Hiệu quả kinh tế của các công đoạn chăn nuôi, giết mổ và phân phối sản phẩm thịt heo tại tỉnh Đồng Tháp

Trang bìa i Trang duyệt ii Mục lục iii Danh mục bảng v Danh mục biểu đồ vi Tóm lược vii

NUÔI, GIẾT MỔ VÀ PHÂN PHỐI SẢN

  

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

KỸ SƯ CHĂN NUÔI - THÚ Y

HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA CÁC CÔNG ĐOẠN PHẨM THỊT HEO TẠI TỈNH ĐỒNG THÁP

MSSV:3022071 Lớp Chăn Nuôi Thú YKhoá 28

Cần Thơ, 2/2007

BỘ MÔN DI TRUYỀN GIỐNG NÔNG NGHIỆP

  

HIỆU QUẢ KINH TẾ CỦA CÁC CÔNG ĐOẠN

CHĂN NUÔI, GIẾT MỔ VÀ PHÂN PHỐI SẢN

PHẨM THỊT HEO TẠI TỈNH ĐỒNG THÁP

Cần Thơ, ngày… tháng… năm 2007 Cần Thơ, ngày… tháng… năm 2007

Cần Thơ, ngày… tháng… năm

2007

Duyệt Khoa

2.2.4 Ý nghĩa kinh tế của phát triển chăn nuôi heo: 9

Trang duyệt ii

Mục lục iii

Danh mục bảng v

Danh mục biểu đồ vi

Tóm lược vii

CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ 1

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN 3

2.1 TỔNG QUAN ĐỊA BÀN KHẢO SÁT 3

2.1.1 Điều kiện tự nhiên: 3

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội: 4

2.1.3 Tình hình sản xuất nông nghiệp: 5

2.2 ĐẶC ĐIỂM CỦA CHĂN NUÔI HEO 8

2.2.1 Đặc điểm cơ bản của loài heo: 8

2.2.2 Đặc điểm của ngành chăn nuôi heo: 8

2.2.3 Đặc điểm kinh tế kỹ thuật: 9

2.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT HEO 10

2.3.1 Thức ăn: 10

2.3.2 Giống: 10

2.3.3 Thuốc thú y: 10

2.3.4 Cách và thời gian chăm sóc: 11

2.4 MỘT SỐ CHỈ TIÊU LIÊN QUAN ĐẾN QUÁ TRÌNH PHÂN TÍCH 11

2.4.1 Chi phí: 11

2.4.2 Giá thành: 11

2.4.3 Doanh thu: 11

2.4.4 Lợi nhuận: 12

2.4.5 Tỷ suất lợi nhuận: 12

2.5 CÁC THÀNH PHẦN THAM GIA VÀO QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ 12

2.5.1 Hộ chăn nuôi: 12

2.5.2 Thương lái: 12

2.5.3 Lò mổ: 13

2.5.4 Bán lẻ: 13

4.3 BÁN LẺ 33

3.2.1 Địa điểm: 14

3.2.2 Thời gian: 14

3.2.3 Phương pháp thu thập số liệu: 14

3.2.4 Phương pháp xử lý: 14

3.2.5 Các chỉ tiêu phân tích: 15

CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ THẢO LUẬN 16

4.1 NGƯỜI CHĂN NUÔI 16

4.1.1 Tình hình chung của người chăn nuôi: 16

4.1.2 Chi phí sản xuất 1 kg heo giống: 19

4.1.3 Chi phí chăn nuôi từ lúc nuôi đến lúc xuất chuồng : 20

4.1.4 Hiệu quả kinh tế của các hộ chăn nuôi: 21

4.1.5 Hiệu quả kinh tế theo từng loại hình chăn nuôi: 25

4.2 THƯƠNG LÁI 27

4.2.1 Tổng quan về thương lái: 27

4.2.2 Hiệu quả kinh tế của thương lái: 28

4.4 SO SÁNH HIỆU QUẢ KINH TẾ GIỮA CÁC CÔNG ĐOẠN 37

CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN - ĐỀ NGHỊ 39

5.1 KẾT LUẬN 39

5.2 ĐỀ NGHỊ 40

TÀI LIỆU THAM KHẢO 41

PHỤ LỤC 42

Bảng 13 Chi phí thu mua và giết mổ cho một con heo

30 Bảng 2 Diện tích các loại cây trồng 6

Bảng 3 Năng suất và sản lượng lúa 7

Bảng 4 Tình hình chăn nuôi tại vùng khảo sát 16

Bảng 5 Chi phí sản xuất 1kg heo giống 19

Bảng 6 Chi phí sản xuất 1 kg heo hơi 20

Bảng 7 Lợi nhuận của các người chăn nuôi heo 23

Bảng 8 Tỉ lệ các hộ chăn nuôi lời, lỗ ở vùng khảo sát 24

Bảng 9 Chi phí chăn nuôi theo từng loại hình 25

Bảng 10 Tỉ lệ các hộ chăn nuôi lời, lỗ theo từng loại hình chăn nuôi 27

Bảng 11 Cách thức tìm nguồn heo 28

Bảng 12 Giá mua và số lượng heo mua hằng ngày 29

Bảng 14 Tỉ lệ móc hàm và lợi nhuận của thương lái 32

Bảng 15 Các chi phí của bán lẻ 34

Bảng16 Giá cả mua vào và bán ra của bán lẻ 35

Bảng 17 Lợi nhuận/con heo của bán lẻ 36

Bảng 18 Giá trị gia tăng bình quân/con cho chuỗi ngành hàng 37

Bảng 19 Thu nhập bình quân hằng ngày của từng công đoạn 38

Biểu đồ 1: Các giống heo nuôi 17

Biểu đồ 2: Nguồn heo con giống 18

Biểu đồ 3: Tỉ trọng các loại chi phí cho một heo thịt 21

Biểu đồ 4: Giá bán heo hơi và heo giống tại các vùng khảo sát 22

Biểu đồ 5: Doanh thu của người chăn nuôi 23

Biểu đồ 6: Chi phí và lợi nhuận của các loại hình chăn nuôi 26

Biểu đồ 7: Lý do chọn nghề thương lái (%) 27

Biểu đồ 8: Sản lượng heo thịt hằng ngày 29

Biểu đồ 9: Tỉ trọng các chi phí giết mổ 31

Biểu đồ 10: Lợi nhuận các thương lái 32

Biểu đồ 11: Tỉ trọng các chi phí của bán lẻ 34

Biểu đồ 12: Tỉ trọng lợi nhuận từng công đoạn/ngày 38

người chăn nuôi

và kinh doanh nâng cao hiệu quả sản xuất, chúng tôi tiến hành thực hiện đề

kinh tế của các công đoạn chăn nuôi, giết mổ và phân phối sản phẩm thịt

Tháp”

Đề tài được thực hiện tại tỉnh Đồng Tháp, thông qua việc khảo sát các

hộ chăn nuôi, thương lái và những người bán lẻ tại các huyện, thị của tỉnhĐồng Tháp

Qua phân tích ta thấy rằng chi phí thức ăn chiếm tỉ trọng cao nhấtchiếm 72,73 %, kế đến là chi phí con giống, chiếm tỉ trọng 23,44% Đây là hailoại chi phí được xem là các yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận củangười chăn nuôi

Qua kết quả khảo sát ta thấy rằng, người chăn nuôi hiện nay có lợinhuận rất thấp, bình quân đạt 1.800 đồng/kg Trong khi đó, công việc củathương lái đơn giản hơn nhiều nhưng lại có lợi nhuận cao hơn, bình quân đạt3.500 đồng/kg Người bán lẻ là thành phần có lợi nhuận cao nhất trong chuỗingành hàng, bình quân đạt 3.900 đồng/kg

Với giá cả thức ăn tăng cao như hiện nay thì người chăn nuôi hoàntoàn không có lời, thậm chí còn bị lỗ khi tính cả chi phí công lao động Điềunày, chứng tỏ người chăn nuôi có mức lời chủ yếu là lấy công làm lời

quá trình sản xuất là dịch bệnh, giá cả thức ăn tăng cao Nhưng vấn đề bất cập nhất

CHƯƠNG 1 ĐẶT VẤN ĐỀ



Từ khi tiến hành cuộc đổi mới đến nay, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu tolớn về phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là việc phát triển nông nghiệp và nông thôn,góp phần thúc đẩy sản xuất ra nhiều nông sản hàng hoá, một số lượng đáng kể đượcsản xuất từ nghề chăn nuôi heo

Ở Việt Nam, thịt heo chiếm 70 % tổng số lượng các loại thịt tiêu thụ hàng ngày trên thị trường Do nhu cầu tiêu dùng ở đồng bằng sông Cửu Long nói chung,

ở Đồng Tháp nói riêng cộng với sức mua ngày càng tăng, đã giúp cho ngành sản xuất này ngày càng phát triển không ngừng trong thời gian qua Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi cho việc chăn nuôi heo như điều kiện tự nhiên, sự cần cù lao động của người chăn nuôi… những khó khăn mà người dân đang gặp phải trong

là giá cả đầu ra và thị trường tiêu thụ của sản phẩm heo Giá cả của heo giống và heohơi thường xuyên không ổn định, tăng giảm bất thường làm cho nhiều hộ sản xuấtkhông có lợi nhuận

Cùng với những khó khăn trên, thì thách thức hàng đầu đặt ra đối với hoạt động sản xuất kinh doanh sản phẩm heo hiện nay là hệ thống thị trường tiêu thụ sản phẩm Giải quyết được vấn đề tiêu thụ sản phẩm sẽ góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển đàn heo, phát triển chăn nuôi cũng như phát triển nông nghiệp ở Đồng Tháp nói riêng và đồng sông Cửu Long nói chung Từ đó góp phần tăng thu nhập người dân và giải quyết việc làm cho người lao động ở nông thôn

Nhằm mục đích đánh giá thực trạng và đề ra những khuyến cáo hợp lý giúp người chăn nuôi và kinh doanh nâng cao hiệu quả sản xuất chăn nuôi, được sự phân công của Bộ môn Di Truyền Giống Nông Nghiệp - Khoa Nông Nghiệp và SHƯD -Trường Đại học Cần Thơ, tôi thực hiện đề tài: “Hiệu quả kinh tế của cáccông

đoạn chăn nuôi, giết mổ và phân phối sản phẩm thịt heo tại tỉnh ĐồngTháp”

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN



2.1 TỔNG QUAN ĐỊA BÀN KHẢO SÁT

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

Đồng Tháp là tỉnh thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long, có diện tích tựnhiên là 3246,1 km2 Vị trí địa lý từ 10o07’ - 10o58’ vĩ độ Bắc đến 105o12’ - 105o56’ độkinh Đông:

+ Phía Bắc giáp tỉnh PrâyVeng (Campuchia)

+ Phía Nam giáp tỉnh Vĩnh Long - thành phố Cần Thơ +

Phía Đông giáp tỉnh Long An - Tiền Giang

+ Phía Tây giáp tỉnh An Giang

Khí hậu: Đồng Tháp nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới, có hai mùa rõ rệt

trong năm là mùa khô và mùa mưa:

Mùa khô kéo dài từ tháng 12 đến tháng 4 năm sau:

+ Gió mùa Đông Bắc

+ Nhiệt độ bình các tháng từ 30 - 32 oC

+ Có số giờ nắng trong năm cao vào các tháng 1, 2, 3

+ Giờ nắng bình là 6,8 giờ/ngày, thuận lợi cho việc thu hoạch và bảo quản lúa.Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 11: +

Gió mùa Tây Nam

học, 1.433 giáo viên và 35.836 học sinh đối với giáo dục mẫu giáo Có 470 trường

2.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội

Đồng Tháp là tỉnh có nền nông nghiệp đang phát triển mạnh mẽ và là một trong những vựa lúa lớn nhất cả nước Với điều kiện khí hậu nhiệt đới, nắng nhiều,

ổn định, ấm quanh năm thích hợp cho cây trồng, vật nuôi sinh trưởng và phát triển, tạo điều kiện cho việc phát triển nông, lâm nghiệp và nuôi trồng thuỷ sản, đặc biệt

là sản xuất nông nghiệp Tốc độ tăng trưởng kinh tế ở Đồng Tháp là 13,48 % (năm 2005) Trong đó, giá trị sản xuất công nghiệp năm 2005 đạt 2.085,2 tỷ đồng, tăng 27,2 % so với năm 2004 (năm 2004 đạt 1.638,9 tỷ đồng) Giá trị sản xuất nông nghiệp năm 2005 đạt 5.397,4 tỷ đồng, tăng 8,5 % so với năm 2004 (năm 2004 đạt 4.975,9 tỷ đồng)

Dân số Đồng Tháp năm 2005 là 1.650.500 người, tăng 0,9 % so với năm

2004 (năm 2004 có 1.639.400 người) Trong đó, khu vực nông thôn chiếm 84,88 %(năm 2005), giảm 0,11 % so với năm 2004 (năm 2004 chiếm 84,99 %)

Về lao động: toàn tỉnh có 34.200 người lao động trong khu vực nhà nước, tăng2,1 % so với năm 2004 (năm 2004 là 33.500 người)

Về giáo dục: đến cuối năm 2005, Đồng Tháp có 131 trường học, 1.363 lớp

học, 9.478 lớp học, 14.074 giáo viên và 229.399 học sinh đối với giáo dục phổ

thông

Y tế:

Về cơ sở gồm các bệnh viện, các tâm y tế huyện, các nhà bảo sanh, cácphòng khám đa khoa khu vực, các trạm y tế xã, phường và giường bệnh Năm 2005,toàn tỉnh có 13 bệnh viện, 9 phòng khám đa khoa khu vực, 1 bệnh viện điều dưỡng và

143 trạm y tế xã phường, với 2.518 giường bệnh, tăng 3,3 % so với năm 2004 (năm

2004 có 2.438 giường bệnh)

Về cán bộ y tế gồm các bác sĩ, y sĩ, y tá, hộ sanh và các dược sĩ đại học,học và dược tá Trong đó, năm 2005 tỉnh Đồng Tháp có 629 bác sĩ, giảm 11,8 % so vớinăm 2004 (năm 2004 có 713 người) Số dược sĩ đại học là 187 người, tăng 81,55 % sovới năm 2004 (năm 2004 có 103 người)

Bảng 1 cho thấy, đàn gia súc, gia cầm đều có xu hướng tăng (trừ đàn trâu có

xu hướng giảm mạnh) Đàn trâu năm 2005 là 1.300 con, giảm 100 con so với năm

2004 Sự giảm sút này là do sự cơ giới hoá trong nông nghiệp nên việc nuôi trâu để

cày kéo không còn phổ biến nữa Khác với đàn trâu, đàn bò lại có xu hướng tăngnhanh, năm 2005 có 28.100 con bò, tăng 8.700 con so năm 2004

Bên cạnh đó, đàn heo cũng có sự gia tăng đáng kể Năm 2005 có 317.300 con heo, tăng tới 13.300 con so với năm 2004 (năm 2004 có 304.000 con) Riêng đàn gia cầm do dịch cúm đã làm ảnh hưởng lớn đến quy mô đàn Năm 2005 có

3.100.000 con, tăng 14.000 con so với năm 2004

Tình hình sản xuất của ngành trồng trọt

Diện tích các loại cây trồng

Diện tích các loại cây trồng ở tỉnh Đồng Tháp được thể hiện ở bảng 2 như

sau:

Bảng 2 Diện tích các loại cây trồng

được canh tác nhiều hơn so với màu vụ Đông Xuân Diện tích đất trồng lúa vào mùa

vụ Hè thu năm 2005 là 264.400 ha, tăng 13.900 ha so với năm 2004 (năm 2004 là

250.500 ha) Cùng với cây lúa thì diện tích đất dùng để canh tác đối với cây ngôcũng có xu hướng tăng Năm 2005, diện tích trồng ngô là 5.600 ha, tăng 900 ha so vớinăm 2004 (năm 2004 là 4.700 ha)

Diện tích đất trồng khoai lang và mía ở Đồng Tháp có xu hướng giảm Diệntích đất trồng khoai lang năm 2005 là 400 ha, giảm 100 ha so với năm 2004 Còndiện tích trồng mía năm 2005 là 100 ha, giảm 100 ha so với năm 2004 (năm 2004 là

200 ha) Trong khi đó, diện tích đất trồng lạc tương đối ổn định

Năng suất và sản lượng lúa

Năng suất và sản lượng lúa ở tỉnh Đồng Tháp được thể hiện ở bảng 3 như sau:

Bảng 3 Năng suất và sản lượng lúa

Những thuận lợi và khó khăn trong sản xuất nông nghiệp

Thuận lợi + Đất đai phì nhiêu và rộng lớn

+ Điều kiện khí hậu thuận lợi

+ Người dân cần cù lao động, chịu khó, ham học hỏi

Khó khăn + Trình độ dân trí thấp nên khả năng tiếp nhận khoa học kỹ thuật cònhạn chế

+ Vốn đầu tư sản xuất nông nghiệp còn thấp

+ Cơ sở hạ tầng còn kém, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa +Trình độ sản xuất còn rất thấp và lạc hậu

+ Thiếu thông tin thị trường nên việc sản xuất mang tính tự phát

nông nghiệp do một số đặc thù của nó Theo Krider (1971):

2.2 ĐẶC ĐIỂM CỦA CHĂN NUÔI HEO

2.2.1 Đặc điểm cơ bản của loài heo

Heo là loài gia súc đa thai, đẻ từ 8 - 14 con/lứa Heo mang thai 114 - 116ngày Nuôi con 45 ngày , một năm đẻ 2 lứa, heo con cai sữa sau 45 ngày tuổi, heo con

bú sữa mẹ sau 8 ngày trọng lượng tăng gấp hai lần

Heo có khả năng sử dụng nhiều loại thức ăn thô xanh, phụ phế phẩm công nông nghiệp và thực phẩm chế biến Heo trưởng thành có sức chịu đựng lạnh Do thuần hoá lâu đời heo được chuyên môn hoá thịt nên các bộ phận trong cơ thể bị mất cân đối Do phổi kém phát triển nên vào lúc thời tiết quá nóng, heo dễ bị cảm nóng., thường sút sức nhiều và lâu lấy lại sức Heo là loài vật hay sợ sệt, phản ứng rất nhanh khi thay đổi môi trường sống khác Heo mới thả vào chuồng thường ăn kém đi, không chịu nghỉ ngơi, ngủ không yên, do đó nhịp độ sinh trưởng chậm lại

2.2.2 Đặc điểm của ngành chăn nuôi heo

Chăn nuôi heo là một trong những ngành sản xuất quan trọng trong hệ thống

Heo cung cấp cho thị trường thức ăn, lao động và cả lợi nhuận:

+ Nguyên tắc chủ yếu là heo có thể đổi các nguồn thức ăn, phụ phẩm thành thựcphẩm có chất lượng cao cho con người

+ Tạo ra những công ăn việc làm cho người dân, nhất là lúc mùa vụ đã thuhoạch xong

+ Mức lợi nhuận có thể tuỳ thuộc vào nhiều yếu tố Tuy nhiên, khi heo pháttriển tốt thì khả năng thu lợi nhuận cao

Heo ảnh hưởng trực tiếp đến giá thị trường của bắp, hoặc các thức ăn khác vìmức sử dụng trong khẩu phần của heo luôn luôn hiện diện ở tỉ lệ lớn Nhờ đó thúc đẩyngành sản xuất phát triển hơn

Heo có thể sử dụng, đúng hơn là tận dụng các thức ăn không tiêu thụ được trênthị trường cho người tiêu dùng Ngoài ra còn có thể cho heo ăn các phụ phẩm từ côngnghiệp chế biến, hoặc các chất thải từ các nhà máy giết mổ gia súc…

Heo giúp gia tăng, thúc đẩy hiệu quả của các ngành khác như công nghiệpchăn nuôi bò sữa, chế biến sữa Do việc sử dụng hữu hiệu sữa gạn kem trong khẩuphần của heo con và qua đó tác động gia tăng sản xuất thức ăn cho bò…

Heo có thể duy trì sự phì nhiêu của đất khi sử dụng các chất thải từ heo để bóncho cây trồng

2.2.3 Đặc điểm kinh tế kỹ thuật

Để tồn tại và phát triển, heo luôn cần một lượng thức ăn tối thiểu cần thiết vàthường xuyên Do đó, bên cạnh việc đầu tư cơ bản cho đàn vật nuôi đồng thời phảiphần đầu tư thường xuyên để duy trì phát triển đàn vật nuôi này

Có các phương thức chăn nuôi sau: một là, chăn nuôi theo phương thức tự nhiên, dựa vào nguồn thức ăn sẵn có, mức độ đầu tư thấp, phương thức này chỉ tồn tại trong điều kiện tự nhiên còn phong phú Hai là chăn nuôi công nghiệp, là tối đa hoá khả năng tiếp nhận thức ăn, giảm tối thiểu quá trình vận động, nhằm tiết kiệm hao phí năng lượng, tăng khối lượng và tăng năng suất sản phẩm Thức ăn là loại chế biến sẵn theo phương thức công nghiệp, có sử dụng các kích thích tố tăng trưởng để được năng suất sản phẩm cao nhất với chu kỳ chăn nuôi ngắn nhất

Đây là ngành sản xuất ra nhiều sản phẩm Do vậy, tuỳ theo mục đích sản xuất mà lựa chọn phương hướng đầu tư, quy trình, phương thức chăn nuôi cho phù

2.2.4 Ý nghĩa kinh tế của phát triển chăn nuôi heo

Chăn nuôi là ngành cung cấp nguyên vật liệu cho ngành công nghiệp chế biếnthực phẩm, là ngành có vai trò quan trọng trong việc cung cấp các sản phẩm đặc sảntươi sống Trong nông nghiệp, chăn nuôi và trồng trọt có mối quan hệ mật thiết vớinhau Chăn nuôi cung cấp cho ngành trồng trọt nguồn phân bón hữu cơ quan trọng.Vai trò của chăn nuôi heo nói chung ngày càng tăng một cách tuyệt đối về số lượng vàchất lượng

quả Ngày nay, bình quân 3 -3,2 kg thức ăn hỗn hợp có thể cho 1kg tăng trọng trong

2.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT HEO

2.3.1 Thức ăn

Trong chăn nuôi gia súc nói chung thức ăn là một yếu tố rất quan trọng Thức ăn chiếm tới 70-75% giá thành sản phẩm nuôi heo vì thế thức ăn có chất lượng và tiết kiệm được sẽ là nguồn quan trọng trong giá thành chăn nuôi Heo là một loại ăn tạp nên có thể tiêu hoá tất cả các loại thức ăn có nguồn gốc thực vật và động vật Như vậy không có nghĩa là heo không thể tăng trọng nhanh được nếu chỉ toàn ăn chất bột đường hoặc rau xanh Muốn heo tăng trưởng nhanh thì phải cung cấp cho nó đủ những chất cần thiết Thức ăn có nguồn gốc từ động vật, thực vật, vi sinh vật, công nghệ hoá học và một số khoáng chất…những sản phẩm này cung cấp các dinh dưỡng cần thiết cho con vật nuôi có thể ăn được để sống, sinh trưởng, phát triển , sinh sản và sản xuất một cách bình thường trong thời gian dài Thức ăn chỉ có thể sử dụng hữu hiệu khi các chất dinh dưỡng trong nó là cân đối để thoả mãn nhu cầu chuyên biệt của từng loại heo

Với cách nuôi cổ truyền chỉ dùng tấm (hoặc gạo), cám trộn với thân chuối, rau xanh cho heo ăn thì khối lượng thức ăn lớn, thời gian nuôi dài và không có hiệu

thời gian nuôi thịt Thực phẩm hỗn hợp giúp thoả mãn mức cao nhất nhu cầu dinh

dưỡng của heo để sản xuất ra một khối lượng sản phẩm nhiều nhất mà giá thành sảnphẩm lại hạ

2.3.2 Giống

Con giống cũng ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất của heo, có rất nhiều loạigiống: giống địa phương, giống ngoại, giống lai,… Người chăn nuôi phải biết nhiềugiống để có thể lựa chọn con giống tốt phù hợp với đặc điểm chăn nuôi của mình, bêncạnh đó là điều kiện khí hậu nơi chăn nuôi, nhu cầu của người tiêu dùng … nhằm nângcao năng suất vật nuôi cũng như thoả mãn về mặt kinh tế

2.3.3 Thuốc thú y

Trong quá trình chăn nuôi, các hộ thường cho heo ăn các loại thuốc tăngtrọng như: thuốc cung cấp vitamin A,B, C, … các loại thuốc khác nhằm kích thích tăngtrưởng và cung cấp đầy đủ chất cho cơ thể heo ngoài các loại thức ăn trên Do đó, đâycũng là nhân tố ảnh hưởng đến năng suất của heo

với người chăn nuôi, bao gồm các chi phí như chi phí giống, chi phí thức ăn, chi phí

Ngày nay, các loại dịch bệnh ngày càng đa dạng và phông phú, nếu chỉ điều trịtheo cách thông thường như trước kia thì heo không thể hết bệnh hoặc hết nhưng vớithời gian lâu gây sụt quí và năng suất của heo Các hộ chăn nuôi cũng ngày càng nhậnthức được điều này Chính vì vậy mà các dịch vụ thú y tư nhân cũng như nhà nướcngày càng phát triển đặc biệt là ở vùng nông thôn

2.3.4 Cách và thời gian chăm sóc

Việc chăm sóc heo cũng ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất của heo Cóchăm sóc thường xuyên thì ta mới phát hiện bệnh của heo để điều trị sớm Yêu cầuchăm sóc đối với từng loại heo là khác nhau nhưng nhìn chung đều phải quan tâm đếndinh dưỡng, môi trường, chuồng trại, sức khoẻ của heo

2.4 MỘT SỐ CHỈ TIÊU LIÊN QUAN ĐẾN QUÁ TRÌNH PHÂN TÍCH

2.4.1 Chi phí

Chi phí sản xuất là tất cả các chi phí bỏ ra để thu được sản phẩm heo Đối

điện nước, chi phí thú y, chi phí phối giống… Đối với thương lái, các chi phí gồm

có: vận chuyển , thu mua, chi phí lò mổ, chi phí kiểm dịch thú y… Đối với người bán lẻ, các chi phí bao gồm: chi phí vận chuyển, thu mua, thuê lao động, thuế, hoa chi …

2.4.2 Giá thành

Giá thành sản phẩm heo là biểu hiện bằng tiền toàn bộ về hao phí lao độngsống và lao động vật hoá được tính trên một con heo từ lúc mua đến lúc xẻ thịt bán racác loại thịt

2.4.3 Doanh thu

Doanh thu là toàn bộ số tiền sẽ thu được do tiêu thụ sản phẩm tức là tất cả số tiền

mà nông hộ nhận được khi bán sản phẩm Doanh thu là giá trị thành tiền từ sản lượngsản phẩm với đơn giá sản phẩm

Doanh thu = Số lượng x Đơn giá

2.4.4 Lợi nhuận

Lợi nhuận là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh kết quả cuối cùng của hoạt động sản xuấtnên nó có rất nhiều nhân tố ảnh hưởng đến nó bao gồm cả nhân tố chủ quan và kháchquan Lợi nhuận là phần chênh lệch giữa doanh thu và chi phí bỏ ra

Lợi nhuận = doanh thu - tổng chi phí

2.4.5 Tỷ suất lợi nhuận

Tỷ suất lợi nhuận là tỷ số nhằm đánh giá về hiệu quả lợi nhuận của chi phí đầu

tư Nó được xác định bởi phần trăm lợi nhuận so với chi phí sản xuất Tỷ suất lợinhuận cho ta biết một đồng chi phí đầu tư vào sản xuất thì thu được bao nhiêu đồnglợi nhuận

Tỷ suất lợi nhuận (%) = (Lợi nhuận / Tổng chi phí) x 100

2.5 CÁC THÀNH PHẦN THAM GIA VÀO QUÁ TRÌNH SẢN XUẤT VÀTIÊU THỤ

2.5.1 Hộ chăn nuôi

Với heo con giống được mua hoặc tự để heo con tại nhà, tận dụng phế phẩm gia đình, mua thêm các loại thức ăn hỗn hợp và bỏ thời gian chăm sóc, nuôi heo đến một trọng lượng nhất định sau đó bán cho thương lái hoặc các đối tượng khác

2.5.2 Thương lái

Thương lái là những người kinh doanh heo bằng cách thu mua heo hơi ở các nông hộ từ khắp nơi mang đến lò mổ tập Ngày nay, các thương lái không cần phải đi khắp nơi để tìm nguồn hàng mà họ chỉ mua những nơi quen biết Heo ở các nông hộ khi đạt được trọng lượng nhất định thì họ mới gọi trực tiếp cho thương lái đến xem và bắt Sau khi bắt heo hơi về, giết mổ, xẻ thịt, sau đó đem bán cho những người bán lẻ

2.5.3 Lò mổ

Hiện nay, đa số các thương lái đều tự giết mổ heo của mình nên lò mổ hoạtđộng chủ yếu là dịch vụ cho các thương lái thuê mướn chỗ giết mổ và kiểm dịch thuêcho các thương lái

2.5.4 Bán lẻ

Sau khi thương lái mua heo từ nông hộ mang đến lò giết mổ thành thịt móc hàm

và bán lại cho người bán lẻ dưới hình thức nguyên con hoặc xẻ thịt bán theo từng loại.Người bán lẻ là những người kinh doanh sản phẩm thịt sau khi giết mổ bằng cách địnhgiá cho các loại thịt và bán ra thị trường tiêu thụ

Đề tài thực hiện tại tỉnh Đồng Tháp, với các số liệu được phỏng vấn trực tiếp

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG TIỆN VÀ PHƯƠNG PHÁP

- Thời gian điều tra trực tiếp ở địa bàn khảo sát từ 15/9/2006 đến 31/11/2006

- Thời gian xử lý số liệu và viết luận văn từ 1/12/2006 đến 10/1/2007

3.2.3 Phương pháp thu thập số liệu

- Số liệu sơ cấp: thu thập được bằng phương pháp phỏng vấn trực tiếp 28 hộchăn nuôi heo, 14 thương lái và 10 quầy bán lẻ sản phẩm thịt heo

- Số liệu thứ cấp: được thu thập thông qua các thông tin từ sách báo, tạp chí cóliên quan, mạng internet

3.2.4 Phương pháp xử lý

Các số liệu thu thập được nhập vào máy và xử lý bằng chương trình phần mềm

vi tính Excel

3.2.5 Các chỉ tiêu phân tích

Hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi

Hiệu quả kinh tế của thương lái

Hiệu quả kinh tế của người bán lẻ

CHƯƠNG 4 KẾT QUẢ THẢO LUẬN



4.1 NGƯỜI CHĂN NUÔI

4.1.1 Tình hình chung của người chăn nuôi

Kết quả khảo sát ở các vùng cho thấy, đa phần người chăn nuôi nuôi heo đều thông qua sách báo hoặc kinh nghiệm bản thân chứ không tham gia vào các lớp tập huấn chăn nuôi nào do phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn tổ chức (chiếm

75 %) Chỉ có 17,86 % số hộ chăn nuôi đã từng tham dự vào các chương trình tập huấn chăn nuôi Còn lại là các cán bộ thú y ở địa phương Những cán bộ này đã trải qua một khoá học chuyên nghiệp tại các trường học, đại học chuyên nghiệp, chiếm 7,14 % (phụ lục 4)

Bảng 4 Tình hình chăn nuôi tại vùng khảo sát

TL xuất chuồng kg/con 96,3 96,7 86,7 96,7 94,1

Ghi chú: CL: Thị xã Cao Lãnh TM: Huyện Tháp Mười

SĐ: Thị xã Sa Đéc HN: Huyện Hồng Ngự TL: Trọng lượng

Qua kết quả khảo sát ở bảng 4 cho thấy mức nuôi cao nhất là 200 con/hộ,mức nuôi thấp nhất là 2 con/hộ Số lứa nuôi bình quân là 2,7 lứa/năm, chu kì một lứatheo hộ chăn nuôi là 4,5 tháng Trọng lượng heo con giống nhập chuồng bình quân là18,7 kg/con Trọng lượng heo hơi xuất chuồng bình quân là 94,1 kg/con So với trướcđây chu kì chăn nuôi đã được rút ngắn hơn nhiều Từ đó thấy được ngành chăn nuôihiện nay ngày càng được chú trọng và phát triển theo hướng có lợi cho người chănnuôi Về phương thức chăn nuôi thì hầu hết người chăn nuôi sử dụng chuồng trại,không nuôi thả lan (phụ lục 5)

Nguồn nước sử dụng cho chăn nuôi thì phần lớn các hộ chăn nuôi đều sửdụng nước giếng Do nước máy hiện nay quá đắt nên hầu như không có ai sử dụngnước máy cho chăn nuôi Trong quá trình chăn nuôi, nước thải phần lớn được thải rakênh mương, sông (chiếm 78,58 %), kế đến là thả vào các hầm cá nuôi (chiếm 21,42

%) (phụ lục 6) Như vậy có thể thấy được rằng, phương thức chăn nuôi của ngườichăn nuôi ở địa bàn khảo sát hầu như còn mang tính truyền thống không mang tính

kỹ thuật lắm trong quá trình chăn nuôi

Ngày nay, người chăn nuôi đã nhận thức giống nuôi góp phần tăng trưởng vậtnuôi, do đó đa số người chăn nuôi chọn giống mau lớn Với thời gian nuôi khoảng4,5 tháng heo đã đạt được trọng lượng mà người nuôi mong muốn thay vì trước đây là7- 8 tháng, thời gian nuôi kéo dài chẳng những làm cho lợi nhuận của họ giảm mà cònlàm cho họ bị lỗ Vì vậy yếu tố con giống là rất quan trọng và nó quyết định lợi nhuận

mà người chăn nuôi có được

Biểu đồ 1: Các giống heo nuôi

Qua biểu đồ 1 ta thấy, người chăn nuôi chú trọng vào việc rút ngắn thời giannuôi, do đó đa số người chăn nuôi chọn giống heo nuôi là giống heo lai (chiếm82,14 %) Nguyên nhân là do giống heo này dễ nuôi, năng suất cao, giá heo congiống tương đối rẽ Còn giống heo ngoại tuy cho năng suất cao nhưng do khônghiểu biết kỹ thuật nuôi, giá thành heo con giống khá đắt và nơi cung cấp giốngthường xa nên người chăn nuôi ít chọn giống này

tính và phẩm chất của con giống Một số hộ chăn nuôi khác thì lấy con giống từ heo

Một yếu tố không kém phần quan trọng là nguồn cung cấp con giống Qua biểu đồ 2, ta thấy phần lớn các hộ chăn nuôi đều mua heo con giống từ các hộ chăn nuôi khác ở cùng địa phương (chiếm 50%), mua như thế họ có thể biết được đặc

nái ở nhà (chiếm 46,43%), như thế họ có thể dễ dàng chăm sóc và kiểm soát được con giống, đem lại lợi nhuận hơn Các hộ chăn nuôi thường ít mua heo con giống từ nơi khác bởi vì họ không thể nắm được đặc điểm của con giống, đồng thời nếu mua con giống ở nơi khác thì phải tốn một khoản chi phí, do đó đem lại lợi nhuận không cao

Qua kết quả tính toán ở bảng 5, cho thấy rằng chi phí thức ăn là chi phí cao

4.1.2 Chi phí sản xuất 1 kg heo giống

Đối với các hộ chăn nuôi, để sản xuất 1 kg heo giống bao gồm các khoản chi phínhư: chi phí thức ăn, chi phí thú y, chi phí phối giống, chi phí điện, nước Các chi phítrên được thể hiện qua bảng 5:

Bảng 5 Chi phí sản xuất 1kg heo giống

do số con/ổ là tương đối cao (bình quân là 11 con/lứa) nên chi phí sản xuất ra 1 kg heo giống thấp hơn so với thị xã Cao Lãnh Từ kết quả trên cho thấy, chi phí để sản xuất ra 1kg heo giống phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như: thức ăn, số con/lứa, trọng lượng heo con giống Trong đó, yếu tố thức ăn là yếu tố quyết định đến giá heo hơi trên thị trường.Vì vậy các hộ chăn nuôi cần tận dụng nguồn thức ăn sẵn có để giảm

chi phí sản xuất Tóm lại, chi phí bình quân để sản xuất ra 1 kg heo giống là 11.800 đồng

4.1.3 Chi phí chăn nuôi từ lúc nuôi đến lúc xuất chuồng

Thông thường người chăn nuôi mua con giống với trọng lượng khoảng 20kg/con, sau một thời gian nuôi khi heo đạt được trọng lượng như mong muốn thì bán

Để có được sản phẩm như vậy thì người chăn nuôi phải tốn các khoản chi phí baogồm: chi phí con giống, chi phí thức ăn, chi phí thú y, … Các khoản chi phí đó được thể

rõ ở bảng sau:

Bảng 6 Chi phí sản xuất 1 kg heo hơi

ĐVT: 1000 đồngĐịa phương Giống Thức ăn Thú y Điện TL(kg) Tổng CP CP/kg

do lượng thức ăn hằng ngày mỗi nơi là khác nhau Điều đó cho thấy giá thức ăn và lượng ăn hằng ngày là các yếu tố quyết định nhất, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người chăn nuôi Một loại chi phí khác cũng khá cao đó là chi phí con giống, bình quân là 279.600 đồng/con, có giá trị cao nhất là 337.000 đồng/con, có giá trị thấp nhất là 225.100 đồng/con Các hộ chăn nuôi thường ít tạo giống để nuôi mà khi cần họ đi mua heo giống về nuôi nên giá heo giống cũng thay đổi khi giá heo trên thị trường thay đổi Trong thời gian qua giá cả con giống tăng giảm bất thường, đã gây khó khăn cho người chăn nuôi trong việc tìm nguồn mua con giống

Cũng từ bảng 6, ta thấy rằng trọng lượng xuất chuồng cũng ảnh hưởng đến chiphí sản xuất ra 1 kg heo hơi Trọng lượng của heo xuất chuồng càng lớn thì chi phí sảnxuất ra 1 kg heo càng nhiều và ngược lại Điều đó cho thấy cùng với chi phí thức ăn vàchi phí con giống, trọng lượng xuất chuồng cũng là yếu tố ảnh hưởng đến lợi nhuậncủa người chăn nuôi Tóm lại, để sản xuất ra 1 kg heo hơi thì người chăn nuôi phải tốnkhoản chi phí bình quân là 12.300 đồng

Biểu đồ 3: Tỉ trọng các loại chi phí cho một heo thịt

Biểu đồ 3 cho thấy rằng chi phí thức ăn chiếm tỉ trọng cao nhất (chiếm 72,73 %)một phần là do trong thời gian qua giá cả thức ăn thường rất đắt, điều này ảnh hưởngkhông nhỏ đến lợi nhuận của người chăn nuôi Kế đến là chi phí con giống, chiếm tỉtrọng 23,44 % Đây là hai loại chi phí được xem là các yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đếnlợi nhuận của người chăn nuôi

4.1.4 Hiệu quả kinh tế của các hộ chăn

nuôi

Giá heo con giống và heo hơi

Theo kết quả khảo sát ở các vùng, giá bán heo con giống bình quân là 21.500 đồng/kg, giá bán heo hơi bình quân là 14.100 đồng/kg (phụ lục 7) Từ biểu đồ 4, cho thấy rằng giá bán heo giống ở mỗi vùng có sự sai lệch rất nhiều, giá bán heo con giống cao nhất là 25.000 đồng/kg (tại thị xã Sa Đéc), nguyên nhân là do giá heo hơi ở đây tăng cao (bình quân là 14.800 đồng/kg), thấy heo bán được giá cao từ đó người chăn nuôi tăng số đầu heo nuôi dẫn đến sản lượng heo con bán ra tăng nhiều làm cho giá heo giống cũng tăng Tuy nhiên, cùng thời điểm đó thì giá heo con giống tại huyện Tháp Mười lại có giá bán thấp nhất (bình quân là 18.000 đồng/kg)

25 Heo hơi

Đây là thời điểm mùa nước lũ bắt đầu kéo về nên diện tích chăn nuôi bị thu hẹp, làmcho người chăn nuôi giảm số đầu heo, dẫn đến lượng heo giống bán ra giảm, từ đó ảnhhưởng đến việc bán heo giống, người chăn nuôi sản xuất heo giống nhưng không cónguồn tiêu thụ.Vì thế họ buộc hạ giá thành của heo giống

Cũng từ biểu đồ 4 cho thấy giá bán heo biến động không nhiều Giá bán cao nhất, bình quân là 14.900 đồng/kg (tại huyện Hồng Ngự) Giá bán thấp nhất, bình quân là 12.900 đồng/kg (tại thị xã Cao Lãnh), nguyên nhân là do từ tháng 1 năm

2006 đến cuối tháng 10 năm 2006, không còn xảy ra dịch cúm gia cầm và thời điểm khảo sát là mùa nước cho nên sản phẩm từ gia cầm và tôm, cá đã thay thế một phần sản phẩm thịt heo trên thị trường, từ đó làm cho sản lượng heo giảm, dẫn đến giá của heo hơi bị tụt giảm Tuy nhiên, khi dịch cúm gia cầm bùng phát trở lại (tháng

11 năm 2006), thì giá heo hơi lại tăng lên kéo theo giá heo giống cũng tăng Qua đó, cho thấy giá bán heo giống cũng phụ thuộc vào giá heo hơi, giá bán heo hơi thì giá bán heo giống cao và ngược lại

3025

21,3

Heo giống21,7

20151050

12,9

CaoLãnh

Biểu đồ 4: Giá bán heo hơi và heo giống tại các vùng khảo sát

Doanh thu của người chăn nuôiDoanh thu chủ yếu của người chăn nuôi là việc bán con giống và bán heohơi

Đối với heo giống, doanh thu bình quân cao nhất là 462.000 đồng/con, doanh thu

1400,0 1242,31200,0

1000,0800,0

1440,81196,5

Heo giốngHeo thịt387,7

400,0200,00,0

Lãnh Đéc

347 ,4 405,8

Tháp HồngMười Ngự

Biểu đồ 5: Doanh thu của người chăn nuôi

Từ bảng 5 cho thấy doanh thu từ heo hơi và heo giống biến động không nhiều Đối với heo hơi, doanh thu bình quân cao nhất là 1.440.800 đồng/con, doanh thu bình quân thấp nhất là 1.196.500 đồng/con, bình là 1.325.200 đồng/con

bình thấp nhất là 347.000 đồng/con, bình là 400.900 đồng/con (phụ lục 8)

Doanh thu từ các nguồn heo này phụ thuộc vào trọng lượng của chúng và giá heo trênthị trường, vì thế mà nó có sự biến động không nhiều

Lợi nhuận của người chăn nuôi

Lợi nhuận của người chăn nuôi ở đây chủ yếu là lợi nhuận của các hộ chănnuôi heo thịt, vì đây là nguồn cung cấp sản phẩm thịt heo trên thị trường

Bảng 7 Lợi nhuận của các người chăn nuôi heo

ĐVT: 1000 đồng/kg Địa phương Chi phí Doanh thu Lợi nhuận

thống tương đối cao, mức lời ở đây chủ yếu là lấy công làm lời.

Qua kết quả phân tích ở bảng 6 cho thấy, bình quân chi phí cho một con heo hơi

từ ngày nuôi đến ngày xuất chuồng phải tốn chi phí là 12.300 đồng/kg, khi đó ngườichăn nuôi sẽ có lợi nhuận là 1.800 đồng/kg (chưa tính công lao động) Nếu xét về mặtkinh tế thì lợi nhuận cho người chăn nuôi còn thấp

Do thời gian nuôi một heo thịt kéo dài khoảng 4,5 tháng, thì heo đạt trọnglượng xuất chuồng bình là 94,1 kg, như vậy tổng lợi nhuận thu được là:

1.800 đồng/kg x 94,1 kg = 169.380 đồng Nếu tính theo từng ngày thì người chăn nuôi thu nhập được hay bỏ ống được

là:

169.380 đồng / 135 ngày (4,5 tháng) = 1254,7 đồng

Tổng chi phí trên là chưa tính đến công lao động nhà Chi phí công lao động

mà người chăn nuôi bỏ ra lớn hơn lợi nhuận mà họ đạt được Vì vậy nếu tính cả chi phí công lao động vào tổng chi phí thì lợi nhuận của người chăn nuôi sẽ rất thấp, thậm chí có thể bị lỗ Tuy nuôi heo không có lời nhiều nhưng lãi suất hằng tháng của chăn nuôi heo vẫn cao hơn lãi suất ngân hàng (0,7 %), lãi suất hàng tháng là 3,2

% Điều đó, chứng tỏ rằng, những hộ chăn nuôi này còn sản xuất theo kiểu truyền

Bảng 8 Tỉ lệ các hộ chăn nuôi lời, lỗ ở vùng khảo sát

Khi giá heo hơi giảm đến mức thấp, thì phần lớn các hộ chăn nuôi đều bị lỗ

Từ bảng 7, thấy rằng các hộ chăn nuôi tại thị xã Cao Lãnh đều bị lỗ khi giá bán heo hơi là 12.900 đồng/kg Tại đây có đến 25 % (bảng 8) hộ chăn nuôi bị lỗ, nguyên nhân một phần là do từ đầu năm 2006 dịch cúm gia cầm không còn xảy ra làm cho nhu cầu thị trường sản phẩm heo nơi đây giảm dẫn đến giá heo giảm, một phần là