Xóa án tích thực hiện tại cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tưpháp Sở Tư pháp: Việc thực hiện các thủ tục xóa án tích tại các cơ quan Tòa án không phải làcách duy nhất để có được loạ
Trang 1TRƯỜNG ĐÀO TẠO CÁN BỘ LÊ HỒNG PHONG THÀNH PHỐ HÀ NỘI LỚP BỒI DƯỠNG NGẠCH CHUYÊN VIÊN K3A - 2015
Sở Tư pháp thành phố Hà Nội (Biệt phái xuống phòng Lý lịch tư pháp từ tháng 3/2015)
Trang 2Hà Nội, tháng 11 năm 2015
Trang 3MỤC LỤC
MỤC LỤC i
DANH MỤC VIẾT TẮT 2
LỜI NGỎ ĐẦU 3
PHẦN I: MỞ ĐẦU 4
1.1 Lý do chọn đề tài 4
1.2 Mục tiêu của đề tài 7
1.3 Phương pháp nghiên cứu 7
1.4 Phạm vi nghiên cứu 7
1.5 Kết cấu của tiểu luận 8
PHẦN II NỘI DUNG 9
2.1 Mô tả tình huống 9
2.2 Xác định mục tiêu giải quyết tình huống 11
2.2.1 Căn cứ pháp lý để giải quyết tình huống xóa án tích ………11
2.2.2 Mục tiêu xử lý tình huống xóa án tích cho công dân 11
2.3 Phân tích nguyên nhân, hậu quả 12
2.3.1 Phân tích nguyên nhân 12
2.3.2 Phân tích hậu quả 13
2.4 Xây dựng, phân tích và lựa chọn phương án giải quyết tình huống 14
2.5 Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện phương án đã lựa chọn 17
PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 20
3.1 Kết luận 20
3.2 Kiến nghị 20
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 22
Trang 4DANH MỤC VIẾT TẮT
Trang 5LỜI CẢM ƠN
Đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy cô Trường Đàotạo cán bộ Lê Hồng Phong trong suốt quá trình giảng dạy chuyên viên cũng nhưhướng dẫn viết tiểu luận tình huống Nhờ sự nhiệt tình, tận tâm và hết sức tạođiều kiện, giúp đỡ cũng như truyền tải kiến thức tới tôi cùng toàn thể các họcviên lớp Bồi dưỡng ngạch Chuyên viên K3A – 2015, tôi đã hoàn thành khóa họcChuyên viên tại Truờng Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong
Ngoài ra, tôi cũng xin bày tỏ lòng cảm kích tới cô Nguyễn Thị Diệu Hà, giáoviên chủ nhiệm lớp Bồi dưỡng ngạch Chuyên viên K3A - 2015 Đồng thời, tôixin gửi lời cảm ơn tới các bạn cùng lớp đã đồng hành cùng tôi trong suốt quátrình học tập tại trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong thời gian qua
Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè luôn ủng hộ tôi trongquãng đường học tập, nghiên cứu
Do hạn chế về kiến thức, kinh nghiệm cho nên bài tiểu luận của tôi khôngthể tránh khỏi những thiếu sót Vì vậy, tôi mong nhận được sự bổ sung, góp ý vàthông cảm từ các thầy cô, và bạn đọc
Học viên,Đào Hoàng Yến
Trang 6PHẦN I: MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài
Xóa án tích là một chế định nhân đạo của Nhà nước ta, công nhận người bịkết án nếu đã được xóa án tích thì không bị coi là đã có án Kể từ thời điểm đượccác cơ quan nhà nước công nhận xóa án tích, thì họ bình đẳng như các công dânkhác Giấy tờ chứng minh việc xóa án tích là cơ sở pháp lý để họ hòa nhập vớicộng đồng, thực hiện các công việc như xin việc làm, kinh doanh, đi học
Theo quy định hiện nay, việc xóa án tích có thể thực hiện tại một trong các
cơ quan sau:
1.1.1 Xóa án tích thực hiện tại cơ quan Tòa án:
Thẩm quyền thực hiện việc xóa án tích là Tòa án đã xét xử sơ thẩm vụ ánhình sự
Thủ tục, hồ sơ xóa án tích công dân thực hiện theo hướng dẫn của Tòa án nơi
đã xét xử sơ thẩm vụ án hình sự của mình
Như vậy, theo quy định nêu trên, người có yêu cầu xóa án tích sẽ phải nộpđơn cùng hồ sơ tới Tòa án theo quy định để nhận được Giấy chứng nhận xóa ántích hoặc Quyết định xóa án tích tùy theo đối tượng và điều kiện
1.1.2 Xóa án tích thực hiện tại cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tưpháp (Sở Tư pháp):
Việc thực hiện các thủ tục xóa án tích tại các cơ quan Tòa án không phải làcách duy nhất để có được loại giấy tờ chứng minh người bị kết án đã được xóa
án tích Công dân có thể xin cấp Phiếu Lý lịch tư pháp tại các cơ quan quản lý
cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp theo quy định tại Luật Lý lịch tư pháp và các vănbản hướng dẫn thi hành Phiếu Lý lịch tư pháp được cấp, trong đó có ghi
“Không có án tích”, nếu thuộc các trường hợp đương nhiên xóa án tích và đã có
đủ điều kiện đương nhiên xóa án tích theo quy định, cũng sẽ là một loại giấy tờchứng minh người có án đã được xóa án tích
Trang 7Tuy nhiên, có một điểm khác biệt là, nếu như theo quy định tại Luật Hình sự
và Bộ luật Tố tụng hình sự, thì chỉ khi nào người dân có yêu cầu cấp Giấy chứngnhận xóa án tích hoặc Quyết định xóa án tích, thì Tòa án có thẩm quyền mới cấpcác loại giấy tờ đó Nói cách khác, Tòa án chỉ thực hiện theo yêu cầu của côngdân Trong khi đó, theo quy định của Luật Lý lịch tư pháp, trách nhiệm xácminh các điều kiện đương nhiên xóa án tích để cấp Phiếu Lý lịch tư pháp thuộc
về trách nhiệm của cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp
Điều 17 Nghị định số 111/2010/NĐ-CP hướng dẫn thi hành một số điều củaLuật Lý lịch tư pháp quy định “Trong trường hợp người bị kết án đã có đủ thờigian để đương nhiên được xóa án tích theo quy định của Bộ luật hình sự, nhưngchưa nhận được Giấy chứng nhận xóa án tích của Tòa án thì Sở Tư pháp tiếnhành xác minh về việc người đó có bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử trong thờihạn đang có án tích hay không Việc xác minh được thực hiện như sau:
Trong trường hợp người bị kết án đã có đủ thời gian để đương nhiên đượcxóa án tích theo quy định của Bộ luật hình sự, nhưng chưa nhận được Giấychứng nhận xóa án tích của Tòa án thì Sở Tư pháp, Trung tâm Lý lịch tư phápquốc gia tiến hành xác minh về việc người đó có bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét
xử trong thời hạn đang có án tích hay không
Nghị định số 111/2010/NĐ-CP, Thông tư liên tịch số TANDTC-VKSNDTC-BCA-BQP hướng dẫn trình tự, thủ tục tra cứu, xác minh,trao đổi, cung cấp thông tin lý lịch tư pháp quy định về trình tự, thủ tục việc xácminh các điều kiện đương nhiên xóa án tích Theo đó việc xác minh điều kiệnđương nhiên xóa án tích được thực hiện như sau:
04/2012/TTLT-BTP Sở Tư pháp gửi văn bản yêu cầu xác minh hoặc trực tiếp xác minh tại Ủy bannhân dân xã, phường, thị trấn (sau đây gọi là Ủy ban nhân dân cấp xã), cơ quan,
tổ chức nơi người bị kết án cư trú, làm việc sau khi chấp hành xong bản án;
- Trong quá trình xác minh tại Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan, tổ chức, nếuthấy cần thiết, Sở Tư pháp thực hiện xác minh tại cơ quan tiến hành tố tụng có
Trang 8liên quan về việc người bị kết án có đang bị khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử hay không.
- Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan, tổ chức có trách nhiệm cung cấp thông tin theo yêu cầu của Sở Tư pháp
Cán bộ tư pháp – hộ tịch giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện xác minh theo yêu cầu của Sở Tư pháp
- Sở Tư pháp gửi kết quả xác minh cho Trung tâm lý lịch tư pháp quốc gia trongthời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày hoàn thành việc xác minh
Như vậy, trách nhiệm xác minh các điều kiện đương nhiên xóa án tích thuộccác cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp Tuy nhiên, trên thực tế việcxác minh các điều kiện thuộc các trường hợp đương nhiên xóa án tích tại các cơquan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tư pháp gặp nhiều khó khăn do việc xác minhđiều kiện đương nhiên xóa án tích phải thực hiện tại nhiều cơ quan Nguồn lực
và kinh phí thực hiện công tác xác minh các điều kiện đương nhiên xóa án tíchcòn thiếu và yếu Một số trường hợp người dân không còn lưu giữ được các giấy
tờ cần thiết để chứng minh đã hoàn thành các trách nhiệm, nghĩa vụ dân sự trongbản án, trong khi đó một số các cơ quan cũng không còn lưu giữ sổ sách, hồ sơ
để thực hiện việc xác minh Việc xác minh các trường hợp đương nhiên xóa ántích đòi hỏi cán bộ lý lịch tư pháp ngoài việc phải nắm vững các quy định phápluật, cần đòi hỏi phải có trách nhiệm Cơ quan quản lý cơ sở dữ liệu lý lịch tưpháp và cơ quan Tòa án cần có các quy định cụ thể về việc phối hợp trong việcthực hiện xác minh các điều kiện về đương nhiên xóa án tích để việc thực hiệncông việc này được dễ dàng, thuận lợi
Chính vì những lý do trên, tôi quyết định chọn đề tài cho tiểu luận tốt nghiệpphần học Bồi dưỡng ngạch Chuyên viên tại Truờng đào tạo cán bộ Lê Hồng
Phong là: “Xử lý tình huống thực hiện việc xóa án tích cho công dân tại
phòng Lý lịch tư pháp, Sở Tư pháp thành phố Hà Nội”.
Trang 91.2 Mục tiêu của đề tài
- Xây dựng một tình huống xóa án tích cho công dân
- Phân tích rõ quá trình công dân tới nộp hồ sơ, xin làm các thủ tục xóa ántích
- Xây dựng 02 phương án để xử lý vụ việc xóa án tích cho công dân nói trên,đối với mỗi phương án, nêu những thuận lợi, khó khăn, ưu điểm và hạn chế, kếtquả đạt được và hậu quả khi thực hiện phương án
Từ những phân tích về 02 phương án giải quyết đã xây dựng, chọn phương
án tối ưu nhất và nêu lý do tại sao lại chọn phương án tối ưu đó, đảm bảo thuđược tối đa hiệu quả và giảm đến mức tối thiểu hậu quả, thiệt hại của việc thựchiện phương án xử lý đó
Xử lý tốt vụ việc sẽ góp phần tăng cường tính pháp chế XHCN, giải quyếthài hòa lợi ích của Nhà nước và cá nhân Từ đó đảm bảo quyền và lợi ích củaNhà nước và nhân dân, tăng cường niềm tin của nhân dân vào cơ quan nhà nước
1.3 Phương pháp nghiên cứu
Trong bài tiểu luận này, tôi đã sử dụng những phương pháp nghiên cứu:Tổng hợp thông tin để phân tích tình huống, so sánh các phương án mộtcách chi tiết rồi đưa ra những nhận định một cách khách quan về tình huống.Bên cạnh đó, tôi cũng vận dụng những kiến thức lĩnh hội được từ thầy, côgiáo, từ giáo trình, từ những văn bản pháp luật, từ kinh nghiệm thực tế trongcông tác, học hỏi các đồng nghiệp và anh chị em học viên cùng lớp, căn cứ vàotình hình thực tế đang diễn ra cơ quan tôi xây dựng một tình huống cụ thể xảy ratại phòng mình công tác và xây dựng những phương án để xử lý tình huống đó
Trang 101.5 Kết cấu của tiểu luận
Kết cấu của tiểu luận bao gồm 03 phần
chính Phần I: Mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
1.2 Mục tiêu của đề tài
1.3 Phương pháp nghiên cứu
1.4 Phạm vi nghiên cứu
1.5 Kết cấu của tiểu luận
Phần II: Nội dung
2.1 Mô tả tình huống
2.2 Xác định mục tiêu giải quyết tình huống
2.3 Phân tích nguyên nhân, hậu quả
2.4 Xây dựng và lựa chọn phương án giải quyết tình huống
2.5 Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện phương án đã lựa
chọn Phần III: Kết luận và kiến nghị
Trang 11PHẦN II NỘI DUNG 2.1 Mô tả tình huống
Phòng Lý lịch tư pháp, Sở Tư pháp Hà Nội là phòng chuyên môn thực hiệnviệc tra cứu, cấp phiếu LLTP theo yêu cầu của công dân Khi công dân có yêucầu cấp phiếu LLTP, sẽ trực tiếp hoặc ủy quyền tới làm hồ sơ tại bộ phận mộtcửa, hồ sơ hợp lệ được chuyển xuống phòng Lý lịch tư pháp Chuyên viênphòng Lý lịch tư pháp có nhiệm vụ chuyển kết quả yêu cầu xác minh tới Phòng
Hồ sơ cảnh sát (PC53) – Công an thành phố Hà Nội
Sau khi có kết quả trả lời về việc xác minh, với những kết quả “Không có ántích” chuyên viên thụ lý hồ sơ sẽ được giao nhiệm vụ cấp phiếu LLTP cho côngdân và trả kết quả tại bộ phận một cửa
Với trường hợp kết quả là “Có thông tin, nhưng phòng PC53 không có tàiliệu về xử lý cuối cùng”, chuyên viên tiếp nhận hồ sơ sẽ làm công văn xác minhgửi tới Công an quận (huyện), TAND quận (huyện), VKSND quận (huyện) nơi
xử lý, thụ lý trường hợp vi phạm pháp luật của công dân đó để làm rõ về kết quả
xử lý cuối cùng
Cuối cùng, với những kết quả “Có án tích”, chuyên viên tiếp nhận hồ sơ đóxem xét hồ sơ, với trường hợp công chưa chấp hành xong bản án hoặc thời gianthử thách, chưa đủ điều kiện xóa án tích sẽ ra phiếu có án tích Trường hợp côngdân đủ điều kiện xóa án tích, nhưng không làm thủ tục xóa án, sẽ khai vào đơnxin ra phiếu có án theo mẫu, chuyên viên phòng sẽ cấp phiếu có án Trường hợpcông dân đủ điều kiện xóa án tích, cung cấp được giấy chứng nhận xóa án tích
do TAND cấp, chuyên viên đối chiếu với kết quả công an cung cấp, nếu thấyđúng số bản án và thời gian sẽ cấp phiếu không có án cho công dân
Trường hợp công dân đủ điều kiện xóa án tích, có mong muốn được xóa ántích, chuyên viên sẽ mời công dân tới phòng hướng dẫn
Trang 12Ngày 15/10/2015, sau khi nhận được hồ sơ yêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp
từ bộ phận một cửa của công dân Trần Duy Hoàng, phòng đã chuyển phiếu xácminh thông tin lý lịch tư pháp tới phòng Hồ sơ cảnh sát (PC53) – Công an thànhphố Hà Nội Đến ngày 26/10/2015, phòng đã nhận được thông báo kết quả xácminh thông tin lý lịch tư pháp của công dân Trần Duy Hoàng với nội dung nhưsau:
Công dân Trần Duy Hoàng , sinh ngày 14/02/1983 có hộ khẩu thường trú tại
số 60, ngõ 631, đường Giải Phóng, phường Giáp Bát, quận Hoàng Mai, thànhphố Hà Nội
Tình trạng án tích: 01 tiền án
Ngày 31/5/2008: Cướp tài sản, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xử 36tháng án treo, thử thách 59 tháng 28 ngày Bản án số 201/ST ngày 04/12/2008.Sau khi nhận được thông báo từ phòng Hồ sơ cảnh sát, nhận thấy trường hợpcủa công dân Trần Duy Hoàng đã chấp hành xong bản án và đủ điều kiện để xóa
án tích, phòng đã cử chuyên viên liên hệ với công dân để hỏi rõ vụ việc đã xảy
ra và hướng dẫn công dân trực tiếp đến phòng để hướng dẫn làm thủ tục xóa ántích
Ngày 26/10/2015, công dân Trần Duy Hoàng đã tới phòng Lý lịch tư pháp –
Sở Tư pháp Hà Nội, xác nhận sự việc xảy ra trên là đúng sự thật, đúng với sốbản án và mức án phạt công an cung cấp Tuy nhiên, công dân không còn giữbất kỳ loại giấy tờ gì do 01 lần chuyển nhà, các giấy tờ đó thất lạc, cùng với suynghĩ rằng mình trong diện đương nhiên được xóa án tích nên khi được cán bộphòng hướng dẫn công dân mới biết rằng trong lý lịch của mình vẫn còn 1 tiềnán
Chuyên viên phòng đã hướng dẫn công dân Trần Duy Hoàng tới Cục thihành án dân sự thành phố Hà Nội xin sao Biên lai thu tiền và Tòa án nhân dân
Trang 13thành phố Hà Nội xin sao bản án, rồi cầm những kết quả đó cùng với chứngminh nhân dân và sổ hộ khẩu tới Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xin làm thủtục xóa án tích Nhưng công dân Trần Duy Hoàng trình bày, do thời gian xảy ralâu, sợ rằng việc tìm kiếm khó khăn và mất nhiều thời gian đi lại nên công dân
có ý né tránh việc xin làm thủ tục xóa án tích Nhận thấy, công dân đã đủ điềukiện xóa án, việc xóa án sẽ giúp công dân hòa nhập hơn với cộng đồng, thuận lợicho công việc của mình và những việc sau này, chuyên viên phòng đã trình bàyvới lãnh đạo phòng để tìm ra phương án hiệu quả nhất
2.2 Xác định mục tiêu giải quyết tình huống
2.2.1 Căn cứ pháp lý để giải quyết tình huống xóa án tích
- Và một số văn bản quy phạm pháp luật có liên quan khác
2.2.2 Mục tiêu xử lý tình huống xóa án tích cho công dân
- Đảm bảo thi hành pháp chế XHCN, tăng cường kỷ cương pháp luật Nhànước và chỉ đạo của cơ quan cấp trên
- Góp phần thực hiện tốt chủ chương chính sách của Đảng và Nhà nước,đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương
- Bảo vệ lợi ích chính đáng của tổ chức xã hội, nhà nước và công dân
Trang 14- Tôn trọng quyền bình đẳng của công dân.
- Đảm bảo nguyên tắc khách quan, công khai, dân chủ và kịp thời
- Góp phần nâng cao trách nhiệm, ý thức phục vụ nhân dân, tinh thần hoạtđộng công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức trong đơn vị
- Qua việc tiếp nhận hồ sơ xin xóa án tích tại Sở tư pháp, một lần nữa phổbiến giáo dục kiến thực pháp luật sâu, rộng đến từng người dân
- Đơn giản hóa thủ tục hành chính, và tạo điều kiện thuật lợi nhất để côngdân có thể tích cực hưởng ứng các chính sách của Đảng và tuân thủ pháp luật củaNhà nước cũng như xây dựng vào công cuộc đổi mới địa phương, đất nước
- Tạo niềm tin cho công dân đối với sự lãnh đạo, quản lý của bộ máy hànhchính nhà nước
2.3 Phân tích nguyên nhân, hậu quả
2.3.1 Phân tích nguyên nhân
- Do nhận thức của một phần không nhỏ cán bộ, chuyên viên, nhân dân vềchủ chương chính sách của Đảng, Pháp luật của Nhà nước còn chưa đúng, chưađầy đủ Chưa tích cực tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật sâu rộng nêncòn xảy ra việc hiểu nhầm về điều kiện xóa án tích, đôi khi giải thích, hướng dẫncòn mang tính hình thức, qua loa
- Do đại bộ phận nhân dân chưa tích cực nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật nên chưa nhận thức được các quy định của pháp luật
- Do chưa nắm rõ được chức năng, nhiệm vụ của một số cán bộ, công chứcdẫn đến còn đùn đẩy, vô trách nhiệm, coi nhiệm vụ đó không phải là nhiệm vụcủa mình mà của bộ phận khác, đôi lúc còn có thái độ né tránh công việc