BÁO cáo tài CHÍNH TỔNG hợp của CÔNG TY có các đơn vị TRỰC THUỘC HẠCH TOÁN độc lập

luận văn, khóa luận, chuyên đề, đề tài, báo cáo,

BÀI THU HOẠCH “THÔNG TIN HỮU ÍCH CỦA BÁO CÁO TÀI CHÍNH CÔNG BỐ”

BÁO CÁO TÀI CHÍNH TỔNG HỢP CỦA CÔNG TY CÓ CÁC ĐƠN VỊ TRỰC THUỘC HẠCH TOÁN ĐỘC LẬP

GVHD: PGS.TS Hà Xuân Thạch

Nhóm thực hiện: Nhóm 6

Lớp : kế toán kiểm toán đêm – K21

Danh sách nhóm:

1 Phan Nam Anh

2 Nguyễn Việt Hiền

3 Nguyễn Thị Thu Hiền

MỤC LỤC:

Chương 1: Đặc điểm thông tin của Báo cáo tài chính tổng hợp

1.1 Khái niệm ……… 4

1.1.1 Báo cáo tài chính……….4

1.1.2 Đơn vị trực thuộc………6

1.1.3 Hạch toán độc lập………6

1.2 Đặc điểm thông tin của báo cáo tài chính tổng hợp………8

1.2.1 Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm……… 8

1.2.2 Thông tin về các bên liên quan……… 12

1.2.3 Báo cáo bộ phận……….13

1.2.4 Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng……….18

1.2.5 Thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và các sai sót ………20

1.3 Phương pháp lập và trình bày Báo cáo tài chính tổng hợp……….22

1.3.1 Nguyên tắc lập và trình bày báo cáo……… 22

1.3.2 Trình tự lập Báo cáo tài chính tổng hợp……… 24

Chương 2: Quy trình lập báo cáo tài chính tổng hợp tại doanh nghiệp ABC 2.1 Tổng quan về doanh nghiệp……… 25

2.1.1 Thông tin tổng quan………25

2.1.2 Cơ cấu tổ chức doanh nghiệp……….25

2.1.3 Phương pháp hạch toán kế toán……… 26

2.2 Phương pháp lập và trình bày báo cáo……… 30

LỜI MỞ ĐẦU

Trong một xã hội có nền kinh tế phát triển, tồn tại đa dạng các loại hình doanh nghiệp hoạt động trên nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau với số lượng và quy mô thay đổi không ngừng Để có thể kiểm soát tốt tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp cũng như cung cấp thông tin chính xác cho các đối tượng được yêu cầu, không ít công cụ quản lý cùng với nhiều

lý thuyết quản trị đã ra đời Một trong những công cụ đó chính là báo cáo tài chính Bài thu hoạch “Thông tin hữu ích của báo cáo tài chính tổng hợp tại công ty có các đơn vị trực thuộc hạch tán độc lập” của nhóm 6 sẽ làm rõ vai trò của báo cáo tài chính nói chung và trong công ty

có các đơn vị trực thuộc hạch toán độc lập nói riêng.

Trong quá trình thực hiện có nhiều sai sót, nhóm 6 mong nhận được ý kiến đóng góp của Thầy và của các anh chị trong giảng đường.

CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM THÔNG TIN CỦA BÁO CÁO TÀI CHÍNH TỔNG HỢP

1.1 Khái niệm:

1.1.1 Báo cáo tài chính:

Báo cáo tài chính là một công cụ hữu ích để đánh giá tình hình tài chính của một công ty, và

để so sánh một ty với các đối thủ cạnh tranh Các báo cáo thể hiện những gì công ty nợ và sở hữu, lợi nhuận hoặc các khoản lỗ trong một khoảng thời gian nhất định, và vị thế của công ty đã thay đổi như nào từ báo cáo cuối cùng của họ, chính vì thế, báo cáo tài chính có nhiều định nghĩa

và cách thể hiện khác nhau Trên thế giới, báo cáo tài chính được hiểu như là một bản ghi thể hiện các hoạt động tài chính của doanh nghiệp Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (“VAS”) số

01, báo cáo tài chính là báo cáo “phản ảnh tình hình tài chính của doanh nghiệp bằng cách tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế, tài chính có cùng tính chất kinh tế thành các yếu tố của báo cáo tài chính” 1.

Tuy khác biệt nhau về cách gọi và hình thức thể hiện, báo cáo tài chính vẫn phản ánh theo một cấu trúc chặt chẽ tình hình tài chính, kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp, đồng thời cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của một doanh nghiệp, đáp ứng nhu cầu hữu ích cho số đông những người sử dụng trong việc đưa ra các quyết định kinh tế

Báo cáo tài chính phản ánh tình hình:

• Bảng cân đối kế toán: là một báo cáo tài chính tổng hợp phản ánh một cách tổng quát toàn

bộ giá trị tài sản và nguồn hình thành tài sản đó của doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định (cuối kỳ báo cáo) Bản cân đối kế toán cho biết cơ cấu của tài sản và cơ cấu của nguồn vốn hình thành nên tài sản tại thời điểm báo cáo, từ đó có cơ sở đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp như tình hình trang bị tài sản tình hình bố trí vốn, khả năng thanh toán của doanh nghiệp tại thời điểm báo cáo

Trong đó, bản cân đối kế toán tổng hợp được lập trên cơ sở tổng hợp bảng cân đối kế toán của đơn vị cấp trên, các đơn vị trực thuộc trong doanh nghiệp Tất cả các đơn vị kế toán cấp trên

có các đơn vị kế toán trực thuộc (ĐVTT) hoặc tổng công ty nhà nước hoạt động theo mô hình không có công ty con đều phải lập báo cáo tài chính tổng hợp.2

• Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh: là một báo cáo tài chính tổng hợp phản ánh tổng quát tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp (bao gồm kết quả hoạt động kinh doanh thông thường và kết quả khác) trong một kỳ nhất định nhằm cung cấp thông tin một cách đầy đủ cho người sử dụng về tình hình và kết quả tất cả các hoạt động của doanh nghiệp trong kỳ báo cáo để từ đó có thể đưa ra quyết định kinh tế liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác của doanh nghiệp.

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh tổng hợp được lập trên cơ sở tổng hợp các báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị cấp trên và các đơn vị trực thuộc có lập báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

• Báo cáo lưu chuyển tiền tệ: là một bộ phận hợp thành của báo cáo tài chính, phản ánh việc hình thành và sử dụng lượng tiền phát sinh theo các hoạt động khác nhau trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cung cấp thông tin cho người sử dụng đánh giá được các vấn đề sau:

thành tiền.

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là công cụ để lập dự toán tiền, xem xét và dự đoán khả năng về số lượng, thời gian và độ tin cậy cảu các luồng tiền trong tương lai.

Do là một bộ phận hợp thành của báo cáo tài chính nên bảng lưu chuyển tiền tệ tổng hợp cũng là một bộ phận hợp thành của báo cáo tài chính tổng hợp.

• Bản thuyết minh báo cáo tài chính: là báo cáo tài chính cuối cùng trong hệ thống báo cáo tài chính Đây là một bộ phận hợp thành không thể trách rời của báo cáo tài chính doanh nghiệp dùng để mô tả mang tính tường thuật hoặc phân tích chi tiết các thông tin số liệu đã được trình bày trong Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền

tệ cũng như các thông tin cần thiết khác theo yêu cầu của các chuẩn mực kế toán cụ thể.

Bản thuyết minh báo cáo tài chính cũng có thể trình bày những thông tin khác nếu doanh nghiệp xét thấy cần thiết cho việc trình bày trung thực, hợp lý báo cáo tài chính Đặc biệt đối với trường hợp phải lập báo cáo tài chính tổng hợp, bảng thuyết minh sẽ giúp người đọc có được những thông tin không thể hiện trên ba bản báo cáo cơ bản kể trên.

2 Đoạn 2, mục B, phần II – Hệ thống báo cáo tài chính – Quyết định 15/2006/QĐ-BTC (Hà Nội, 20/03/2006)

Như vậy, báo cáo tài chính tổng hợp là một báo cáo tổng hợp và trình bày một cách tổng quát, toàn diện tình hình tài sản, nợ phải trả, nguồn vốn chủ sở hữu ở thời điểm kết thúc năm tài chính, tình hình và kết quả hoạt động kinh doanh năm tài chính của toàn đơn vị nhằm cung cấp thông tin kinh tế, tài chính chủ yếu cho việc đánh giá thực trạng tình hình tài chính và tình hình kinh doanh năm tài chính của toàn đơn vị Thông tin của báo cáo tài chính tổng hợp là căn cứ quan trọng cho việc đề ra các quyết định về quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh của đơn vị cấp trên, của các nhà đầu tư, của các chủ sở hữu hiện tại và tương lai và của các cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền,

1.1.2 Đơn vị trực thuộc:

Luật kế toán Việt Nam3 định nghĩa các đơn vị kế toán là các đối tượng sau:

- Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước;

- Đơn vị sự nghiệp, tổ chức không sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước;

Việt Nam; chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài hoạt động tại Việt Nam;

- Hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác;

Các đơn vị kế toán không nằm trong các đối tượng được liệt kê kể trên được gọi là đơn vị kế toán trực thuộc, hay gọi tắt là đơn vị trực thuộc Các đơn vị trực thuộc này hoạt động theo phân cấp quản lý của doanh nghiệp hoặc đơn vị cấp trên Tùy theo mức độ phân cấp quản lý để tổ chức công tác kế toán và có thể phải lập Báo cáo tài chính bộ phận xét theo từng trường hợp cụ thể.

Theo quy định 4, đơn vị kế toán có các đơn vị kế toán trực thuộc, thì ngoài việc phải lập báo cáo tài chính của đơn vị kế toán đó còn phải lập báo cáo tài chính tổng hợp hoặc báo cáo tài chính hợp nhất vào cuối kỳ kế toán năm dựa trên báo cáo tài chính của các đơn vị kế toán trực thuộc trong cùng đơn vị kế toán đó

Cụ thể, kết thúc năm tài chính các đơn vị kế toán cấp trên có các đơn vị kế toán trực thuộc hoặc tổng công ty Nhà nước hoạt động theo mô hình không có công ty con phải lập Báo cáo tài chính tổng hợp để phản ánh tình hình tài chính và tình hình kinh doanh của toàn bộ các đơn vị trong phạm vi quản lý của đơn vị cấp trên bao gồm đơn vị cấp trên và các đơn vị cấp dưới độc lập hoặc hạch toán trực thuộc; hoặc Tổng công ty Nhà nước thành lập và hoạt động theo mô hình không có công ty con.5

1.1.3 Hạch toán độc lập

3 Đoạn 5, điều 4, chương I – Những quy định chung – Luật kế toán (Hà Nội, 17/06/2003)

Đây là khái niệm dùng để chỉ hình thức kế toán của các đơn vị kế toán trực thuộc Theo đó, đơn vị trực thuộc có thể lựa chọn hình thức hạch toán độc lập hoặc hạch toán phụ thuộc là dựa vào ý chí của ban giám đốc nhằm quản lý được doanh nghiệp một cách tốt nhất Về pháp lý, đơn

vị cấp trên và cấp dưới chỉ là một pháp nhân duy nhất và một đơn vị kế toán duy nhất Tùy tình hình thực tế mà kế toán tưởng có thể phân công công việc kế otán ở đơn vị cấp dưới thực hiện một phần hoặc toàn bộ hoạt động kinh tế ở đơn vị mình Đây là mô hình tổ chức kế toán phân tán

Đặc điểm chung của các đơn vị trực thuộc hạch toán độc lập là phải tổ chức hạch toán kế toán riêng tại đơn vị trực thuộc đó, có hệ thống sổ và các tài khoản nhằm theo dõi các nghiệp vụ phát sinh cũng như nghĩa vụ thuế, trừ thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ được đơn vị cấp trên tổng hợp và thực hiện nghĩa vụ sau khi tổng hợp kết quả hoạt động kinh doanh từ các đơn vị trực thuộc Thông tư hướng dẫn thi hành nghị định chính phủ quy định chi tiết thi hành luật thuế giá trị gia tăng6 đề cập:

- Đối với các Tổng công ty, Công ty có các cơ sở trực thuộc, việc kê khai thuế GTGT phải nộp thực hiện như sau:

+ Các cơ sở hạch toán độc lập và các cơ sở hạch toán phụ thuộc như Công ty, xí nghiệp, nhà máy, chi nhánh, cửa hàng có tư cách pháp nhân không đầy đủ, có con dấu và tài khoản tại ngân hàng trực tiếp bán hàng hóa, dịch vụ, phát sinh doanh thu phải kê khai, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ tại địa phương nơi cơ sở kinh doanh đóng trụ sở

+ Các cơ sở hạch toán phụ thuộc đóng trụ sở cùng địa phương (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) nơi có trụ sở chính của đơn vị cấp trên như Công ty, Tổng công ty thì Công ty, Tổng công ty thực hiện kê khai, nộp thuế tập trung thay cho các cơ sở hạch toán phụ thuộc Nếu

cơ sở hạch toán phụ thuộc là pháp nhân không đầy đủ, có con dấu, tài khoản tiền gửi ngân hàng, trực tiếp bán hàng hóa, dịch vụ, kê khai đầy đủ thuế GTGT đầu vào, đầu ra muốn kê khai nộp thuế riêng phải đăng ký nộp thuế, cấp mã số thuế phụ thuộc và sử dụng hóa đơn riêng.

Tùy mức độ, phạm vi đã xác định trước mà đơn vị cấp dưới có thể được giứoi hạn hạch toán theo nhiều mức độ khác nhau:

- Chỉ tập hợp chi phí hoặc doanh thu, sau đó lập báo cáo gửi về đơn vị cấp trên để đơn vị cấp trên xác định lãi lỗ toàn công ty.

- Tập hợp chi phí, doanh thu, xác định kết quả kinh doanh sau đó chuyển toàn bộ lãi hoặc

lỗ cho đơn vị cấp trên để đơn vị cấp trên thực hiện nghĩa vụ thuế với nhà nước và thực hiện phân phối lợi nhuận.

- Tập hợp chi phí, doanh thu, xác định kết quả kinh doanh, thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ

về đăng ký và nộp thuế GTGT trực tiếp với cơ quan thuế, đồng thời thực hiện nghĩa vụ về thuế thu nhập doanh nghiệp với cấp trên và thực hiện phân phối lợi nhuận như là một đơn

vị kinh doanh độc lập nhưng vẫn chịu sự chi phối của đơn vị cấp trên.

6 Đoạn 2, mục II, phần C – Thông tư 120/2003/TT-BTC (Hà Nội, ngày 12/12/2003)

Do đó, các báo cáo tài chính ở các đơn vị trực thuộc phải lập cũng được chia thành nhiều mức độ khác nhau:

- Chỉ lập bảng cân đối kế toán

- Lập bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh

- Lập đầy đủ các báo cáo tài chính.

1.2 Đặc điểm thông tin của báo cáo tài chính tổng hợp

Về nguyên tắc, báo cáo tài chính tổng hợp là một dạng đặc biệt của báo cáo tài chính Trong

đó các bảng báo cáo cơ bản như bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ và thuyết minh báo cáo tài chính được tổng hợp tại đơn vị cấp trên và đơn

vị trực thuộc nhằm xây dựng nên báo cáo tài chính tổng hợp.

Như vậy, báo cáo tài chính tổng hợp sẽ có đặc điểm sau:

• Cho biết thông tin chung về doanh nghiệp:

- Tên và địa chỉ của doanh nghiệp báo cáo;

- Nêu rõ báo cáo tài chính này là báo cáo tài chính riêng của doanh nghiệp hay báo cáo tài chính hợp nhất của tập đoàn; báo cáo tài chính riêng hay tổng hợp của đơn vị;

- Ngày lập báo cáo tài chính;

- Đơn vị tiền tệ dùng để lập báo cáo tài chính.

•Tình hình tài chính, kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp, thông tin về tài sản, nguồn vốn, nợ phải trả, doanh thu, thu nhập khác, chi phí, lãi, lỗ và các luồng tiền trong doanh nghiệp…

•Các thông tin hữu ích khác trong báo cáo, bao gồm

- Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm

- Thông tin về các bên liên quan

- Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tang

- Thay đổi chính sách kế toán, ước tính kế toán và các sai sót

1.2.1 Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm

1.2.1.1 Khái niệm:

tích cực hoặc tiêu cực đến báo cáo tài chính đã phát sinh trong khoảng thời gian từ sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm đến ngày phát hành báo cáo tài chính Có hai loại sự kiện phát sinh

- Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm cần điều chỉnh: Là những

sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm cung cấp bằng chứng về các

sự việc đã tồn tại trong năm tài chính cần phải điều chỉnh trước khi lập báo cáo tài chính.

- Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm không cần điều chỉnh: Là những sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm cung cấp bằng chứng

về các sự việc đã tồn tại trong năm tài chính nhưng không phải điều chỉnh trước khi lập báo cáo tài chính.

Giám đốc (hoặc người được ủy quyền) của đơn vị kế toán ký duyệt báo cáo tài chính để gửi

ra bên ngoài doanh nghiệp.

 Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm bao gồm tất cả các sự kiện phát sinh đến ngày phát hành báo cáo tài chính

1.2.1.2 Ý nghĩa:

chính cần thỏa mãn các nguyên tắc sau:

Do đó, các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm có thể cung cấp bằng chứng

về những sự việc đã tồn tại trong năm tài chính vừa qua làm báo cáo tài chính không còn thỏa mãn 1 hoặc nhiều các nguyên tắc trên, ảnh hưởng trọng yếu đến các quyết định của những người

sử dụng thông tin trên báo cáo tài chính Vì thế doanh nghiệp cần thiết phải điều chỉnh báo cáo tài chính hoặc giải trình bổ sung các thông tin có liên quan nhằm đảm bảo tính trung thực và hợp

lý của báo cáo tài chính.

1.2.1.3 Nội dung:

Nhằm mục đích chuẩn hóa công tác kế toán, bộ tài chính ban hành chuẩn mực số 23 quy định

và hướng dẫn các trường hợp doanh nghiệp phải điều chỉnh báo cáo tài chính, các nguyên tắc và phương pháp điều chỉnh báo cáo tài chính khi có những sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm; giải trình về ngày phát hành báo cáo tài chính và các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm Nếu các sự kiện xảy ra sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm không phù hợp

7 Nguyên tắc lập và trình bày báo cáo tài chính - Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 21 - Quyết định số BTC (30/12/2002)

234/2003/QĐ-với nguyên tắc hoạt động liên tục thì doanh nghiệp không được lập báo cáo tài chính trên cơ sở hoạt động liên tục.

Về cơ bản, theo nội dung chuẩn mực, doanh nghiệp phải điều chỉnh các số liệu đã được ghi nhận trong báo cáo tài chính để phản ánh các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm cần điều chỉnh Trường hợp doanh nghiệp đã ghi nhận trong báo cáo tài chính về các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm không cần điều chỉnh thì không phải điều chỉnh các

số liệu này Cụ thể:

Những trường hợp sau doanh nghiệp cần điều chỉnh báo cáo:

a Kết luận của Toà án sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm, xác nhận doanh nghiệp có những nghĩa vụ hiện tại vào ngày kết thúc kỳ kế toán năm, đòi hỏi doanh nghiệp điều chỉnh khoản dự phòng đã được ghi nhận từ trước; ghi nhận những khoản dự phòng mới hoặc ghi nhận những khoản nợ phải thu, nợ phải trả mới.

b Thông tin nhận được sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm cung cấp bằng chứng về một tài sản bị tổn thất trong kỳ kế toán năm, hoặc giá trị của khoản tổn thất được ghi nhận từ trước đối với tài sản này cần phải điều chỉnh, ví dụ như:

phải thu của khách hàng trên Bảng cân đối kế toán cần phải điều chỉnh thành khoản lỗ trong năm.

giá trị thuần có thể thực hiện được vào ngày kết thúc kỳ kế toán năm của hàng tồn kho.

c Việc xác nhận sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm về giá gốc của tài sản đã mua hoặc số tiền thu được từ việc bán tài sản trong kỳ kế toán năm.

d Việc phát hiện những gian lận và sai sót chỉ ra rằng báo cáo tài chính không được chính xác.

Các trường hợp khác không thuộc các khoảng bắt buộc phải điều chỉnh thì không cần điều chỉnh, cụ thể như:

a Việc giảm giá trị thị trường của các khoản đầu tư vốn góp liên doanh, các khoản đầu tư vào công ty liên kết trong khoảng thời gian từ ngày kết thúc kỳ kế toán năm đến ngày phát hành báo cáo tài chính

b Nếu cổ tức của cổ đông được công bố sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm, doanh nghiệp không phải ghi nhận các khoản cổ tức này như là các khoản nợ phải trả trên Bảng cân đối

kế toán tại ngày kết thúc kỳ kế toán năm.

c Nếu cổ tức được công bố sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm nhưng trước ngày phát hành báo cáo tài chính, thì khoản cổ tức này không phải ghi nhận là nợ phải trả trên Bảng cân

đối kế toán mà được trình bày trong Bản thuyết minh báo cáo tài chính theo quy định tại Chuẩn mực kế toán số 21 “Trình bày báo cáo tài chính”.

d Nếu Ban Giám đốc xác nhận sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm có dự kiến giải thể doanh nghiệp, ngừng sản xuất kinh doanh, thu hẹp đáng kể quy mô hoạt động hoặc phá sản thì doanh nghiệp không được lập báo cáo tài chính trên cơ sở nguyên tắc hoạt động liên tục Nếu kết quả kinh doanh bị giảm sút và tình hình tài chính xấu đi sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm thì phải xem xét nguyên tắc hoạt động liên tục có còn phù hợp để lập báo cáo tài chính hay không Nếu nguyên tắc hoạt động liên tục không còn phù hợp để lập báo cáo tài chính nữa thì doanh nghiệp phải thay đổi căn bản cơ sở kế toán chứ không phải chỉ điều chỉnh số liệu đã ghi nhận theo cơ sở kế toán ban đầu.

1.2.1.4 Trình bày thông tin:

Ngày phát hành báo cáo tài chính

hành Nếu chủ sở hữu doanh nghiệp hoặc người khác có thẩm quyền yêu cầu sửa đổi báo cáo tài chính trước khi phát hành, doanh nghiệp phải trình bày việc này.

- Điều quan trọng đối với người sử dụng báo cáo tài chính là phải biết là báo cáo tài chính không phản ánh các sự kiện phát sinh sau ngày phát hành.

Trình bày về sự kiện tồn tại trong kỳ kế toán năm

tồn tại trong kỳ kế toán năm, doanh nghiệp phải trình bày về các sự kiện này trên cơ sở xem xét những thông tin mới.

ánh thông tin nhận được sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm, ngay cả khi thông tin này không ảnh hưởng đến các số liệu đã trình bày trong báo cáo tài chính Ví dụ: Sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm có bằng chứng về việc sẽ xảy ra một khoản nợ tiềm tàng đã tồn tại trong kỳ kế toán năm

Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm không cần điều chỉnh

trọng yếu, việc không trình bày các sự kiện này có thể ảnh hưởng đến quyết định kinh tế của người sử dụng khi dựa trên các thông tin của báo cáo tài chính Vì vậy doanh nghiệp phải trình bày đối với các sự kiện trọng yếu không cần điều chỉnh về:

o Nội dung và số liệu của sự kiện;

o ước tính ảnh hưởng về tài chính, hoặc lý do không thể ước tính được các ảnh hưởng này.

Các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm không cần điều chỉnh cần phải trình bày trên báo cáo tài chính, như:

a. Việc hợp nhất kinh doanh theo quy định của Chuẩn mực kế toán "Hợp nhất kinh doanh" hoặc việc thanh lý công ty con của tập đoàn;

b. Việc công bố kế hoạch ngừng hoạt động, việc thanh lý tài sản hoặc thanh toán các khoản

nợ liên quan đến ngừng hoạt động; hoặc việc tham gia vào một hợp đồng ràng buộc để bán tài sản hoặc thanh toán các khoản nợ;

c. Mua sắm hoặc thanh lý tài sản có giá trị lớn;

d. Nhà xưởng sản xuất bị phá hủy vì hỏa hoạn, bão lụt;

e. Thực hiện tái cơ cấu chủ yếu;

f. Các giao dịch chủ yếu và tiềm năng của cổ phiếu thường;

g. Thay đổi bất thường, quan trọng về giá bán tài sản hoặc tỷ giá hối đoái.

h. Thay đổi về thuế có ảnh hưởng quan trọng đến tài sản, nợ thuế hiện hành hoặc thuế hoãn lại;

i. Tham gia những cam kết, thỏa thuận quan trọng hoặc những khoản nợ tiềm tàng;

j. Xuất hiện những vụ kiện tụng lớn.

1.2.2 Thông tin về các bên liên quan

Một số hình thức của các bên liên quan thường gặp là:

a Những doanh nghiệp kiểm soát, hoặc bị kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua một hoặc nhiều bên trung gian, hoặc dưới quyền bị kiểm soát chung với doanh nghiệp báo cáo (bao gồm công ty mẹ, công ty con, các công ty con cùng tập đoàn);

b Các công ty liên kết (quy định tại Chuẩn mực kế toán số 07 “Kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết”);

c Các cá nhân có quyền trực tiếp hoặc gián tiếp biểu quyết ở các doanh nghiệp báo cáo dẫn đến có ảnh hưởng đáng kể tới doanh nghiệp này, kể cả các thành viên mật thiết trong gia đình của các cá nhân này Thành viên mật thiết trong gia đình của một cá nhân là những người có thể chi phối hoặc bị chi phối bởi người đó khi giao dịch với doanh nghiệp như quan hệ: Bố,

mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị em ruột;

d Các nhân viên quản lý chủ chốt có quyền và trách nhiệm về việc lập kế hoạch, quản lý và kiểm soát các hoạt động của doanh nghiệp báo cáo, bao gồm những người lãnh đạo, các nhân viên quản lý của công ty và các thành viên mật thiết trong gia đình của các cá nhân này;

e Các doanh nghiệp do các cá nhân được nêu ở đoạn (c) hoặc (d) nắm trực tiếp hoặc gián tiếp phần quan trọng quyền biểu quyết hoặc thông qua việc này người đó có thể có ảnh hưởng đáng kể tới doanh nghiệp Trường hợp này bao gồm những doanh nghiệp được sở hữu bởi những người lãnh đạo hoặc các cổ đông chính của doanh nghiệp báo cáo và những doanh nghiệp có chung một thành viên quản lý chủ chốt với doanh nghiệp báo cáo.

1.2.2.2 Ý nghĩa:

Việc xác định các bên liên quan rất quan trọng trong việc cung cấp đầy đủ thông tin cho người đọc về tình hình tài chính của công ty Thiếu sót trong việc công bố thông tin về các bên liên quan có thể ảnh hưởng trọng yếu đến việc sử dụng báo cáo tài chính để ra các quyết định kinh tế, ngoài ra các thông tin khác mà báo cáo tài chính thể hiện như tình hình tài sản, nợ, vốn chủ sở hữu, doanh thu, chi phí… không phản ánh được nguồn gốc của chúng cũng như không phản ánh đúng bản chất do đã bị các bên liên quan tác động, gây ảnh hưởng đáng kể, như vậy, báo cáo tài chính sẽ không còn trung thực.

1.2.2.3 Nội dung:

Về cơ bản, các bên liên quan cần được xác định rõ ràng và cụ thể trong từng trường hợp vì với tốc độ phát triển của xã hội, các mối quan hệ giữa các doanh nghiệp càng trở nên phức tạp và chồng chéo lẫn nhau Ngoài ra, các giao dịch giữa các bên liên quan đôi khi không theo khuôn mẫu như các giao dịch của bên không liên quan, nên việc xác định giá trị các giao dịch cũng cần được quy định cụ thể.

1.2.2.4 Trình bày thông tin:

a Báo cáo tài chính phải trình bày một số mối quan hệ nhất định giữa các bên liên quan.

b Các giao dịch chủ yếu giữa các bên liên quan cũng phải được trình bày trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo trong kỳ mà các giao dịch đó có ảnh hưởng

c Những mối quan hệ giữa các bên liên quan có tồn tại sự kiểm soát đều phải được trình bày trong báo cáo tài chính, bất kể là có các giao dịch giữa các bên liên quan hay không.

d Trường hợp có các giao dịch giữa các bên liên quan thì doanh nghiệp báo cáo cần phải trình bày bản chất các mối quan hệ của các bên liên quan cũng như các loại giao dịch và các yếu tố của các giao dịch đó.

e Các khoản mục có cùng bản chất có thể được trình bày gộp lại trừ trường hợp việc trình bày riêng biệt là cần thiết để hiểu được ảnh hưởng của các giao dịch giữa các bên liên quan đối với báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo.

1.2.3 Báo cáo bộ phận

1.2.3.1 Định nghĩa:

Báo cáo tài chính bộ phận cũng bao gồm Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Bản thuyết minh báo cáo tài chính như quy định trong Chuẩn mực số 21 “Trình bày báo cáo tài chính”

Nhiều doanh nghiệp cung cấp các nhóm sản phẩm và dịch vụ hoặc hoạt động trong các khu vực địa lý khác nhau có tỷ lệ sinh lời, cơ hội tăng trưởng, triển vọng và rủi ro khác nhau Thông tin về các loại sản phẩm, dịch vụ tại các khu vực địa lý khác nhau được gọi là thông tin bộ phận Thông tin bộ phận cần thiết cho việc đánh giá rủi ro và lợi ích kinh tế của doanh nghiệp có cơ sở

ở nước ngoài hoặc doanh nghiệp có phạm vi hoạt động trên nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước Thông tin bộ phận cũng cần thiết cho người sử dụng báo cáo tài chính Có thể lập báo cáo bộ phận để trình bày nhất quán các thông tin bộ phận này,.

1.2.3.2 Ý nghĩa:

Báo cáo bộ phận giúp doanh nghiệp lẫn người đọc nắm rõ hơn về tình hình kinh doanh cũng như các chi phí liên quan, đến bộ phận của doanh nghiệp, để từ đó có thể so sánh, đối chiếu… hoặc áp dụng các mô hình quản trị dựa vào thông tin trên báo cáo nhằm đạt được mục đích quản trị mong muốn.

1.2.3.3 Nội dung:

Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 28 do bộ tài chính ban hành ngày 15 tháng 02 năm 2005 quy định rõ về các bộ phận thỏa mãn điều kiện lập báo cáo bộ phận như sau:

Một bộ phận cần báo cáo có thể lập theo tiêu chí:

Trong đó một bộ phận được chọn làm báo cáo bộ phận chính yếu thì bộ phận còn lại sẽ là báo cáo bộ phận thứ yếu Ngoài ra, cần phải xác định tỷ lệ doanh thu của bộ phận trong tổng doanh thu trước khi bộ phận đó đủ điều kiện lập báo cáo Cụ thể:

phải chiếm từ 10% trở lên trên tổng doanh thu của tất cả bộ phận, hoặc:

- Kết quả kinh doanh của bộ phận, bất kể lãi (hay lỗ) chiếm từ 10 % trở lên trên tổng lãi của tất cả các bộ phận có lãi (hoặc trên tổng lỗ của tất cả các bộ phận lỗ) nếu đại lượng nào có giá trị tuyệt đối lớn hơn, hoặc:

- Tài sản của bộ phận chiếm từ 10 % trở lên trên tổng tài sản của tất cả các bộ phận.

Đối với các bộ phận có mức dưới 10% theo quy định trên thì bộ phận có thể được báo cáo, khi:

- Thông tin của bộ phận nào đó là cần thiết cho người sử dụng báo cáo tài chính;

ngưỡng 10% thì sẽ được trình bày thành một bộ phận riêng;

Nếu tổng doanh thu bán hàng ra ngoài của tất cả các bộ phận được báo cáo thấp hơn 75% tổng số doanh thu của doanh nghiệp hoặc doanh thu của tập đoàn thì phải xác định thêm bộ phận cần báo cáo, kể cả khi bộ phận đó không đáp ứng được tiêu chuẩn 10% theo 2 tiêu chuẩn trên cho tới khi đạt được ít nhất 75% tổng số doanh thu của doanh nghiệp hoặc tập đoàn được tính cho các bộ phận báo cáo được.

Đối với các bộ phận có mức dưới 10% nhưng năm tài chính trước đó đã đạt ngưỡng 10% thì trong năm tài chính hiện hành vẫn phải báo cáo nếu Ban Giám đốc đánh giá bộ phận này có tầm quan trọng trong năm tiếp theo.

Nếu các bộ phận cần phải báo cáo do đạt ngưỡng 10% trong năm nay thì thông tin của các bộ phận này năm trước cũng cần phải được trình bày lại để cung cấp số liệu so sánh cho người sử dụng báo cáo dù các bộ phận này có thể không đạt ngưỡng 10% trong năm trước, trừ khi không thể thực hiện được.

1.2.3.4 Trình bày thông tin:

Do báo cáo bộ phận cũng là báo cáo tài chính, nên về thông tin trình bày trên báo cáo tài chính vẫn tuân theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 21 Tuy nhiên, báo cáo bộ phận còn có thêm các quy định về nội dung báo cáo đối với bộ phận chính yếu lẫn thứ yếu và các thuyết minh báo cáo:

Nội dung báo cáo đối với bộ phận chính yếu

khách hàng bên ngoài và doanh thu từ các giao dịch với các bộ phận khác phải được báo cáo riêng biệt;

- Tổng giá trị còn lại của tài sản bộ phận;

- Tổng chi phí đã phát sinh trong niên độ để mua tài sản bộ phận dự kiến sẽ sử dụng nhiều hơn một niên độ (TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình và các tài sản dài hạn khác);

- Tổng chi phí khấu hao TSCĐ và phân bổ chi phí trả trước dài hạn của bộ phận;

- Tổng giá trị các khoản chi phí lớn không bằng tiền, ngoại trừ chi phí khấu hao TSCĐ và phân bổ chi phí dài hạn của bộ phận.

Nếu doanh nghiệp đưa ra các thuyết minh về luồng tiền bộ phận theo quy định của Chuẩn mực kế toán số 24 “Báo cáo lưu chuyển tiền tệ” thì không phải trình bày tổng chi phí khấu hao TSCĐ và phân bổ chi phí trả trước dài hạn và các chi phí lớn không bằng tiền của bộ phận.

Doanh nghiệp phải trình bày Bảng đối chiếu giữa số liệu của các bộ phận và số liệu tổng cộng trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp hoặc báo cáo tài chính hợp nhất Trong bảng đối chiếu này các số liệu không thuộc các bộ phận báo cáo phải được gộp vào một cột Doanh nghiệp phải đối chiếu doanh thu bộ phận so với tổng doanh thu bán hàng ra bên ngoài trong đó nêu rõ số doanh thu bán hàng ra bên ngoài chưa được báo cáo ở bất kỳ bộ phận nào; kết quả kinh doanh của bộ phận với tổng kết quả kinh doanh của doanh nghiệp và với lợi nhuận thuần của doanh nghiệp; tài sản bộ phận phải được đối chiếu với tổng tài sản của doanh nghiệp; nợ phải trả của bộ phận phải đối chiếu với tổng nợ phải trả của doanh nghiệp

Nội dung báo cáo đối với bộ phận thứ yếu

a Nếu báo cáo bộ phận chính yếu được lập theo lĩnh vực kinh doanh thì báo cáo bộ phận thứ yếu phải lập theo khu vực địa lý và gồm các thông tin sau:

- Doanh thu bộ phận bán hàng ra bên ngoài theo khu vực địa lý dựa trên vị trí của khách hàng, nếu doanh thu bán hàng ra bên ngoài của mỗi bộ phận đó chiếm từ 10% trở lên trên tổng doanh thu của doanh nghiệp bán hàng ra bên ngoài;

- Tổng giá trị còn lại của tài sản bộ phận theo vị trí của tài sản, nếu tài sản của mỗi

bộ phận đó chiếm từ 10% trở lên trên tổng tài sản của toàn bộ các khu vực địa lý; và

- Tổng chi phí đã phát sinh trong niên độ để mua tài sản bộ phận dự kiến sẽ sử dụng nhiều hơn một niên độ (TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình và các tài sản dài hạn khác) theo vị trí của tài sản, nếu tài sản của bộ phận đó chiếm từ 10% trở lên trên tổng tài sản của các bộ phận.

b Nếu báo cáo bộ phận chính yếu được lập theo khu vực địa lý (dựa trên vị trí của tài sản hay vị trí của khách hàng), thì báo cáo bộ phận thứ yếu phải được lập theo lĩnh vực kinh doanh, khi đó doanh nghiệp phải thuyết minh các thông tin sau đối với các lĩnh vực kinh doanh có doanh thu bán hàng ra ngoài chiếm từ 10% trở lên trên tổng doanh thu bán hàng

ra bên ngoài của doanh nghiệp, hoặc tài sản bộ phận chiếm từ 10% trở lên trên tổng tài sản của các bộ phận:

- Tổng giá trị còn lại của tài sản bộ phận;

các tài sản dài hạn khác;

c Nếu báo cáo bộ phận chính yếu được lập theo khu vực địa lý dựa trên vị trí của tài sản, và

vị trí của khách hàng của doanh nghiệp khác với vị trí của tài sản của doanh nghiệp, thì doanh nghiệp cần phải báo cáo doanh thu bán hàng ra bên ngoài cho mỗi bộ phận theo khu vực địa lý dựa trên vị trí của khách hàng mà doanh thu bán hàng ra bên ngoài của nó chiếm từ 10% trở lên trên tổng doanh thu bán hàng ra bên ngoài của doanh nghiệp.

d Nếu báo cáo bộ phận chính yếu được lập theo khu vực địa lý dựa trên vị trí của khách hàng, và tài sản của doanh nghiệp được đặt tại các khu vực địa lý khác với khách hàng của doanh nghiệp, thì doanh nghiệp cần phải thuyết minh các thông tin dưới đây đối với mỗi khu vực địa lý dựa trên vị trí của tài sản mà doanh thu bán hàng ra bên ngoài hoặc tài sản của bộ phận đó chiếm từ 10% trở lên trên tổng doanh thu bán hàng ra bên ngoài hoặc tổng tài sản của doanh nghiệp

- Tổng giá trị còn lại của tài sản bộ phận theo khu vực địa lý của tài sản;

- Tổng chi phí phát sinh trong kỳ để mua tài sản bộ phận dự kiến sẽ sử dụng nhiều hơn một niên độ (TSCĐ hữu hình, TSCĐ vô hình, tài sản dài hạn khác) theo vị trí của tài sản.

Các thuyết minh khác

a Nếu một lĩnh vực kinh doanh hoặc một khu vực địa lý mà thông tin được báo cáo cho Ban Giám đốc không phải là một bộ phận phải báo cáo do bộ phận đó thu được phần lớn doanh thu từ việc bán hàng cho các bộ phận khác, tuy nhiên doanh thu của bộ phận này bán hàng ra bên ngoài chiếm từ 10% trở lên trên tổng doanh thu của doanh nghiệp bán hàng ra bên ngoài, doanh nghiệp này cũng cần phải thuyết minh về doanh thu từ việc bán hàng ra bên ngoài và bán hàng cho các bộ phận nội bộ khác.

b Để xác định và báo cáo doanh thu bộ phận từ các giao dịch với các bộ phận khác, các khoản chuyển giao giữa các bộ phận cần phải được tính toán trên cơ sở là doanh nghiệp này thực sự được sử dụng để định giá các khoản chuyển nhượng đó Cơ sở cho việc định giá các khoản chuyển giao giữa các bộ phận đó và bất cứ sự thay đổi liên quan cần phải được thuyết minh trong báo cáo tài chính.

c Những thay đổi về chính sách kế toán được áp dụng cho việc trình bày báo cáo bộ phận

có ảnh hưởng trọng yếu lên các thông tin bộ phận cần phải được thuyết minh Thông tin

bộ phận của kỳ trước được trình bày cho mục đích so sánh cần phải được trình bày lại, kể

cả tính chất và lý do thay đổi (nếu có) Các tác động về tài chính cũng phải được trình bày nếu có thể xác định được một cách hợp lý Nếu doanh nghiệp thay đổi việc xác định các bộ phận báo cáo và không công bố thông tin bộ phận kỳ trước theo căn cứ mới thì để đáp ứng mục đích so sánh, doanh nghiệp phải báo cáo thông tin bộ phận dựa trên cả căn

cứ mới và căn cứ cũ.

d Doanh nghiệp cần báo cáo các loại sản phẩm và dịch vụ trong mỗi lĩnh vực kinh doanh được báo cáo và thành phần của mỗi khu vực địa lý được báo cáo, cả chính yếu và thứ yếu, nếu như không được diễn giải ngược lại trong báo cáo tài chính.

1.2.4 Các khoản dự phòng, tài sản và nợ tiềm tàng

Theo nội dung kinh tế, các khoản dự phòng có thể được phân loại như sau:

giá chứng khoán dài hạn.

Khoản nợ tiềm tàng của doanh nghiệp là:

- Nghĩa vụ nợ có khả năng phát sinh từ các sự kiện đã xảy ra và sự tồn tại của nghĩa vụ nợ này sẽ chỉ được xác nhận bởi khả năng hay xảy ra hoặc không hay xảy ra của một hoặc nhiều sự kiện không chắc chắn trong tương lai mà doanh nghiệp không kiểm soát được

không chắc chắn có sự giảm sút về lợi ích kinh tế do việc phải thanh toán nghĩa vụ nợ hoặc giá trị của nghĩa vụ nợ đó không được xác định một cách đáng tin cậy.

Tài sản tiềm tàng là tài sản có khả năng phát sinh từ các sự kiện đã xảy ra và sự tồn tại của tài sản này chỉ được xác nhận bởi khả năng hay xảy ra hoặc không hay xảy ra của một hoặc nhiều sự kiện không chắc chắn trong tương lai mà doanh nghiệp không kiểm soát được.