính khi họ tự nguyện khai báo, thừa nhận và thành thật hối lỗi về hành vi viphạm của mình

Người chưa thành niên từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị xử phạt vi phạmhành chính khi hành vi vi phạm hành chính quy định bị phạt cảnh cáo và ngườichưa thành niên tự nguyện khai báo, thừa nhận về hành vi vi phạm, thành thật hốilỗi về hành vi vi phạm của mình

- Biện pháp quản lý tại gia đình:

Quản lý tại gia đình là biện pháp thay thế xử lý vi phạm hành chính áp dụngđối với người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 18 tuổi 2 lần trở lên trong 6tháng có hành vi trộm cắp, lừa đảo, đánh bạc, gây rối trật tự công cộng mà chưa đếnmức truy cứu trách nhiệm hình sự khi có đủ các điều kiện sau:

Người chưa thành niên đã tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi về hành vi

vi phạm của mình;

Có môi trường thuận lợi cho việc thực hiện biện pháp này;

Cha mẹ hoặc người giám hộ có đủ điều kiện thực hiện việc quản lý và tựnguyện nhận trách nhiệm quản lý tại gia đình

1.3 Các yếu tố tác động đến xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên trong lĩnh vực trật tự an toàn xã hội

Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên viphạm với mục đích lớn nhất là nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm, pháttriển lành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội

Tuy vậy, người chưa thành niên là đối tượng đặc biệt, với đặc điểm chưaphát triển hoàn toàn về thể chất và tinh thần, phần lớn người chưa thành niên làngười không có thu nhập, không có tài sản riêng và đa số sống phụ thuộc vào giađình Vì vậy những quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính phải phùhợp với những đặc điểm đặc thù của đối tượng là người chưa thành niên Khi ápdụng pháp luật xử lý hành chính vào thực tiễn đảm bảo tính khả thi của những quyđịnh do luật định

Chính vì vậy, hiệu quả thực thi pháp luật về xử lý vi phạm hành chính đốivới người chưa thành niên sẽ chịu tác động bởi nhiều yếu tố

1.3.1 Tình hình vi phạm hành chính do người chưa thành niên thực hiện

Người chưa thành niên là người chưa phát triển đầy đủ về tâm sinh lý, chưathể nhận thức đầy đủ về tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi vi phạm màmình đã thực hiện Nhận thức của các em thường non nớt, thiếu chín chắn, dễ bịkích động, dễ bị lôi kéo bởi bạn bè xấu hoặc người xung quanh Đặc biệt kinhnghiệm sống và khả năng kiềm chế của người chưa thành niên còn hạn chế nên việc

vi phạm pháp luật của họ thường là bột phát, nhất thời Do vậy, người chưa thànhniên là đối tượng có thể bị tác động dễ dàng hơn từ môi trường so với người đã