nghiên cứu sự phát triển thể lực và kỹ thuật cơ bản của vận động viên bóng đá nam lứa tuổi 14 16 tỉnh đồng tháp sau sáu tháng luyện tập

Sự sai sót này thường diến ra theo xu hướng “cực đoan”; hoặc là tiến hành một cách thiếu chủ đích, ít được coi trọng thể hiện ở điều kiện cơ sở và vật chất cho hoạt động chuyên môn, đội

NGUYỄN TRUNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2011

NGUYỄN TRUNG NAM

Chuyên ngành: Giáo dục Thể chất

Mã số:

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS – TS TRỊNH TRUNG HIẾU

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – 2011

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Lời cảm ơn

Danh mục các chữ viết tắt trong đoạn văn

Danh mục các bảng

Danh mục các biểu đồ và vẽ hình

PHẦN MỞ ĐẦU 1

Chương 1 – TỔNG QUAN 6

1.1 Sơ lược về lịch sử phát triển của bóng đá 6

1.2 Đặc điểm và xu thế phát triển bóng đá hiện đại 8

1.3 Đào tạo cầu thủ bóng đá trẻ một nhu cầu tất yếu 11

1.4 Những đặc điểm và tính chất chủ yếu của thể lực cầu thủ bóng đá 13 1.4.1 Đặc điểm về cấu trúc cơ thể 13

1.4.2 Đặc điểm về thể lực trong bóng đá 14

1.4.3 Những tính chất về thể lực của cầu thủ bóng đá 16

1.5 Những đặc điểm kỹ thuật của cầu thủ bóng đá 21

1.6 Các giai đoạn huấn luyện vđv bóng đá trẻ 23

1.7 Cơ sở lý luận huấn luyện thể lực chuyên môn và kỹ thuật cơ bản trong bóng đá 24

Chương 2 – PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 29

2.1 Phương pháp nghiên cứu 29

2.1.1 Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu 29

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn bằng phiếu 29

2.1.3 Phương pháp kiểm tra sư phạm 30

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu 44 2.2.3 Kế hoạch nghiên cứu 45

Chương 3 – KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 46 3.1 Nghiên cứu thực trạng thể lực và kỹ thuật cơ bản của vận động viên bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp 46

3.1.1 Xác định các test đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp 46 3.1.2 Đánh giá thực trạng thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp 54

3.2 Đánh giá sự phát triển thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp sau 06 tháng tập luyện 57 3.3 Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp 59

3.3.1 Lập thang điểm đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng

đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp 59 3.3.2 Tiêu chuẩn phân loại các test đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp 62 3.3.3 Ứng dung tiêu chuẩn đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp 63

Chương 4- BÀN LUẬN 64 4.1 Bàn luận các test đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng

đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp

4.1.1 Các test đánh giá thể lực 66 4.1.2 Các test đánh giá kỹ thuật 68

4.3 Bàn luận tiêu chuẩn đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp 72 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 74 TÀI LIỆU THAM KHẢO 76 PHỤ LỤC

☻☻

Tôi xin chân thành cám ơn!

Ban giám hiệu Trường ĐHSP TDTT TP Hồ Chí Minh

Ban giám hiệu Trường Đại Học Đồng Tháp

Ban giám đốc Sở Văn hóa , Thể dục , Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp

Thư viện Trường ĐHSP TDTT TP Hồ Chí Minh

Các huấn luyện viên , các VĐV bóng đá nam 14 - 16 tuổi tỉnh Đồng Tháp tạo điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

HLTT Huấn luyện thể thao

TĐTL Trình độ tập luyện TDTT Thể dục thể thao

TTTĐ Thành tích thi đấu TTTT Thành tích thể thao

3.1

Kết quả phỏng vấn các test đánh giá thể lực và kỹ thuật

cơ bản của các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh

Đồng Tháp

51

3.2

Hệ số tin cậy các test đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản

của các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng

Tháp

53

3.3

Tổng hợp thành tích các test đánh giá thể lực và kỹ thuật

cơ bản của các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh

Đồng Tháp

55

3.4

So sánh giá trị trung bình thành tích các test thể lực và

kỹ thuật giữa đội tuyển bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tuổi

và đội bóng đá nam U16 quốc gia

56

3.5

Sự tăng trưởng các test đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ

bản của các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng

Tháp sau 6 tháng tập luyện

57

3.6

Thang điểm đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của các

VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp theo

từng test ở lần kiểm tra ban đầu

60

3.7

Thang điểm đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của các

VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp theo

từng test sau 6 tháng tập luyện

61

3.8

Bảng phân loại tổng hợp các test đánh giá thể lực và kỹ

thuật cơ bản của các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16

tỉnh Đồng Tháp

62

Số Tên biểu đồ Trang

3.1

Nhịp tăng trưởng các test đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản

của các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14 -16 tỉnh Đồng Tháp

sau 6 tháng tập luyện

58

3.2

Nhịp tăng trưởng các test đánh giá kỹ thuật cơ bản của các

VĐV bóng đá lứa tuổi 14 -16 tỉnh Đồng Tháp sau 6 tháng tập

luyện

3.3 Phân loại thể lực các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14 -16 tỉnh

Đồng Tháp sau 6 tháng tập luyện va giai đoạn ban đầu 64 3.4

Phân loại kỹ thuật cơ bản các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14

-16 tỉnh Đồng Tháp sau 6 tháng tập luyện va giai đoạn ban

đầu

65

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số

liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được

ai công bố trong bất kỳ công trình nào

Tác giả luận văn

Nguyễn Trung Nam

PHẦN MỞ ĐẦU

Bóng đá là môn thể thao được nhiều người yêu thích, tập luyện bóng đá ngoài việc nâng cao sức khỏe, làm cho cơ thể cường tráng, phát triển cân đối, thông qua việc tập luyện và thi đấu, bóng đá còn giáo dục tính dũng cảm, ngoan cường, tính đồng đội, tình yêu thương lẫn nhau, tình đoàn kết hợp tác

và nhất là tinh thần chịu đựng gian khổ, khắc phục mọi khó khăn mà môn thể thao này đòi hỏi

Bóng đá dã từng mang lại bao niềm vui, nỗi buồn cho biết bao người Nhưng mặc dù vậy, bóng đá vẫn luôn mang lại những khoảnh khắc sảng khoái cho khán giả trên sân vận động hay trước màn ảnh nhỏ trong một gia đình ấm cúng tràn đầy hạnh phúc Bóng đá đã đi sâu vào tâm tư, tình cảm, đi sâu vào cuộc sống của mỗi người dân Việt Nam trên con đường đổi mới Trong những năm gần đây bóng đá Việt Nam đã khẳng định được vị thế trên đấu trường Đông Nam Á, với những thành tích rất đáng khích lệ, dù không được huy chương cao nhất ở các kì Seagames nhưng kết quả tại vòng chung kết Giải vô địch Châu Á năm 2007, vô đich Đông Nam á năm 2008 (AFF cup) sau khi vượt qua Thái Lan hay vòng loại Olympic Bắc Kinh đã làm ấm lòng mỗi người dân Việt Nam vốn có tình yêu sâu đậm môn thể thao

“vua” này

Để xứng đáng với lòng tin yêu và ngưỡng mộ đó, để tự khẳng định vị trí của mình trong khu vực, Châu Á và thế giới, bóng đá Việt Nam còn phải phấn đấu nhiều, phấn đấu vượt bậc để tự hoàn thiện mình bằng việc khắc phục những yếu kém, những tồn tại, những trở ngại đã lâu chưa tháo gở được… Nhằm tìm một hướng đi đúng, để trong một thời gian không xa đuổi kịp và vượt các nước trong khu vực và trên thế giới

Một trong những hướng đi đúng là nhanh chóng đào tạo một đội ngũ kế cận hùng hậu, đáng tin cậy, có trình độ chuyên môn cao, có nhận thức chính trị rõ ràng, nhất là có lòng yêu Tổ Quốc, dám dấn thân vào con đường gian khổ, dám chịu đựng hy sinh, dám khổ luyện và dám chiến đấu và chiến thắng đối phương

Ngành Thể dục thể thao thông qua chiến lược phát triển đến năm 2020, phải đầu tư tiền của, nhân tài để tuyển chọn, đào tạo hàng triệu thanh thiếu niên làm nền tảng, làm cơ sở cho việc xây dựng một đội tuyển bóng đá quốc gia, đồng thời xứng đáng với niềm tin, niềm hi vọng của Tổ quốc Việt Nam kính yêu

Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ x đã nêu rõ: “ Đẩy mạnh các hoạt động thể dục thể thao cả quy mô và chất lượng Khuyến khích và tạo điều kiện toàn xã hội tham gia hoạt động và phát triển sự nghiệp thể dục thể thao

Phát triển mạnh thể thao quần chúng, thể thao nghiệp dư, trước hết là trong thanh niên, thiếu niên Làm tốt công tác giáo dục thể chất trong trường học Mở rộng quá trình chuyên nghiệp hóa thể thao thành tích cao “Đổi mới

và tăng cường hệ thống đào tạo vận động viên trẻ…”

Tuy những thành tích mà bóng đá Việt Nam mang lại trên con đường đổi mới còn rất khiêm tốn nhưng để có những kết quả đó là cả một quá trình phấn đấu của ngành thể dục thể thao nước ta nói chung và những người trực tiếp làm bóng đá nói riêng trong đó công tác dào tạo trẻ có vai trò đặc biệt Phát triển bóng đá trẻ là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng đối với hoạt động bóng

đá nói chung và bóng đá đỉnh cao nói riêng Thực tế đã cho thấy rằng: phát triển bóng đá trẻ tốt là đảm bảo cho sự phát triển và ổn định của hoạt động bóng đá ở mỗi địa phương, mỗi quốc gia; phát triển bóng đá trẻ là xây dựng nền móng cho ngôi nhà bóng đá, nền móng thật vững chắc thì ngôi nhà mới

có thể xây dựng được to đẹp; kết quả của công tác phát triển bóng đá trẻ sẽ quyết định tới hoạt động bóng đá cả về chất và lượng trong tương lai…

Đồng Tháp là một tỉnh thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, trong một năm 6 tháng phải chung sống với lũ Tuy nhiên lại là tỉnh có truyền thống bóng đá lâu đời, hai lần đoạt chức vô địch quốc gia vào các năm 1989 và

1996 nhưng kể từ khi bóng đá Việt Nam chuyển sang hoạt động theo cơ chế bóng đá chuyên nghiệp (2001), bóng đá Đồng Tháp thành tích không ổn định, không theo kịp với cơ chế hiện nay, nhiều lần lên xuống hạng Ngoài những nguyên nhân chủ quan, khách quan, công tác đào tạo lực lượng kế thừa đã ảnh hưởng không nhỏ đến thành tích của bóng đá Đồng Tháp Trong năm 2009 vừa qua, Đồng Tháp đã có đến 3 đội bóng U13-U15-U17 sau khi vượt qua nhiều đội của các tỉnh thành trong cả nước để có mặt ở trận chung kết với thành tích đội U15 vô địch toàn quốc, U13 và U17 giành huy chương bạc Tuy nhiên nếu quy hoạch lâu dài lực lượng này bổ sung và kế thừa cho đội tuyển tỉnh hiện nay thì vẫn thiếu cơ sở để có niềm tin

Chúng ta biết rằng đào tạo vận động viên trẻ cho thể thao thành tích cao nói chung và cho bóng đá nói riêng là một quá trình huấn luyện, giáo dục của nhiều năm Công việc luôn phức tạp, khó khăn và không ít tốn kém mà kết quả thường không được như mong đợi Có nhiều nguyên nhân, nhưng trước hết là do nhận thức về phương hướng đào tạo không đúng Sự sai sót này thường diến ra theo xu hướng “cực đoan”; hoặc là tiến hành một cách thiếu chủ đích, ít được coi trọng (thể hiện ở điều kiện cơ sở và vật chất cho hoạt động chuyên môn, đội ngũ huấn luyện viên không đáp ứng được yêu cầu); hoặc là tiến hành theo cách “gấp gáp, dồn ép” chỉ nhằm nhanh chóng đạt được thành tích trước mắt mà không tính đến hậu quả lâu dài về sau, điều đó

đã làm hạn chế sự phát triển của vận động viên Ở đây cần nhận thức được rằng: đánh giá thành tích của công tác đào tạo bóng đá trẻ trước tiên không

phải là kết quả đạt được trong các giải bóng đá trẻ (bỡi vì thi đấu đối với công tác đào tạo bóng đá trẻ chỉ là một biện pháp chuyên môn), mà là hiệu quả đào tạo, đó là: cuối cùng có được bao nhiêu cầu thủ trẻ thành tài? Nhiệm vụ của đào tạo bóng đá trẻ là để có được những cầu thủ trẻ tài năng (trong số những trẻ em năng khiếu được đào tạo) cho các đội bóng mà không phải đào tạo ra một đội bóng đá năng khiếu trẻ để có thành tích cao trong thi đấu Một yếu tố mang tính chất nền tảng cho sự thành công của công tác đào tạo bóng đá trẻ

đó là phải xây dựng được kế hoạch đào tạo có tính hệ thống, khoa học từ đó mới có thể đưa ra những dự báo đáng tin cậy về khả năng phát triển của vận động viên, nó có tầm quan trọng đặc biệt với việc định hướng tương lai của một con người

Hiện nay, ở các tỉnh thành trong cả nước, công tác đào tạo bóng đá trẻ được quan tâm đầu tư, mỗi nơi có thể khác nhau về mô hình đào tạo (trung tâm đào tạo, trường năng khiếu, học viện bóng đá…) nhưng nhiệm vụ đào tạo

là giống nhau: đào tạo để trẻ em có năng khiếu bóng đá sớm trở thành vận động viên bóng đá trẻ tài năng Qua thực tế có thể thấy rằng lứa tuổi 14-16 trong bóng đá là giới hạn sau cùng để khẳng định tài năng của một vận động viên gắn liền với việc đào tạo lâu dài hoặc dừng lại để chuyển hướng Là những người trực tiếp làm bóng đá, với mong muốn đưa bóng đá tỉnh nhà không ngừng đi lên đáp ứng sự hâm mộ của người dân Đồng Tháp đồng thời góp phần nâng cao thành tích của bóng đá quốc gia, chúng tôi chọn đề tài :

“Nghiên cứu sự phát triển thể lực và kỹ thuật cơ bản của các vận động viên bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp sau 6 tháng tập luyện”

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ giúp các huấn luyện viên kiểm tra, điều chỉnh kế hoạch giáo án huấn luyện để thực sự khoa học, phù hợp với từng giai đoạn đồng thời chọn lọc và dự báo chính xác hơn lực lượng vận động viên có triển vọng đào tạo bổ sung cho đội tuyển bóng đá tỉnh nhà và quốc gia

Mục đích nghiên cứu của đề tài nhằm cung cấp những thông tin về thực

trạng và sự phát triển thể lực và kỹ thuật cơ bản, qua đó xây dựng tiêu chuẩn đánh giá sự phát triển thể lực và kỹ thuật cơ bản của các VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp

Để thực hiện mục đích trên, chúng tôi tiến hành giải quyết các mục tiêu sau:

Mục tiêu 1: Thực trạng thể lực và kỹ thuật cơ bản của các VĐV bóng

đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp

- Xác định các test đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp

- Đánh giá thực trạng thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp

Mục tiêu 2 : Đánh giá sự phát triển thể lực và kỹ thuật cơ bản của VĐV

bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp sau 06 tháng tập luyện

Mục tiêu 3 : Xây dựng tiêu chuẩn đánh giá thể lực và kỹ thuật cơ bản

của VĐV bóng đá nam lứa tuổi 14-16 tỉnh Đồng Tháp

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN

1.1 Sơ lược về lịch sử phát triển của bóng đá

Qua hơn một trăm năm phát triển, kể từ ngày ra đời (1863) thế giới đã được chứng kiến những bước phát triển mạnh mẽ của bóng đá Sự phát triển diễn ra cả về lượng và chất Từ 7 thành viên đầu tiên của tổ chức bóng đá thế giới, đến ngày nay FIFA đã trở thành gia đình bóng đá với trên 200 nước thành viên Bóng đá ngày nay có mặt và phát triển không ngừng ở khắp các châu lục Từ những nước chậm phát triển còn nghèo đói của Châu Phi, Châu

Á đến những nước giàu có với nền kinh tế và khoa học hùng mạnh nhất thế giới như Mỹ, Nhật, Châu Âu, nơi nào bóng đá cũng được mọi tầng lớp trong

xã hội đón nhận với sự quan tâm đặc biệt

Phát triển mạnh mẽ, tầm ảnh hưởng rất lớn, bóng đá ngày nay, đã vượt

ra ngoài phạm vi của một môn thể thao bình thường và trở thành một bộ phận không thể thiếu của xã hội Bóng đá là môn thể thao có số lượng khán giả lớn nhất không chỉ so với các môn thể thao mà có thể so với bất cứ môn nghệ thuật trình diễn nào khác Khi mới ra đời, bóng đá chỉ đơn thuần là một môn thể thao giải trí Theo thời gian bóng đá đã phát triển, trở thành một hình thái hoạt động mang tính nghệ thuật cao, chiếm vị trí đặc biệt trong đời sống xã hội và trở thành động lực góp phần thúc đẩy xã hội phát triển Bóng đá đã là phương tiện hữu hiệu trong lĩnh vực kinh tế Bóng đá còn có một chức năng rất lớn, đó là cầu nối giữa các dân tộc, các quốc gia Bóng đá làm cho các dân tộc xích lại gần nhau, là tiếng nói của hòa bình, hữu nghị giữa các dân tộc, cấp quốc gia trên thế giới dù khác nhau về chính trị, tôn giáo hay màu da Trên con đường hơn một thế kỉ, bóng đá đã qua nhiều giai đoạn phát triển về chất lượng để có một nền bóng đá hiện đại như ngày nay Từ lối chơi

bóng đá thường sơ khai với những hoạt động ngẫu hứng, tự phát đến thứ bóng

đá có tổ chức chặt chẽ trong chiến thuật, phong phú và đa dạng, hoa mỹ trong

kỹ thuật như ngày nay Bóng đá đã qua không ít giai đoạn thăng trằm và đã vượt qua nhiều “mặt trái” ít mang tính tích cực

Có thể coi bóng đá từ khi ra đời đến trước chiến tranh thế giới thứ I là giai đoạn phát triển thứ nhất Đó là giai đoạn của bóng đá đơn giản cả về chiến thuật và kỹ thuật Lối chơi chủ đạo của bóng đá giai đoạn này là theo khu vực, mà điển hình là sơ đồ chiến thuật WM Các cầu thủ ít di chuyển, ít

va chạm Với xu hướng thiên về biễu diễn kĩ thuật nên có khả năng rất cao trong điều khiển trái bóng tại chỗ Tính ngẫu hứng và tự phát được đề cao làm giảm giá trị chiến thuật chặt chẽ

Sau chiến tranh thế giới thứ II, vào những năm 50-60 bóng đá có bước tiến bộ mới: tính kỹ chiến thuật được đề cao, cầu thủ thi đấu theo các tuyến rõ rệt đã làm tăng tốc độ thi đấu và linh hoạt của cầu thủ được phát huy Sơ đồ chiến thuật 4-2-4 và về sau là 4-3-3 giúp cho lối chơi cân bằng giữa tấn công

và phòng thủ Cầu thủ di chuyển nhiều hơn, mức độ va chạm và tốc độ thi đấu được đẩy lên cao Nói cách khác, lối chơi năng động hơn và mạnh mẽ hơn Tuy nhiên cũng có không ít xu hướng bóng đá “phòng thủ bê tông” làm giảm

đi phần nào nét đẹp của bóng tấn công tích cực

Bóng đá tổng lực là “mũi đột phá” của sự phát triển bóng đá những năm 70-80 Với nguyên tắc lấy số đông áp đảo trong phòng thủ và trong tấn công, các cầu thủ theo tuyến hàng ngang tất cả tràn lên tấn công áp sát khung thành đối phương và cũng như vậy ào ạt rút về bảo vệ khung thành nhà khi bị tấn công Để có thể hoạt động được như thế, cầu thủ phải có thể lực thật sung mãn và khả năng điều khiển bóng với tốc độ cao Ngoài ra, cầu thủ phải có khả năng cả ở vị trí tấn công lẫn vị trí phòng thủ Số đội bóng đạt được hiệu quả cao trong lối chơi này không nhiều, tiêu biểu là các đội Hà Lan, Ba Lan

và Đức, cũng đồng thời xuất hiện xu hướng bóng đá bạo lực và sự rối loạn trong sơ đồ chiến thuật của những đội bóng ít thành công khi muốn chơi bóng

đá tổng lực nhưng chưa đủ điều kiện

Vào những năm cuối của thế kỉ 20, đầu thế kỉ 21 bóng đá đã hướng phát triển mới, lấy tinh thần của bóng đá tổng lực với mục đích tạo số đông trong tấn công cũng như trong phòng thủ nhưng lối chơi được thực hiện linh hoạt hơn và đa dạng hơn; tập trung vào từng khu vực chọn lọc Có thể gọi đây là lối chơi tổng lực linh hoạt vơi đội hình luôn biến đổi theo sơ đồ chủ đạo 4-4-2; 3-5-2

Bóng đá chuyên nghiệp phát triển mạnh mẽ đã mang lại nhiều điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bóng đá hiện đại ngày nay Tuy nhiên, bên cạnh tích cực còn có cả mặt trái, đó là tính thương mại đã chi phối quá mức cần thiết làm phần nào giảm đi “tính tự chủ” của bóng đá

1.2 Đặc điểm và xu thế phát triển bóng đá hiện đại:

Quá trình phát triển của bóng đá gắn chặt với việc giải quyết mâu thuẫn trên hai phương diện tấn công và phòng thủ với mục đích cuối cùng là bảo vệ cầu môn của đôi mình, đồng thời đưa được bóng vào cầu môn đối phương càng nhiều càng tốt và giành thắng lợi trong trận đấu Các phương thức giải quyết mâu thuẫn đã thôi thúc nhiều chuyên gia, huấn luyện viên trên khắp thế giới không ngừng nghiên cứu, cải tiến chiến thuật và ngày càng tạo nhiều sự hấp dẫn, lôi cuốn người hâm mộ trên khắp hành tinh đến với môn bóng đá

Từ năm 1974, từ khi giải vô địch bóng đá lần thứ 10, bóng đá thế giới chuyển sang bóng đá tổng lực do huấn luyện viên Michel Hà Lan khởi xướng với nguyên tắc toàn đội tấn công, toàn đội phòng ngự ra đời cho đến ngày hôm nay với xu thế là kết hợp giữa hai trường phái bóng đá Châu Âu và bóng

đá Nam Mỹ Những thay đổi trong đội hình chiến thuật kéo theo những thay đổi trong phạm vi kĩ thuật, thể lực và tâm lý thi đấu, các chuyên gia bóng đá

thường thống nhất quan điểm rằng: xây dựng lối đá hay hệ thống chiến thuật nào phải trên nền tảng trình độ cá nhân của các cầu thủ trong đội phù hợp với lối đá ấy

Hiện nay, bóng đá thế giới đang phát triển cao độ toàn diện trên ba mặt:

Kỹ thuật, thể lực và trí tuệ Bóng đá hiện đại đòi hỏi các cầu thủ phải có trình

độ kĩ thuật điêu luyện, phải có thể lực tốt, toàn diện và đặc biệt phải có tri thức, có trình độ học vấn để phân tích, đánh giá và nhận định đúng mọi diễn biến trên sân trong quá trình thi đấu

Theo nhận định của các chuyên gia của Công hòa Dân chủ Đức cũ và các chuyên gia của AFC trực tiếp giảng dạy tại Việt Nam đối với xu hướng phát triển của bóng đá hiện đại bao gồm các điểm sau:

Bóng đá hiện đại là bóng đá tấn công, lối chơi tấn công được triển khai với nhịp độ nhanh, toàn đội tấn công, lấy số đông đánh ít, cầu thủ di chuyển với tóc độ nhanh, bất ngờ dứt điểm ghi bàn ở mọi tình huống trên cơ sở phòng ngự chặt Nếu bị mất bóng khi tấn công, toàn đội chuyển sang phòng thủ sự tranh chấp tay đôi diễn ra quyết liệt giữa các cầu thủ từ trên không cho đến dưới mặt đất, toàn đội luôn có ý thức hỗ trợ bọc lót trên tất cả các tuyến Để phòng thủ vững chắc đòi hỏi các cầu thủ phải thành thạo chiến thuật phòng ngự như: tiền vệ biên bọc lót hậu vệ biên, phòng thủ tuyến nghiên hậu vệ biên bọc lót trung lộ, tiền vệ trụ và trung vệ giữa bọc lót trung vệ thòng…

Các cầu thủ phải có thể lực tốt và khá toàn diện bao gồm cả: sức bền chung, sức bền tốc độ, sức mạnh bộc phát…, để duy trì nhịp độ cao trong suốt trận đấu và thậm chí ngay cả những hiệp đấu phụ Có như thế mới đảm bảo toàn đội tấn công và toàn đội phòng thủ

Trên cơ bản mỗi cầu thủ phải được phát triển toàn diện, biết tư duy hoạt động của từng vị trí trên sân Từ đó với năng lực chuyên môn, cầu thủ phải

được chuyên môn hóa vị trí, đảm đương một nhiệm vụ có thể bên trái hoặc bên phải và hoàn thành tốt cả công lẫn thủ

Kết hợp tính nguyên tắc, tính kĩ luật trong phối hợp chiến thuật thi đấu với phát huy tính sáng tạo, tính ngẫu hứng của từng cầu thủ, khả năng quan sát, phán đoán, nhạy bén trong tình huống, nhanh chóng chớp thời cơ, chuyển hướng bất ngờ với mục tiêu ghi bàn Thông thường một đội bóng có đẳng cấp cao ở tuyến đều có cầu thủ dẫn dắt, điều khiển nhịp độ trận đấu, lối chơi của đội xảy ra theo tình huống trên sân, các cầu thủ này được thể hiện kinh nghiệm và bản lĩnh

Trong bóng đá hiện đại, việc chuẩn bị tâm lý cho một trận đấu luôn được coi trọng vì mỗi cầu thủ luôn bị những áp lực từ bên ngoài như: Khán giả, sự thiếu vô tư của trọng tài, tiểu xảo của đối phương, sự phối hợp thiếu ăn ý của đồng đội… trước những tình huống ấy, cầu thủ phải biết tự kiểm chế, bản lĩnh

tự tin, chế ngự cảm xúc, nỗ lực ý chí, bình tĩnh xử lí tình huống tất cả vài mục đích chiến thắng

Thành tích thi đấu của một đôi bóng phụ thuộc vào các yếu tố sau:

Biểu đồ 1.1: Các yếu tố các thành tích tích thi đấu

1.3.ĐÀO TẠO CẦU THỦ BÓNG ĐÁ TRẺ - NHU CẦU TẤT YẾU :

Đào tạo vận động viên trẻ cho thành tích cao nói chung và cho bóng đá nói riêng là một quá trình huấn luyện, giáo dục của nhiều năm Công việc luôn phức tạp, khó khăn và không ít tốn kém mà kết quả lại bình thường không được như mong đợi Hiệu quả đào tạo vận động viên trẻ phụ thuộc rất

THÀNH TÍCH THI ĐẤU

- Trình độ huấn luyện

- Kinh nghiệm thi đấu của

các cầu thủ trong đội

- Đánh giá đúng đối phương

- Sự phối hợp tốt chiến thuật phù hợp với những tình huống biến đổi trong tấn công

và phòng thủ

- Điều kiện đảm bảo và những điều kiện khách quan bên ngoài

* Dinh dưỡng tốt

* Thể lực sung mãn

* Phương tiện dụng cụ, trang phục cho thi đấu

* Sân bãi, thời tiết, trọng tài,

- Tâm lí thi đấu toàn đội

- Sự nỗ lực ý chí một cách tự

giác, có mục đích , động cơ

thi đấu đúng năng lực, hiệu

quả

nhiều điều kiện, trước hết là yếu tố người thầy điều kiện để người thầy phát huy khả năng, là năng khiếu và sự khổ luyện của vận động viên, tiếp theo đó

là điều kiện cơ sở vật chất và mức độ đáp ứng của nó đối với yêu cầu luyện tập Một yếu tố mang tính chất nền tảng cho sự thành công của công tác đòa tạo cầu thủ bóng đá trẻ, đó là phải xây dựng được kế hoạch đào tạo có tính hệ thống và khoa học Trọng tâm của kế hoạch đào tạo chính là một chương trình huấn luyện được soạn thảo đầy đủ nhằm đáp ứng yêu cầu về tính kế hoạch và

tính kế thừa cho công việc huấn luyện và đào tạo nhiều năm

Muốn trở thành cầu thủ tài năng, trước hết là vận động viên có năng khiếu bóng đá tốt Đồng thời vận động viên đó phải có sự say mê ham thích

để siêng năng và chuyên cần trong tập luyện “không khổ luyện không thể thành tài” Sự tiến bộ trong tập luyện của cầu thủ trẻ còn phụ thuộc vào tính cách và phẩm chất của cầu thủ Cầu thủ có lòng ham mê tập luyện, có ý chí và nghị lực mạnh mẽ sẽ dễ dàng vượt qua những gian khó trong tập luyện, cầu thủ có tính kiên trì và bền bỉ sẽ duy trì tốt được kỉ luật tập luyện… Những tư chất này không chỉ đòi hỏi ở bản thân cầu thủ mà còn cần đến sự chỉ đạo, dạy

dỗ hằng ngày của huấn luyện viên–người thầy của cầu thủ

Không có thầy giỏi sẽ không có trò giỏi Điều này đã khẳng định trong

sự nghiệp giáo dục xã hội và đối với công tác đào tạo cầu thủ bóng đá trẻ cũng như vậy Trong đào tạo, huấn luyện viên trước hêt phải là người thầy mẫu mực, điều này cho thấy có đôi nét khác biệt về vị trí giữa huấn luyện viên bóng đá trẻ và huấn luyện viên của các đội bóng trưởng thành Đối với huấn luyện viên-người thầy ngoài đòi hỏi về năng lực chuyên môn (luôn cập nhật những kiến thức khoa học mới) còn yêu cầu rất lớn về đức tính như kiên nhẫn, điềm tĩnh và cẩn thận trong công việc, bao dung dễ gần và đôi khi có một chút hài hước tạo không khi vui nhộn trong cuộc sống tập luyện vất vả Huấn luyện viên đào tạo trẻ cần nghiêm khắc trong các yêu cầu tập luyện, biết

duy trì kỉ cương trong công bằng, nhưng cũng rất cần có một người thân dễ mến dễ gần của cầu thủ

Hiện nay, cả nước có khoảng 30 cơ sở đào tạo cầu thủ bóng đá trẻ được chuẩn bị tương đối tốt, đã cung cấp lực lượng cầu thủ cho hơn 40 đội bóng thi đấu các giải lớn của quốc gia Đó là kết quả đáng khích lệ của công tác đào tạo cầu thủ bóng đá trẻ trong những năm qua Bóng đá đỉnh cao của Việt Nam

kể từ khi hội nhập trở lại với khu vực trong các giải Đông Nam Á và Châu Á

đã đạt được nhiều thành tích tự hào Nhiều đội tuyển quốc gia cũng đã bắt đầu

có thành tích trong các giải U13, U16 và U19 của khu vực, đội U23 cũng đạt được huy chương giải Medeka 2008 do Malaysia tổ chức Nhìn chung lớp cầu thủ trẻ đang dần thay thế khá vững vàng các cầu thủ đàn anh được coi là “thế hệ vàng” trước đây Điều đó một lần nữa khẳng định công tác đào tạo vận động viên bóng đá trẻ của chúng ta đã có những bước đi đúng hướng và có hiệu quả

Mục tiêu phát triển của bóng đá Việt Nam trong thập niên mới là đứng vào tốp 10 của bóng đá Châu Á Đó là một mục tiêu lớn và nhiệm vụ nặng nề, đòi hỏi mọi người phải có sự nỗ lực vượt bậc Những cầu thủ Việt Nam có đủ trình độ, đủ tài năng để sánh vai cùng các đối thủ của các cường quốc bóng đá châu lục như Nhật Bản, Hàn Quốc, Iran hay Kazaxtan… phải là những cầu thủ trẻ từ bây giời được đào tạo một cách hệ thống và bài bản với những điều kiện tốt hơn hẳn trước đây Có thể nói rằng tương lai bóng đá nước nhà đang trông cậy ở kết quả đào tạo các lớp cầu thủ trẻ từ bây giờ

1.4 NHỮNG ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU CỦA CẦU THỦ BÓNG ĐÁ :

1.4.1 Đặc điểm về cấu trúc cơ thể :

Ngoài các tiêu chuẩn chung đối với các vận động viên thể thao như: có sức khỏe, có tố chất thể lực tốt, có khả năng tiếp thu nhanh kỉ thuật động tác,

có phẩm chất tư tưởng đạo đức và đặc điểm tâm lí phù hợp Vận động viên

bóng đá không có các yêu cầu khắc khe về hình thái và cấu trúc cơ thể như một số môn thể thao khác, ngay cả chiều cao và trọng lượng cơ thể cũng không phải là yếu tố quyết định thành tích trong bóng đá Tuy nhiên, ở một số

vị trí như thủ môn, trung vệ tiền đạo thì vận động viên cao lớn có ưu thế hơn nên đòi hỏi vận động viên chơi ở vị trí này phải cao và to hơn mức bình thường của những cầu thủ chơi ở vị trí khác

1.4.2 Đặc điểm thể lực trong bóng đá :

Bóng đá là môn thể thao có ảnh hưởng lớn nhất và phát triển rộng rãi nhất trên toàn thế giới, có một số quốc gia coi bóng đá như là môn thể thao số một của đất nước mình như: Brazin, Achentina,… sỡ dĩ, bóng đá có sức hấp dẫn và ma lực như vậy chủ yếu là co mối quan hệ giữa đặc điểm và tác dụng của nó Bóng đá là môn thể thao không mang tính chu kì, kĩ thuật, chiến thuật bóng đá bị sự cản phá, hạn chế và sự chống đối quyết liệt của đôi phương Trong hoạt động thi đấu đòi hỏi sự phối hợp tập thể một cách nhuần nhuyễn từng cá nhân, từng nhóm, từng vị trí: biên, trung lộ, từ phòng thủ cho đến tấn công và ngược lại Tính đối kháng quyết liệt do đối phương thường xuyên đeo bám kiềm chặt để tranh cướp bóng bảo vệ cầu môn, cũng như sử dụng mọi khả năng khéo léo, nhanh nhẹn vượt qua đối phương truy cản để dứt điểm ghi bàn , hay ta có thể nói bóng đá là môn dùng nhiều thủ pháp, thủ thuật để xử lý khôn khéo tình huống diễn ra trong quá trình thi đấu trên cơ sở của một sự chuẩn bị chu đáo trước đó

Thể lực của vận động viên bóng đá phải toàn diện để nâng cao năng lực hoạt động của cơ thể Thể lực tốt sẽ tạo tiền đề cho việc thực hiện kĩ thuật và chiến thuật, đồng thời thúc đẩy việc học tập và nắm vững kĩ thuật, chiến thuật tăng cường khả năng chịu đựng lượng vận động trong tập luyện và thi đấu, đề phòng chấn thương, nâng cao thành tích và kéo dài thời gian duy trì thành tích của vận động viên

Thể lực trong bóng đá bao gồm thể lực chung và thể lực chuyên môn Mục đích của việc chuẩn bị thể lực chung là đạt được khả năng làm việc cao nhất, tạo nên sự phối hợp chặt chẽ trong hoạt động của các cơ quan, chức phận trong cơ thể và tác động tích cực vào sự phát triển thể hình cho vận động viên

Thể lực chung hướng đến sự phát triển toàn diện cho vận động viên, vì thế để hoàn thiện nó cần áp dụng các loại bài tập của các môn thể thao hỗ trợ cho bóng đá: các bài tập cho các môn điền kinh, thể dục, bóng rổ, bóng ném,… các bài tập này có ảnh hưởng tốt đến sự phát triển và củng cố các chức năng vận động như dây chằng, cơ, khớp, chi dưới, đồng thời tạo nên điều kiện để thúc đẩy các chức năng hoạt động của cơ thể

Thể lực chuyên môn giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu là phát triển và hoàn thiện các tố chất thể lực cần thiết cho hoạt động thi đấu bóng đá Trong giai đoạn này, cần phải lựa chọn các phương tiện và các phương pháp theo hướng nâng cao các năng lực chuyên môn phù hợp với trình độ của vận động viên

Bóng đá hiện đại đòi hỏi sự phát triển cao tất cả các tố chất thể lực Cầu thủ bóng đá phải thường xuyên di chuyển, thay đổi nhịp độ chạy trong suốt thời gian thi đấu

Theo tài liệu nghiên cứu của nhiều tác giả đã cho thấy cầu thủ bóng đá di chuyển tư 12 đến 15km trong một trận đấu, bao gồm các hình thức chạy xen kẽ: chạy nước rút cự ly ngắn, chạy tốc độ trung bình, chạy chậm và đi bộ Theo Wiherr.Van Gool (1982-1985): chạy nước rút chiếm 18% tổng quãng đường của một trận đấu với tốc độ 6,92 đến 8,15m/s (cự ly 30-50m), chạy tốc độ trung bình và chạy chậm chiếm 44% quãng đường trong một trận đấu với tốc độ 2,04-6,92m/s, đi bộ 36,3% tốc độ 1,30-2,04m/s

Do đó họ có sức bền chuyên môn cao trong việc giải quyết các tình huống thi đấu như chạy chỗ, kèm người, phối hợp bật tường (1 x 2 chạm) đòi hỏi cao về sức mạnh, đặc biệt là sức phát nhanh về sức bền tốc độ

Để thực hiện được các cú sút cầu môn từ khoảng cách xa và các đường chuyền bóng dài, mạnh, chuẩn xác, những động tác bật nhảy đánh đầu và tranh cướp bóng trên không, các động tác va chạm dùng sức hợp lí theo quy định của luật, vận động viên phải có sức bật tốt, sức mạnh tốc độ và sức bền

1.4.3 Những tính chất về thể lực của cầu thủ bóng đá:

* Tính hệ thống:

Ngày nay căn cứ vào quy luật phát dục và trưởng thành của con người và quy luật “thời kỳ nhạy cảm” của các tố chất thể lực, người ta chia hệ thống huấn luyện thể lực từ lứa tuổi nhi đồng đến người trưởng thành bao gồm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn từ 7-11 tuổi: là giai đoạn phát triển chủ yếu các năng lực có liên quan đến việc hệ thống thần kinh (tốc độ phản ứng vận động), sức bền chung, khả năng phối hợp vận động

- Giai đoạn 12-17 tuổi: thời kì phát triển toàn diện các tố chất thể lực, tập trung phát triển sức mạnh tốc độ và sức bền chung Trên cơ sở đó, từng bước kết hợp huấn luyện tố chất thể lực mang đặc tính chuyên môn của bóng đá

- Giai đoạn từ 18 tuổi trở lên: là thời kì huấn luyện chuyên sâu Trên cơ

sở phát triển các tố chất sức mạnh, sức nhanh, sức bền, trọng tâm huấn luyện thể lực chuyển dần sang thể lực chuyên môn Ở vận động viên cấp cao, huấn luyện thể lực chuyên môn là chính

- Trong quá trình huấn luyện nhiều năm, phải đảm bảo tính tuần tự của sự chuyển tiếp các giai đoạn huấn luyện, tuyệt đối tránh nôn nóng áp đặt huấn luyện chuyên môn quá sớm Hậu quả của nó sẽ giới hạn thành tích và thu hẹp thời gian duy trì thành tích thi đấu của vận động viên

* Tính khoa học:

Trong quá trình huấn luyện thể lực cho vận động viên, việc áp dụng các thành tựu mới về khoa học kĩ thuật sẽ làm tăng hiệu quả huấn luyện Ngày nay, những kiến thức khoa học về sinh lý học, sinh hóa học, sinh cơ học trong lĩnh vực thể dục thể thao tương đối phong phú và hoàn chỉnh Những tiến bộ

kĩ thuật mới trong lĩnh vực điện tử cho phép nâng cao hiệu quả đo lường thành tích và thu nhận thông tin giúp cho việc kiểm tra và điều chỉnh quá trình huấn luyện

Việc huấn luyện luôn theo xu hướng tăng lượng vận động tới giới hạn, tăng cường khả năng chịu đựng lượng vận động của vận động viên trong điều kiện thi đấu căng thẳng Vì vậy, việc vận dụng các biện pháp y học và phục hồi về mặt tâm lí trở thành một khâu quan trọng trong quá trình huấn luyện bóng đá nói chung và huấn luyện thể lực nói riêng

Theo PGS.TS Nguyễn Thiệt Tình – Huấn luyện và giảng dạy bóng đa (1997): Hiệu quả của việc vận dụng các biện pháp y học vào tâm lí sẽ cho phép tăng khả năng chịu đựng lượng vận động của vận động viên từ 5-10%

* Tính chất tổng hợp:

Xu thế huấn luyện hiện nay của bóng đá đỉnh cao là huấn luyện đồng bộ các yếu tố kĩ chiến thuật thể lực, tâm lý, trí tuệ Vì vậy, trong công tác huấn luyện thể lực cần sử dụng nhiều bài tập mang tính đối kháng cao, diễn ra với tốc độ nhanh, có kết hợp với bóng Các bài tập huấn luyện nhiều bóng, huấn luyện trong điều kiện gần giống như thi đấu được sử dụng khá nhiều và phổ biến

* Tính hiệu quả:

Tính hiệu quả của huấn luyện thể lực còn được tăng cường nhờ áp dụng những phương tiện, phương pháp huấn luyện hiện đại, phương pháp huấn luyện hiện đại, phương pháp huấn luyện theo mô hình hoặc sử dụng các thiết

bị huấn luyện chuyên sâu như: việc sử dụng điện não đồ trong huấn luyện sưc mạnh, khi huấn luyện, có thể căn cứ đặc điểm dùng lực của môn bóng đá và tình hình cụ thể của vận động viên thông qua điện não đồ … Mỗi lần, kết quả huấn luyện đều có thể lưu trữ vào điện não đồ, giúp cho huấn luyện viên kiểm soát được diễn biến của quá trình huấn luyện

Nội dung và phương pháp chuẩn bị thể lực chuyên môn được xây dựng trên đặc điểm hoạt động thể lực của cầu thủ bóng đá như: tính chất thay đổi,

di chuyển và thực hiện các động tác kĩ thuật, tính liên tục thay đổi của tình huống thi đấu kéo theo sự biến đổi tính chất của lượng vận động trong quá trình thi đấu, thực hiện các động tác khó trong điều kiện mệt mỏi….Ngoài ra,

sự chuẩn bị chuyên môn còn dựa trên sự tính toán khối lượng và cường độ vận động của cầu thủ trong thi đấu Người ta đã nghiên cứu và nêu ra số liệu điển hình về hoạt động thể lực của vận động viên bóng đá trong một trận đấu như sau:

Sức mạnh là khả năng khắc phục lực cản bên ngoài hoặc bên trong bằng

sự nỗ lực của cơ bắp trong quá trình vận động

Sức mạnh là cơ sở cho những tố chất thể lực khác Ở cầu thủ bóng đá, sức mạnh và sức chịu đựng của cơ bắp sẽ được tăng lên qua nhiều mùa thi đấu Rèn luyện sức mạnh ngoài việc nâng cao thành tích còn có yếu tố quan trọng khác là phòng ngừa chấn thương thường gặp trong thi đấu bóng đá

Sức mạnh tốc độ lấy sức mạnh tối đa làm cơ sở, tốc độ ở cầu thủ bóng đá được thể hiện bằng khả năng thực hiện chuyển động trong khoảng thời gian ngắn nhất trong điều kiện đối phương cản phá tích cực Mức độ phát triển sức mạnh bộc phát rất cần thiết cho mỗi cầu thủ để di chuyển nhanh trên sân, tăng tốc trong khoảnh khắc, nhanh chóng dừng lại khi đang chạy với tốc độ cao, lấy đà sút mạnh, chính xác, tranh cướp bóng cũng như kèm sát đối thủ của mình có hiệu quả Trong quá trình tập luyện, sức mạnh tốc độ được xác nhận

là có sự thay đổi ít nhất so với các tố chất vận động khác Biểu hiện của nó phụ thuộc rất nhiều vào năng khiếu bẩm sinh và đặc biệt là rất khó hoàn thiện

nó ở vận động viên có đẳng cấp cao

+ Sức nhanh:

Sức nhanh là một tổ hợp những đặc điểm chức năng của con người, xác định trực tiếp và chủ yếu tính chất nhanh của động tác, xác định thời gian của phản ứng vận động

Sức nhanh trong bóng đá bao gồm: phản ứng nhanh, nhanh trong cử động đơn và nhanh trong di chuyển Trong thi đấu bóng đá, vận động viên phải thường xuyên tiếp nhận đánh giá tình huống, tốc độ di chuyển của bóng cũng như của đối phương và đưa ra quyết định nhanh nhất

+ Sức bền:

Sức bền là khả năng chịu đựng của cơ thể, chống lại sự mệt mỏi trong quá trình hoạt động, đáp ứng được những yêu cầu trong thi đấu với cường độ cho trước

Bóng đá có yêu cầu rất cao về trình độ sức bền của vận động viên, khả năng sức bền phát triển tốt là rất quan trọng vì:

- Cho phép vận động viên giữ được cường độ cao trong suốt cả thời gian thi đấu - Tạo sự phục hồi nhanh sau những gắng sức trong trận đấu

- Có sức bền chung tốt sẽ ảnh hưởng tốt tới các phẩm chất vận động khác như sức mạnh, sức nhanh, khả năng sáng tạo trong thi đấu, giữ vững độ ổn định, chính xác của kĩ thuật …

+ Độ khéo léo:

Độ khéo léo của cầu thủ bóng đá được xác định bằng khả năng nhanh chóng thực hiện những chuyển động mới hay nói cách khác là khả năng điều tiết sự thay đổi vận động của cơ thể một cách nhanh chóng, chính xác trong điều kiện luôn thay đổi phức tạp

Độ khéo léo là một tố chất phức tạp, có quan điểm gọi là khả năng phối hợp vận động Khi đánh giá phải dựa vào các yếu tố sau đây:

- Độ chính xác khi di chuyển

- Sự phối hợp động tác khó trong chuyển động

- Thời gian thực hiện chuyển động

Sự hoàn thiện độ khéo léo của cầu thủ bóng đá có ý nghĩa thiết thực trong quá trình huấn luyện, giúp cho vận động viên thích nghi nhanh chóng,

có những phản xạ xử lí phù hợp với hoàn cảnh và tình huống xảy ra trong thi đấu Ngoài ra, nó còn là điều kiện để cầu thủ phát triển phản xạ phức tạp và ứng phó kịp thời đạt hiểu quả cao trong thi đấu

+ Mềm dẻo:

Độ dẻo trong bóng đá được thể hiện bằng khả năng thực hiện động tác với biên độ lớn như sút bóng, chuyền bóng, tranh cướp bóng, xoạt phá bóng, dừng xoay trở và đổi hướng di chuyển Vận động viên bóng đá độ dẽo biểu hiện ở góc độ hoạt động của các khớp xương đó là khớp hông, khớp gối, khớp

cổ chân, cột sống Tất cả những khớp xương ấy là điều kiện không thể thiếu trong việc nắm vững và nâng cao trình độ kĩ thuật cho vận động viên

1.5 NHỮNG ĐẶC ĐIỂM KĨ THUẬT CỦA CẦU THỦ BÓNG ĐÁ:

Kỹ thuật có một vai trò quan trọng vì không làm chủ trái bóng thì không làm chủ trận đấu Kỹ thuật tốt giúp cho vận động viên khống chế bóng theo ý muốn của mình, hạn chế khả năng mất bóng, thực hiện tốt sự phối hợp đồng đội Tập luyện kĩ thuật phải đi đến thành thạo thông qua việc nâng cao không ngừng chất lượng thực hiện chúng với độ chính xác cao, nhanh và ổn định trong tình huống đối kháng quyết liệt của đối phương Kỹ thuật không phải là mục đính tự thân mà là phương tiện để thi đấu bóng đá có hiệu quả, không có

kĩ thuật tốt sẽ không thực hiện được chiến thuật

Kỹ thuật cơ bản là hệ thống những kỹ thuật là nền tảng mà mỗi cầu thủ đều cần phải nắm vững để có thể phối hợp được với đồng đội một cách hiệu quả trong thi đấu

Về thực chất kỹ thuật đá bóng cơ bản là những động tác và phương pháp tối ưu mà mỗi cầu thủ thường vận dụng trong quá trình thi đấu như: di chuyển, tâng bóng, đá bóng, đánh đầu, đỡ dừng bóng, dẫn bóng, động tác giả, tranh cướp bóng, ném biên và kỹ thuật cầu môn Do mỗi kĩ thuật đều có đặc tính riêng cho nên phương pháp thực hiện cũng có sự khác biệt nhất định Vì vậy muốn trở thành một cầu thủ giỏi thì không có con đường nào khác ngoài

sự kiên trì tập luyện với sự quyết tâm cao để vươn tới làm chủ kĩ thuật trong mọi tình huống

Đặc điểm của kĩ thuật bóng đá là đôi chân – là phần điều khiển khéo léo nhất của cơ thể để thực hiện các công tác phức tạp nhất

Trong thực tế, huấn luyện kĩ thuật cho vận động viên bóng đá năng khiếu, trẻ có sự khác biệt so với huấn luyện của cầu thủ lớn tuổi hay các em nhỏ tuổi hơn Chính vì vậy khi huấn luyện kĩ thuật cho các vận động viên năng khiếu, trẻ cần quan tâm những phương pháp tập luyện khoa học nhằm mục đích hoàn thành các kĩ thuật cơ bản là điều thiết yếu

Ngoài thể lực và kĩ thuật, trong bóng đá còn có những đặc điểm của chiến thuật, tâm lí, sinh lí, sinh hóa,… cũng là những vấn đề hết sức quan trọng Tuy nhiên trong phạm vi đề tài nghiên cứu này, chúng tôi chỉ tập trung phân tích sâu về thể lực và kĩ thuật (cơ bản) của cầu thủ bóng đá Những công trình nghiên cứu và những kinh nghiệm trong thực tiễn đã khẳng định rằng sự tiến bộ tối đa của vận động viên năng khiếu, trẻ trong môn chuyên sâu, đòi hỏi phải nâng cao năng lực về chức phận của cơ thể, chuyển biến về thể chất đồng thời thường xuyên mở rộng năng lực về kĩ năng kĩ xảo vận động Vì vậy trong huấn bóng đá năng khiếu, trẻ ( lứa tuổi 14-16) cần xây dựng mối quan

hệ chặt chẽ giữa kĩ thuật, thể lực là cơ sở cho chiến thuật, còn sự ổn định vững vàng của tâm lí là sự đảm bảo cho việc hoàn thành nhiệm vụ chiến thuật Giữa chúng có sự hỗ trợ lẫn nhau, nếu chúng ta chỉ chú trọng đến một yếu tố đơn lẻ nào đó mà không quan tâm dến mặt khác thì rõ ràng khó có thể giành được thành tích cao trong tập luyện và thi đấu

Huấn luyện bóng đá năng khiếu - trẻ là một quá trình đào tạo lâu dài, do vậy phải có kế hoạch phù hợp, tương ứng với từng vận động viên theo lứa tuổi và áp dụng triệt để, hợp lí mọi quy luật Cần áp dụng những phương pháp tối ưu, hiệu quả để quá trình huấn luyện gặt hái được kết quả cao, chất lượng tương xứng với mục tiêu đề ra Những phương pháp này phải đúng yêu cầu và

có khả năng thực hiện được, yếu tố cần thiết là phải kế hoạch hóa vấn đề Trong đó phải tiêu chuẩn hóa lượng vận động trong tập luyện và thi đấu Tính toán mọi tỉ lệ qua quá trình kiểm tra định kì cho vận động viên (thể lực và kĩ thuật) đây có thể nói là khâu quan trọng trong công tác huấn luyện các vận động viên bóng đá năng khiếu, trẻ Thông qua kết quả kiểm tra, xác định ưu khuyết điểm về thành tích vận động đạt được để củng cố, bổ sung và tìm ra những giải pháp hợp lí

Để có những thông tin khách quan về mức độ phát triển trình độ chuyên môn của vận động viên bóng đá nam lứa tuổi 14-16, chúng tôi sử dụng các test chứa đựng các yếu tố cơ bản của năng lực chuyên môn để kiểm tra Qua

số liệu thu được và quá trình xử lí, hy vọng sẽ giúp được ít nhiều cho các nhà tuyển chọn, các HLV bóng đá năng khiếu, trẻ nắm bắt được mức độ phát triển

và những biến đổi về năng lực chuyên môn của vận động viên từ đó sẽ lựa chọn những phương tiện, vận dụng những phương pháp hợp lí, có hiệu quả tốt nhất trong công tác tuyển chọn và đào tạo vận động viên bóng đá đỉnh cao

1.6 CÁC GIAI ĐOẠN HUẤN LUYỆN VĐV BÓNG ĐÁ TRẺ:

Qúa trình đào tạo VĐV bóng đá trẻ là một quá trình huấn luyện nhiều năm, vì thế việc đánh giá trình độ tập luyện, LVĐ cho các VĐV bóng đá trẻ cũng phải là một quá trình liên tục, thường xuyên nhiều giai đoạn trong nhiều năm huấn luyện

Hiện nay lứa tuổi tuyển chọn VĐV bóng đá nước ta như sau [18], [23], [29];

- Tuyển chọn ban đầu: 8-10 tuổi

- Tuyển bổ sung: 12 tuổi

- Tuyển chính thức: 15-16 tuổi

Do vậy, căn cứ vào quan điểm của các chuyên gia trong và ngoài nước, vào đặc điểm phát triển lứa tuổi, cùng thực tiễn trong quá trình huấn luyện VĐV bóng đá, chúng tôi chia làm bốn giai đoạn trong quá trình đào tạo VĐV bóng đá trẻ như sau:

- Giai đoạn huấn luyện ban đầu (8-10 tuổi): Thời gian huấn luyện từ

2-3 năm Nhiệm vụ chủ yếu là yêu cầu nắm vững các kĩ thuật cơ bản, tăng cường phát triển các tố chất thể lực, đặc biệt chú trọng phát triển sức nhanh và khéo léo

- Giai đoạn huấn luyện chuyên môn hóa ban đầu (11- 12 tuổi): Thời

gian huấn luyện từ 2-3 năm Nhiệm vụ chủ yếu huấn luyện thể lực trên cơ sở nền tảng thể lực toàn diện được tạo dựng từ trước đó, tiếp tục tạo ra những nền tảng về mọi mặt làm cơ sở để huấn luyện chuyên môn Nắm vững toàn

diện tất cả các kĩ thuật cơ bản của bóng đá Lấy huấn luyện chung làm chính

- Giai đoạn huấn luyện chuyên môn hóa sâu (13-16 tuổi): Thời gian

huấn luyện 2-3 năm Nhiệm vụ chủ yếu nắm vững toàn bộ các kĩ thuật môn bóng đá và thực hiện một cách hoàn hảo trong các điều kiện khó khăn, chú trọng bồi dưỡng sở trường cho VĐV, cá biệt hóa kĩ thuật Phát triển thể lực chung và chuyên môn, ưu tiên phát triển các tố chất thể lực chuyên môn là tốc

độ, sức mạnh tốc độ, sức bền tốc độ và tính linh hoạt

- Giai đoạn hoàn thiện thể thao (17-18 tuổi trở lên): Thời gian huấn

luyện từ 2 năm trở lên Nhiệm vụ là tiếp tục phát triển thể lực toàn diện làm

cơ sở, ưu tiên đặc biệt phát triển các tố chất thể lực đặc trưng, đảm bảo phát triển trình độ thể lực cao nhất theo đặc điểm cá nhân Lượng vận động không ngừng tăng cao cả cường độ và khối lượng, đặc biệt các bài tập nâng cao trình

độ, năng lực thi đấu cá nhân, thể lực chuyên môn Đảm bảo hoàn thiện kĩ thuật ở mức độ cao nhất vào quá trình thi đấu trong mọi tình huống

1.7 CƠ SỞ LÝ LUẬN HUẤN LUYỆN THỂ LỰC CHUYÊN MÔN VÀ

KĨ THUẬT CƠ BẢN TRONG BÓNG ĐÁ:

Huấn luyện bóng đá là một trong những hình thức đào tạo vận động viên,

là quá trình đào tạo có hệ thống bằng những phương pháp, những bài tập về từng mặt riêng biệt của bóng đá: Thể lực, kĩ thuật, chiến thuật cá nhân, chiến thuật đồng đội phối hợp chặt chẽ với nhau nhằm mục đích làm cho thành tích thể thao không ngừng phát triển và nâng cao

Huấn luyện thể lực là một bộ phận quan trọng trong công tác huấn luyện chuyên môn bóng đá nhằm tăng cường sức khỏe cho vận động viên, phát triển

một cách toàn diện các tố chất thể lực, nâng cao năng lực hoạt động của cơ thể

Huấn luyện thể lực tốt sẽ tạo tiền đề cho việc huấn luyện kĩ chiến thuật,

nó có ý nghĩa rất lớn và đống vai trò quan trọng thúc đẩy việc nắm vững kĩ chiến thuật, sức chịu đựng cường độ lớn, lượng vận động lớn nhằm nâng cao thành tích, đề phòng chấn thương, kéo dài tuổi thọ vận động viên (duy trì thành tích thể thao)

Huấn luyện thể lực cho vận động viên bóng đá bao gồm hai phương diện: Thể lực cơ bản (thể lực chung); Thể lực chuyên môn Tuy chia thể lực ra làm hai loại riêng biệt nhưng chúng không đối lập nhau mà thống nhất liên tục ngay trong tập luyện và thi đấu Phần lớn các môn thể thao đều đòi hỏi phát triển toàn diện tố chất thể lực cùng với những tố chất thể lực chuyên môn

ưu thế “do các hoạt động nghề nghiệp, các môn thể thao ngày càng phức tạp,

đa dạng và tinh vi nên cấu trúc yêu cầu thể lực cũng rất khác nhau”

Bất kì một vận động viên bóng đá nào muốn được tham gia thi đấu cần phải có một tố chất thể lực chuyên môn ở mức độ nhất định nào đó Tất nhiên

để có thể lực chuyên môn thì vận động viên đó phải có khả năng về thể lực cơ bản Vì thể lực cơ bản là nền tảng là cơ sở nâng cao thể lực chuyên môn Do tầm quan trọng của thể lực đối với thành tích thể thao và do thể lực bị ảnh hưởng, bị chi phối trạng thái thần kinh, sinh lý, tâm lí của con người nên nhiều năm qua các nhà nghiên cứu khoa học trên toàn thế giới đã dựa vào các nguyên nhân trên đi vào các công trình nghiên cứu nhằm tìm ra phương pháp phát triển tố chất thể lực áp dụng vào công tác huấn luyện với mục đích đạt được thành tích thể thao cao nhất

Bóng đá là môn thể thao có kỹ thuật động tác tương đối phức tạp, kĩ thuật bóng đá là tất cả những hoạt động hợp lí của vận động viên vận dụng trong trận đấu bóng đá, kĩ thuật là cơ sở cho việc hoàn thành nhiệm vụ chiến

thuật mà sự phát triển của chiến thuật được nâng cao trên nền tảng thể lực Do

đó, trong công tác giảng dạy và huấn luyện phải tăng cường việc nắm vững, toàn diện kĩ thuật bóng đá và phải luôn năng cao hơn nữa

Trong thực tế, huấn luyện kĩ thuật cho các vận động viên bóng đá trẻ có

sự khác biệt so với huấn luyện các cầu thủ đã lớn tuổi hay các em nhỏ tuổi hơn Chính vì vậy khi huấn luyện kĩ thuật cho các vận động viên trẻ cần quan tâm đến phương pháp huấn luyện có khoa học nhằm mục đích hoàn thiện kỹ thuật cơ bản là điều thiết yếu

Chiến thuật bóng đá là sự biểu hiện một cách tổng hợp việc sử dụng các thủ thuật cá nhân và tập thể dựa trên tình hình thực tế chủ quan và khách quan trong trận đấu bóng đá nhằm chiến thắng đối phương Chiến thuật bóng đá còn là những biện pháp thi đấu dựa vào trình độ của các đội bóng trên sân nhằm phát huy đầy đủ các mặt kĩ thuật, các yếu tố tâm lí của toàn đội bóng Mặc khác, với trình độ phát triển về thể lực, kỹ thuật ở các vận động viên của các đội bóng lớn trên thế giới là tương đối đồng đều và ngang nhau, vì vậy áp dụng chiến thuật thích hợp trong từng trận đấu của huấn luyện viên là rất quan trọng, quyết định đến sự thành bại của trận đấu đó

Ngoài ra, để đạt hiệu quả cao trong công tác huấn luyện, đào tạo vận động viên năng khiếu – trẻ, cần phải được giải quyết một cách đồng bộ các phương pháp nghiên cứu sư phạm, tâm lí và xã hội học

Các phương pháp sư phạm đánh giá mức độ phát triển các tố chất thể lực, trình độ kĩ thuật, chiến thuật, nhịp độ phát triển thành tích thể thao, khả năng học động tác, khả năng phối hợp, khả năng giải quyết, xử lí có hiệu quả các nhiệm vụ vận động trong những điều kiện thi đấu quyết liệt của vận động viên

Các phương pháp y sinh học phát triển được đặc trưng về trạng thái sức khỏe, tuổi sinh lí của vận động viên, những đặc điểm hình thái và chức năng,

tình trạng của các hệ thống chức năng của cơ thể và những đặc điểm cá nhân của hoạt động thần kinh cao cấp

Các phương pháp tâm lí xác định được những đặc điểm tâm lí của vận động viên ảnh hưởng đến việc thực hiện những nhiệm vụ của cá nhân hoặc đồng đội trong tập luyện và thi đấu Các phẩm chất tâm lí khác nhau tùy thuộc yêu cầu từng môn thể thao, về mức độ phát triển phẩm chất tâm lí, những đặc điểm tính tình và khí chất Ngoài ra, còn đánh giá trình độ phối hợp ăn ý giữa các vận động viên trong việc thực hiện nhiệm vụ của đội bóng

Những tiêu chuẩn về xã hội học bao gồm những chỉ tiêu đặc trưng như: Môi trường tập luyện, động cơ tập luyện ý thức tập luyện, lòng đam mê và nhu cầu tập luyện của vận động viên

Vì đào tạo vận động viên năng khiếu – trẻ là một quá trình giáo dục nhiều năm kết hợp với sử dụng toàn bộ các phương tiện, phương pháp và mọi hình thức tổ chức trong tập luyện nhằm đảm bảo phát triển toàn diện cá nhân vận động viên Những công trình nghiên cứu và những kinh nghiệm trong thực tiễn đã khẳng định rằng sự tiến bộ tối đa của vận động viên năng khiếu –trẻ trong môn chuyên sâu , đòi hỏi phải nâng cao năng lực về chức phận cơ thể chuyển biến về chất, đồng thời thường xuyện mở rộng năng lực về kỉ năng

kỉ xảo vận động Cho nên trong huấn luyện bóng đá năng khiếu – trẻ cần xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa kĩ thuật – thể lực – phẩm chất tâm lý và trình

độ chiến thuật Kỹ thuật, thể lực là cơ sở cho chiến thuật, còn ổn định vững vàng của tâm lý là sự đảm bảo cho việc hoàn thành nhiệm vụ chiến thuật giữa chúng có sự hỗ trợ lẫn nhau, nếu ta chỉ chú trọng nhấn mạnh đến một yếu tố đơn lẻ nào mà không quan tâm đến mặt khác thì rõ ràng rất khó có thể dành được thành tích cao trong tập luyện và thi đấu

Tóm lại, trong huấn luyện bóng đá năng khiếu – trẻ bao gồm những mặt

có liên quan hữu cơ với nhau sau đây: Chuẩn bị thể lực, kĩ thuật, chiến thuật

và tâm lí thi đấu Tất cả các mặt đó được thực hiện xuyên suốt quá trình nhiều năm và trong các chu kì huấn luyện Ở bất cứ trường hợp nào, huấn luyện cho các vận động viên năng khiếu –trẻ phù hợp với hệ thống phát triển lâu dài của thành tích thể thao cao nhất Vì tương lai thể thao nước nhà cho nên quá trình huấn luyện thể thao lâu dài và khoa học là hết sức cần thiết và cấp bách Huấn luyện và đào tạo vận động viên trẻ là đặt nền móng xây dựng cho tương lai sau này của thể thao nước nhà, là một yếu tố quan trọng trong quá trình hình thành con người có nếp sống văn minh- văn hóa lành mạnh

Trong đề tài này, chúng tôi chỉ giới hạn ở môn thể thao mà hiện nay rất phát triển, đó là môn bóng đá Để có được những thông tin khách quan về mức độ phát triển trình độ chuyên môn, chúng tôi dựa trên các test chứa đựng các yếu tố cơ bản của năng lực chuyên môn để kiểm tra Qua số liệu thu được

và quá trình xử lí, đánh giá, giúp cho những người làm công tác tuyển chọn và huấn luyện bóng đá năng khiếu – trẻ nắm được mức độ phát triển và những biến đổi về năng lực chuyên môn của vận động viên, giúp việc lựa chọn những phương tiện và vận dụng những phương pháp hợp lí, có hiệu quả cao nhất trong tuyển chọn và huấn luyện thể thao thành tích cao

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu đề tài chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

2.1.1 Phương pháp tham khảo tài liệu:

Đây là phương pháp nghiên cứu mà trong hầu hết các công trình nghiên cứu đều sử dụng Phương pháp này giúp hệ thống hóa các kiến thức có liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, nhằm mục đích xây dựng cơ sở lý luận của đề tài , chọn phương pháp nghiên cứu, lựa chọn các chỉ tiêu và tìm cứ liệu để phân tích đánh giá kết quả nghiên cứu về môn bóng đá

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, chúng tôi đã tiến hành tham khảo và thu thập các tài liệu có liên quan như: sách báo, tạp chí, tài liệu khoa học và các kết quả nghiên cứu của một số tác giả về bóng đá

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn:

Phương pháp này nhằm tìm hiểu và xác định hệ thống các test đánh giá

sự phát triển thể lực, kĩ thuật cơ bản của vận động viên bóng đá nam lứa tuổi 14-16 Chúng tôi dùng phiếu điều tra theo phương pháp phân loại mức độ quan trọng của từng test (không cần thiết, có thể sử dụng được, cần thiết) phỏng vấn các huấn luyện viên, các chuyên gia bóng đá là những người có kinh nghiệm trong công tác huấn luyện, đào tạo vận động viên bóng đá trẻ Thông qua phiếu phỏng vấn chúng tôi lựa chọn các test đánh giá thể lực và kĩ thuật cho khách thể nghiên cứu