Phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở việt nam hiện nay

Với phương châm phòng ngừa hơn chống đã có nhiều biện pháp được đưa ra và bước đầu đạt hiệu quả nhất định Hiện nay các công trình nghiên cứu tập trung về nghiên cứu hành vi tham nhũng tr

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

CAO THỊ KIM HUẾ

PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG NGÀNH

GIÁO DỤC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Hà Nội - 2020

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

CAO THỊ KIM HUẾ

PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG NGÀNH

GIÁO DỤC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Chuyên ngành : Quản trị nhà nước và phòng chống tham nhũng

Mã số : 8380101.09

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

Cán bộ hướng dẫn khoa học : GS TS HOÀNG THỊ KIM QUẾ

Hà Nội - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan bản luận văn với đề tài “Phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay” Là công trình nghiên cứu của

riêng tôi chƣa đƣợc bất cứ tác giả nào công bố Những tƣ liệu và số liệu sử dụng trong bản luận văn là có tính xác thực và nguồn gốc rõ ràng

Tôi xin trân thành cảm ơn !

Học viên

Cao Thị Kim Huế

LỜI CẢM ƠN

Ngoài những cố gắng nỗ lực của bản thân, để hoàn thành được công trình nghiên cứu này, Tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến ban lãnh đạo và các thầy cô Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi theo học và xây dựng nền tảng tri thức tại trường Đặc biệt là các thầy cô trong bộ môn Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật đã giúp đỡ, tạo điều kiện trong quá trình tìm kiếm, thu thập và khai thác tài liệu nghiên cứu Cuối cùng Tôi xin gửi lời cảm ơn trân thành nhất đến GS TS Hoàng Thị Kim Quế

đã hướng dẫn, chỉ bảo tận tình, định hướng cũng như có những nhận xét, góp

ý quý giá để Tôi hoàn thành luận văn một cách tốt nhất

Mặc dù đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các thầy cô cũng như cố gắng của bản thân, song do giới hạn về mặt thời gian cũng như nhận thức nên luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế Do vậy Tôi rất mong nhận được sự góp ý của các thầy, cô giáo và bạn đọc để luận văn được hoàn thiện hơn

Tôi xin trân thành cảm ơn

Học viên

Cao Thị Kim Huế

MỤC LỤC

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC HỘP vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 2

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 6

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 7

6 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học 8

7 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận văn 8

8 Bố cục của Luận văn 9

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG NGÀNH GIÁO DỤC Ở VIỆT NAM 10

1.1 Khái niệm và hình thức của tham nhũng trong ngành giáo dục 10

1.1.1 Khái niệm tham nhũng trong ngành giáo dục 10

1.1.2 Các hình thức tham nhũng trong ngành giáo dục 14

1.2 Khái niệm, ý nghĩa của phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục 17

1.2.1 Khái niệm phòng, chống tham nhũng 17

1.2.2 Khái niệm phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục 20

1.2.3 Căn cứ pháp lý về phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay 22

1.2.4 Các biện pháp cơ bản phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay 26

1.2.5 Yêu cầu của phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục 32

1.2.6 Ý nghĩa của phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục 34

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG NGÀNH GIÁO DỤC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 38 2.1 Thực trạng tham nhũng trong hệ thống giáo dục phổ thông hiện nay 38 2.1.1 Thực trạng tham nhũng trong quá trình xây dựng trường học, cung cấp trang thiết bị giảng dạy 38 2.1.2 Tham nhũng từ nguồn ngân sách hỗ trợ học sinh, sinh viên 40 2.1.3 Tham nhũng trong in ấn và xuất bản sách giáo khoa 41 2.1.4 Thực trạng tham nhũng trong vấn đề tuyển sinh, chất lượng học sinh 42 2.1.5 Lợi dụng xã hội hoá trong ngành giáo dục để trục lợi 45 2.1.6 Thực trạng về bệnh thành tích, khen thưởng, danh hiệu của trường và chế độ, thù lao của giáo viên 46 2.1.7 Lợi ích phi vật chất trong ngành giáo dục 47 2.2 Các nguyên nhân tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay 47 2.2.1 Các yếu tố tác động đến tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay 47 2.2.2 Nguyên nhân dẫn đến tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam 49 2.2.3 Nguyên nhân thuộc về xã hội 51 2.3 Hậu quả tham nhũng trong ngành giáo dục 52 2.4 Thực trạng phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục Việt Nam hiện nay 56 2.4.1 Thực trạng pháp luật phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục 56 2.4.2 Việc thực hiện công khai, minh bạch thông tin, tiến tới cải cách hành chính 56 2.4.3 Việc thực hiện chuyển đổi vị trí công tác của cán bộ, công chức, viên chức và trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức khi để xảy ra tham nhũng 57 2.4.4 Thực hiện minh bạch trong kê khai tài sản và thu nhập 58

2.4.6 Thực trạng xử lý các vụ án tham nhũng trong ngành giáo dục 61

2.4.7 Thu hồi lợi ích tham nhũng trong ngành giáo dục 63

2.4.8 Thực trạng giảng dạy nội dung phòng, chống tham nhũng trong giáo dục hiện nay 63

CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG NGÀNH GIÁO DỤC Ở VIỆT NAM HIỆN NAY 66 3.1 Quan điểm tăng cường phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay 66

3.2 Giải pháp tăng cường phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay 69

3.2.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật 70

3.2.2 Đổi mới nâng cao hiệu lực, hiệu quả của các cơ quan quản lý giáo dục 72 3.2.3 Giải pháp tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát 73

3.2.4 Xây dựng đạo đức công vụ trong sạch, vững mạnh, tạo sự liêm chính trong ngành giáo dục 74

3.2.5 Xây dựng ý thức xã hội về tham gia phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục 75

3.2.6 Bảo vệ người tố cáo tham nhũng trong ngành giáo dục 77

KẾT LUẬN 79

TÀI LIỆU THAM KHẢO 80

PHỤ LỤC 85

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

1 ADB Ngân hàng phát triển Châu Á

2 BLHS Bộ luật hình sự

3 CIEM Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ƣơng

4 IIEP Viện Quốc tế về công tác kế hoạch hoá giáo dục

5 OECD Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế

6 UNESCO Tổ chức giáo dục khoa học, văn hoá của Liên Hợp Quốc

7 UNCAC Công ƣớc Liên Hợp Quốc về chống tham nhũng

8 PCTN Phòng, chống tham nhũng

DANH MỤC CÁC HỘP

Hộp 1: Sai phạm trong xây dựng trường học và mua sắm trang thiết bị dạy học 39 Hộp 2: Tham ô tiền chế độ chính sách dành cho sinh viên nghèo lên đến gần 26,5 tỷ đồng 40 Hộp 3: Sai phạm trong kỳ thi trung học phổ thông 2018 44 Hộp 4: Hiệu trưởng chỉ đạo thu nhiều khoản đóng góp trái quy định lên tới 6,7 tỷ đồng 45

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Cùng với sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ và quá trình toàn cầu hóa hiện nay, chất lượng ngành giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước Những năm gần đây, bộ giáo dục và đào tạo đã liên tục đổi mới phương thức giảng dạy, tài liệu học tập, chất lượng đội ngũ giáo viên, cán bộ, công chức, viên chức ngành giáo dục được nâng cao Tuy nhiên, bên cạnh những thành công của ngành giáo dục nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, vẫn ẩn giấu những mối lo nội tại của sự phát triển chung, khi tham nhũng không còn là vấn đề của quốc gia mà mà được coi là vấn nạn toàn cầu, mối nguy của mọi nền chính trị, nó tồn tại và xâm nhập ở hầu hết các lĩnh vực

Tham nhũng ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng ngành giáo dục, có mối nguy hại đến tương lai của một đất nước Tham nhũng trong ngành giáo dục

là một loại hình tội phạm ẩn, rất khó phát hiện, nó tồn tại cả trong tham nhũng chính sách như nguồn đầu tư xây dựng công trình giáo dục hay trong tuyển

dụng và phân bổ cán bộ giáo viên đến tham nhũng vặt như “chọn trường, chọn lớp, chọn cô”,điểm số học sinh Một điều đáng nói ở đây, tham nhũng

trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay chưa được nhận định đúng về tính chất và mức độ, khi mới chỉ dừng lại ở mức độ coi tham nhũng trong ngành giáo dục là một hiện tượng xã hội chứ chưa được truy cứu về hành vi tham nhũng, dẫn đến việc xử lý không triệt để Vì vậy, việc phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục không chỉ là việc của những nhà cầm quyền, nhà quản lý, mà còn là quyền và nghĩa vụ của công dân quốc gia đó và cả các tổ chức quốc tế

Xác định công tác phòng, chống tham nhũng là nhiệm vụ cấp bách và lâu dài, cần có sự phối hợp giữa các cơ quan và cả xã hội Đảng và nhà nước

ta đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách khuyến khích sự tham gia của người dân vào cuộc chiến phòng, chống tham nhũng Với phương châm phòng ngừa hơn chống đã có nhiều biện pháp được đưa ra và bước đầu đạt hiệu quả nhất định

Hiện nay các công trình nghiên cứu tập trung về nghiên cứu hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục, mà chưa đưa ra những lý luận cơ bản về phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục, từ đó gây ra những hiểu lầm

về công tác phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục của Đảng và nhà nước ta Các quan điểm đang tập trung nhiều vào các biện pháp trừng trị nhiều hơn là công tác phòng ngừa

Từ bối cảnh trên, học viên lựa chọn đề tài “Phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay” để thực hiện luận văn tốt nghiệp

của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Với tính chất phức tạp và mức độ nguy hiểm của tham nhũng, đây luôn

là vấn đề đáng quan ngại và nhận được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trên toàn cầu, trong đó có Việt Nam Dưới nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau đã có một số công trình nghiên cứu về phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục, cụ thể như sau:

Thứ nhất: Nhóm nghiên cứu lý luận về phòng, chống tham nhũng Ở

Việt Nam phòng, chống tham nhũng được coi là vấn đề nhạy cảm, và nhận được sự quan tâm nghiên cứu của rất nhiều nhà nghiên cứu từ các cơ quan, tổ chức đến các cá nhân và các phương tiện thông tin đại chúng

Với một phương thức tiếp cận từ phương diện tâm lý, xã hội, kỹ thuật, của ý thức và hành vi tham nhũng, tại đề tài nghiên cứu cấp Đại học Quốc Gia

Hà Nội, GS TS Hoàng Thị Kim Quế (2008), đã chủ biên công trình “Tham

nhũng – những khía cạnh xã hội, pháp lý và các giải pháp phòng, chống trong giai đoạn hiện nay ở nước ta” Đề tài đã chỉ ra nguyên nhân, điều kiện

phát sịnh tham nhũng, thực trạng tham nhũng trên cơ sở đó kiến nghị các biện pháp đấu tranh phòng, chống các hành vi tham nhũng

Trong khuôn khổ chương trình đào tạo thạc sĩ “Quản trị nhà nước và phòng chống tham nhũng” Nguyễn Thị Quế Anh,Vũ Công Giao, Nguyễn

Hoàng Anh (2019) đã đồng chủ biên sách tham khảo “Các lý thuyết, mô hình, cách tiếp cận về quản trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng” Dựa trên

cách tiếp cận phòng, chống tham nhũng từ các lý thuyết, mô hình, cách tiếp cận mới về quản trị nhà nước của các quốc gia trên thế giới, cuốn sách đã đưa

ra nhiều quan điểm và đề xuất các giải pháp phòng, chống tham nhũng phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh của nước ta hiện nay

Thứ 2 : Nhóm nghiên cứu lý luận về tham nhũng trong ngành giáo dục

Tham nhũng trong giáo dục ở Việt Nam đang là một trong những vấn đề đang gây nhiều bức xúc và có tính chất phức tạp Không chỉ nhận được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu trong nước mà cả các tổ chức quốc tế như: Tổ chức Minh bạch Quốc tế, Tổ chức Ngân hàng thế giới (World Bank)

Với cách tiếp cận từ những biểu hiện, hình thức, nguyên nhân, điều kiện

và môi trường để tham nhũng, Phan Xuân Sơn (2008) đã nghiên cứu về “Nhận diện tham nhũng và các biện pháp chống tham nhũng ở Việt Nam hiện nay” Là

đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ, do Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh xuất bản Dựa trên những khái niệm cơ bản về tham nhũng nói chung, tác giả đã đưa ra những giải pháp chung nhất để hạn chế tham nhũng ở Việt Nam, trong đó có tham nhũng trong giáo dục, đồng thời tác giả cũng đưa ra một số cách tiếp cận mới và định hướng nghiên cứu về tham nhũng sau này

ThS Nguyễn Hải Đoàn đã lựa chọn đề tài “Tham nhũng trong giáo dục cấp phổ thông ở Việt Nam hiện nay, thực trạng và giải pháp” làm luận văn

Thạc sĩ của mình, dưới góc độ nhà quản lý và xây dựng hệ thống lý luận, trong đề tài tác giả đã nêu những nguyên nhân dẫn đến hành vi tham nhũng trong cấp trung học phổ thông và kiến nghị một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng trong giáo dục phổ thông hiện nay

Tổ chức World Bank và Tổ chức Minh bạch Quốc tế đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về tham nhũng trong giáo dục ở Việt Nam như báo

cáo năm 2012 “Tham nhũng trong hệ thống giáo dục Việt Nam”, “Hình thức

và hậu quả của tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam” Những nghiên

cứu này cho ta một cái nhìn khái quát và thực tế nhất về tình hình tham nhũng trong ngành giáo dục, cũng như thực trạng về cảm nhận của người dân và đặc biệt là thanh niên Việt Nam về tham nhũng trong ngành giáo dục Báo cáo cũng đưa ra những giải pháp phòng, chống hiệu quả

Cùng cách tiếp cận dựa trên hình thức và thực trạng tham nhũng GS

TS Nguyễn Đình Cử đã tổng kết và nghiên cứu đưa ra một số công trình

nghiên cứu như “Tham nhũng trong giáo dục phổ thông, nguyên nhân và hậu quả” đăng trên tạp chí khoa học xã hội 2008 tập 1 và “Các hình thức tham nhũng trong hệ thống giáo dục phổ thông” đăng trên tạp chí Khoa học xã hội

học 2008 tập 3 Giáo sư đã đưa ra những nguy hiểm của tham nhũng cũng như những vấn đề nổi cộm của nền giáo dục phổ thông hiện nay Với những dẫn chứng cụ thể, đã mô phỏng một bức tranh đa chiều về vấn nạn tham nhũng trong giáo dục phổ thông ở Việt Nam

Thứ ba: Nghiên cứu về phòng, chống tham nhũng trong giáo dục Trong Luận văn thạc sĩ “Phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục ở Việt Nam – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của ThS Hoàng Anh Tuấn Ngoài những lý luận bao quát nhất về công tác phòng, chống tham

nhũng trong giáo dục, tác giả đã tổng hợp những thành tựu và những hạn chế

và nguyên nhân dẫn đến tham nhũng trong giáo dục, từ đó đưa ra các giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục Tuy nhiên, chủ thể của luận văn chỉ đề cập đến người có chức vụ quyền hạn trong ngành giáo dục mà chưa đề cập đến chủ thể khác như phụ huynh học sinh và học sinh, cũng như các lợi ích mà các chủ thể mong muốn đạt được chỉ bao gồm lợi ích vật chất Từ đó các giải pháp tác giả đưa ra cũng hướng đến các giải pháp về điều chỉnh các hành vi của người có chức vụ, quyền hạn mà chưa đề cao vai trò của các chủ thể khác trong công tác phòng ngừa và phát hiện tham nhũng trong ngành giáo dục

Tiếp cận dưới góc độ phòng, chống tham nhũng trong giáo dục từ chính những người có khả năng thực hiện hành vi tham nhũng, Th.S Nguyễn

Thị Kim Nhung trong luận văn thạc sĩ đã nghiên cứu về “Phòng, chống tham nhũng từ phương diện giáo dục pháp luật đối với cán bộ, công chức bộ máy hành chính nhà nước” Đã đưa ra nhiều biện pháp nhằm nâng cao nhận thức,

trách nhiệm của đội ngũ cán bộ công chức nhà nước trong việc tuân thủ và thực thi pháp luật

Có cùng quan điểm trên, TS Nguyễn Quốc Hiệp, TS Nguyễn Tuấn

Khanh đồng chủ biên bộ tài liệu “Tài liệu bồi dưỡng về phòng, chống tham nhũng: Dành cho giáo viên, giảng viên các trường Đại học,Cao đẳng, Trung cấp” do Nhà xuất bản chính trị Quốc gia Sự thật xuất bản năm 2011, bằng

việc đưa ra những kiến thức cơ bản về tham nhũng, quan điểm của Đảng và nhà nước về phòng, chống tham nhũng, tài liệu đã cung cấp các nhóm giải pháp để ngăn chặn hành vi tham nhũng từ chính việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm và xây dựng thái độ, ý thức tự giác cho cán bộ công chức, viên chức, đặc biệt là những giáo viên, giảng viên và học sinh, sinh viên, những người trực tiếp tham gia hoạt động giáo dục

Như vậy, có thể thấy tham nhũng nói chung và phòng, chống tham nhũng trong giáo dục nói riêng đã và đang nhận được sự quan tâm của Đảng

và nhà nước, các nhà khoa học và tổ chức phi chính phủ trên toàn cầu Tuy nhiên, hầu hết các nghiên cứu đều tiếp cận dưới góc độ pháp lý, luật pháp và thiên về xây dựng hệ thống pháp luật về chống tham nhũng trong ngành giáo dục hơn là phòng ngừa kết hợp chống tham nhũng trong ngành giáo dục từ chính nhận thức xã hội, một vấn đề đang gặp nhiều khó khăn ở Việt Nam Vì vậy, đề tài này sẽ tiếp cận dưới góc độ quản trị nhà nước, từ đó đưa ra các đặc trưng cơ bản của phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục và giải pháp hoàn thiện cơ chế phòng ngừa, cũng như nâng cao nhận thức người dân, các

tổ chức xã hội trong công tác phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết, quan điểm của các tổ chức quốc tế, các chính sách của Đảng và nhà nước về phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam nói chung và trong ngành giáo dục ở Việt Nam nói riêng Trên cơ sở khái quát tình hình tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam, nhận diện được các hình thức và bản chất của tham nhũng trong ngành giáo dục nước ta, đánh giá tính hiệu quả của việc thực thi các quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục Từ đó, đưa ra các nguyên nhân và giải pháp phòng, chống tham nhũng trong giáo dục, đảm bảo chất lượng giáo dục Việt Nam

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được những mục đích nghiên cứu đã đặt ra, tác giả cần thực hiện các nhiệm vụ sau:

- Nghiên cứu và hệ thống hóa về mặt lý luận các lý thuyết, cách tiếp cận

và mô hình về phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục

- Thông qua việc tổng hợp các cuộc điều tra, khảo sát, đánh giá nhận thức và hiểu biết của người dân tham nhũng trong ngành giáo dục và đánh giá thực trạng, hình thức tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam

- Từ đó tìm ra các nguyên nhân và đưa ra các giải pháp về mặt pháp lý cũng như biện pháp về thực tiễn để phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là thực trạng tham nhũng và các biện pháp phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận nghiên cứu khoa học về lý luận và lịch sử nhà nước pháp luật Việt Nam, chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, nhà nước về chiến lược cải cách hành chính; chính sách đấu tranh phòng, chống tham nhũng

Đề tài cũng sử dụng đồng thời các phương pháp nghiên cứu sau:

Phương pháp tiếp cận hệ thống, phương pháp thu thập, điều tra, phương pháp

so sánh, phương pháp thống kê, tổng hợp, phân tích và xử lý số liệu, phương pháp logic, xã hội học, phương pháp lịch sử và kế thừa

6 Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học

6.1 Câu hỏi nghiên cứu

Để đáp ứng được nhiệm vụ nghiên cứu đề tài trả lời các câu hỏi sau: Phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay có những đặc trưng cơ bản nào? Nguyên nhân và hậu quả của tham nhũng trong ngành giáo dục? Giải pháp để nâng cao hiệu quả phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam

6.2 Giả thuyết khoa học

Giả thuyết khoa học của luận văn là: Giống như các ngành khác, ngành giáo dục ở Việt Nam hiện cũng đang phải đối mặt với tình trạng tham nhũng khá nghiêm trọng, tồn tại dưới nhiều dạng thức Nguyên nhân là do ảnh hưởng chung của xã hội và do vấn đề phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục còn ít được quan tâm Để phòng, chống hiệu quả tham nhũng trong ngành giáo dục, cần áp dụng đồng thời nhiều biện pháp, trong đó bao gồm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về giáo dục, xây dựng và áp dụng các bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp phù hợp và tăng cường giáo dục, tuyên truyền nâng cao nhận thức của các chủ thể có liên quan kết hợp với trừng trị nghiêm khắc những hành vi tham nhũng

7 Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận văn

Về mặt lý luận: Đề tài nghiên cứu một cách khoa học và tương đối đầy

đủ, toàn diện và có hệ thống cả lý luận phòng, chống tham nhũng ở nước ta

nói chung cũng như phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục nói riêng Kết quả nghiên cứu góp phần vào quá trình phát triển lý luận về phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục và đưa ra một số kiến nghị để việc phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục đạt hiệu quả cao

Về mặt thực tiễn: Trên cơ sở đánh giá thực trạng tình hình tham nhũng trong ngành giáo dục hiện nay, đề tài sẽ là nguồn tài liệu hữu dụng cho các nhà nghiên cứu, các học giả có quan tâm đến vấn đề này, đặc biệt là các sinh viên học viên chuyên ngành luật học, xã hội học, chính trị học

8 Bố cục của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Lý luận về phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG NGÀNH

GIÁO DỤC Ở VIỆT NAM 1.1 Khái niệm và hình thức của tham nhũng trong ngành giáo dục

1.1.1 Khái niệm tham nhũng trong ngành giáo dục

Môi trường giáo dục là nơi đào tạo lực lượng tri thức cho xã hội tương lai, vì vậy cần là nơi liêm chính, làm gương để đào tạo ra những con người có năng lực Do đó, phòng chống tham nhũng trong ngành giáo dục cần được đặc biệt quan tâm

Theo Viện quốc tế về công tác kế hoạch hóa giáo dục (IIEP) thuộc Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hoá của Liên Hợp Quốc (UNESCO), định

nghĩa tham nhũng trong giáo dục là “việc sử dụng cơ sở công vì lợi ích riêng

tư gây tác động đến việc tiếp cận giáo dục một cách có chất lượng và công bằng” [46, tr 17] Tham nhũng trong ngành giáo dục được thực hiện dưới

nhiều hình thức khác nhau khi các quan chức sử dụng quyền lực công của mình để thực hiện những lợi ích riêng của cá nhân hoặc nhóm lợi ích, hành vi

đó sẽ làm giảm cơ hội tiếp cận với nền giáo dục phát triển, chất lượng của học sinh, làm mất cân bằng giáo dục Theo IIEP tham nhũng trong giáo dục có 2

loại “gốc” và “ngọn” Hai hình thức tham nhũng này có mối quan hệ qua lại lẫn nhau Tham nhũng “gốc” lan và ăn xuống bên dưới, còn tham nhũng

“ngọn” được tham nhũng “gốc” nuôi lớn và phát triển

Theo Tổ chức minh bạch thế giới (Towards Transparency), tham nhũng

trong ngành giáo dục “là hành vi lợi dụng chức vụ của các cán bộ, giáo viên trong trường học để chiếm đoạt làm của riêng”[21].Với phạm vi định hướng

hẹp hơn IIEP về mặt chủ thể chỉ bao gồm các cán bộ, giáo viên trong trường học Dựa trên quá trình khảo sát và nghiên cứu thực tế, Tổ chức Minh bạch thế

giới đã đưa ra các hình thức tham nhũng chủ yếu ở Việt Nam và dựa trên các báo cáo đó, nhận thấy rằng tham nhũng xảy ra thường xuyên và có ảnh hưởng xấu nhất là ở trong chính các nhà trường, nơi trực tiếp giảng dạy và đào tạo học sinh, nơi chất lượng giảng dạy ảnh hưởng đến chất lượng học sinh

Dưới một góc độ khác và nghiêng nhiều về đạo đức, Liên Hợp Quốc lại cho rằng tham nhũng trong giáo dục còn thể hiện nhiều hơn ở những hành vi lạm dụng tình dục Trong báo cáo tham nhũng toàn cầu về giáo dục của Liên

Hợp Quốc (UN) cho rằng “Hành vi lạm dụng tình dục trong lớp học là hành

vi tham nhũng bởi đó thực chất là lạm dụng những quyền được giao”[4]

Mục đích của hành vi tham nhũng là nhận được một lợi ích nào đó, lợi ích ở đây được xác định bao gồm lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần Khi xác định lợi ích vật chất mà các chủ thể đạt được khi thực hiện hành vi tham nhũng rất khó, vì thường sẽ có xu hướng che giấu, kê khai không đúng và không đầy

đủ, thì việc xác định lợi ích tinh thần lại càng khó hơn, vì các chủ thể của những lợi ích này phần lớn là học sinh Việc lạm dụng chức vụ, quyền hạn được giao trong trường học để thực hiện những hành vi quấy rối tình dục ngày càng có xu hướng gia tăng, nhưng hiện nay rất khó để phát hiện ra hành

vi này khi cơ chế bảo vệ người tố cáo hành vi tham nhũng đó vẫn chưa được thực thi trên thực tế có hiệu quả

Khi đứng trên góc độ nghiên cứu hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục dưới góc độ nguyên nhân từ chính sách, TS Bùi Trân Phượng- Hiệu

trưởng trường Đại học Hoa Sen cho rằng “Trong hệ thống giáo dục, cơ chế

“xin – cho” là mấu chốt dẫn đến hành vi tham nhũng, nguy hiểm hơn nữa là khi xã hội coi hành vi đó là bình thường” [12].Qua cuộc trao đổi với phóng viên Báo pháp luật thành phố Hồ Chí Minh, Bà Phượng cũng nhận định rằng, tham nhũng trong ngành giáo dục đặc biệt là giáo dục phổ thông ở Việt Nam

là do cơ chế “Xin-cho” Khi sự mất cân bằng về chất lượng các trường học

cũng như các lớp học ảnh hưởng đến cơ hội tiếp cận giáo dục của học sinh, đó chính là xâm phạm đến quyền đi học của học sinh Khi các trường học ngay

cả các trường công lập cũng có sự chênh lệch về chất lượng giữa các địa phương hay chính các lớp học đó Vậy thì những cơ chế đó đang tạo cơ hội

cho các hành vi “chạy trường, chạy lớp” đang thường xuyên xảy ra Nhưng

một sự thật là không có quy định nào bắt buộc phải học trường đó, lớp đó mà

là do phụ huynh và học sinh tự nguyện và cảm thấy đó là cơ chế bình thường, chấp nhận để nó xảy

Đồng quan điểm trên, GS TS Nguyễn Đình Cử cho rằng “Tham nhũng trong hệ thống giáo dục là những hình thức ăn cắp hay gian lận trong quy chế đào tạo, bao gồm: việc mua sắm, xây dựng trường học, sự phân bổ sai mục đích các nguồn lực dự kiến chi cho giáo dục, hối lộ để được lợi ích từ giáo dục như điểm số, bằng cấp”[8] Dựa trên kết quả điều tra xã hội học về tham nhũng năm 2005 do dự án “Nghiên cứu đấu tranh chống tham nhũng”

do Ban Nội chính Trung ương tiến hành, đã đưa ra những hình thức cụ thể của

tham nhũng trong giáo dục phổ thông từ các hình thức tham nhũng “vặt” đến tham nhũng “chính sách’ trong giáo dục Việc tham nhũng trong việc phân bổ

chính sách trong hệ thống giáo dục dẫn đến tình trạng không cân đối về chất lượng giáo dục xâm phạm đến quyền tiếp cận nền giáo dục của học sinh Tuy nghiên cứu chưa chỉ ra được mức độ nguy hiểm của từng hình thức nhưng cũng đã đưa ra một bức tranh mô phỏng về tính trạng tham nhũng trong giáo dục phổ thông ở Việt Nam xảy ra ở hầu hết các cơ quan từ các sở giáo dục - đào tạo đến các trường học hay chính giáo viên cũng có hành vi tham nhũng,

nó đang ăn sâu vào tiềm thức của người dân ảnh hưởng rất lớn đến uy tín của giáo dục phổ thông

Thông qua xem xét khái quát về vấn đề tham nhũng trong ngành giáo dục hiện nay dưới nhiều góc độ nghiên cứu khác nhau, có thể thấy những đặc trưng của tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam như sau:

Thứ nhất: Chủ thể thực hiện bao gồm những người có chức vụ, quyền hạn trong ngành giáo dục, phụ huynh học sinh, học sinh trong cả khu vực trường công và trường tư Chủ thể ở đây ngoài là những người có chức vụ,

quyền hạn trong cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục công lập, mà còn diễn ra tại các cơ sở giáo dục tư thục Với vai trò là bên sử dụng dịch vụ giáo dục các chủ thể như học sinh, phụ huynh học sinh, các đơn vị thầu… đã tiếp tay và bao che cho hành vi đó, khiến nó trở lên phức tạp hơn

Thứ hai: Mục đích của hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục là vụ lợi (bao gồm lợi ích vật chất và lợi ích phi vật chất) Người có chức vụ, quyền

hạn phải thực hiện hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn đang được phân công

để không làm hoặc làm trái với công vụ mà mình phải thực hiện đúng với quy định của pháp luật, xâm hại đến lợi ích chung của nhà nước, của xã hội và của các chủ thể khác Ngoài ra các chủ thể khác lợi dụng những điều kiện sẵn có của mình để tác động đến người có chức vụ, quyền hạn trong ngành giáo dục

để nhằm đạt được lợi ích của mình Động cơ vì vụ lợi là điều kiện của hành vi tham nhũng Ngoài những lợi ích vật chất đó, người có chức vụ, quyền hạn trong ngành giáo dục còn bị chi phối bởi các lợi ích phi vật chất như: Bí mật thông tin, mối quan hệ, tình dục

Thứ ba: hành vi của các chủ thể bao gồm cả hành động và không hành động: Khi người có chức vụ quyền hạn khi thực hiện công vụ mà thực hiện

không đúng, không đầy đủ hoặc không thực hiện nhiệm vụ được giao nhằm mục đích vụ lợi đều được coi là hành vi tham nhũng Trong trường hợp người

có chức vụ, quyền hạn có đủ điều kiện để nhận thấy rằng có thể xảy ra hành

vi vi phạm pháp luật nhưng vì mong muốn đạt được một mục đích vụ lợi khác

mà không thực hiện đúng chức vụ, quyền hạn của mình cũng được coi là hành

vi tham nhũng Đối với các chủ thể khác như người dân, học sinh, phụ huynh học sinh, ban đại diện cha mẹ học sinh, không thực hiện đúng nhiệm quyền và

nghĩa vụ của mình mà lợi dụng điều kiện hoặc ảnh hưởng của mình làm ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của các chủ thể có chức vụ, quyền hạn trong ngành giáo dục nhằm đạt được những lợi ích riêng

Thứ tư: Là sự biến tướng của văn hóa “quà cáp” được xã hội chấp nhận và sống chung Truyền thống “tôn sư trọng đạo” là truyền thống tốt đẹp

nhưng lại bị biến tướng thành các hình thức tham nhũng khi tính chất và mục

đích của hành vi tặng quà không đơn thuần chỉ là “trọng đạo” nữa Sự biến

tướng này trở thành thông lệ không chỉ trong hành xử trong thực hiện công vụ

ở nước ta, đặc biệt là các khu vực công, bất cứ một dịp lễ tết hay làm hồ sơ đều có quà đối với người thực hiện đặc biệt trong tuyển dụng và khi thực hiện dịch vụ công trong ngành giáo dục

Qua một số quan điểm và đặc trưng của tham nhũng trong ngành giáo

dục trên ta có thể nhận định rằng “Tham nhũng trong ngành giáo dục hành vi của người có chức vụ quyền hạn hoặc người có quyền và lợi ích trong ngành giáo dục thông qua việc không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ trách nhiệm của mình khi thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn và nghĩa vụ nhằm mục đích vụ lợi” Phạm vi chủ thể bao gồm cả trong khu vực công lập

và khu vực tư Vụ lợi ở đây bao gồm cả lợi ích vật chất và lợi ích phi vật chất, những lợi ích không phục vụ cho lợi ích chung của toàn hệ thống giáo dục

1.1.2 Các hình thức tham nhũng trong ngành giáo dục

Tổ chức hướng tới minh bạch đã phối hợp cùng các nhà nghiên cứu độc lập thuộc Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung Ương (CIEM) thực hiện một nghiên cứu tổng thể về các hình thức và hậu quả của tham nhũng trong giáo dục ở Việt Nam Theo nhận thức của công chúng, tham nhũng ở Việt Nam xảy ra dưới các hình thức sau:

Thứ nhất: Tham nhũng trong việc xây dựng trường lớp, cung cấp trang thiết bị giảng dạy và in ấn sách giáo khoa Với những chính sách phát triển

chất lượng trường học, ngân sách đầu tư cho giáo dục luôn chiếm tỷ lệ cao nhất nhằm phát triển cơ sở vật chất, trang thiết bị học tập Tham nhũng xảy ra trong quá trình xây dựng trường học, nhà công vụ cho giáo viên, trang thiết bị dạy học làm thất thoát một lượng lớn ngân sách nhà nước ( bao gồm cả ngân sách trong nước và viện trợ nước ngoài) Do sự quản lý lỏng lẻo, yếu kém dẫn đến tình trạng gian lận về khối lượng và chất lượng công trình, chất lượng trang thiết bị không đảm bảo, không đáp ứng yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng đe dọa đến sự an toàn của giáo viên và học sinh Mặt khác việc xuất bản và thay đổi quá nhiều loại sách giáo khoa cũng như việc in ấn và xuất bản sách không có tính tái sử dụng dẫn đến tình trạng lãng phí Một điều đáng chú

ý hơn nữa là việc in ấn hiện nay đang được độc quyền bởi một số nhà xuất bản, hạn chế sự cạnh tranh cũng như lựa chọn trong quá trình in ấn lượng sách giáo khoa hiện nay

Thứ hai: Tham nhũng trong tuyển dụng cán bộ, công chức, viên chức ngành giáo dục: Thông tin và các tiêu chí tuyển dụng còn chưa được công

khai đầy đủ và minh bạch trên các cổng thông tin điện tử Người lao động khi biết các thông tin tuyển dụng thường bị sát với ngày hết hạn nộp hồ sơ, hay

các tiêu chí về vị trí việc làm thường không rõ ràng Cơ chế “xin- cho” hiện

nay đang ăn sâu vào trong lối làm việc, dẫn đến tình trạng chênh lệch số lượng giáo viên tại các trường, các địa phương, đặc biệt là các trường ở vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn

Thứ ba: Tham nhũng trong nội bộ trường học như: Hối lộ của các

trường đối với cơ quan quản lý cấp trên để nhận được các danh hiệu, trường

tư hối lộ để qua các đợt kiểm định chất lượng, hay giáo viên hối lộ ban giám hiệu để nhận được hình thức khen thưởng và danh hiệu ảo Những danh hiệu

ảo, những bằng khen giấy khen để đạt nhà trường chuẩn quốc gia hoặc giáo viên giỏi chính là những nguyên nhân dẫn đến tham nhũng trong hệ thống giáo dục phổ thông Hình thức tham nhũng trong nội bộ nhà trường thường được thực hiện bởi nhóm lợi ích và có thể diễn ra thường niên

Thứ tư: Tham nhũng trong việc chạy bằng, chạy trường, chạy lớp, chạy điểm: Phụ huynh và học sinh hối lộ để nhận được điểm tốt và được tuyển sinh

vào các trường, lớp theo nguyện vọng; trường chuyên, lớp chọn đang trở thành một dịch vụ trong các trường học, ngoài các thành viên được chọn do năng lực , không ít những xuất được mua bán với giá cao Giáo viên ép buộc học sinh phải đi học thêm bằng cách trù dập những học sinh không đi học; Việc lạm dụng quyền hạn để nâng điểm cho con em hoặc người thân của các quan chức, gian lận trong thi cử

Thứ năm: Chiếm đoạt tiền đầu tư cho học sinh hay thu những khoản lệ phí không chính thức: Lợi dụng chức vụ và biển thủ tiền của học sinh được

thể hiện như: tham ô tiền hỗ trợ học sinh nghèo, bớt xén khẩu phần ăn của học

sinh, thu những khoản thu không chính thức Xã hội hoá trong giáo dục đang

được khuyến khích, tuy nhiên việc lợi dụng xã hội hoá để thu lợi dẫn đến bức xúc trong xã hội Hiện nay ban đại diện cha mẹ học sinh đứng ra thu các khoản thu để phục vụ cho một số hoạt động của hội, mặc dù vậy nhưng đa phần hoạt động đó là ủng hộ nhà trường và việc ủng hộ đó đôi khi không cần

có sự tự nguyện của các thành viên mà được quyết bởi một số cá nhân Mặt khác trách nhiệm giám sát hoạt động của nhà trường của ban đại diện cha mẹ học sinh lại không được phát huy

Thứ sáu: Tham nhũng trong dạy thêm, học thêm

Dạy thêm để bồi dưỡng học sinh giỏi và bổ sung kiến thức cho học sinh yếu là một hình thức nâng cao chất lượng giáo dục, tuy nhiên gần đây xảy ra

nhiều trường hợp giáo viên ép buộc, gây sức ép để học sinh đến lớp học ôn ảnh hưởng rất nhiều đến sự khách quan trong đánh giá học sinh Ảnh hưởng đến quyền lợi của những học sinh không có điều kiện tham gia lớp học thêm

dưới hình thức ép buộc đó

1.2 Khái niệm, ý nghĩa của phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục

1.2.1 Khái niệm phòng, chống tham nhũng

Hiện nay, chưa có khái niệm chính thức về phòng, chống tham nhũng, tất cả các nghiên cứu đang dựa trên những góc độ nghiên cứu khác nhau về tham nhũng để đưa ra các biện pháp phòng, chống tham nhũng Tuy nhiên căn

cứ theo Từ điển Tiếng Việt “Phòng” là việc chuẩn bị trước,”Chống” sẵn sàng

đối phó với sự cố Phòng, chống tham nhũng là việc trang bị trước những hoạt động cần thiết, nhằm ngăn chặn những hành vi vụ lợi của người có chức vụ, quyền hạn khi thực hiện công vụ được giao

Trong bài viết của ThS Lê Thị Nga về “Khái quát quy định của pháp luật Việt Nam về phòng, chống tham nhũng” trong cuốn Pháp Luật phòng, chống tham nhũng ở Việt Nam những vấn đề lý luận và thực tiễn Do nhà xuất bản Tư pháp 2018 có nhận định “Phòng, chống tham nhũng là các biện pháp

mà nhà nước áp dụng để phòng ngừa, ngăn chặn sự phát sinh hành vi tham nhũng, phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng”[28].Hoạt động phòng, chống

tham nhũng bao gồm hai hoạt động được thực hiện song song là phòng ngừa tham nhũng và chống tham nhũng Trong đó phòng ngừa tham nhũng là các biện pháp để phòng, ngăn ngừa các sự phát sinh và các yếu tố có thể tạo ra sự phát sinh các hành vi tham nhũng Bên cạnh đó là quá trình phát hiện và xử lý các hành vi tham nhũng đã phát sinh là quá trình tìm ra các hành vi tham nhũng thông qua các hoạt động nghiệp vụ nhất định, từ đó áp dụng các biện pháp trừng phạt của nhà nước đối với chủ thể có hành vi tham nhũng, hoạt động này do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện như cơ quan thanh

tra, kiểm toán, điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án

Theo GS.TS Nguyễn Đăng Dung, tham nhũng là “bệnh dịch” muốn chống tham nhũng phải hiểu được nguồn của mầm bệnh và cơ chế lây nhiễm của nó, từ đó có phương pháp phòng dịch phù hợp [1,tr 336] Theo Giáo sư

Dung vacxin hữu hiệu nhất để phòng, chống tham nhũng chính là phân công, phân nhiệm, phân quyền, công khai, minh bạch trong nhà nước và nền báo chí

tự do là một phương thức làm sạch môi trường tránh lây nhiễm Vì vậy, nhà nước pháp quyền phải có tiêu chí là một nhà nước có chủ trương, chính sách chống tham nhũng Vắc xin để tiêm vào cơ thể nhà nước, để đảm bảo có thể phòng, chống được dịch bệnh tham nhũng không thể nào khác hơn phải lấy “

Quyền lực đối trọng quyền lực” phải lấy tham vọng đối trọng với tham vọng,

dùng quyền lực của cơ quan này kiểm soát quyền lực của cơ quan kia Để vắc xin đó được phát huy tối đa công dụng thì nó cần được quy định trong văn bản có hiệu lực pháp lý tối cao và các văn bản pháp luật, chỉ khi như vậy tất

cả mọi người, không trừ bất cứ ai đều được tiêm vắc xin phòng dịch

Việc xác định phòng, chống tham nhũng là hoạt động của các cơ quan nhà nước áp dụng là chưa thật sự đầy đủ, khi luật phòng, chống tham nhũng

2018 đã công nhận hành vi tham nhũng trong lĩnh vực tư tại Việt Nam Vì vậy, phòng chống tham nhũng còn là hoạt động của các được áp dụng cả

trong khu vực tư nhân và cả người dân Như vậy, có thể hiểu “Phòng, chống tham nhũng là tổng thể các biện pháp pháp lý – xã hội nhằm phòng ngừa, ngăn chặn sự phát sinh hoặc các yếu tố làm phát sinh hành vi tham nhũng, phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng”

Phòng, chống tham nhũng có những đặc điểm như sau:

Thứ nhất: Là hệ thống biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành

vi tham nhũng do cơ quan có thẩm quyền ban hành, đảm bảo thực hiện một cách thống nhất, bằng các biện pháp cưỡng chế Luật phòng, chống tham

nhũng 2018 quy định các biện pháp phòng, chống tham nhũng như đẩy mạnh công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, biện pháp về ngăn chặn xung đột lợi ích, kiểm soát tài sản tất cả các biện pháp đó đều được quy định cụ thể và bắt buộc thực hiện Bất cứ hành vi vi phạm một trong những quy định

đó đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật Ngoài ra, các biện pháp phòng, chống tham nhũng còn được thể hiện trong các công ước, hiệp định, hiệp ước mà Việt Nam là thành viên

Thứ hai: Chủ thể áp dụng rộng bao gồm cả trong lĩnh vực công và lĩnh vực tư Với tính chất phức tạp và mức độ lan rộng của tham nhũng cả trong

khu vực công và khu vực tư, mỗi cơ quan, tổ chức, cá nhân cần xây dựng các biện pháp phòng, chống tham nhũng phù hợp với quy định của pháp luật và điều kiện của mình Các biện pháp phòng, chống tham nhũng khi được các chủ thể áp dụng cần áp dụng một cách thống nhất, từ trên xuống dưới, đảm bảo sự minh bạch trong hoạt động

Thứ ba: Phòng, chống tham nhũng đòi hỏi quyết tâm của giai cấp cầm quyền và toàn dân Sự tha hoá của quyền lực chính là nguyên nhân đầu tiên

dẫn đến hành vi tham nhũng, vì vậy kiểm soát quyền lực nhà nước là điều kiện đặc biệt quan trọng đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động của nhà nước Vì vậy cần có quyết tâm và biến quyết tâm đó lan rộng ra thành quyết tâm phòng, chống tham nhũng của cả hệ thống chính trị, của bộ máy từ trung ương đến địa phương, các cấp, các ngành và cả người dân Tạo ra một sức

mạnh tổng hợp toàn dân để đấu tranh phòng, chống tham nhũng

Thứ tư: Phòng, chống tham nhũng mang bản chất xã hội Tham nhũng

tại mỗi quốc gia và mỗi lĩnh vực có những đặc điểm riêng, vì vậy việc phòng, chống tham nhũng cần có sự linh hoạt dựa trên tình hình kinh tế, xã hội của từng quốc gia mà có những biện pháp hữu hiệu Ở Việt Nam, ngoài những biện pháp về xây dựng hệ thống pháp lý hoàn chỉnh, chúng ta cần nâng cao

vai trò của các tổ chức xã hội, như Mặt trận tổ quốc Việt Nam, đoàn thanh niên, doanh nghiệp và các tổ chức chính trị-xã hội khác Để nâng cao nhận thức của người dân trong công cuộc phòng ngừa và ngăn chặn tham nhũng Ngoài ra, Việt Nam rất cần sự hợp tác của các quốc gia và các tổ chức quốc tế

để hợp tác và hỗ trợ trong công tác phòng, chống tham nhũng

1.2.2 Khái niệm phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục

Phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục hiện đang là một vấn

đề nóng, được sự quan tâm của không chỉ các nhà nghiên cứu mà còn cả xã hội Việt Nam Khi tiến hành nghiên cứu về phòng, chống tham nhũng trong

lĩnh vực giáo dục, Thạc sĩ Hoàng Anh Tuấn đã chỉ ra khái niệm “Phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực giáo dục là hệ thống các biện pháp của nhà nước, của ngành giáo dục và của xã hội nhằm đề phòng và ngăn ngừa tham nhũng, tìm ra nguyên nhân phát sinh tham nhũng và áp dụng các biện pháp loại trừ tham nhũng xảy ra trong lĩnh vực giáo dục [23]”

Đặc trưng của phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục

Thứ nhất: Chủ thể bao gồm cơ quan, tổ chức, cá nhân trong ngành giáo dục và người sử dụng dịch vụ giáo dục trong cả khu vực trường công và trường tư : Ngoài chủ thể là các cơ quan quản lý giáo dục, cơ quan chức năng

và các cơ sở giáo dục, phòng chống tham nhũng trong ngành giáo dục còn bao gồm hoạt động của các tổ chức xã hội như hội sinh viên, đoàn thanh niên, công đoàn, ban đại diện cha mẹ học sinh, đặc biệt là học sinh, phụ huynh học sinh Vì vậy phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục cần tập trung điều chỉnh mối quan hệ giữa các chủ thể này và cần đảm bảo thực hiện đồng

bộ trên thực tế

Thứ hai: Phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục cần xác định

rõ hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục để tránh nhầm lẫn trong nhận

thức của người dân: Luật phòng chống tham nhũng 2018 đã chỉ rõ những

hành vi tham nhũng và xác định hành vi đưa hối lộ, môi giới đưa hối lộ… cũng là một hình thức tham nhũng, vì vậy trong các chiến lược phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục cần đưa các hành vi đưa hối lộ, môi giới đưa hối lộ…là hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục và xây dựng các cơ chế phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời đối với các hành vi này

Thứ ba: Các biện pháp pháp lý và xã hội được thực hiện đồng bộ ở cả khu vực công và khu vực tư Trường tư thục và trường tư thục không vì lợi

nhuận, tự chủ trong giáo dục đại học ngày càng được mở rộng và phát triển, cùng với đó là những vấn đề phát sinh trong quản lý và hoạt động của các trường tư đang trở thành vấn đề khá phức tạp Vì vậy, công tác phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục cần thực hiện trong cả khu vực công và khu vực tư để đảm bảo tính đồng bộ và không bỏ lọt tội phạm tham nhũng

Thứ tư: Bao gồm các biện pháp phòng ngừa và biện pháp phát hiện xử

lý, trong đó lấy công tác phòng ngừa làm nền tảng: Với nhận định chi phí của

các biện pháp phòng ngừa luôn thấp hơn so với các biện pháp xử lý trong khi một số hậu quả của hành vi tham nhũng xảy ra rất khó khắc phục và có thể không thể khắc phục được Vì vậy khi xây dựng các chiến lược phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam chúng ta luôn đề cao các biện pháp phòng ngừa, để hạn chế tối đa cơ hội tham nhũng Tạo ra một môi trường giáo dục trong sạch, đảm bảo an toàn cho người dạy và học, các biện pháp phòng ngừa cần ngăn chặn sự phát sinh tham nhũng và cả các yếu tố làm phát sinh hoặc có thể làm phát sinh tham nhũng trong ngành giáo dục Tuy nhiên, khi xảy ra tham nhũng, các biện pháp phát hiện kịp thời và xử lý nghiêm minh rất được quan tâm, nhằm khắc phục những hậu quả do hành vi tham nhũng gây ra

Như vậy, có thể thấy “phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục

là tổng hợp các biện pháp pháp lý - xã hội được nhà nước, ngành giáo dục và

cả xã hội thực hiện nhằm phòng ngừa, ngăn chặn sự phát sinh hoặc các yếu

tố làm phát sinh hành vi tham nhũng, phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục”

1.2.3 Căn cứ pháp lý về phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay

Nhận thức được nguy cơ và mối nguy hiểm của tham nhũng đối với sự phát triển của đất nước, ngay từ những ngày đầu lập nước quyết tâm đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong mọi lĩnh vực đã được Đảng và nhà nước ta quan tâm và ban hành các biện pháp phòng ngừa kết hợp ngăn chặn hành vi tham nhũng, đồng thời xử lý nghiêm những hành vi vi phạm Từ những năm

1990 Việt Nam đã ban hành nhiều văn bản pháp luật và chính sách phòng, chống tham nhũng và đang có những sự thay đổi để phù hợp với tình hình phát triển của đất nước

Hiến pháp 2013 khẳng định quyền con người là quyền bất khả xâm phạm, trong đó có quyền học tập, quyền tiếp cận thông tin và quyền tự do ngôn luận và công nhận quyền tố cáo là quyền cơ bản của công dân Đây là quy định nền tảng, căn cứ thực hiện các biện pháp phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục Như vậy các chiến lược phòng chống tham nhũng trong ngành giáo dục được xây dựng dựa trên nguyên tắc các chủ thể bình đẳng về

cơ hội tiếp cận các thiết chế, các dịch vụ công trong ngành giáo dục

Trên tinh thần của Hiến pháp 2013 và tình hình thực tiễn Luật phòng, chống tham nhũng 2018 có những quy định mới về các biện pháp phòng, chống tham nhũng trong giai đoạn hiện nay như: Ngoài việc mở rộng phạm vi chủ thể của hành vi tham nhũng ra khu vực tư, để phù hợp với các quy định

của BLHS 2015 và một số hiệp định quốc tế mà Việt Nam là thành viên Từ

đó chủ thể của công tác phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục mở rộng ra khu vực tư bao gồm các trường tư thục và trường tư thục không vì lợi nhuận Luật phòng, chống tham nhũng 2018 còn có một số điểm mới về kiểm soát xung đột lợi ích được quy định tại điều 23, đây sẽ là căn cứ quan trọng góp phần đảm bảo tính khách quan trong các kỳ thi, khi hạn chế xung đột lợi ích giữa những người trong hội đồng tuyển sinh và hội đồng tuyển dụng trong ngành giáo dục Điều 31 và điều 46 Luật phòng, chống tham nhũng 2018 đã quy định một số nội dung đảm bảo công tác của cơ quan kiểm soát tài sản, việc mở rộng đối tượng có nghĩa vụ kê khai tài sản nhưng thu hẹp đối tượng phải kê khai hàng năm, đảm bảo tính minh bạch và tránh kê khai hình thức, kê khai nhưng không kiểm soát được nội dung kê khai Đồng thời phân cho một

số cơ quan làm đầu mối kiểm soát tài sản, thu nhập vừa đảm bảo tính thu gọn

bộ máy, tinh giản biên chế, vừa nâng cao hiệu quả hoạt động chính của các cơ quan này Ngoài ra, Luật phòng, chống tham nhũng 2018 quy định về bảo vệ người tố cáo và về việc báo cáo tham nhũng, bổ sung tại điều 5 về quyền phản ánh và bảo vệ người phản ánh (điều 67) Như vậy, hạn chế việc người khiếu nại, tố cáo, người phản ánh bị trả thù, trù dập, khuyến khích mọi người dân tham gia tố cáo tội phạm tham nhũng

Với quyết tâm nâng cao chất lượng giáo dục trước tiên phải đẩy lùi tham nhũng trong ngành giáo dục, Luật giáo dục 2019 và Luật giáo dục đại học sửa đổi bổ sung 2018 đã có nhiều điểm mới về phòng, chống tham nhũng Ngoài những quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động, quy định về trách nhiệm người đứng đầu và các biện pháp xử lý hành vi tham nhũng Đã

có một số điểm mới trong tổ chức và hoạt động của ngành giáo dục, đặc biệt

đã ban hành những quy định nhằm phòng ngừa, hạn chế cơ hội thực hiện hành

vi tham nhũng trong ngành giáo dục Như việc quy định về đa dạng sách giáo

khoa để tránh tình trạng độc quyền xuất bản sách giáo khoa gây ra sự lãng phí trong in ấn Cùng với đó là việc ban hành quy định cụ thể về các khoản thu không chính thức, nghiêm cấm giáo viên lợi dụng tài trợ, ủng hộ để ép buộc đóng góp, để phù hợp với các thông tư khác về đóng góp của học sinh, sinh viên Một điểm mới đáng chú ý là để đảm bảo cán bộ, giáo viên được yên tâm công tác, và tạo môi trường khuyến khích sự năng động, sáng tạo trong giáo dục, Luật giáo dục 2019 đã ban hành quy định mới về chế độ tiền lương của giáo viên, theo đó không còn chế độ lương theo thâm niên mà được xác định dựa trên tiêu chí về vị trí việc làm

Dưới góc độ bảo về quyền con người, Luật tiếp cận thông tin 2016 và Luật tố cáo 2018 được ban hành cũng đã và đang giải quyết được rất nhiều vấn đề liên quan đến việc công khai, minh bạch thông tin, đảm bảo quyền lợi của người dân được tiếp cận quy trình thủ tục hành chính, hạn chế sự nhũng nhiễu của các quan chức Đẩy mạnh quá trình xây dựng chính phủ điện tử

Mở rộng hệ thống dữ liệu học sinh, sinh viên quốc gia để dễ dàng kiểm soát cũng như điều chế các chính sách phù hợp với từng đối tượng Tạo điều kiện

và khuyến khích người dân tìm hiểu về các quy định về dịch vụ công và các quy định của pháp luật, tăng cường sự giám sát của người dân trong hoạt động cung cấp dịch vụ công

Ngoài các biện pháp phòng ngừa tham nhũng, BLHS 2015 quy định khá chi tiết và cụ thể về các hình thức xử lý tham nhũng với những chế tài nghiêm khắc bao gồm trách nhiệm hình sự, trách nhiệm dân sự và trách nhiệm

kỷ luật, được áp dụng nghiêm khắc nhằm nghiêm trị người vi phạm và giáo dục, răn đe xã hội

Bên cạnh những luật quy định chung nhất về các biện pháp phòng, chống tham nhũng, Bộ giáo dục và đào tạo đã ban hành các văn bản dưới luật

mang tính chi tiết và cụ thể trong hoạt động để đạt được hiệu quả cao trong công tác phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục như: Thông tư 17/2012/TT BGDĐT ban hành quy định về dạy thêm học thêm, thông tư này đưa ra những nguyên tắc cấm giáo viên ép học sinh phải đóng tiền và đến các lớp học thêm, và những trường hợp không được dạy thêm

Để tránh tình trạng lạm thu trong trường học, tại thông tư 55/2011/TT BGDĐT ban hành về điều lệ ban đại diện cha mẹ học sinh, Nghị định 86/2015/NĐ- CP quy định về cơ chế thu và quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập từ năm học 2015 - 2016 đến năm học 2020 – 2021 Thông

tư 16/2018/TT BGDĐT quy định về tài trợ cho các cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân Từ đó quy định chi tiết các khoản thu được phép thu

và nhiệm vụ, quyền hạn thu của từng cơ quan, tổ chức, tránh tình trạng lạm thu, chồng chéo

Thông tư 35/2010/ TT BGDĐT ban hành ngày 14/12/2020 và thông tư 33/ 2015/TT- TT BGDĐT ngày 30/12/2015 đã sửa đổi, bổ sung một số điều của thông tư 35/2010/ TT TT BGDĐT quy định danh mục các vị trí công tác phải thực hiện định kỳ chuyển đổi đối với công chức, viên chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong ngành giáo dục Nhằm tránh tình trạng nhũng nhiễu của cán bộ quản lý cũng như tình trạng bè phái trong cơ quan Ngày 24/12/2010 Chính phủ ban hành Nghị định số 115/2010/ NĐ CP quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước về giáo dục Từ đó tạo cơ chế phân cấp quản lý

về giáo dục đối với các bộ, uỷ ban nhân dân các cấp, tạo điều kiện thuận lợi

để thực hiện cơ chế tự chủ về quản lý giáo dục ở các cấp

1.2.4 Các biện pháp cơ bản phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục ở Việt Nam hiện nay

Phòng, chống tham nhũng trong ngành giáo dục phải tiến hành thực hiện những biện pháp nhằm ngăn ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời

a, Các biện pháp phòng ngừa

Các biện pháp phòng ngừa tham nhũng trong ngành giáo dục là tổng thể các biện pháp của nhà nước và xã hội nhằm giảm thiểu cơ hội và khả năng tham nhũng của các chủ thể có chức vụ, quyền hạn trong ngành giáo dục, cụ thể như sau:

Thứ nhất: Thông qua hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát, kiểm toán của các cơ quan nhà nước và sự giám sát của xã hội Thông qua công tác thanh

tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra, giải quyết tố cáo, tin báo về tội phạm và kiểm soát thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức trong ngành giáo dục là một trong những biện pháp hữu hiệu trong công tác phòng ngừa tham nhũng hiện nay Các hoạt động thanh, kiểm tra giúp phát hiện sớm hành vi tham nhũng, làm tăng nguy cơ và tính rủi ro của hành vi tham nhũng trong giáo dục

Tăng cường tính độc lập của cơ quan thanh tra trong ngành giáo dục nhất là trong việc ra tổ chức thanh tra, kiểm tra trên cả khu vực trường công

và trường tư thục, tổ chức thanh tra đối với đơn vị cung cấp dịch vụ giáo dục, các kết luận thanh tra, kiểm tra,kết luận kiểm định chất lượng giáo dục phải được công bố trên các trang thông tin điện tử để mọi người được biết

Sự giám sát của công đoàn, ban đại diện cha mẹ học sinh, học sinh hay người dân là một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng giáo dục của các đơn vị cung cấp Tăng quyền hạn và trách nhiệm giám sát hoạt động của nhà trường của công đoàn và ban đại diện cha mẹ học sinh, khiến nó trở thành nghĩa vụ giám sát

Thứ hai: Công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục

Đây là biện pháp quan trọng hàng đầu và hữu hiệu để phòng ngừa, ngăn chặn các cơ hội tham nhũng trong ngành giáo dục Công khai, minh bạch thông tin về thủ tục và trình tự hoạt động, tiêu chí tuyển sinh, tuyển dụng trên các trang thông tin điện tử và niêm yết tại các cơ quan, cơ sở giáo dục, trong thời hạn nhất định để người dân được biết, thông qua hoạt động công khai, minh bạch thông tin sẽ tạo điều kiện để người dân cũng như toàn xã hội

dễ dàng được biết và hiểu về quyền, nghĩa vụ của mình trong các hoạt động công vụ từ đó chủ động tham gia giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước Áp dụng công nghệ thông tin trong hoạt động công khai, minh bạch tạo điều kiện thuận lợi cho xã hội tham gia vào việc phòng, chống hành vi tham nhũng trong giáo dục hiện nay như cho phép tiến hành thu và nộp hồ sơ online, nộp các khoản phí và lệ phí thông qua tài khoản ngân hàng để kiểm soát thu chi Đẩy mạnh tiến hành thi online trên máy tính trong các kỳ thi và đặc biệt là thi tuyển dụng đảm bảo tính minh bạch và tiết kiệm chi phí cũng như tránh tình trạng lạm dụng để tham nhũng

Một yêu cầu đặt ra là minh bạch trong kê khai tài sản và kiểm soát tài sản cán bộ, công chức người giữ chức vụ quản lý trong ngành giáo dục, người đứng đầu các cơ quan, xác minh tính chính xác của người có nghĩa vụ kê khai trong thời gian nhất định tránh tình trạng tấu tán hoặc hợp thức hoá tài sản Ngoài ra, việc công khai,minh bạch các khoản thu chi của các cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục cũng cần được đảm bảo,tránh tình trạng tham nhũng

Trong quá trình thực hiện công vụ, người đứng đầu các cơ quan quản lý giáo dục, các cơ sở giáo dục thực hiện giải trình với cơ quan quản lý trực tiếp

và cơ quan có liên quan, cũng như các tổ chức, cá nhân có yêu cầu giải trình,

nhất là giải trình trước học sinh và phụ huynh học sinh về các vấn đề liên quan đến hoạt động của cơ quan mình quản lý

Thứ ba: Cải cách hành chính, đổi mới công nghệ quản lý và phương thức thanh toán trong lĩnh vực giáo dục nhằm phòng ngừa tham nhũng

Sử dụng các phần mềm quản lý cán bộ, công chức, viên chức và học sinh, sinh viên để có thể hệ thống hoá các thông tin, đồng thời sử dụng sổ liên lạc điện tử không chỉ là hình thức thông báo điểm học tập, mà để công khai,minh bạch các khoản thu chi, các chương trình ngoại khóa hay hoạt động của nhà trường

Đẩy mạnh hoạt động của bộ phận một cửa và một cửa liên thông giảm thiểu các chi phí phát sinh và tiết kiệm thời gian của người dân khi sử dụng dịch vụ công trong ngành giáo dục Sử dụng tài khoản ngân hàng để thu chi các loại phí và lệ phí, giao dịch điện tử, đặc biệt là chi trả lương, khoản trợ cấp thông qua tài khoản ngân hàng

Thứ tư: Ban hành bộ quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp trong ngành giáo dục

Hệ thống quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức nói chung

là những chuẩn mực xử sự của cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình thi hành công vụ và trong quan hệ xã hội, bộ quy tắc, bao gồm những điều được làm và những điều không được làm theo từng nhóm đối tượng khác nhau,nhằm tiến tới sự liêm chính và phục vụ nhân dân

Ngoài ra, quy tắc đạo đức nghề nghiệp là những chuẩn mực xử sự mang tính đặc thù của từng nghề, đảm bảo tính liêm chính và trung thực trong quá trình hành nghề mà mỗi hội viên đều phải tuân theo

b, Các biện pháp phát hiện tham nhũng trong ngành giáo dục

Phát hiện tham nhũng trong ngành giáo dục là việc tìm ra các hành vi tham nhũng để áp dụng các biện pháp xử lý kịp thời, đây là khâu đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình chống tham nhũng và đưa ra các biện pháp kịp thời để hạn chế những thiệt hại xảy ra

Chủ thể tham gia hoạt động phát hiện tham nhũng rất rộng, không chỉ

là nhiệm vụ của các cơ quan có chức năng thanh tra, điều tra, giám sát, kiểm toán, mà còn cần sự tham gia của các tổ chức xã hội và công dân

Luật phòng, chống tham nhũng 2018 đã quy định việc phát hiện tham nhũng thông qua các công tác sau:

Thứ nhất: Công tác kiểm tra và tự kiểm tra của cơ quan, tổ chức, đơn vị: Thông qua các hình thức kiểm tra thường xuyên hoặc kiểm tra đột xuất,

người đứng đầu các cơ quan quản lý giáo dục có trách nhiệm kiểm tra việc chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân thuộc phạm vi quản

lý của mình Đây là một hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phát hiện vụ việc tham nhũng, góp phần phát hiện những dấu hiệu ban đầu của các vi phạm và những dấu hiệu không bình thường trong hoạt động quản

lý Bên cạnh đó công tác tự kiểm tra của cơ quan, tổ chức, cơ sở giáo dục trong đó gắn trách nhiệm đối với người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị

Thứ hai: Hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm toán: Đây là hoạt động

chủ yếu và hiệu quả nhất trong quá trình phát hiện tham nhũng Thông qua các cơ quan dân cử, đại biểu nhân dân để giám sát hoạt động của các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục cũng như các cơ sở giáo dục Thông qua hoạt động thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành của bộ giáo dục và đào tạo, các sở và phòng giáo dục và đào tạo về hoạt động của các cơ quan quản

lý giáo dục các cấp, các cơ sở giáo dục

Thanh tra, kiểm tra, kiểm toán đối với hoạt động của các cá nhân giữ chức vụ quản lý, người đứng đầu đơn vị về việc thực hiện công vụ đồng thời yêu cầu giải trình khi có sự việc chưa rõ ràng,

Thứ ba: Thông qua phản ánh, tố cáo, báo cáo về hành vi tham nhũng:

Đây là biện pháp quan trọng trong phát hiện hành vi tham nhũng, từ đó cá nhân, tổ chức báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành

vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại đến lợi ích nhà nước , quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức Thông qua hoạt động

tố cáo của học sinh, phụ huynh học sinh, người dân hay chính những tổ chức

xã hội như công đoàn, đoàn thanh niên, hội sinh viên, ban đại diện cha mẹ học sinh khi phát hiện hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục

c, Biện pháp xử lý tham nhũng trong ngành giáo dục

Xử lý tham nhũng là một hoạt động đòi hỏi sự nỗ lực của mọi cơ quan, tổ chức đặc biệt là các cơ quan có chức năng thanh tra, kiểm tra, điều tra và giám sát cũng như sự tham gia của người dân Việc xử lý hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục không chỉ có tính trừng phạt người có hành vi vi phạm, mà còn mang tính chất răn đe, làm gương cho những người đã và đang có hành vi tham nhũng trong ngành giáo dục và cả các ngành, lĩnh vực khác Xử lý tham nhũng trong ngành giáo dục được thực hiện thông qua các hoạt động sau:

Thứ nhất: Các biện pháp về xử lý người có hành vi tham nhũng: Căn cứ

theo điều 92 Luật phòng chống tham nhũng 2018 và Bộ luật hình sự 2015 người có hành vi tham nhũng tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà phải bị

xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật Chúng ta vẫn áp dụng chế tài hình sự với cách xử phạt nghiêm khắc, thể hiện thiên về trừng trị, hiện nay theo quy định của Bộ luật hình sự 2015 chế tài nặng nhất áp dụng đối với tội phạm tham nhũng là tử