Kịch bản phim tài liệu Ô Nhiễm Nhựa Trên Biển (Đạt giải vàng liên hoan phim)

Muốn viết kịch bản phim Tất cả những tác phẩm điện ảnh và truyền hình đều xuất phát từ kịch bản. Không có đạo diễn nào bắt tay vào việc thực hiện phim mà không có sẵn một kịch bản trong tay. Bộ phim khi hoàn tất sẽ thành công hay thất bại, phần lớn cũng do kịch bản đặc sắc hay tầm thường, hoặc yếu kém. Để có được một bộ phim đặc sắc về nội dung lẫn hình thức, nhất thiết phải bắt đầu từ một kịch bản hoàn chỉnh. Vậy làm sao để viết được kịch bản...

BAN KHOA GIÁO

PHÒNG KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG

Đề cương chuyên mục

PHIM TÀI LIỆU MÔI TRƯỜNG

Ô nhiễm nhựa ở biển Thời lượng: 25 phút/phim

Nơi Sản Xuất: Một số tỉnh có biển bị ô nhiễm nhựa.

Chỉ đạo sản xuất: Đỗ Quốc Khánh

Chịu trách nhiệm nội dung: NSƯT Nguyễn Hồng Quảng

Chịu trách nhiệm SX: Nguyễn Tài Văn

Tổ chức sản xuất: Đoàn Huyền Trang

Kịch bản – Đạo diễn: Nguyễn Tài Văn

I Tham gia cố vấn khoa học cho phim:

1 PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Khoa môi trường, trường đại học khoa học tự nhiên, Hà Nội.

2 TS Nguyễn Thị Phương Loan, Khoa môi trường, trường đại học khoa học tự nhiên, Hà Nội.

II Nội dung:

Giới thiệu tóm tắt về ô nhiễm nhựa trên biển và những ảnh hưởng của rác thải nhựa trên biển

đối với các loài sinh vật và con người

1’30”

- Hình ảnh đẹp, các cảnh ngắn, tiết tấu dựng

nhanh

- Chọn một số câu phát biểu ngắn ngọn của các

nhân vật, chuyên gia

- Vùng ven biển và cửa sông ven biển người

ta ví rằng là một cái bể chứa thải, một cái bãi thải của hành tinh

- Cây bần nó cao thì nó vướng vào cây bần vàphần còn lại trôi dạt vào bờ

- Chết quá lắm, riêng cái bãi thả gần tỷ bạc

thì mất khoảng 200 đến 300 con ngao.

Tôi bỏ đây xong, nước vào mới lấy xốp kéo vào bờ

Những bãi biển dài hàng km ở Bình Thuận, đang mất dần vẻ đẹp tự nhiên

Sự bùng phát trong đánh bắt hải sản và du lịch để lại đằng nó một lượng rác thải khổng lồ:

vải vụn, chai nhựa, nhiều nhất là bao nylon cùng hàng trăm loại rác thải khác …

- PV Ông Đỗ Lô, người dân xã chí công, Tuy

Phong, Bình Thuận

Nhà nước cũng đã xây những cái hộc để bỏ rác, dân có người có ý thức thì mang rác lên nơi quy định để đổ rác còn có một số người vẫn còn ra ngoài bờ biển đổ Những hộ đào móng cất nhà, đủ thứ đều mang ra ngoài biển

đổ cho nên cái bãi biển ở xã chí công rất bẩn

- PGS.TS Nguyễn Chu Hồi khoa môi trường

đại học khoa học tự nhiên, đại học quốc gia Hà

Nội

Cho đến nay nhiều người cứ nghỉ những đồ nilon khó phân hủy thì nó hỏng, nó có gì tác động đến môi trường, người ta cứ nghỉ cái gì vứt ra môi trường biển thì nó hòa tan, hòa

loãng ra thì lúc đấy nó mới gây tác động, nhưng thực chất bởi vì cái tính bền của nó trong môi trường biển cho nên nó phân hủy

từ từ, vì vậy tác động trường diễn lâu dài của

nó sẽ rất lớn Đấy cái nhận thức của mình chưa rõ thì bây giờ mình phải thay đổi nhận thức đi, chính vì nhận thức là nó không quan trọng nhưng cái khối lượng thì nó lại rất nhiều và cái mùi vị trực tiếp của nó trong các cái túi nilon là nó rất rõ

Các loại thất thải cũng tạo ra những dòng nước biển đen kịt và hôi hám …

- PV Ông Đỗ Lô, người dân xã chí công, Tuy

Phong, Bình Thuận

Canh chua hay bất kỳ thứ gì để trong nhà sau 3,4 ngày mới mang ra bờ biển đổ, bắt đầu cái mùi nó lộn vô Khi nó đổ nước đang cạn xa

bờ lắm, sau khi nó đổ thì cái mùi nó hôi thối khoảng nữa tiếng đồng hồ nó mới hết phải chi mà nước lớn thì đổ xuống nó trôi ra biển thì nó không có hôi, nó không bay vô

Người dân xã Chí Công đang phải hứng chịu hậu quả từ thói quen xả rác ra môi trường

Nhưng ở Hậu Lộc, Thanh Hóa, câu chuyện lại không theo logic này.

Hơn 100 ha rừng phòng hộ bị phủ kín bởi nhiều loại rác …

Hộp nhựa, những mảnh xốp, lưới rách, đặc biệt là những mảnh nilon,… được sóng đánh vào bờ,… giăng kín trên những cành cây Rác thải quá nhiều, đã giết chết nhiều loại sinh vật, đang là nguồn sống của người dân địa phương

- PV: Ông Phạm Thanh Nam, Pct UBND,

Xã Hoàng Trường, Huyện Hoàng Hóa, Tỉnh

Thanh Hóa

Đối với con Vẹm và con Hầu chúng sống chủyếu trên các phiến đá ở khu vực ven biển, thìcái rác thải nhựa này trực tiếp là túi bóng nó phủ lên trên con Vẹm Con Hầu này sẽ không còn không khí để quang hợp hô hấp thì nó sẽ mất dần đi

Từ 3 năm nay, số lượng vẹm và hàu tự nhiên, gần như suy kiệt Người dân chuyển sang nuôi trồng bán tự nhiên

Nhưng những cánh rừng phòng hộ không thể

ngăn nổi những mảnh nilon, tràn vào những khu vực nuôi hải sản Chúng chìm xuống nước và chiếm lấy không gian sinh tồn của các loài sinh vật, từ năm này qua năm khác.

- PV: Ông Nguyễn Văn Thủy, Thôn Giang

Sơn, Xã Hoàng Trường, Huyện Hoàng Hóa,

Tỉnh Thanh Hóa

Con Vẹm Xanh với con Hàu khi nó ăn nó há mồm ăn nước chảy ăn phù sa, túi bóng bít kínrồi nên không thể ăn được

Ngày xưa thu hoạch một vụ cứ khoảng 30 –

40 tấn, thậm chí bây giờ đi lấy 1 - 2kg về ăn

là không có, bởi vì nó do bao túi bóng

- PV: TS Nguyễn Thi Phương Loan, Khoa

môi trường đại học khoa học tự nhiên, đại học

quốc gia Hà Nội

Tất cả các chất thải nhựa do con người thải ra

vì nó nhẹ, vì nó dễ trôi nỗi theo gió, theo nước nên hầu hết chúng sẽ bị cuốn trôi ra biển nằm lại đâu đó trong biển và đại dương, người ta nói 80% rác thải nhựa trên biển và đại dương đều có nguồn gốc từ lục địa, chỉ có20% do thải trực tiếp từ môi trường ở các vùng biển và đại dương, cái nguồn nhiều nhất

từ lục địa ra biển là nó trôi theo các dòng sông

- Đồ họa mô phỏng các loại rác thải nhựa trôinỗi từ các dòng sông đổ dồn ra biển

Rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa cũng được

quan sát tại nhiều vùng ven biển của Việt Nam Chúng xuất hiện nhiều hay ít, tùy theo mùa

- PGS.TS Nguyễn Chu Hồi khoa môi trường

đại học khoa học tự nhiên, đại học quốc gia Hà

Nội

Đặc biệt biển Việt Nam thì chúng ta lưu ý rằng là vùng biển của chúng ta nằm trong vùng gió mùa Gió mùa đông bắc và gió mùa đông Nam, 2 hướng gió mùa đấy đều táp vào vùng bờ Việt Nam, kết thúc ở vùng bờ Việt Nam Cho nên những vật chất thải, thành phần nhựa không phân hủy ở ngoài biển đôngnói chung kể cả của người Việt Nam cũng như các hoạt động của người nước ngoài cuốicùng đều do 2 hướng gió mùa đó nếu như rác thải nhựa không phân hủy, không lắng đọng xuống đáy biển mà nó vẫn trôi nỗi thì đều đưa vào ven bờ Việt Nam hết Chính vì thế

mà thế giới gần đây cũng cảnh báo Việt Nam

là nằm trong tốp cùng với Trung Quốc là 2 nước có lượng rác thải nhựa ở biển rất lớn

- Đồ họa bản đồ Việt Nam, chịu tác động của Gió mùa đông bắc và gió mùa đông Nam, chính

vì vậy mà khi do mùa thì rác thải

từ ngoài khơi đẩy vào các vùng biển của VN.

Cát Bà là hòn đảo lớn nhất trong tổng số gần Đồ hoạ mô

2 nghìn hòn đảo lớn nhỏ trên vịnh Hạ Long

Hiện nay Đảo Cát Bà thơ mộng đang là một

trong những điểm đến ưa thích của du khách

trong nước và quốc tế Trong vịnh Cát Bà,

đang có khoảng hơn 1 nghìn tầu khách du

lịch hoạt động phục vụ khoảng hơn 2 triệu

lượt khách một năm Bên cạnh các nguồn rác

thải từ đất liền và từ hoạt động du lịch, Cát

Bà đang phải chịu ô nhiễm từ hoạt động nuôi

trồng thủy sản tại chỗ

Có khoảng hơn 600 lồng bè nuôi trồng thủy

hải sản trong vịnh Chúng thải ra một lượng

Theo các nhà khoa học trung bình mỗi chiếc

túi nhựa mỏng, nhẹ này cần khoảng 500 -

1000 năm để phân huỷ hoàn toàn Trong môi

phỏng:

- một miếng nhựa trôi nỗi trênbiển, dưới tác động của ánh sáng chúng vỡ ranhiều mãnh vụn nhỏ

trường biển, dưới tác động của ánh sáng, cùng môi trường nước biển, rác thải nhựa và túi nilon sẽ vỡ ra thành nhiều phân tử nhựa nhỏ hơn, độc hại hơn gọi là các hạt vi nhựa

Bà Nguyễn Thị Diệu Thuý – Tổ chức quốc tế

về Bảo tồn thiên nhiên tại Việt Nam

(WWF-Việt Nam)

Rác nhựa lớn thì phần nào đó có thể thu gom được nhưng những cái nhựa khi nó đã phân hủy ra vào trong cái môi trường nước và nó

bị những con tôm cua cá nó ăn phải, sau đó

nó theo chuổi thức ăn đi vào nó đi vào cơ thể của những con thủy hải sản đó và cuối cùng

là nó đến con người, thì cái nguy cơ mà con người bị ảnh hưởng sức khỏe do những hạt vinhựa bây giờ mới đang là mối lo lớn nhất

- Những hạt vi nhựa bị các loài

cá ăn phải, tích

tụ lại trong hệ tiêu hoá

Hạt vi nhựa có kích thước rất nhỏ bé, không

bị phân huỷ bởi men tiêu hoá, sẽ tích tụ lại trong cơ thể các loài sinh vật tự nhiên Con người là mắt xích cuối cùng của chuỗi thức

ăn cũng sẽ hấp thụ những hạt vi nhựa độc hại đó

Đồ hoạ:

Hạt vi nhựa đi vào cơ thể các loài sinh vật( Không bị phân huỷ) Đích cuối cùng là con

Rác thải nhựa không chỉ chiếm một phần môitrường sống của các sinh vật biển mà còn là nguyên nhân gây ra các bệnh, gây tử vong cho các cá thể sống tại đây Đặc biệt, nghiên cứu y khoa cho thấy, các loài cá ăn phải hạt nhựa trên biển sẽ mắc bệnh về gan và dẫn đến

tử vong do cơ thể không có khả năng tiêu hóahay lọc độc bởi dạ dày của chúng chứa đầy các mãnh nhựa đã nhiễm độc

Ông Trần Minh Tuấn, Chi cục trưởng chi cục

Bảo vệ môi trường tỉnh Hải Phòng

Các hạt vi nhựa có rất nhiều độc tố các loài sinh vật khi ăn phải nó sẽ làm suy giảm hệ tiêu hóa và con người ta khi ăn phải các hệ sinh vật này, nó sẽ tác động rất lớn đối với sức khỏe con người, cơ bản nhất đó là căn bệnh ung thư

TS Trần Quang Tùng – Viện Kỹ thuật hoá

học – ĐH Bách khoa

Khi nó là các hạt vi nhựa thì nó có tính chất rất là quan trọng là nó có khả năng hấp phụ lên trên bề mặt của nó những chất độc… Thờigian phân huỷ của nó hàng trăm năm, hàng nghìn năm thì làm sao có thể phân huỷ trong

Đồ hoạ:

hạt vi nhựa đi vào hệ tiêu hoá,

nó tích tụ lại trong hệ tiêu hoá

1 sớm 1 chiều trong hệ tiêu hoá của các loài sinh vật được … Vào đến hệ tiêu hoá rồi, nó không bị phân huỷ nhưng chất độc thì lại thẩm thấu vào thành ruột Và sau đó đi vào máu – và đó là chất gây độc cho chúng ta Cáiđấy rất nguy hiểm.

của các loài sinh vật, hệ tiêu hoá hấp thụ các chất độc từ các hạt vi nhựa

Hình ảnh con cá voi chết với bụng đầy rác Khoảng 1 triệu con chim bị chết hàng năm do

ăn phải nhựa

Mỗi năm, khoảng 100.000 các loài động vật

có vú của biển chết do ăn phải nhựa;

Tháng trước, một cá thể cá voi xanh bị chết,dạt vào bờ Người ta đã lấy ra được 30 kg rácthải nhựa trong dạ dày của nó Đây chính làthủ phạm gây ra cái chết của con cá voi; Nó

bị đói đến chết với cái bụng luôn căng phồngrác thải nhựa

- PV: TS nguyễn Thị Phương Loan, Khoa

môi trường đại học khoa học tự nhiên, đại học

quốc gia Hà Nội

Vì hầu hết chúng ta đều dùng nhựa và thảinhựa cho nên khi có một sự cố môi trườngliên quan đến nhựa, ví dụ như khi có một sinhvật bị chết do tác hại của nhựa thì không ai

nghỉ đó là lỗi của mình Người ta luôn nghỉ

rằng chắc chắn đó là lỗi của ai đó vì vậy họ

không ân hận cũng như là không thay đổi

hành vi ngay lập tức mà phải có thể rất là lâu

dài

Theo một cái nghiên cứu của Jean pech năm

2015 có chỉ ra rằng hiện tại có 150 triệu tấn

rác thải nhựa trên biển mỗi năm có thêm 80

triệu tấn nữa được bổ sung vào, nếu cứ với

tốc độ đấy thì từ nay đến năm 2030 thì cứ 3

tấn cá có 1 tấn rác thải nhựa, đến năm 2050

cứ 1 tấn cá có 1 tấn rác thải nhựa

Đồ hoạ mô phỏng dạng đồ thị so sánh lượngrác thải tăng theo

số năm

Mặc dù vật dụng bằng nhựa có nhiều công

dụng và giá trị, nhưng chúng ta đang trở nên

quá phụ thuộc vào vật dụng nhựa dùng một

lần gây ra những hậu quả nghiêm trọng đến

môi trường Mỗi phút chúng ta mua 1 triệu

chai nhựa Mỗi năm thế giới sử dụng 500 tỷ

túi nilon 50% vật dụng nhựa chúng ta sử

dụng là loại dùng một lần Gần một phần ba

túi nilon chúng ta sử dụng không được thu gom và xử lý do đó làm ô nhiễm môi trường

tự nhiên Hàng năm có tới 13 triệu tấn chất thải nhựa đổ ra đại dương, gây tổn thương đến hệ san hô, đe dọa hệ động vật đại dương Chất thải nhựa đổ ra đại dương có thể bao quanh bốn vòng trái đất mỗi năm, và nó có thể tồn tại 1000 năm trước khi bị tiêu hủy hoàn toàn

Tháng 5 vừa qua chính phủ đã ban hành quyết định 491 về chiến lược quốc gia, quản

lý tổng hợp chất thải rắn đến năm 2025 tầm nhìn đến năm 2050 một lần nữa đặt mục tiêu giảm tình trạng ô nhiễm chất thải nhựa và Nilon theo đó đến năm 2025 khu vực đô thị

sẽ sử dụng 100% túi Nilon thân thiện với môitrường Tại các trung tâm thương mại, siêu thị phục vụ cho mục đích sinh hoạt đều được thay thế các loại túi Nilon khó phân hủy.Đặc biệt trong thời gian tới bộ tài nguyên sẽ

siết chặt việc nhập khẩu phế liệu nhựa.

- PV: Ông Trần Hồng Hà, Bộ Trưởng bộ tài

nguyên và môi trường

Nhiều nước ở xung quanh chúng ta đã có chính sách là cấm nhập khẩu, kinh doanh phế liệu, đặc biệt là phế liệu nhựa Thời gian tới chúng tôi sẽ có những nghiên cứu đánh giá để

có những chính sách mạnh mẽ, thì chúng ta cũng phải cấm nhập khẩu các loại phế liệu, tất nhiên sẽ theo lộ trình và từng loại mặt hàng để có thể cân đối được quá trình sản xuất lớn của chúng ta, nhưng đặc biệt phế liệunhựa như thế này tôi cho rằng cần phải có ngay chủ trương là hạn chế và tiến tới cấm nhập phế liệu

PV: Ông Phùng Văn hiền, Trưởng bộ môn tài

nguyên môi trường, khoa quản lý nhà nước

học viện hành chính quốc gia

Việc cấm nhập khẩu khẩu rác thải nhựa từ nước ngoài là rất đúng đắn, quá trình tái chế rất nhiều vấn đề ô nhiễm môi trường cái lợi trong kinh doanh để tái chế lại bất cập hại, thứ nhất là với sức khỏe của người dân, thứ 2

là tạo ra cái nguồn ô nhiễm rất lớn mà chúng

ta khắc phục thì cái giá trị mà doanh nghiệp

thu được không bù lại để khắc phục ô nhiễm môi trường, sự cố môi trường, khủng hoảng môi trường ở khu vực đấy.

ở Việt nam, đã xuất hiện nhiều mô hình giảm thiểu rác thải nhựa …

Đã từ nhiều năm nay, phong trào nói không với túi nylon đã được người dân đảo Cù Lao Chàm hưởng ứng và duy trì thực hiện nghiêmtúc Phụ nữ đi chợ đều dùng làn Người bán hàng thì dùng lá, dùng giấy để gói, bọc thực phẩm

Và môi trường trong lành của đảo “Xanh” được giữ gìn, mang lại hình ảnh đẹp thu hút khách du lịch đến với Cù Lao Chàm

- PGS.TS Nguyễn Chu Hồi khoa môi trường

đại học khoa học tự nhiên, đại học quốc gia Hà

Nội

Đối với Việt Nam tôi cho rằng nếu mà làm ởquy mô quá lớn thì không được nhưng chúng

ta vẫn phải khuyến khích giảm dần việc dùng

đồ nhựa, nilon trong sinh hoạt, đặc biệt làmua bán, chính sản phẩm mua bán là túi nilon

nó phát tán nhanh, Việc giao lưu đi chợthương mại mua bán hàng ngày của người

dân vẫn còn thủ công, tay xách nách mangthế nên mình cũng nên mở rộng mô hình nóikhông với túi nilon, nói không với đồ nhựagiống như một mẫu hình mà bước đầu chúng

ta tuyên truyền

Nhựa sinh học do nhóm nghiên cứu của chị

Lê Hồ Thanh Vân đang phát triển từ năm

2009 đến nay là loại nhựa phải có khả năng tựphân huỷ thành các hợp chất hữu cơ tự nhiên,khi được chôn lấp, đây là một trong nhữngnghiên cứu rất phù hợp Có thể thay thế cácsản phẩm nhựa dùng một lần khó phân hủy Phỏng vấn: Bà Lê Hồ Thanh Vân: Tiêu chí của chúng tôi là đưa vào những

thành phần tự nhiên để cho nhựa có thể dễ dàng phân hủy hơn

Hạt nhựa nguyên sinh được phối trộn vớinhiều loại tinh bột để làm ra hạt nhựa sinhhọc, với tỷ lệ tinh bột ban đầu chỉ khoảng10% Không dừng lại ở đó, nhóm nghiên cứutiếp tục mày mò để nâng cao hơn nữa tỷ lệtinh bột trong sản phẩm đồng thời vẫn đảm

bảo các yêu cầu của sản phẩm Cái khó là sựkết hợp được 2 dòng nguyên liệu có nguồngốc từ dầu mỏ với tinh bột tự nhiên.

và sử dụng các nguyên liệu phụ gia xuất phát

từ nguồn thực vật để tạo ra sự phối trộn tốtnhất và khi sự tương hợp tốt nhất sẽ làm choquá trình gia công và sự tư hợp giữa 2 thànhphần, thành phần dầu mỏ và thành phần sinhhọc phân tán đều vào nhau và khi phân tánđều vào nhau như vậy chúng ta có thể giacông ra thành phẩm sản phẩm 1 cách dễ dàng

và tạo được cái sp có khả năng tự hủy sinhhọc

Bà Thanh Vân đã đăng ký bảo hộ sản phẩm, đăng ký kiểm định chất lượng ở nhiều quốc gia và những hội đồng nhựa uy tín của Thế giới

Tuy nhiên, sản phẩm nhựa sinh học hiện cógiá thành cao hơn những loại nhựa thông