Bằng một phong cách riêng vừa giàu trí tuệ lại giàu chất thơ, với đầy đủ kiến thức về địa lý, lịch sử, văn hóa, ông đã mang đến cho chúng ta những hình ảnh thật chân thực về con sông Hươ[r]
Trang 1Cảm nhận Ai đã đặt tên cho dòng sông của Hoàng Phủ Ngọc Tường
Dàn ý chi tiết
1 Mở bài
- Giới thiệu về tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường
- Tác phẩm bút kí Ai đã đặt tên cho dòng sông là lời tri ân của ông tới Huế
2 Thân bài
a Sông Hương với vẻ đẹp trong cảnh sắc thiên nhiên:
- Sông Hương khi con ở trên thượng nguồn:
+ Là “bản trường ca của rừng già” => vẻ đẹp hùng tráng, hung bạo nhưng cũng không kém phần trữ tình “dịu dàng đỗ quyên rừng”
+ Là một cô gái Di –gan “ phóng khoáng và man dại”: một vẻ đẹp phóng khoáng của tự do, mãnh liệt, trong sáng
+ Ra khỏi rừng, nó biến đổi thành “người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở”: đẹp dịu dàng mà lại trí tuệ, sâu lắng, dịu êm
=> Sông Hương ở thượng nguồn mang vẻ đẹp vừa hùng vĩ, vừa trữ tình, có lúc lại hoang dại, tự
do như một cô gái trẻ tràn đầy sức sống, đến lúc ra khỏi rừng, nó liền hiền dịu, biến thành một người mẹ
=> Biện pháp nghệ thuật được sử dụng: ẩn dụ, nhân hóa, so sánh, với các từ ngữ giàu hình tượng, nhịp văn dồn dập để người đọc có thể cảm nhận đc sự mãnh liệt của sông Hương khi còn chưa gặp Huế
- Sông Hương khi đến đồng bằng và ngoại vi thành phố Huế:
+ Nó trở thành “ người con gái đẹp hoa dại” - cô gái Di gan phóng khoáng và man dại phía trên Nó đang chờ đợi người tình mong đợi đến đánh thức
+ Nó đột ngột “chuyển mình liên tục”, biến đổi thành một vóc dáng mới, với một sức sống mới, căng tràn hơn “ từ ngã ba Tuần xuôi dần về Huế”
=> Đây là cuộc tìm kiếm “có ý thức” của sông Hương, như một người con gái đẹp với sức xuân dâng tràn, chạy đi tìm người tình lang của mình
Trang 2=> Nhịp văn nhẹ nhàng, lối ví von so sánh giàu hình tượng, đầy sáng tạo như những nét bút di chuyển trên bức tranh đầy màu sắc giúp người đọc càng thêm thích thú với cuộc khám phá hành trình của sông Hương
- Sông Hương khi vào trong lòng thành phố Huế
+ Trải qua bao sự thay đổi, bao lần chuyển dòng, trưởng thành, sông Hương “vui tươi hẳn lên” khi gặp được người tình của nó – thành phố Huế Nó lập tức quấn quýt người tình lang của mình
+ Đầu tiên, nó uốn một cánh cung Cồn Hến”: Sự dịu dàng, e thẹn, cách bộc lộ tình cảm vừa kín đáo lại bừa dạt dào yêu thương “như một tiếng “vâng” tình yêu” => Sông Hương như người con gái Huế, vô cùng ê áp, dịu dàng mà đắm say
+ Sông Hương tỏa đi khắp thành phố, như muốn bao bọc, gần gũi, hòa mình vào Huế, để linh hồn của nó gắn bó với linh hồn của Huế thân thương “đầu và cuối xúm xít”
+ Sông Hương vào Huế biến thành bà mẹ của dân ca xứ Huế
=> Vào thành phố, sông Hương không còn ồn ào, mãnh liệt mà “như mặt hồ tĩnh lặng”, phải chăng nó muốn trôi “ thật chậm, thật chậm” để được gần gũi thêm thành phố thân yêu của mình
=> Sông Hương và Huế như cặp tình nhân đầy say đắm, với vẻ đẹp nên thơ, trữ tình
- Sông Hương khi rời xa Huế:
+ Nó ngập ngừng, không nỡ rời xa, bịn rịn, lưu luyến thành phố tím mộng mơ, để rồi “đang xa dần thành phố”, nó “như sức nhớ Bao Vinh xưa cổ”
+ Sông Hương cố tình trôi chậm chạp, thật chậm để mà lưu luyến, dặn người ta đừng quá buồn với sự biến đổi của dòng thời gian
=> Ở đây, sông Hương như người con gái bịn rịn lúc chia xa người yêu, mang trong mình “nỗi vương vấn tình yêu”=> lời văn miêu tả vừa trữ tình lại đầy màu sắc, sự so sánh, liên tưởng hết sức thú vị
b Sông Hương với vẻ đẹp trong dòng lịch sử:
- Nó là một dòng sông anh hùng từ thuở xa xưa tới nay:
+ Từ thời Hùng Vương, nó là “dòng sông biên thùy Hùng”
Trang 3+ Vào thời phong kiến, nó là “dòng sông viễn châu Đại Việt” mang tên Linh Giang Rồi tới thời Nguyễn Huệ, nó “soi bóng kinh thành Nguyễn Huệ”
+ Sông Hương cũng “sống hết lịch sử khởi nghĩa” cho tới thời đại Cách mạng Tháng Tám với bao chiến công oanh liệt của dân tộc
- Sông Hương là một trong những dòng sông anh hùng
- Sông Hương mang bề dày lịch sử, “ của sử viết xanh biếc”
=> Sông Hương được khắc họa qua bề dày lịch sử dân tộc Việt Nam và ở thời đại nào nó cũng góp phần vào dòng lịch sử ấy
c Vẻ đẹp của sông Hương trong văn hóa xứ sở
- Sông Hương là dòng sông khởi nguồn của âm nhạc cổ điển Huế,là nguồn cảm hứng để Nguyễn Du viết lên khúc ca cho Kiều “ toàn bộ nền âm nhạc dòng sông này”
- Là dòng sông của thi ca với nguồn cảm hứng bất tận cho các thi nhân:
+ Với Tản Đà, sông Hương là vẻ đẹp mơ màng, “dòng sông trắng lá cây xanh”
+ Với Cao Bá Quát, nó mang vẻ đẹp hùng tráng “như kiếm dựng trời xanh”
+ Nó còn là nỗi hoài vạn cổ trong thơ Bà Huyện Thanh Quan
+ Và là nguồn “sức mạnh phục sinh tâm hồn” như trong thơ Tố Hữu
- Nó còn là dòng sông gắn liền với những phong tục và tâm hồn của con người xứ Huế:
+ Màu sương khói mờ ảo của sông Hương như màu áo lục điều, với vải vân tràm lồng lên màu
đỏ, tạo thành màu tím, sắc áo cưới của cô dâu mặc sau tiết sương giáng
+ Vẻ đẹp sâu lắng, trầm mặc của sông Hương giống hệt nét tính cách rất riêng trong tâm hồn người dân xứ Huế
d Tên gọi sông Hương:
- Mở đầu và kết thúc bài kí bằng câu hỏi Ai đã đặt tên cho dòng sông có ý nghĩa:
+ Nhan đề khơi gợi sự tò mò, mong muốn khám phá về dòng sông
+ Cái tên được gợi ra từ huyền thoại “nước của trăm loài hoa đổ xuống dòng sông” => danh thơm sẽ còn lưu truyền mãi mãi, cái đẹp mang tính vĩnh hằng
Trang 4+ Nội dung tác phẩm là câu trả lời mang đầy tính ngợi ca dòng sông với những vẻ đẹp và chất thơ riêng của mình, hoàn toàn phù hợp với cái tên mỹ miều của nó
+ Câu hỏi còn là cái cớ đầy logic để nhà văn đi sâu vào tim hiểu, miêu tả và ngợi ca dòng sông Hương gắn với thành phố cố đô cổ kính thân yêu của mình
+ Thể hiện niềm trân trọng, ngợi ca đầy tinh tế đối với mảnh đất Huế và sông Hương thân thuộc
e Nghệ thuật
- Giọng điệu vừa trữ tình vừa triết lí, nhịp văn nhẹ nhàng, khúc triết, đắm say, xen lẫn với văn xuôi một cách khéo léo
- Sử dụng liên tiếp các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, Vô cùng đặc sắc, giàu hình tượng tạo nên những góc nhìn đa chiều về sông Hương, giúp người đọc hiểu rõ hơn về nó không chỉ về mặt địa lý mà còn là về phương diện lịch sử và văn hóa
- Ngôn từ hết sức dung dị, chân thành, tự nhiên cùng vốn kiến thức uyên thâm trong nhiều lĩnh vực
3 Kết bài
- Khẳng định lại vẻ đẹp của dòng sông Hương xứ Huế
- Tình yêu và vốn kiến thức sâu rộng của Hoàng Phủ Ngọc Tường về sông Hương và xứ Huế khiến chúng ta càng thêm yêu quý mảnh đất cố đô này
Bài làm
Ai đã một lần đến với Huế chắc hẳn sẽ không thể nào quên dòng sông Hương xinh đẹp Những nét đẹp cổ kính, trầm mặc, thơ mộng trên mảnh đất này đều ít nhiều mang dáng hình của sông Hương Bởi vậy khi viết về sông Hương, các nhà thơ, nhà văn luôn dành cho dòng sông này một tình cảm thiết tha, nâng niu và trân trọng Bài tùy bút của Hoàng Phủ Ngọc Tường "Ai đã đặt tên cho dòng sông" in trong tập sách cùng tên cũng đã dành cho sông Hương những tình cảm như thế Bằng những rung cảm tinh tế và những lời văn giàu chất trữ tình, lối liên tưởng phong phú, tác giả đã mang người đọc đến với vẻ đẹp của một dòng sông đầy mê đắm, thân thương
Sông Hương mang trong mình vẻ đẹp trù phú, vô tận mà thiên nhiên trao tặng Từ thượng nguồn, sông Hương mang vẻ đẹp rất đỗi oai hùng, hoang dại, "chảy rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy rừng bí ẩn" Sông Hương mang sức sống mãnh
Trang 5liệt, tự do, dòng sông như "một cô gái Di- gan phóng khoáng và man dại" Song, có lúc, cũng dịu dàng, đằm thắm, sâu sắc vô bờ "trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hoá xứ sở-đẹp dịu dàng và trí tuệ" Nàng Hương xinh sở-đẹp ấy cũng vô cùng yêu kiều giữa những bông hoa
đỗ quyên nơi rừng già "dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng"
Sau những cuộc du hành của mình đến với bao địa điểm mới lạ và hấp dẫn như: Điện Hòn Chén, Nguyệt Biều, Lương Quán, chùa Thiên Mụ, sông Hương sẽ đến với Huế thương Giữa những cánh đồng mênh mông, êm đềm, nàng Hương như "người con gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hoá đầy hoa dại" Đường cung uốn mình đầy điệu nghệ và dẻo dai của sông Hương đưa nàng đến với Huế sau khi vỗ về ôm ấp chùa Thiên Mụ Nằm trong lòng cố
đô, nàng mỉm cười với Huế trong niềm háo hức và hạnh phúc khôn nguôi, có lẽ sau bao vất vả, đến được với người thương của mình khiến nàng không khỏi xúc động, và có lẽ với niềm thương chân thành ấy mà sông Hương lúc này đây đang dâng tặng trọn vẹn sự đẹp đẽ của mình cho Huế
Giữa lòng thành phố thương yêu, sông Hương mềm mại như một dải lụa, lững lờ trôi êm đềm trông vô cùng xinh đẹp và dịu dàng, điểm xuyết giữa dòng là những chiếc thuyền bé nhỏ, lập lòe trong màn đêm, là những ánh đèn nhỏ trên thuyền trông đẹp và thơ mộng biết bao Sông Hương lúc này đây như một điệu "slow" ngọt ngào dành riêng cho Huế ,cho mỗi mình Huế mà thôi
Sông Hương còn là nơi ghi dấu bao nét văn hoá của dân tộc, đó là những làn điệu ca Huế trên sông khi về đêm, là tiếng đàn tinh tế của người tài nữ trên khoang thuyền khi về khuya Là những câu hò dân gian khiến bao người mê đắm Tiếng nhạc hòa cùng hồn thiên nhiên vang vọng mãi trong lòng người
Không chỉ mang vẻ đẹp của thiên nhiên, mang dấu ấn của văn hoá, sông Hương còn là chứng nhân cho bao thời kỳ lịch sử của vùng đất kinh kỳ này Từ xa xưa, nó đã là một dòng sông biên thùy xa xôi, qua thời kì trung đại, dòng Linh Giang đã cùng người anh dũng chiến đấu với quân thù Trải qua bao mồ hôi, máu và nước mắt, sông Hương cùng nhân dân nước Việt lập nên bao chiến công hiển hách, hào hùng Dường như sông Hương như một người mẹ hiền từ và bao dung, suốt đời mình lặng lẽ đồng hành, dõi theo từng bước trưởng thành của đất Huế cho tới bây giờ
Có lẽ, với Hoàng Phủ Ngọc Tường, sông Hương đã trở thành một phần đặc biệt của vùng đất cố đô Sông Hương như hồn thơ của những người thi sĩ, có buồn, có vui, có thương, có nhớ,
có mãnh liệt, có dịu dàng, e ấp và cả khí phách quật cường, kiên trinh Sông Hương mang dáng
Trang 6hình của những người con gái Huế, mang cốt cách của con người Huế, chân thành, bình dị, đằm thắm, tin yêu,
Bằng khát khao tìm kiếm, sự đam mê khám phá cùng những rung cảm tinh tế, Hoàng Phủ Ngọc Tường viết nên những dòng bút kí đầy chất thơ, chạm đến tâm hồn người đọc một cách nhẹ nhàng mà đầy chân tình Đọc xong đoạn bút kí, em thấy thêm yêu, thêm quý những cảnh đẹp quê hương mình Vẻ đẹp thực chẳng cần tìm kiếm ở đâu xa, nó đến từ những điều bình dị gần gũi nhất của đất nước, quê hương Hy vọng rằng, em sẽ có dịp được đến với thành phố Huế mộng mơ để đắm chìm và cảm nhận những nét đẹp của dòng sông Hương này
Bài làm 2
Nếu ai đã một lần đến Huế, chắc hẳn chẳng thể nào quên được hình ảnh của dòng sông Hương xanh mát uốn lượn thật mềm mại quanh thành phố Huế Nhưng đã có ai hiểu rõ dòng sông hiền hòa, êm dịu ấy bằng một người yêu Huế tha thiết- Hoàng Phủ Ngọc Tường hay chưa? Bằng một phong cách riêng vừa giàu trí tuệ lại giàu chất thơ, với đầy đủ kiến thức về địa lý, lịch sử, văn hóa, ông đã mang đến cho chúng ta những hình ảnh thật chân thực về con sông Hương của
xứ Huế mộng mơ qua bút kí Ai đã đặt tên cho dòng sông
Sông Hương, nhắc đến cái tên, người ta chợt nhận thấy cái đặc biệt của nó Sông Hương, chỉ nghe thôi đã thấy thật nồng nàn, thật lãng mạn, nên thơ Và quả thật, cái tên ấy đúng với dòng sông mang bao điều vừa kì lạ từ cảnh sắc thiên nhiên với thủy trình độc đáo, vừa mang trong mình dòng lịch sử văn hóa của xứ Huế cổ kính này
Vẻ đẹp của dòng sông Hương qua bút ký của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường được khơi gợi
từ cảnh sắc thiên nhiên mà nó trải qua trong suốt thủy trình dài dằng dặc từ rừng già cho tới khi đặt chân vào kinh thành Huế Là người am tường về địa lý, lịch sử, văn hóa, tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường đã cho chúng ta thấy rõ ngọn nguồn của dòng sông êm dịu này
Bắt nguồn từ giữa lòng rừng già, ở khúc thượng nguồn, sông Hương khi ấy còn là "bản trường
ca của rừng già" với vẻ đẹp vừa huyền bí, thật dữ dội khi nó "rầm rộ giữa bóng cây đại ngàn" Sông Hương được nhìn ra từ cội nguồn nơi mà dòng chảy của nó gắn bó chặt chẽ với dãy Trường Sơn Ở nơi đây, nó được tung mình trong đôi cánh của tự do, giữa cái thâm sâu của núi rừng, nó mãnh liệt vượt qua những bóng cây già, cuộn qua những ghềnh đá nhấp nhô, "cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn" Nó như một con thú hoang giữa đại ngàn, thế rồi lại có lúc nó trở lại êm dịu, nhẹ nhàng, đắm say "giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa
đỗ quyên rừng" Và không chỉ thế, nó "sống nửa đời của mình như một cô gái Di – gan phóng khoáng và man dại" đầy cá tính và tự do giữa những núi non xanh thẳm Đã từng có nhà văn
Trang 7nào có được sự so sánh độc đáo đến nhường ấy, so sánh một dòng sông giữa đại ngàn như một
cô gái Di – gan vừa đầy cá tính lại mang vẻ đẹp "man dại" của núi rừng? Chắc hẳn chỉ có Hoàng Phủ Ngọc Tường với sự tường tận và tấm lòng yêu quý sông Hương đến bất tận mới có được sự so sánh độc đáo đến như thế! Phải, sông Hương cuồng say chảy trong chốn âm u đại ngàn, nơi đã "hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng" Bản năng của một người con gái thật mãnh liệt phải không, khi sông Hương phóng khoáng chảy trong tự
do giữa lòng Trường Sơn hùng vĩ? Để rồi cũng chính rừng già ấy lại biến nó trở thành "một người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở" với một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ Vậy đấy, có
ai biết một dòng sông Hương lặng lờ trôi nhẹ giữa lòng Huế lại có những chặng đường ở thượng nguồn đầy cá tính và mãnh liệt tới vậy?
Bằng những biện pháp so sánh, ẩn dụ, liên tưởng hết sức thú vị, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã dẫn chúng ta tìm lại cội nguồn của sông Hương, nơi người con gái ấy vẫn còn là một cô gái Di – gan "phóng khoáng và man dại" Nhịp văn tràn đầy cảm xúc, dồn dập và mãnh liệt, giống như
cá tính của cô gái sông Hương ấy, đầy cuồng si với sức mạnh thật hùng vĩ, cuồng say trước khi trở thành một người mẹ phù sa dịu dàng, đầy trí tuệ khi bước chân vào Huế
Chảy khỏi rừng già, sông Hương được "hun đúc" để mang một vẻ đẹp khác, không còn cuồng
si, hoang dại nữa mà thay vào đó, sông Hương lại trở thành một người con gái đẹp mang vẻ đẹp thật dịu dàng Đó là khi nó tiến tới vùng đồng bằng và ngoại vi thành phố trước khi thực sự đặt chân vào Huế
Sông Hương giờ đây lại biến đổi, "nàng" trở thành "một người con gái đẹp nằm mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại" cứ dịu dàng, đắm đuối, say mê như thế Cũng như công chúa ngủ trong rừng cần chàng hoàng tử để thức giấc, sông Hương cũng đang chờ đợi "người tình mong đợi mới đến đánh thức" sự dịu êm, bình yên của nó Và rồi, như một cô gái đẹp còn đầy
sự e thẹn, nó uốn mình thật nhanh, thật khéo, "chuyển dòng một cách liên tục", "uốn mình theo những đường cong thật mềm" Hoàng Phủ Ngọc Tường đã dựng lên sông Hương như một người cô gái trẻ đầy sức sống, nàng đang cố gắng vươn mình, thay đổi diện mạo mới để chạy thật nhanh để tìm đến với người tình "thành phố tương lai" của mình "như một cuộc tìm kiếm
có ý thức"
Sông Hương ở đây được tác giả thổi hồn vào đó, bừng lên một sức trẻ, một khát khao cháy bỏng của tuổi thanh xuân Và Hoàng Phủ Ngọc Tường đã thật đúng đắn khi ví von nó như một người con gái đẹp đang trong cuộc tìm kiếm người tình của mình Sự ví von ấy quá sức độc đáo, táo bạo mà lại thật ý nghĩa!
Trang 8Mạnh mẽ và dịu dàng, người con gái ấy với một vóc dáng mới, mỹ miều và thanh thoát, với một sức sống căng tràn, chuyển dòng liên tục, "từ ngã ba Tuần, sông Hương theo hướng nam – bắc qua điện Hòn Chén" rồi đến "Vấp Ngọc Trản, nó chuyển hướng sang tây – bắc", vòng qua Nguyệt Biều, Lương Quán và đột ngột "vẽ một hình cung thật tròn về phía đông – bắc, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần về Huế" Phải, sông Hương mới vừa từ rừng già trở về, vẫn còn
"đi trong dư vang của Trường Sơn", vẫn còn chút cá tính của một cô gái nơi hoang hoải, thế nên đến khi qua những "điểm cao đột khởi như Vọng Cảnh, Tam Thai, Lưu Bảo" gập ghềnh, người ta mới thấy nó thật mềm như một tấm lụa, thực sự biến đổi thành một cô gái dịu dàng Nếu ai đã từng đọc bút kí "Người lái đò sông Đà" của Nguyễn Tuân thì hẳn sẽ hiểu, sông Đà qua thác ghềnh thì hung hãn, hùng vĩ bao nhiêu thì sông Hương, vượt qua thác ghềnh, nó lại trở thành một nàng thơ trong mắt của mọi người Đi giữa những ngọn đồi, sông Hương cùng những ngọn đồi tạo nên những "mảng phản quang nhiều màu sắc trên nền trời tây – nam thành phố, "sớm xanh, trưa vàng, chiều tím"" Màu sắc của dòng sông không còn mang một màu xanh thăm thẳm nữa mà thay đổi theo từng thời điểm trong ngày Và mỗi khi đi qua những dòng lăng tẩm của vua chúa, nó lại "trầm mặc" như để tưởng nhớ đến những quá khứ oai hùng xưa kia Phải, sông Hương mang một vẻ đẹp vô cùng bình dị, vô cùng lắng đọng, dịu êm, thế nhưng lại không hề tầm thường, trầm mặc, dịu dàng nhưng lại không chút ủy mị mà đầy chất trí tuệ, tiềm ẩn sức mạnh sâu kín của thiên nhiên Kiến thức của Hoàng Phủ Ngọc Tường thật là uyên bác, không chỉ cho người đọc thấy được vẻ đẹp của dòng sông Hương kiều diễm, ông còn
in dấu lên nó những địa danh với những lăng tẩm, đền đài, mang nó vào trong từng tiếng chuông chùa Thiên Mụ Dưới ngòi bút của ông, sông Hương quả thật vừa kiều diễm lại vừa cổ kính, đúng với vẻ đẹp của cố đô Huế
Sông Hương ở vùng đồng bằng qua con mắt của tác giả thật giàu hình ảnh, thật nên thơ biết bao Với lối hành văn vừa lịch lãm lại uyển chuyển, sự so sánh độc đáo, đầy hình tượng, đa dạng về hình ảnh đã như giúp người đọc chúng ta tận hưởng được từng nét cọ đang vẽ lên dòng sông Hương thơ mộng của xứ Huế thân yêu
Thủy trình tiếp theo của sông Hương là chảy vào trong lòng cố đô Tại đây, dường như đã tìm được đúng người tình của mình, "sông Hương vui tươi hẳn lên" Người con gái ấy đã vượt qua chặng đường dài đằng đẵng, trải qua bao nhiêu sự đổi thay, dịu dàng và trưởng thành lên biết bao nhiêu để tìm được tình yêu đích thực của mình Chính vì thế, tìm được tình yêu, nó quấn quít, sánh đôi không rời với tình lang của mình Chào thành phố mộng mơ bằng "một nhánh cung rất nhẹ đến Cồn Hến" như một lời tự tình thật kín đáo và dạt dào yêu thương Phải, đó như
"một tiếng "vâng" không nói ra của tình yêu", vừa e thẹn, thận trọng, ngượng ngùng nhưng lại đầy mãnh liệt Câu văn viết về dòng sông mà người ta tưởng đâu như viết về những người con
Trang 9gái Huế, cũng dịu dàng, tha thiết, thẹn thùng như thế Những người con gái khi yêu, đâu cần nói ra lời, chỉ một ánh mắt, một nụ cười, một cái cúi đầu e thẹn cũng là tín hiệu bày tỏ sự thuận tình của tình yêu
Vào đến Huế, sông Hương không còn ồn ào, mãnh liệt nữa, nó trở lại dịu dàng, cơ hồ chỉ như
"một mặt hồ yên tĩnh" Cũng giống như bao dòng sông nổi tiếng thế giới, "sông Xen của Paris, sông Đanuýp của Budapet", sông Hương nằm trọn trong lòng thành phố yêu thương của mình
Nó cơ hồ thật lặng lẽ "tỏa đi khắp thành phố", đến bên những cây đa, cây dừa cổ thụ, đến bên những con thuyền chài với ánh lửa như một linh hồn xưa cũ Vào Huế, nó chầm chậm tĩnh lặng chảy trong lòng Huế, mà tác giả cảm tưởng như "đó là điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế" Phải chăng, đến với thành phố của mình, sông Hương muốn được ngắm nhìn thành phố yêu thương thật lâu, thật nhiều, trước khi rời xa, để từ đó linh hồn của sông Hương đã hòa với Huế làm một, không thể tách rời Để sau này, khi nhắc đến Huế, người ta lại nhắc đến sông Hương như một đôi tình nhân không xa cách
Đến với Huế, người ta không chỉ đến với những lăng tẩm, đền đài cổ kính từ những triều đại xưa cũ, mà còn đến với những làn điệu, với nền âm nhạc cổ điển Huế Và sông Hương chính là
bà mẹ của nền âm nhạc ấy Những làn điệu ca dao dân ca Huế chao nghiêng trên mặt sông Hương, chẳng ai có thể cảm nổi thứ nhạc ấy khi ban ngày, bởi "sông Hương đã trở thành một người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya", nơi mà những tiếng nước rơi bán âm trên những mái chèo khuya Hoàng Phủ Ngọc Tường đã khẳng định rằng "toàn bộ nền âm nhạc cổ điển Huế đã được sinh thành trên mặt nước của dòng sông này" Phải, bởi chính Nguyễn Du cũng đã lênh đênh trên dòng sông này bao năm để từ đó mà những bản nhạc Kiều được sinh ra với tiếng đàn cầm réo rắt Sông Hương và Huế giống như một đôi tình nhân Kiều và Kim Trọng, hết mực xinh đẹp, hết mực tài hoa
Có hội ngộ, gắn bó, tất có chia xa Sông Hương đến với Huế đầy say mê, mãnh liệt để rồi lúc đi
xa lại bịn rịn bâng khuâng biết bao điều.Sông Hương rời xa Huế "chếch về hướng chính bắc,
ôm lấy đảo Cồn Hến", "xa dần thành phố", nó lưu luyến màu xanh của tre trúc, của những vườn cau sai trái của Vĩ Dạ, bịn rịn đến thế, bồi hồi đến vậy Và rồi, đột ngột, nó "như sực nhớ lại một điều gì chưa kịp nói", nó vòng lại "đột ngột đổi dòng" và gặp thành phố ở "góc thị trấn Bao Vinh xưa cổ" Quả đúng là cuộc chia tay của đôi lứa tình nhân, biết bao lưu luyến, bịn rịn, chẳng muốn rời xa Đối với tác giả, đó là "nỗi vương vấn, cả một chút lẳng lơ kín đáo của tình yêu" Giống như Kim Trọng và nàng Kiều trong đêm tình tự, sông Hương và Huế cũng đã đặt một lời thề trước khi ra đi về với biển lớn Sông Hương vốn đã đẹp nhưng với Hoàng Phủ Ngọc Tường, nó còn mang cái hồn thật sống động, tràn trề sức sống, lãng mạn đầy tình tứ
Trang 10Và hơn thế, sông Hương chẳng những là dòng sông với vẻ đẹp của thiên nhiên hữu tình mà nó còn mang trong mình vẻ đẹp của dòng lịch sử hào hùng với mảnh đất cố đô nữa Lần giở lại những trang lịch sử hào hùng, người ta thấy sông Hương từ khi nó còn là "một dòng sông biên thùy xa xôi của đất nước các vua Hùng" Vào thời trung đại, nó đã chiến đấu hết mình oanh liệt bảo vệ biên giới phía nam của đất nước Đại Việt và nó còn soi bóng cả kinh đô Phú Xuân lộng lẫy của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ Có thể nói, sông Hương đã chứng kiến hết thảy những dòng bi tráng của lịch sử phong kiến Việt Nam, "với máu của biết bao nhiêu con người
đã đổ xuống trong những cuộc khởi nghĩa" Và đến khi hai cuộc chiến tranh anh dũng nhất của dân tộc nổ ra, nó vẫn là "dòng sông của thời gian ngân vang", cứ thế đi vào trong thời đại Cách mạng Tháng Tám với biết bao "chiến công rung chuyển" Có thể nói, dòng sông ấy đã chứng kiến bao sự đổi khác của từng thời đại, từ xa xưa đến tận ngày nay Nó là một trong những dòng sông chịu nhiều đau thương, mất mát nhất, có bề dày lịch sử nhất, tự thân nó "biến mình làm một chiến công" Với góc độ lịch sử, sông Hương hiện lên thật chói lọi khi trải qua biết bao trang sử hào hùng cùng dân tộc ta Nó đã ở đó, chứng kiến và góp phần vào sứ mệnh của dân tộc, để đến ngày nay, người ta vẫn tự hào khi nhắc tới dòng sông Hương, kể cả khi nó đã trở về cuộc sống thường ngày, "làm một người con gái dịu dàng của đất nước"
Hoàng Phủ Ngọc Tường đã khắc họa dòng sông Hương với bao nhiêu là thi ca ấy qua dòng lịch
sử Với vốn kiến thức phong phú của mình, ông đã tái hiện nó từ thời còn là một dòng sông biên thùy xa xôi, đến tận khi nó hòa mình vào dòng Cách mạng tháng Tám Quả thật, ông là người am tường cả sông Hương lẫn lịch sử nước nhà
Là một chứng nhân của lịch sử, nhưng nó cũng là một dòng sông của thi ca, âm nhạc, của văn hóa một vùng xứ sở Nếu như ở trên, Hoàng Phủ Ngọc Tường đã khẳng định "toàn bộ nền âm nhạc của điển Huế" xuất phát từ mặt dòng sông Hương này, là nơi mà Nguyễn Du viết lên khúc
ca da diết của Kiều, thì ở dưới đây, ông còn khẳng định nó còn là một dòng sông của thi ca, của nét phong tục, tâm hồn con người Huế
Phải, trong những thơ của Tản Đà, sông Hương với vẻ đẹp mơ màng "dòng sông trắng lá cây xanh", trong thơ của Cao Bá, nó mang vẻ đẹp hùng tráng "như kiếm dựng trời xanh", trong thơ
Bà Huyện Thanh Quan, nó là "nỗi quan hoài vạn cổ với bóng chiều lãng bãng", và với thơ Tố Hữu, nó là "sức mạnh phục sinh tâm hồn" Sông Hương quả thực là dòng sông gợi lên nguồn cảm hứng bất tận cho các thi nhân cả xưa và nay Đúng thật, nó quả thật "Kiều rất Kiều", vừa xinh đẹp lại giàu tài năng
Hơn thế, sông Hương còn mang nặng trong mình nét phong tục văn hóa của người dân xứ Huế Những cô dâu trẻ với chiếc áo cưới "màu lục điều cùng loại vải loại vải vân thưa màu xanh