lựa chọn một số bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho vận động viên đội tuyển bóng đá nữ trường đại học đồng tháp

GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI Với mong muốn cho đội bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp đạt được thành tích tốt hơn, trên cơ sở lý luận, khoa học và thực tiễn nghiên cứu, nếu đề tài lự

LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN THỂ LỰC CHUYÊN MÔN CHO VẬN ĐỘNG VIÊN ĐỘI TUYỂN BÓNG ĐÁ NỮ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

TP HỒ CHÍ MINH, 2013

NGUYỄN HOÀNG LÂM EM

LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP PHÁT TRIỂN THỂ LỰC CHUYÊN MÔN CHO VẬN ĐỘNG VIÊN ĐỘI TUYỂN BÓNG ĐÁ NỮ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐỒNG THÁP

Chuyên ngành: Giáo Dục Thể Chất

Mã số: 60.81.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Người hướng dẫn khoa học:

PGS.TS TRỊNH TRUNG HIẾU

TP HỒ CHÍ MINH, 2013

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi được rút kết trong quá trình giảng dạy và huấn luyện Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong

đề tài là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác

Tác giả luận văn

Nguyễn Hoàng Lâm Em

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÍ HIỆU

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ Thể

Bảng 3.1

Thành tích thi đấu của đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp từ năm 2009 đến năm 2012 tại Đại hội thể thao khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long

34

Bảng 3.2 Bảng kết quả phỏng vấn các test đánh giá thể lực chuyên

môn của đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp 36

Bảng 3.3 Bảng hệ số tin cậy các test đánh giá thể lực chuyên môn

của đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp 37

Bảng 3.4 Bảng thành tích kiểm tra thực trạng về thể lực chuyên môn

VĐV đội bóng đá nữ của trường Đại học Đồng Tháp 38

Bảng 3.8 Kết quả kiểm tra các chỉ số về thể lực chuyên môn trong giai đoạn I đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp 52

Bảng 3.9 Kết quả kiểm tra các chỉ số về thể lực chuyên môn trong giai đoạn II đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp 53

Bảng 3.10

Tổng hợp nhịp tăng trưởng về thể lực chuyên môn của đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp qua 2 giai đoạn thực nghiệm huấn luyện

55

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Nguồn gốc phát triển môn bóng đá 4

1.2 Lịch sử phát triển môn bóng đá nữ 6

1.3 Vài nét về lịch sử môn bóng nữ Việt Nam 7

1.4 Đặc điểm phát triển môn bóng đá hiện đại 7

1.5 Những đặc điểm chủ yếu của cầu thủ bóng đá 9

1.5.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi 18 – 25 9

1.5.2 Đặc điểm giải phẩu sinh lý cơ thể lứa tuổi 18 – 25 10

1.5.3 Đặc điểm sinh lý của nữ 12

1.6 Cơ sở lý luận về thể lực trong bóng đá 14

1.6.1 Đặc điểm thể lực trong bóng đá 14

1.6.2 Những tính chất về thể lực của cầu thủ bóng đá 15

1.6.3 Những tố chất ảnh hưởng đến sự phát triển thể lực 17

1.6.4 Các công trình nghiên cứu có liên quan 19

1.6.5 Huấn luyện thể lực chuyên môn trong bóng đá 21

1.7 Các nguyên tắc trong quá trình huấn luyện các chất thể lực 24

1.7.1 Nguyên tắc tăng lượng vận động ngày một lớn cho đến tối đa 24

1.7.2 Nguyên tắc kết hợp chuẩn bị chung và chuẩn bị chuyên môn 24

1.7.3 Nguyên tắc biến đổi lượng vận động và nghỉ ngơi 25

1.7.4 Nguyên tắc huấn luyện theo chu kỳ 25

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 26

2.1 Phương pháp nghiên cứu 26

2.1.1 Phương pháp tham khảo tài liệu 26

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn 26

2.1.3 Phương pháp kiểm tra sư phạm 26

2.1.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 29

2.1.5 Phương pháp thống kê toán 29

2.2 Tổ chức nghiên cứu 31

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu 31

2.2.2 Khách thể nghiên cứu 31

2.2.3 Địa điểm nghiên cứu 31

2.2.3 Tiến độ nghiên cứu 31

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 33

3.1 Thực trạng thể lực chuyên môn của đội bóng đá nữ trường ĐH Đồng Tháp 33

3.1.1.Thực trạng đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp 33

3.1.2 Thành tích thi đấu của đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp từ năm 2009 đến năm 2012 33

3.1.3 Hệ thống và lựa chọn test đánh giá thể lực chuyên môn cho đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp 34

3.1.4 Đánh giá thực trạng thể lực chuyên môn của các VĐV bóng đá nữ của trường Đại học Đồng Tháp 38

3.2 Lựa chọn các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp 40

3.2.1 Tổng hợp và lựa chọn nội dung bài tập 40

3.2.2 Đặc điểm các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho đội tuyển bóng đá nữ vừa được lựa chọn 48

3.2.3 Kế hoạch huấn luyện áp dụng các bài tập 48

3.2.4 Phương pháp kiểm tra đánh giá 51

3.3 Đánh giá hiệu quả các bài tập phát triển thể lực chuyên môn đã được lựa chọn cho đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp 51

3.3.1 Kết quả thực nghiệm ở giai đoạn 1 52

3.3.1 Kết quả thực nghiệm ở giai đoạn 2 53

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 56

A KẾT LUẬN 56

B KIẾN NGHỊ 58

Danh mục tài liệu tham khảo 59

MỞ ĐẦU

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Giáo dục thể chất là một trong những mặt của giáo dục, nhằm mục đích giáo dục con người phát triển toàn diện, giúp con người hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ và thể chất để xây dựng xã hội mới, bảo vệ vững chắc Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Giáo dục thể chất gắn liền với giáo dục, trí dục, đức dục, mỹ dục và giáo dục lao động với nhiệm vụ là phát triển toàn diện các tố chất thể lực, trên cơ sở đó phát triển các năng lực thể chất, bảo đảm hoàn thiện thể hình, củng cố sức khoẻ, hình thành theo hệ thống và tiến hành hoàn thiện đến mức cần thiết các kỹ năng và kỹ xảo quan trọng cho cuộc sống Đồng thời chương trình giáo dục thể chất trong các trường Đại học, Cao đẳng và Trung học chuyên nghiệp nhằm giải quyết các nhiệm vụ giáo dục đó là trang bị kiến thức, kỹ năng và rèn luyện thể lực cho học sinh, sinh viên

Trong thời đại ngày nay, thời đại của nền kinh tế trí thức, nguồn lực con người

là nhân tố quyết định đến sự phát triển kinh tế- xã hội và thế hệ trẻ chỉ thực sự trở thành động lực của sự phát triển kinh tế đất nước khi được giáo dục và đào tạo và được chuẩn bị thể lực tốt Vì vậy, công tác giáo dục thể chất trong các trường đại học, Cao đẳng và Trung học chuyên nghiệp luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, được thể hiện bằng nhiều chủ trương, chính sách phát triển giáo dục đào tạo trong thời kỳ mới được nghị quyết TW, khóa VIII xác định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu, nhằm thực hiện mục tiêu nâng cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, trong sáng về đạo đức

và phong phú về tinh thần” [27] Từ đó, hiệu quả công tác giáo dục thể chất từng bước được cải thiện về nội dung, đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy ở các cấp học trong nhà trường

Mục tiêu đào tạo trong các trường sư phạm là đào tạo đội ngũ giáo viên có kiến thức chuyên môn, có kỹ năng, có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực sư phạm đáp ứng yêu cầu thực tế xã hội, có năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục trong nhà trường Nhiệm vụ của giáo viên trong nhà trường phổ thông thực hiện hai chức năng, đó là dạy học và tổ chức hoạt động giáo dục Nội dung tổ chức các hoạt động giáo dục bao gồm: Phát động các phong trào thi đua, tổ chức sinh hoạt đoàn thể, tổ chức các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao, trong đó thể thao là hoạt động diễn ra hàng ngày Hơn nữa, mục đích của giáo dục thể chất cho sinh viên là góp phần đào tạo đội ngũ giáo

viên có thể chất cường tráng, có phẩm chất đạo đức tốt, có tri thức và tay nghề, đáp ứng được nhu cầu xã hội

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thực trạng công tác giáo dục thể chất vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu tham gia học tập và rèn luyện học sinh, sinh viên Nguyên nhân do lực lượng cán bộ, giảng viên giảng dạy môn giáo dục thể chất còn thiếu, trình độ không đồng đều và điều kiện cơ sở vật chất, dụng cụ, sân bãi, … phục vụ cho công tác giảng dạy và tập luyện hạn chế, ý thức người học còn thấp Đòi hỏi các ngành, các cấp quan tâm hơn nữa đến công tác giáo dục thể chất

Ngày nay, thông qua việc thi đấu các môn thể thao giúp tạo tình đoàn kết, hữu nghị, hợp tác giữa các quốc gia trên thế giới Ở Việt Nam, thể dục thể thao thành tích cao đang phát triển mạnh mẽ, thông qua việc tập luyện và thi đấu ngoài việc rèn luyện sức khỏe còn giáo dục đạo đức, phẩm chất, ý chí cho VĐV Vì vậy, các môn thể dục thể thao được mạnh dạn đưa vào trường học nhằm mục đích giáo dục sức khỏe và phát triển các môn này đến các đối tượng là học sinh, sinh viên thông qua các giải như: Đại hội Thể dục thể thao, Hội khỏe Phù Đổng hay các Giải sinh viên cấp khu vực

Đội tuyển bóng đá của trường được thành lập theo định hướng chỉ đạo của Nhà trường về công tác phát triển thể dục thể thao, nhằm tham gia tập duy trì luyện thường xuyên trong sinh viên nhất là sinh viên nữ Đồng thời đây là nòng cốt cho việc tham gia thi đấu giao lưu thể thao, tham gia các kì hội thao sinh viên toàn quốc và hội thao sinh viên khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long Đối tượng nòng cốt hầu hết là những sinh viên chuyên ngành giáo dục thể chất và bổ sung một số sinh viên của các ngành học khác đã qua tập luyện bóng đá tại trường, đội tuyển thường xuyên duy trì số lượng trên 20 VĐV và tập luyện thường xuyên với mục đích chính là tham gia thi đấu tại hội thao sinh viên khu vực ĐBSCL đều đặn hàng năm

Trong những năm gần đây đội tuyển bóng đá nữ của trường đã đạt được một số thành tích nổi bật với 2 lần vô địch tại Hội thao sinh viên các trường ĐH, CĐ khu vực ĐBSCL các năm 2009, 2010 ba lần giành huy chương Bạc vào các năm 2007, 2008,

2011 và gần đây năm 2012 đội tuyển đã vào đến bán kết tại hội thao Đây là vấn đề được lãnh đạo nhà trường quan tâm đồng thời tìm giải pháp để nâng cao thành tích của đội bóng nhăm chuẩn bị tốt cho việc thi đấu tại hội thao sinh viên khu vực ĐBSCL năm 2013 Có rất nhiều nguyên nhân làm hạn chế thành tích của đội bóng, tuy nhiên qau nhiều năm làm công tác huấn luyện và nhận thấy nguyên nhân chủ yếu là do trình

độ thể lực chuyên môn của các VĐV là rất hạn chế Chính vì thế, để phát triển thể lực chuyên môn cho VĐV bóng nữ trường Đại học Đồng Tháp nhằm nâng cao thành tích thi đấu, chúng tôi mạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài:

“ Lựa chọn một số bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho VĐV đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp”

MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Đề tài nghiên cứu nhằm lựa chọn các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp Kết quả nghiên cứu làm cơ sở để cải thiện thành tích thi đấu của đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

Để thực hiện được mục đích nghiên cứu chúng tôi đề ra 3 mục tiêu sau:

 Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng thể lực chuyên môn của đội tuyển bóng đá

nữ trường Đại học Đồng Tháp

 Mục tiêu 2: Lựa chọn các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho đội

tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp

 Mục tiêu 3: Đánh giá hiệu quả các bài tập phát triển thể lực chuyên môn đã

được lựa chọn cho đội tuyển bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp

GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI

Với mong muốn cho đội bóng đá nữ trường Đại học Đồng Tháp đạt được thành tích tốt hơn, trên cơ sở lý luận, khoa học và thực tiễn nghiên cứu, nếu đề tài lựa chọn được các bài tập đạt hiệu quả thì sẽ góp phần phát triển thể lực chuyên môn cho vận động viên góp phần nâng cao thành tích thi đấu của đội bóng

CẤU TRÚC CỦA ĐỀ TÀI

Phần mở đầu

Chương 1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu

Chương 2 Phương pháp và tổ chức nghiên cứu

Chương 3 Kết quả nghiên cứu

Phần kết luận và kiến nghị

Tài liệu tham khảo

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Nguồn gốc phát triển môn bóng đá

Bóng đá là môn thể thao có nguồn gốc rất lâu đời nhưng cho đến nay vẫn chưa xác định được “ngày và nơi sinh ra nó” Có rất nhiều nơi trên thế giới đã đưa ra bằng chứng lịch sử để chứng minh rằng nước mình là nơi đầu tiên khai sinh ra môn bóng đá

Theo các tài liệu lịch sử thì có thể bóng đá (tất nhiên là bóng đá cổ sơ) đã có từ thời Cổ Hy lạp vì trên các đồ vật thuộc thời kỳ đồ đá mà ngày nay tìm được còn thấy hình chạm minh họa các trò chơi giống như bóng đá

Ở Châu Âu người ta nói rằng từ thế kỷ thứ IV trước Công nguyên tại La mã đã

có “Bóng đá” với các tên gọi là Hacpatum, rồi từ đấy các đạo quân của Guyn Xeda mang bóng đá vào xứ GôLơ (thuộc Pháp ngày nay) và được gọi là Xulơ, sang nước Nga lại có tên là Xaliga và Kila Còn nước Pháp thì khẳng định rằng chính bóng đá đã được du nhập từ Pháp sang Anh và các nước Châu âu khác; Còn nước Anh thì từ lâu vẫn khẳng định mình là nước đầu tiên khai sinh ra môn bóng đá

Còn ở Châu Á có người đã bảo rằng “Bóng đá không phải là món hàng nhập cảng đối với Trung quốc” vì nó đã có ở Trung quốc từ hơn 4.000 năm nay rồi Kết luận này dựa vào việc tìm thấy các quả bóng bằng da rất cổ ở Trung quốc Còn tại Nhật bản với trò chơi Kêmari cổ truyền có cách đây hơn 1.400 năm và họ khẳng định rằng bóng đá đầu tiên xuất hiện tại Nhật Cuộc tranh cãi tìm tòi đang tiếp tục Tuy vậy, có thể kết luận rằng các trò chơi với hình thức dùng chân

đá đẩy một vật nào đó đã có từ rất lâu ở nhiều nước, nhiều dân tộc khác nhau trên thế giới

Năm 1863 tại Anh đã có cuộc họp của các nhà lãnh đạo các câu lạc bộ thể thao

để thống nhất luật thi đấu chung cho các đội (trước khi có cuộc họp này, các đội - các câu lạc bộ thi đấu theo luật riêng của mình nên gây khó khăn và hạn chế trong việc thi đấu) Vì thế sự hiện kiện 1863 được coi là việc khai sinh ra môn bóng đá hiện đại

Năm 1904 Liên đoàn bóng đá Thế giới Federation Internationalede Football Association viết tắt là FIFA được thành lập, lúc đầu tổ chức này có 7 Quốc gia và ngày nay con số hội viên của FIFA đã lên đến trên 150 Quốc gia

Có thể coi bóng đá từ khi ra đời đến trước chiến tranh thế giới thứ I là giai đoạn phát triển thứ nhất Đó là giai đoạn của bóng đá đơn giản cả về chiến thuật và kỹ thuật Lối chơi chủ đạo của bóng đá giai đoạn này là theo khu vực, mà điển hình là sơ đồ chiến thuật WM Các cầu thủ ít di chuyển, ít va chạm Với xu hướng thiên về biễu diễn

kĩ thuật nên có khả năng rất cao trong điều khiển trái bóng tại chỗ Tính ngẫu hứng và

tự phát được đề cao làm giảm giá trị chiến thuật chặt chẽ

Sau chiến tranh thế giới thứ II, vào những năm 50-60 bóng đá có bước tiến

bộ mới: tính kỹ chiến thuật được đề cao, cầu thủ thi đấu theo các tuyến rõ rệt đã làm tăng tốc độ thi đấu và linh hoạt của cầu thủ được phát huy Sơ đồ chiến thuật 4-2-4 và về sau là 4-3-3 giúp cho lối chơi cân bằng giữa tấn công và phòng thủ Cầu thủ di chuyển nhiều hơn, mức độ va chạm và tốc độ thi đấu được đẩy lên cao Nói cách khác, lối chơi năng động hơn và mạnh mẽ hơn Tuy nhiên cũng có không ít xu hướng bóng đá “phòng thủ bê tông” làm giảm đi phần nào nét đẹp của bóng tấn công tích cực [1]

Bóng đá tổng lực là “mũi đột phá” của sự phát triển bóng đá những năm 70-80 Với nguyên tắc lấy số đông áp đảo trong phòng thủ và trong tấn công, các cầu thủ theo tuyến hàng ngang tất cả tràn lên tấn công áp sát khung thành đối phương và cũng như vậy ào ạt rút về bảo vệ khung thành nhà khi bị tấn công Để có thể hoạt động được như thế, cầu thủ phải có thể lực thật sung mãn và khả năng điều khiển bóng với tốc độ cao Ngoài ra, cầu thủ phải có khả năng cả ở vị trí tấn công lẫn vị trí phòng thủ Số đội bóng đạt được hiệu quả cao trong lối chơi này không nhiều, tiêu biểu là các đội Hà Lan, Ba Lan và Đức, cũng đồng thời xuất hiện xu hướng bóng đá bạo lực và sự rối loạn trong sơ đồ chiến thuật của những đội bóng ít thành công khi muốn chơi bóng đá tổng lực nhưng chưa đủ điều kiện

Vào những năm cuối của thế kỉ 20, đầu thế kỉ 21 bóng đá đã hướng phát triển mới, lấy tinh thần của bóng đá tổng lực với mục đích tạo số đông trong tấn công cũng như trong phòng thủ nhưng lối chơi được thực hiện linh hoạt hơn và đa dạng hơn; tập trung vào từng khu vực chọn lọc Có thể gọi đây là lối chơi tổng lực linh hoạt với đội hình luôn biến đổi theo sơ đồ chủ đạo 4-4-2; 3-5-2 [8]

Bóng đá chuyên nghiệp phát triển mạnh mẽ đã mang lại nhiều điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bóng đá hiện đại ngày nay Tuy nhiên, bên cạnh tích cực còn có

cả mặt trái, đó là tính thương mại đã chi phối quá mức cần thiết làm phần nào giảm đi

“tính tự chủ” của bóng đá

Dĩ nhiên, thời đó người ta xem những quý bà đi đá bóng này là không bình thường

Đến đầu thế kỷ 20 các đội bóng nữ đã lác đác xuất hiện tại các nước nhưng có đặc điểm chung là đều không được tôn trọng Ở nước Anh, quốc gia nổi tiếng về sự bảo thủ đã cấm cửa tổ chức các đội bóng đá nữ vào năm 1921 vì “không phù hợp” đồng thời cấm luôn các sân bóng của các CLB không được tổ chức các trận bóng đá nữ

Trước đó, vào năm 1917 đội bóng đá nữ Kerr Ladies được thành lập ở Anh khi các đức ông chồng của các cầu thủ phải đi vào các công xưởng sản xuất súng đạn Trận đấu đầu tiên gây quỹ cho gia đình các binh lính của họ đã thu hút hơn 10.000 khán giả đến xem

Năm 1920, trận đấu vào ngày Boxing Day của họ thu hút 53.000 khán giả đến sân Goodison Park (sân của CLB Everton) Mãi đến năm 1971, lệnh cấm vô lý này mới được dỡ bỏ Ở Đức, người ta cũng cấm bóng đá nữ vào năm 1955 vì “bóng đá làm tổn thương đến cơ thể và tâm hồn phụ nữ cũng như không đúng mực với các khuôn phép” Đến năm 1970, lệnh cấm này mới được dỡ Nhìn chung, bóng đá nữ rất có tiềm năng phát triển đi cùng với những phong trào đấu tranh bình đẳng giới Tuy nhiên, quan niệm sai lầm cũng như sự cấm đoán vô lý đã ngăn chặn sự phát triển tự nhiên của nó [1] Thập niên 70, 80 của thế kỷ 20 bóng đá có sự phát triển rộng khắp, không chỉ mang tính giải trí mà còn là lĩnh vực kinh doanh béo bở Cùng với xu thế toàn cầu hòa, bóng đá nữ đã nhúc nhích trỗi dậy Sau khi đã tổ chức hai giải U20 thế giới và U17 thế giới, cựu chủ tịch FIFA Joa Havalange đã thực hiện một cuộc cách mạnh lớn khi quyết định tổ chức kỳ World Cup đầu tiên cho bóng đá nữ vào năm 1991 tại Mỹ, chậm hơn

61 năm so với bóng đá nam [25]

Những ai nghi ngờ về sức mạnh và sự lớn mạnh của bóng đá nữ phải xem lại Khác đôi chút với bóng đá nam, bóng đá nữ có sự phát triển 1 cách đồng đều, ít chênh

lệch hơn Nếu như bóng đá nam có Brazil, Đức, Italia, Anh, Argentina… là những cường quốc bóng đá thì ở bóng đá nữ là Mỹ, Nhật, Thụy Điển, Na Uy, Trung Quốc…bên cạnh đó là Đức hay Brazil Như bóng đá nam người ta khó có thể một đội bóng nhỏ đánh bại những gã khổng lồ thì bóng đá nữ ngược lại, mọi chuyện điều có thể xảy ra mà việc Nhật Bản đánh bại Mỹ để đăng quang World Cup 2011 là minh chứng đẹp nhất

1.3 Vài nét về lịch sử môn bóng nữ Việt Nam

Ít ai biết rằng bóng đá nữ Việt Nam đã có lịch sử gần 80 năm Chính xác là vào năm

1933 dưới thời Pháp thuộc, đội bóng nữ đầu tiên mang tên Cái Vồn đã được thành lập tại Cần Thơ do kỹ sư nông học Phạm Khắc Sửu khởi xướng Đội bóng đã quy tụ học sinh tại Cần Thơ cũng như các chị em tá điền có sức khỏe tốt tuổi từ 18-32 tuổi với khoảng 30 thành viên Đây là đội bóng đầu tiên của cả xứ Nam Kỳ khi đó bởi phải đến vài năm sau mới có thêm đội bóng đá nữ mang tên Bà Trưng ở Rạch Giá-Long Xuyên ra đời

Nhưng đó chưa phải chuyện ly kỳ nhất liên quan đến đội bóng này Nghe tin có đội bóng nữ thành lập Paul Bert, đội bóng nam vô địch giải hạng Nhì khi đó đánh tiếng muốn thử tài Thư từ qua lại, đội nữ Cái Vồn đồng ý lên Sài Gòn thi đấu với điều kiện chia 60% giá vé vào cửa Khi đó, đội được đón tiếp rất nồng hậu, bà con đứng đầy 2 bên đường, diễu hành trên xe mui trần khắp thành phố Vé bán trận đấu đó hết sạch chỉ sau vài giờ Sợ người xem quá đông nên BTC mới cho trận đấu diễn ra trước

30 phút so với quy định Trong điều kiện trời mưa, sân trơn, bóng ướt các cô gái Cái Vồn đã thi đấu xuất sắc cầm hòa 2-2 với đội Paul Bert

Tuy nhiên, cột mốc để đánh dấu bước phát triển của bóng đá nữ đến vào năm 1990 với người khởi xướng là ông Trần Thanh Ngữ, nguyên trưởng phòng TDTT Quận 1, TP.HCM khi thành lập đội bóng đá nữ đầu tiên tại TP.HCM Một năm sau đó, đội bóng đá nữ đầu tiên ở phía Bắc được thành lập mang tên Than Quảng Ninh Từ 2 hạt nhân ban đầu này, bóng đá nữ Việt Nam đã có bước phát triển nhanh chóng và cho đến nay đã 4 lần vô địch SEA Games Điều đáng buồn là đãi ngộ của họ không bao giờ bằng các đồng nghiệp nam

1.4 Đặc điểm phát triển môn bóng đá hiện đại

Quá trình phát triển của bóng đá gắn chặt với việc giải quyết mâu thuẫn trên hai phương diện tấn công và phòng thủ với mục đích cuối cùng là bảo vệ cầu môn của

đôi mình, đồng thời đưa được bóng vào cầu môn đối phương càng nhiều càng tốt và giành thắng lợi trong trận đấu Các phương thức giải quyết mâu thuẫn đã thôi thúc nhiều chuyên gia, huấn luyện viên trên khắp thế giới không ngừng nghiên cứu, cải tiến chiến thuật và ngày càng tạo nhiều sự hấp dẫn, lôi cuốn người hâm mộ trên khắp hành tinh đến với môn bóng đá

Từ năm 1974, từ khi giải vô địch bóng đá lần thứ 10, bóng đá thế giới chuyển sang bóng đá tổng lực do huấn luyện viên Michel người Hà Lan khởi xướng với nguyên tắc toàn đội tấn công, toàn đội phòng ngự ra đời cho đến ngày hôm nay với xu thế là kết hợp giữa hai trường phái bóng đá Châu Âu và bóng đá Nam Mỹ Những thay đổi trong đội hình chiến thuật kéo theo những thay đổi trong phạm vi kĩ thuật, thể lực

và tâm lý thi đấu, các chuyên gia bóng đá thường thống nhất quan điểm rằng: xây dựng lối đá hay hệ thống chiến thuật nào phải trên nền tảng trình độ cá nhân của các cầu thủ trong đội phù hợp với lối đá ấy

Hiện nay, bóng đá thế giới đang phát triển cao độ toàn diện trên ba mặt: Kỹ thuật, thể lực và trí tuệ Bóng đá hiện đại đòi hỏi các cầu thủ phải có trình độ kĩ thuật điêu luyện, phải có thể lực tốt, toàn diện và đặc biệt phải có tri thức, có trình độ học vấn để phân tích, đánh giá và nhận định đúng mọi diễn biến trên sân trong quá trình thi đấu Theo nhận định của các chuyên gia của Công hòa Dân chủ Đức cũ và các chuyên gia của AFC trực tiếp giảng dạy tại Việt Nam đối với xu hướng phát triển của bóng đá hiện đại bao gồm các điểm sau:

Bóng đá hiện đại là bóng đá tấn công, lối chơi tấn công được triển khai với nhịp

độ nhanh, toàn đội tấn công, lấy số đông đánh ít, cầu thủ di chuyển với tóc độ nhanh, bất ngờ dứt điểm ghi bàn ở mọi tình huống trên cơ sở phòng ngự chặt Nếu bị mất bóng khi tấn công, toàn đội chuyển sang phòng thủ sự tranh chấp tay đôi diễn ra quyết liệt giữa các cầu thủ từ trên không cho đến dưới mặt đất, toàn đội luôn có ý thức hỗ trợ bọc lót trên tất

cả các tuyến Để phòng thủ vững chắc đòi hỏi các cầu thủ phải thành thạo chiến thuật phòng ngự như: tiền vệ biên bọc lót hậu vệ biên, phòng thủ tuyến nghiên hậu vệ biên bọc lót trung lộ, tiền vệ trụ và trung vệ giữa bọc lót trung vệ thòng… [8]

Các cầu thủ phải có thể lực tốt và khá toàn diện bao gồm cả: sức bền chung, sức bền tốc độ, sức mạnh bộc phát…, để duy trì nhịp độ cao trong suốt trận đấu và thậm chí ngay cả những hiệp đấu phụ Có như thế mới đảm bảo toàn đội tấn công và toàn đội phòng thủ

Trên cơ bản mỗi cầu thủ phải được phát triển toàn diện, biết tư duy hoạt động của từng vị trí trên sân Từ đó với năng lực chuyên môn, cầu thủ phải được chuyên môn hóa vị trí, đảm đương một nhiệm vụ có thể bên trái hoặc bên phải và hoàn thành tốt cả công lẫn thủ

Kết hợp tính nguyên tắc, tính kỉ luật trong phối hợp chiến thuật thi đấu với phát huy tính sáng tạo, tính ngẫu hứng của từng cầu thủ, khả năng quan sát, phán đoán, nhạy bén trong tình huống, nhanh chóng chớp thời cơ, chuyển hướng bất ngờ với mục tiêu ghi bàn Thông thường một đội bóng có đẳng cấp cao ở tuyến đều có cầu thủ dẫn dắt, điều khiển nhịp độ trận đấu, lối chơi của đội xảy ra theo tình huống trên sân, các cầu thủ này được thể hiện kinh nghiệm và bản lĩnh [21]

Trong bóng đá hiện đại, việc chuẩn bị tâm lý cho một trận đấu luôn được coi trọng vì mỗi cầu thủ luôn bị những áp lực từ bên ngoài như: Khán giả, sự thiếu vô tư của trọng tài, tiểu xảo của đối phương, sự phối hợp thiếu ăn ý của đồng đội… trước những tình huống ấy, cầu thủ phải biết tự kiểm chế, bản lĩnh tự tin, chế ngự cảm xúc,

nỗ lực ý chí, bình tĩnh xử lí tình huống tất cả vì mục đích chiến thắng

1.5 Những đặc điểm chủ yếu của cầu thủ bóng đá

1.5.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi 18 – 25

Ở lứa tuổi này, cơ thể các em đã phát triển hoàn chỉnh các bộ phận, hình thành thế giới quan, ý thức đạo đức, xác định đúng đắn nhu cầu sáng tạo, mơ ước cuộc sống tươi đẹp Sự đam mê, hứng thú đã phát triển cả vế chiều rộng và chiều sâu, mang tính bền vững và sâu sắc Có thái độ tự giác, tích cực, năng động, sẵn sàng khám phá những lĩnh vực mà mình yêu thích, xuất phát từ động cơ đúng đắn trong cuộc sống Tình cảm đã ổn định, biểu lộ ghét yêu rõ ràng, biết tôn trọng, động viên kịp thời, giúp

đỡ và quan tâm đúng mực đến người xung quanh Trí nhớ đã phát triển toàn diện, biết ghi nhớ có hệ thống đảm bảo tính lôgic, tư duy chặt chẽ, suy nghĩ sâu sắc và lĩnh hội đầy đủ bản chất của vấn đề

 Về nhân cách

Nhân cách đã phát triển và tồn tại như một thành viên trong xã hội, biết noi gương người tốt làm động lực thúc đẩy bản thân ngày càng hoàn thiện Thể hiện rõ tính tự lập, muốn tách biệt khỏi sự quản lý của gia đình, có xu hướng giao lưu hình thành mối quan hệ bạn bè, tôn trọng tình bạn cao cả, xây dựng mối quan hệ với người

khác giới, thích gần gủi với người có học thức, người lớn tuổi, người có kinh nghiệm sống để học hỏi nhằm hoàn thiện bản thân

 Về trạng thái tình cảm

Luôn giàu cảm xúc, dễ xúc động và nhạy cảm với những vấn đề của bản thân, dễ bị kích động, lôi kéo và đôi khi không làm chủ được bản thân nhưng cũng nhanh chóng lấy lại sự bình tĩnh, tự tin và hướng đến sự hoàn thiện mình Bản thân biết suy nghĩ và định hướng cho tương lai, biết rút kinh nghiệm từ những sai lầm, thất bại, sống vị tha, nhân ái và đoàn kết với bạn bè

 Về trí tuệ

Đặc điểm nổi bật ở thời kỳ này là hoạt động trí tuệ, biết hệ thống hóa và trang bị cho bản thân làm hành trang bước vào cuộc sống mới Thường có những những sở thích như: đọc sách, xem phim, tìm hiểu các thông tin khoa học và các vấn

đề đòi hỏi tư duy trù tượng

Quan tâm sâu sắc đến các hoạt động xã hội, tình hình kinh tế chính trị, xu hướng phát triển của đất nước và thế giới Có sự suy nghĩ về việc lựa chọn nghề nghiệp, có những sở thích cho bản thân và năng khiếu thẩm mỹ được nâng cao

Tóm lại, ở giai đoạn từ 18 đến 25 tuổi các em đã được hình thành các phẩm chất về trí tuệ, tình cảm, nhân cách và thái độ công việc được giao Sự phát triển về tâm

lý tương đối phức tạp và mâu thuẫn với nhau Giai đoạn thích nghi và phát triển dần hình thành, giai đoạn mệt mỏi xuất hiện sớm Trong thời kỳ nay, cấu trúc giải phẩu cơ thể đã phát triển mạnh nhưng chưa hoàn thiện Xương tăng nhanh về chiều dài, tim phát triển, thành mạch tim dày lên, sự hồi phục sau vận động nhanh Vì vậy, trong công tác huấn luyện người huấn luyện viên không những cần nắm được đặc điểm tâm lý nhằm kịp thời động viên, khuyến khích, khen thưởng tạo cho các em có những nhận thức đúng đắn về thái độ và trạng thái hưng phấn trong tập luyện và thi đấu, đồng thời cần nắm rõ đặc điểm sinh lý để có sự phối hợp giữa lượng vận động tập luyện và thi đấu hợp lý đảm bảo sự phát triển sinh lý của các em theo sự phát triển tự nhiên

1.5.2 Đặc điểm giải phẩu sinh lý cơ thể lứa tuổi 18 – 25

Cơ thể con người từ lúc sinh ra cho đến khoảng 25 tuổi phát triển theo hướng đi lên, sau đó chậm dần và suy giảm theo quy luật sinh học Từ đó sự thích nghi của các

hệ thống cơ quan trong cơ thể con người đối với những điều kiện sống mới và thay đổi của môi trường cũng trở nên khó khăn

Ở lứa tuổi này, các hệ thống cơ quan quan trọng và thể chất của con người đã

cơ bản hoàn thiện Lứa tuổi này xương và khớp bắt đầu ổn định, từ 20 – 25 tuổi xương

cơ thể cốt hoá hoàn toàn Ở lứa tuổi này chiều cao có thể tăng thêm vài cm, do sự phát triển của các tổ chức sụn đệm giữa các khớp xương Do đó, giải phẩu sinh lý của khớp

là yếu tố quyết định khi lựa chọn động tác trong tập luyện thể dục thể thao

Ở lứa tuổi từ 18 – 25 cơ bắp đã phát triển, tạo điều kiện thuận lợi để tập luyện phát triển sức mạnh Cơ thể con người có năng lực hoạt động cao Tập luyện thể dục thể thao có hệ thống, khoa học sẽ làm tăng lực co cơ chính là nhờ tăng số lượng tiết diện ngang cũng như tăng độ đàn hồi của cơ

Các khả năng sinh học của cơ thể trưởng thành cho phép tập luyện tất cả các môn thể thao và ở lứa tuổi này có thể đạt được những thành tích xuất sắc trong các môn thể thao mang tính nghệ thuật (thể dục dụng cụ, thể dục nghệ thuật), cũng như trong bơi lội

và các môn thể thao tốc độ Những môn thể thao sức mạnh, sức bền thì thành tích cao nhất lại đạt vào lứa tuổi 25 – 30 Tóm lại có thể nói rằng ở lứa tuổi từ 21 đến 30 là lứa tuổi thuận lợi để đạt được thành tích cao trong hầu hết các môn thể thao nếu được đào tạo cơ bản và có khoa học

Tóm lại, lứa tuổi 18 – 25 là lứa tuổi trưởng thành, tuy nhiên, do lứa tuổi 18 – 25 thuộc thời kỳ đầu lứa tuổi thanh niên nên cần phải đặc biệt chú ý cụ thể là:

- Phải tiếp tục giáo dục thể chất một cách khoa học để nâng cao thể chất, góp phần hoàn thiện các chức năng cơ quan và các cơ quan trong cơ thể

- Phát triển đầy đủ các tố chất thể lực, làm tiền đề phát triển thể lực chung rộng rãi và phát triển thể lực chuyên môn cần thiết sau này cho sinh viên

Ngoài các tiêu chuẩn chung đối với các vận động viên thể thao như: có sức khỏe, có tố chất thể lực tốt, có khả năng tiếp thu nhanh kỹ thuật động tác, có phẩm chất tư tưởng đạo đức và đặc điểm tâm lí phù hợp Vận động viên bóng đá không có các yêu cầu khắc khe về hình thái và cấu trúc cơ thể như một số môn thể thao khác, ngay cả chiều cao và trọng lượng cơ thể cũng không phải là yếu tố quyết định thành tích trong bóng đá Tuy nhiên, ở một số vị trí như: thủ môn, trung vệ hay tiền đạo thì vận động viên cao lớn có ưu thế hơn nên đòi hỏi vận động viên chơi ở vị trí này phải cao và to hơn mức bình thường của những cầu thủ chơi ở vị trí khác

1.5.3 Đặc điểm sinh lý của nữ

1.5.3.1 Đặc điểm hình thái và chức năng cơ thể

Chiều cao và cân nặng không bằng nam giới do chiều dài của tay và chân ngắn hơn Tỷ lệ chiều dài của thân với chiều cao cơ thể lớn hơn so với nam, do đó trọng tâm

cơ thể thấp Điều này giúp cho cơ thể nữ giữ thăng bằng tốt hơn nhưng tốc độ chạy và

độ bật nhảy kém hơn nam giới

Đai vai hẹp do đó dung lượng phổi kém hơn nam theo tỉ lệ 1/1,33 Ngược lại, đai hông rộng hơn, các đốt sống lưng ngắn đồng thời các sụn chem có độ đàn hồi tốt làm tăng khả năng linh hoạt của cơ thể Các xương ở các chi có thành xương mảnh và mềm, bề mặt xương nhẵn, do đó khả năng chịu đựng trọng tải kém và dễ chấn thương khi va chạm Tỉ lệ các cơ chiếm 30% trọng lượng cơ thể nên sức mạnh kém hơn nam giới (có tỉ lệ cơ là 40%), ngược lại thì tỉ lệ mỡ ở phụ nữ là 28% cao hơn so với nam giới là 18%

Quả tim của phụ nữ nhỏ hơn nam cùng độ tuổi do đó nhịp tim cao hơn (khoảng

80 nhịp/phút) và huyết áp thấp hơn (khoảng 60 – 100mmHg) Ở tuổi dậy thì, nữ phát triển nhanh hơn về chiều cao nhưng lực cơ thì yếu hơn nam, vì vậy thành tích của nữ thấp hơn nam ở các hoạt động về sức mạnh

1.5.3.2 Đặc điểm sinh lý trong hoạt động TDTT

 Hoạt động yếm khí

Năng lượng yếm khí từ 2 hệ phosphagen và lactat nhờ vào dự trữ ATP, CP

và glycogen nhưng các dự trữ này ở phụ nữ ít hơn do khối lượng cơ ít hơn, vì vậy thành tích của nữ thường kém hơn nam trong các môn chạy và bơi cự ly trung bình đòi hỏi thời gian yếm khí dài

 Hoạt động hiếu khí

Là hoạt động với cường độ trung bình và thời gian khá dài cần nhiều oxy

để tạo năng lượng cho cơ thể hoạt động nhưng VO2max của nữ hoạt động kém hơn nam giới Nguyên nhân:

+ Dung tích sống thấp hơn khoảng 0,7 – 1,0 lít vì các cơ hô hấp yếu hơn + Quả tim của nữ nhỏ hơn nên lượng tâm thu chỉ khoảng 60 – 90 ml trong khi đó ỏ nam là 90 – 125 ml, do đó lượng máu tuần hoàn ít hơn làm chậm sự troa đổi khí ở phổi và ở mô

+ Số lượng hồng cầu của nữ ít hơn khoảng 3,8 triệu/mm3 máu so với nam khoảng 4,2 triệu/mm3 máu, do đó hàm lượng hemoglobin thấp hơn chỉ có 14g% so với nam là 16g% (16g trong 100ml máu)

Tóm lại, về sức mạnh và sức bền thì nữ không bằng nam giới, do đó thành tích thể thao kém hơn Nhưng về khả năng phối hợp động tác thì khá hơn nam nên nữ thường có thành tích tốt hơn ở các môn thể dục nghệ thuật và các bài tập trên cầu thăng bằng

1.5.3.3 Chu kỳ kinh nguyệt và khả năng vận động

Chu kỳ kinh nguyệt ở nữ là một quá trình sinh lý bình thường để đảm bảo chức năng sinh sản Cơ sở sinh lý như sau:

- Hocmon FSH của tuyến yên kích thích buồng trứng làm tiết ra nhiều hocmon sinh dục cái là ostrogen (folliculin) làm phát triển nang De Graaf chứa tế bào noãn còn gọi là trứng, ostrogen có tác dụng làm tăng độ dày của niêm mạc tử cung để sẵn sàng đón trứng thụ tinh

- Do ảnh hưởng của hocmon LH từ tuyến yên làm nang De Graaf vỡ ra và trứng rụng vào loa của ống dẫn Phần còn lại của nang De Graaf gọi là thể vàng tiết ra hocmon progesteron có vai trò làm phát triển tử cung

- Nếu trứng không được thụ tinh thì thể vàng thoái hóa làm giảm progesteron, điều này làm co thắt tử cung và bong lớp niêm mạc nên bị chảy máu (có kinh nguyệt) Trước ngày có kinh nguyệt 14 ngày là ngày trứng rụng, do đó nếu chu kỳ kinh nguyệt

là 28 ngày thì ngày rụng trứng là ngày thứ 14, nếu chu kỳ kinh nguyệt là 40 ngày thì ngày rụng trứng là ngày thứ 26, vì vậy thời gian chuẩn bị cho rụng trứng dài hay ngắn tùy theo hoạt động của tuyến yên

- Nếu trứng được thụ tinh thì thể vàng tồn tại tăng sự tiết progesteron nên ngăn chặn sự tiết hocmon LH của tuyến yên nên không rụng trứng nữa Vào ngày trứng rụng và các ngày hành kinh, khả năng vận động thường kém do ảnh hưởng của hocmon gây rối loạn thần kinh Trong các ngày có kinh nguyệt nên tránh các động tác nhảy và chạm bụng vì có thể gây lệch tử cung và chảy máu nhiều

Thời gian trước và sau ngày hành kinh thì vận động bình thường nhưng có biểu hiện là thời gian hồi phục kéo dài Cần lưu ý là lượng vận động lớn và thi đấu căng thẳng có thể làm trì hoãn trưởng thành hệ sinh dục ở thiếu niên và làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt ở nữ trưởng thành

1.6 Cơ sở lý luận về thể lực trong bóng đá

1.6.1 Đặc điểm thể lực trong bóng đá

Bóng đá là môn thể thao có ảnh hưởng lớn nhất và phát triển rộng rãi nhất trên toàn thế giới, có một số quốc gia coi bóng đá như là môn thể thao số một của đất nước mình như: Brazin, Aghentina, … Sở dĩ, bóng đá có sức hấp dẫn và ma lực như vậy chủ yếu là co mối quan hệ giữa đặc điểm và tác dụng của nó Bóng đá là môn thể thao không mang tính chu kì, kĩ thuật, chiến thuật bóng đá bị sự cản phá, hạn chế và sự chống đối quyết liệt của đối phương

Trong hoạt động thi đấu đòi hỏi sự phối hợp tập thể một cách nhuần nhuyễn từng cá nhân, từng nhóm, từng vị trí: biên, trung lộ, từ phòng thủ cho đến tấn công và ngược lại Tính đối kháng quyết liệt do đối phương thường xuyên đeo bám kiềm chặt

để tranh cướp bóng bảo vệ cầu môn, cũng như sử dụng mọi khả năng khéo léo, nhanh nhẹn vượt qua đối phương truy cản để dứt điểm ghi bàn, hay ta có thể nói bóng đá là môn dùng nhiều thủ pháp, thủ thuật để xử lý khôn khéo tình huống diễn ra trong quá trình thi đấu trên cơ sở của một sự chuẩn bị chu đáo trước đó

Thể lực của VĐV bóng đá phải toàn diện để nâng cao năng lực hoạt động của

cơ thể Thể lực tốt sẽ tạo tiền đề cho việc thực hiện kĩ thuật và chiến thuật, đồng thời thúc đẩy việc học tập và nắm vững kỹ thuật, chiến thuật tăng cường khả năng chịu đựng lượng vận động trong tập luyện và thi đấu, đề phòng chấn thương, nâng cao thành tích và kéo dài thời gian duy trì thành tích của VĐV Thể lực trong bóng đá bao gồm thể lực chung và thể lực chuyên môn

Mục đích của việc chuẩn bị thể lực chung là đạt được khả năng làm việc cao nhất, tạo nên sự phối hợp chặt chẽ trong hoạt động của các cơ quan, chức phận trong

cơ thể và tác động tích cực vào sự phát triển thể hình cho VĐV

Thể lực chung hướng đến sự phát triển toàn diện cho VĐV, vì thế để hoàn thiện

nó cần áp dụng các loại bài tập của các môn thể thao hỗ trợ cho bóng đá: các bài tập cho các môn điền kinh, thể dục, bóng rổ, bóng ném,… các bài tập này có ảnh hưởng tốt đến sự phát triển và củng cố các chức năng vận động như dây chằng, cơ, khớp, chi dưới, đồng thời tạo nên điều kiện để thúc đẩy các chức năng hoạt động của cơ thể Thể lực chuyên môn giải quyết các nhiệm vụ chủ yếu là phát triển và hoàn thiện các tố chất thể lực cần thiết cho hoạt động thi đấu bóng đá Trong giai đoạn này, cần

phải lựa chọn các phương tiện và các phương pháp theo hướng nâng cao các năng lực chuyên môn phù hợp với trình độ của VĐV

Bóng đá hiện đại đòi hỏi sự phát triển cao tất cả các tố chất thể lực Cầu thủ bóng

đá phải thường xuyên di chuyển, thay đổi nhịp độ chạy trong suốt thời gian thi đấu Theo tài liệu nghiên cứu của nhiều tác giả đã cho thấy cầu thủ bóng đá di chuyển tư 12 - 15km trong một trận đấu, bao gồm các hình thức chạy xen kẽ: chạy nước rút cự ly ngắn, chạy tốc độ trung bình, chạy chậm và đi bộ

Theo Wiherr.Van Gool (1982-1985): chạy nước rút chiếm 18% tổng quãng đường của một trận đấu với tốc độ 6,92 đến 8,15m/s (cự ly 30-50m), chạy tốc độ trung bình và chạy chậm chiếm 44% quãng đường trong một trận đấu với tốc độ 2,04-6,92m/s, đi bộ 36,3% tốc độ 1,30-2,04m/s

Do đó họ có sức bền chuyên môn cao trong việc giải quyết các tình huống thi đấu như chạy chỗ, kèm người, phối hợp bật tường (1 x 2 chạm) đòi hỏi cao về sức mạnh, đặc biệt là sức phát nhanh về sức bền tốc độ

Để thực hiện được các cú sút cầu môn từ khoảng cách xa và các đường chuyền bóng dài, mạnh, chuẩn xác, những động tác bật nhảy đánh đầu và tranh cướp bóng trên không, các động tác va chạm dùng sức hợp lí theo quy định của luật, VĐV phải có sức bật tốt, sức mạnh tốc độ và sức bền

1.6.2 Những tính chất về thể lực của cầu thủ bóng đá

* Tính hệ thống

Ngày nay căn cứ vào quy luật phát dục và trưởng thành của con người và quy luật “thời kỳ nhạy cảm” của các tố chất thể lực, người ta chia hệ thống huấn luyện thể lực từ lứa tuổi nhi đồng đến người trưởng thành bao gồm 3 giai đoạn:

- Giai đoạn từ 7-11 tuổi: là giai đoạn phát triển chủ yếu các năng lực có liên quan đến việc hệ thống thần kinh (tốc độ phản ứng vận động), sức bền chung, khả năng phối hợp vận động

- Giai đoạn 12-17 tuổi: thời kì phát triển toàn diện các tố chất thể lực, tập trung phát triển sức mạnh tốc độ và sức bền chung Trên cơ sở đó, từng bước kết hợp huấn luyện tố chất thể lực mang đặc tính chuyên môn của bóng đá

- Giai đoạn từ 18 tuổi trở lên: là thời kì huấn luyện chuyên sâu Trên cơ sở phát triển các tố chất sức mạnh, sức nhanh, sức bền, trọng tâm huấn luyện thể lực chuyển dần sang thể lực chuyên môn Ở VĐV cấp cao, huấn luyện thể lực chuyên môn là chính

- Trong quá trình huấn luyện nhiều năm, phải đảm bảo tính tuần tự của sự chuyển tiếp các giai đoạn huấn luyện, tuyệt đối tránh nôn nóng áp đặt huấn luyện chuyên môn quá sớm Hậu quả của nó sẽ giới hạn thành tích và thu hẹp thời gian duy trì thành tích thi đấu của VĐV

* Tính khoa học

Trong quá trình huấn luyện thể lực cho VĐV, việc áp dụng các thành tựu mới

về khoa học kĩ thuật sẽ làm tăng hiệu quả huấn luyện Ngày nay, những kiến thức khoa học về sinh lý học, sinh hóa học, sinh cơ học trong lĩnh vực thể dục thể thao tương đối phong phú và hoàn chỉnh Những tiến bộ kĩ thuật mới trong lĩnh vực điện tử cho phép nâng cao hiệu quả đo lường thành tích và thu nhận thông tin giúp cho việc kiểm tra và điều chỉnh quá trình huấn luyện

Việc huấn luyện luôn theo xu hướng tăng lượng vận động tới giới hạn, tăng cường khả năng chịu đựng lượng vận động của VĐV trong điều kiện thi đấu căng thẳng Vì vậy, việc vận dụng các biện pháp y học và phục hồi về mặt tâm lí trở thành một khâu quan trọng trong quá trình huấn luyện bóng đá nói chung và huấn luyện thể lực nói riêng

Theo PGS.TS Nguyễn Thiệt Tình – Huấn luyện và giảng dạy bóng đá (1997): Hiệu quả của việc vận dụng các biện pháp y học vào tâm lí sẽ cho phép tăng khả năng chịu đựng lượng vận động của VĐV từ 5-10% [31]

* Tính chất tổng hợp

Xu thế huấn luyện hiện nay của bóng đá đỉnh cao là huấn luyện đồng bộ các yếu tố kĩ chiến thuật thể lực, tâm lý, trí tuệ Vì vậy, trong công tác huấn luyện thể lực cần sử dụng nhiều bài tập mang tính đối kháng cao, diễn ra với tốc độ nhanh, có kết hợp với bóng Các bài tập huấn luyện nhiều bóng, huấn luyện trong điều kiện gần giống như thi đấu được sử dụng khá nhiều và phổ biến

* Tính hiệu quả:

Tính hiệu quả của huấn luyện thể lực còn được tăng cường nhờ áp dụng những phương tiện, phương pháp huấn luyện hiện đại, phương pháp huấn luyện hiện đại, phương pháp huấn luyện theo mô hình hoặc sử dụng các thiết bị huấn luyện chuyên sâu như: việc sử dụng điện não đồ trong huấn luyện sưc mạnh, khi huấn luyện, có thể căn cứ đặc điểm dùng lực của môn bóng đá và tình hình cụ thể của VĐV thông qua

điện não đồ … Mỗi lần, kết quả huấn luyện đều có thể lưu trữ vào điện não đồ, giúp cho huấn luyện viên kiểm soát được diễn biến của quá trình huấn luyện

Nội dung và phương pháp chuẩn bị thể lực chuyên môn được xây dựng trên đặc điểm hoạt động thể lực của cầu thủ bóng đá như: tính chất thay đổi, di chuyển và thực hiện các động tác kĩ thuật, tính liên tục thay đổi của tình huống thi đấu kéo theo sự biến đổi tính chất của lượng vận động trong quá trình thi đấu, thực hiện các động tác khó trong điều kiện mệt mỏi….Ngoài ra, sự chuẩn bị chuyên môn còn dựa trên sự tính toán khối lượng và cường độ vận động của cầu thủ trong thi đấu Người ta đã nghiên cứu và nêu ra số liệu điển hình về hoạt động thể lực của VĐV bóng đá trong một trận đấu như sau:

Sức mạnh tốc độ lấy sức mạnh tối đa làm cơ sở, tốc độ ở cầu thủ bóng đá được thể hiện bằng khả năng thực hiện chuyển động trong khoảng thời gian ngắn nhất trong điều kiện đối phương cản phá tích cực Mức độ phát triển sức mạnh bộc phát rất cần thiết cho mỗi cầu thủ để di chuyển nhanh trên sân, tăng tốc trong khoảnh khắc, nhanh chóng dừng lại khi đang chạy với tốc độ cao, lấy đà sút mạnh, chính xác, tranh cướp bóng cũng như kèm sát đối thủ của mình có hiệu quả Trong quá trình tập luyện, sức mạnh tốc độ được xác nhận là có sự thay đổi ít nhất so với các tố chất vận động khác

Biểu hiện của nó phụ thuộc rất nhiều vào năng khiếu bẩm sinh và đặc biệt là rất khó hoàn thiện nó ở VĐV có đẳng cấp cao [27]

+ Sức nhanh

Sức nhanh là một tổ hợp những đặc điểm chức năng của con người, xác định trực tiếp và chủ yếu tính chất nhanh của động tác, xác định thời gian của phản ứng vận động Sức nhanh trong bóng đá bao gồm: phản ứng nhanh, nhanh trong cử động đơn

và nhanh trong di chuyển Trong thi đấu bóng đá, VĐV phải thường xuyên tiếp nhận đánh giá tình huống, tốc độ di chuyển của bóng cũng như của đối phương và đưa ra quyết định nhanh nhất

Độ khéo léo là một tố chất phức tạp, có quan điểm gọi là khả năng phối hợp vận động Khi đánh giá phải dựa vào các yếu tố sau đây:

- Độ chính xác khi di chuyển

- Sự phối hợp động tác khó trong chuyển động

- Thời gian thực hiện chuyển động

Sự hoàn thiện độ khéo léo của cầu thủ bóng đá có ý nghĩa thiết thực trong quá trình huấn luyện, giúp cho VĐV thích nghi nhanh chóng, có những phản xạ xử lí phù hợp

với hoàn cảnh và tình huống xảy ra trong thi đấu Ngoài ra, nó còn là điều kiện để cầu thủ phát triển phản xạ phức tạp và ứng phó kịp thời đạt hiểu quả cao trong thi đấu [27]

+ Mềm dẻo

Độ dẻo trong bóng đá được thể hiện bằng khả năng thực hiện động tác với biên độ lớn như sút bóng, chuyền bóng, tranh cướp bóng, xoạt phá bóng, dừng xoay trở và đổi hướng di chuyển VĐV bóng đá độ dẽo biểu hiện ở góc độ hoạt động của các khớp xương

đó là khớp hông, khớp gối, khớp cổ chân, cột sống Tất cả những khớp xương ấy là điều kiện không thể thiếu trong việc nắm vững và nâng cao trình độ kĩ thuật cho VĐV

1.6.4 Các công trình nghiên cứu có liên quan

Bóng đá là môn thể thao có kỹ thuật khá phức tạp do vậy muốn tham gia tập luyện, thi đấu đòi hỏi người tập phải thường xuyên, phải có thể lực dồi dào và phải có

ý chí cao Cho nên khi tham gia tập luyện chơi bóng đá sẽ có tác dụng tăng cường sức khỏe cho người tập góp phần hoàn thiện các chức năng cơ thể của con người; Đồng thời nó còn góp phần giáo dục đạo đức, ý chí cho con người, mặt khác nó còn đem lại cho con người sự sảng khoái góp phần xua đi những ngày làm việc căng thẳng đối với những ngưòi cổ vũ cho các trận đấu Chính vì vậy, ở Việt Nam môn bóng đá được nhiều chuyên gia, các nhà khoa học quan tâm, tìm hiểu và tiến hành nghiên cứu

Theo Nguyễn Thiệt Tình (1997), trong tài liệu “ Huấn luyện và giảng dạy bóng đá” thì tác giả sử dụng các test đánh giá thể lực cơ bản của các VĐV bóng đá trẻ như sau [31]: Chạy 30m (s), chạy 30m tam giác (s), chạy cooper (m), bật xa tại chỗ (cm), nhảy liên tiếp 10 bước (m), chạy 25 tới lui (s), ném biên không đà (m), ngồi gập thân phía trước(cm)

Cho thấy tác giả đã sử dụng các test thể lực đánh giá tương đối toàn diện các tố chất thể lực như: sức nhanh, sức mạnh bột phát nhóm cơ chi dưới và nhóm cơ thân trên, sức bền chung, mềm dẻo và khéo léo

Theo Nguyễn Thế Truyền, Nguyễn Kim Minh, Trần Quốc Tuấn (2002), “Tiêu chuẩn đánh giá trình độ tập luyện trong tuyển chọn và huấn luyện thể thao”, Trần Quốc Tuấn và Nguyễn Minh Ngọc sử dụng các test sư phạm đánh giá thể lực chuyên môncho VĐV bóng đá là [35]:

Bật xa tại chỗ (cm), bật cao tại chỗ (cm), chạy 15m tốc độ cao(s), chạy 100m xuất phát cao (s), chạy 12 phút(m)

Các test trên cho thấy, tác giả đã chú trọng đến thể lực chuyên môn không chú trọng phát triển toàn diện các tố chất thể lực, không có các test phát triển các tố chất

mềm dẻo và khéo léo

Theo Trần Quốc Tuấn và Nguyễn Minh Ngọc trong sách “Tiêu chuẩn đánh giá trình độ tập luyện trong tuyển chọn và huấn luyện thể thao”, sử dụng các test đánh giá thể lực cho VĐV bóng đá U17 quốc gia là [37]:

Bật xa tại chỗ (cm), bật cao không đà (cm), bật 3 bước không đà(m), chạy 15m

tốc độ cao (s), chạy 15m xuất phát cao (s), chạy 30m xuất phát cao (s), chạy 2000m (s), chạy 7 x 50m (s)

Nhóm tác giả đã sử dụng các test đánh giá thể lực cơ bản của các VĐV bóng đá

U17 quốc gia gần giống Nguyễn Thế Truyền nhưng thể lực có sử dụng thêm các test phát triển sức bật và sức bền tốc độ Cho thấy nhóm tác giả đã sử dụng các test phong phú hơn để đánh giá thể lực chuyên môn cho VĐV bóng đá trẻ

Phạm Quang (2004), Kỹ chiến thuật và phương pháp huấn luyện thủ môn bóng

đá, NXB TDTT Hà Nội, tác giả sử dụng các test kiểm tra trình độ thể lực chuyên môn

của VĐV các đội bóng đá quốc gia như sau [26]:

Chạy 60m xuất phát cao(s), chạy 5x 30m (s), chạy 12 phút (m), bật cao không đà

(cm), ném biên không có đà (m)

Cho thấy tác giả cũng đã sử dụng các test đánh giá thể lực chuyên môn cho đội tuyển bóng đá quốc gia như những tác giả trước

Theo Lê Văn Lẫm (2007), “giáo trình đo lường thể thao”, Trường ĐHSP TDTT

Hà Tây, tác giả đã sử dụng các test đánh giá trình độ thể lực chuyên môn của VĐV bóng đá trẻ là [18]:

Chạy 30m xuất phát cao (s), chạy 60m xuất phát cao(s), test Cooper(m), bật cao

đánh đầu (cm)

Theo Dương Nghiệp Chí và cộng sự (2004) trong đề tài khoa học độc lập cấp Nhà

nước: “Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ nâng cao trình độ tập luyện thi đâú

của bóng đá trẻ (tuổi mẫu giáo đến 18 tuổi), thì nhóm tác giả sử dụng test đánh giá trình

độ tập luyện VĐV bóng đá nam lứa tuổi 15-16 tuổi trong đó yếu tố thể lực như sau [5]: Chạy 15m xuất phát cao (s), chạy 15m tốc độ cao (s), chạy 5x 30m (s), chạy 12 phút (m), bật xa tại chỗ (cm), bật cao không đà (cm) Cho thấy tác giả đã sử dụng các test chủ yếu về sức nhanh và sức mạnh

Theo Phạm Ngọc Viễn và cộng sự (2004) ,”Chương trình huấn luyện bóng đá trẻ

11-18 tuổi (tập 1)”, tác giả sử dụng các test đánh giá trình độ tập luyện VĐV bóng đá

nam lứa tuổi 15-16 qua chỉ tiêu thể lực như sau [39]:

Chạy 15m xuất phát cao (s), chạy 15m tốc độ cao (s), chạy 5 x 30m (s), chạy 12

phút (m), bật xa tại chỗ (cm), bật cao không đà (cm)

Theo Nguyễn Ngọc Hùng trong luận văn thạc sĩ giáo dục học (2011) “Xây dựng nội dung và tiêu chuẩn tuyển chọn đội tuyển bóng đá nam sinh viên trường Đại học An Giang” [13], qua nghiên cứu đã lựa chọn được các test tuyển chọn VĐV về thể lực là: Chạy 30m tốc độ cao (s), bật xa tại chỗ (cm), chạy 1.500m (s) và chạy luồn cọc 20m (s) Tác giả đã sử dụng đầy đủ các test về sức nhanh, mạnh, bền, khéo léo,

Theo Đặng Trường Trung Tín trong luận văn thạc sĩ giáo dục học (2011)

“Nghiên cứu sự phát triển thể lực và kỹ thuật cơ bản của sinh viên lớp chuyên sâu bóng

đá khóa 2009 chuyên ngành Giáo dục thể chất trường Đại học Đồng Tháp” [30], đề tài

đã hệ thống các test đánh giá về thể lực chuyên môn là: Chạy 15m xuất phát cao (s), chạy 5 x 30m (s), bật xa tại chỗ (cm), bật cao tại chỗ (cm), test Cooper(m); cho thấy tác giả sử dụng các test nghiêng về sức nhanh, mạnh và bền

1.6.5 Huấn luyện thể lực chuyên môn trong bóng đá

Huấn luyện bóng đá là một trong những hình thức đào tạo VĐV, là quá trình đào tạo có hệ thống bằng những phương pháp, những bài tập về từng mặt riêng biệt của bóng đá: Thể lực, kĩ thuật, chiến thuật cá nhân, chiến thuật đồng đội phối hợp chặt chẽ với nhau nhằm mục đích làm cho thành tích thể thao không ngừng phát triển và nâng cao

Huấn luyện thể lực là một bộ phận quan trọng trong công tác huấn luyện chuyên môn bóng đá nhằm tăng cường sức khỏe cho VĐV, phát triển một cách toàn diện các tố chất thể lực, nâng cao năng lực hoạt động của cơ thể

Huấn luyện thể lực tốt sẽ tạo tiền đề cho việc huấn luyện kĩ chiến thuật, nó có ý nghĩa rất lớn và đống vai trò quan trọng thúc đẩy việc nắm vững kĩ chiến thuật, sức chịu đựng cường độ lớn, lượng vận động lớn nhằm nâng cao thành tích, đề phòng chấn thương, kéo dài tuổi thọ VĐV (duy trì thành tích thể thao)

Huấn luyện thể lực cho VĐV bóng đá bao gồm hai phương diện: Thể lực cơ bản (thể lực chung); Thể lực chuyên môn Tuy chia thể lực ra làm hai loại riêng biệt nhưng chúng không đối lập nhau mà thống nhất liên tục ngay trong tập luyện và thi đấu Phần

lớn các môn thể thao đều đòi hỏi phát triển toàn diện tố chất thể lực cùng với những tố chất thể lực chuyên môn ưu thế “do các hoạt động nghề nghiệp, các môn thể thao ngày càng phức tạp, đa dạng và tinh vi nên cấu trúc yêu cầu thể lực cũng rất khác nhau” [25] Bất kì một VĐV bóng đá nào muốn được tham gia thi đấu cần phải có một tố chất thể lực chuyên môn ở mức độ nhất định nào đó Tất nhiên để có thể lực chuyên môn thì VĐV đó phải có khả năng về thể lực cơ bản Vì thể lực cơ bản là nền tảng là cơ sở nâng cao thể lực chuyên môn Do tầm quan trọng của thể lực đối với thành tích thể thao và do thể lực bị ảnh hưởng, bị chi phối trạng thái thần kinh, sinh lý, tâm lí của con người nên nhiều năm qua các nhà nghiên cứu khoa học trên toàn thế giới đã dựa vào các nguyên nhân trên đi vào các công trình nghiên cứu nhằm tìm ra phương pháp phát triển tố chất thể lực áp dụng vào công tác huấn luyện với mục đích đạt được thành tích thể thao cao nhất Bóng đá là môn thể thao có kỹ thuật động tác tương đối phức tạp, kĩ thuật bóng

đá là tất cả những hoạt động hợp lí của VĐV vận dụng trong trận đấu bóng đá, kĩ thuật

là cơ sở cho việc hoàn thành nhiệm vụ chiến thuật mà sự phát triển của chiến thuật được nâng cao trên nền tảng thể lực Do đó, trong công tác giảng dạy và huấn luyện phải tăng cường việc nắm vững, toàn diện kĩ thuật bóng đá và phải luôn năng cao hơn nữa Trong thực tế, huấn luyện kỹ thuật cho các VĐV bóng đá trẻ có sự khác biệt so với huấn luyện các cầu thủ đã lớn tuổi hay các em nhỏ tuổi hơn Chính vì vậy khi huấn luyện kĩ thuật cho các VĐV trẻ cần quan tâm đến phương pháp huấn luyện có khoa học nhằm mục đích hoàn thiện kỹ thuật cơ bản là điều thiết yếu

Chiến thuật bóng đá là sự biểu hiện một cách tổng hợp việc sử dụng các thủ thuật cá nhân và tập thể dựa trên tình hình thực tế chủ quan và khách quan trong trận đấu bóng đá nhằm chiến thắng đối phương Chiến thuật bóng đá còn là những biện pháp thi đấu dựa vào trình độ của các đội bóng trên sân nhằm phát huy đầy đủ các mặt

kĩ thuật, các yếu tố tâm lí của toàn đội bóng Mặc khác, với trình độ phát triển về thể lực, kỹ thuật ở các VĐV của các đội bóng lớn trên thế giới là tương đối đồng đều và ngang nhau, vì vậy áp dụng chiến thuật thích hợp trong từng trận đấu của huấn luyện viên là rất quan trọng, quyết định đến sự thành bại của trận đấu đó

Ngoài ra, để đạt hiệu quả cao trong công tác huấn luyện, đào tạo VĐV năng khiếu – trẻ, cần phải được giải quyết một cách đồng bộ các phương pháp nghiên cứu

sư phạm, tâm lí và xã hội học

Các phương pháp sư phạm đánh giá mức độ phát triển các tố chất thể lực, trình

độ kĩ thuật, chiến thuật, nhịp độ phát triển thành tích thể thao, khả năng học động tác, khả năng phối hợp, khả năng giải quyết, xử lí có hiệu quả các nhiệm vụ vận động trong những điều kiện thi đấu quyết liệt của VĐV

Các phương pháp y sinh học phát triển được đặc trưng về trạng thái sức khỏe, tuổi sinh lí của VĐV, những đặc điểm hình thái và chức năng, tình trạng của các hệ thống chức năng của cơ thể và những đặc điểm cá nhân của hoạt động thần kinh cao cấp

Các phương pháp tâm lí xác định được những đặc điểm tâm lí của VĐV ảnh hưởng đến việc thực hiện những nhiệm vụ của cá nhân hoặc đồng đội trong tập luyện và thi đấu Các phẩm chất tâm lí khác nhau tùy thuộc yêu cầu từng môn thể thao, về mức độ phát triển phẩm chất tâm lí, những đặc điểm tính tình và khí chất Ngoài ra, còn đánh giá trình độ phối hợp ăn ý giữa các VĐV trong việc thực hiện nhiệm vụ của đội bóng

Những tiêu chuẩn về xã hội học bao gồm những chỉ tiêu đặc trưng như: Môi trường tập luyện, động cơ tập luyện ý thức tập luyện, lòng đam mê và nhu cầu tập luyện của VĐV Đào tạo VĐV năng khiếu – trẻ là một quá trình giáo dục nhiều năm kết hợp với

sử dụng toàn bộ các phương tiện, phương pháp và mọi hình thức tổ chức trong tập luyện nhằm đảm bảo phát triển toàn diện cá nhân VĐV Những công trình nghiên cứu

và những kinh nghiệm trong thực tiễn đã khẳng định rằng sự tiến bộ tối đa của VĐV năng khiếu – trẻ trong môn chuyên sâu, đòi hỏi phải nâng cao năng lực về chức phận

cơ thể chuyển biến về chất, đồng thời thường xuyện mở rộng năng lực về kỷ năng kỷ xảo vận động Cho nên trong huấn luyện bóng đá năng khiếu – trẻ cần xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa kĩ thuật – thể lực – phẩm chất tâm lý và trình độ chiến thuật Kỹ thuật, thể lực là cơ sở cho chiến thuật, còn ổn định vững vàng của tâm lý là sự đảm bảo cho việc hoàn thành nhiệm vụ chiến thuật giữa chúng có sự hỗ trợ lẫn nhau, nếu

ta chỉ chú trọng nhấn mạnh đến một yếu tố đơn lẻ nào mà không quan tâm đến mặt khác thì rõ ràng rất khó có thể dành được thành tích cao trong tập luyện và thi đấu Tóm lại, trong huấn luyện bóng đá năng khiếu – trẻ bao gồm những mặt có liên quan hữu cơ với nhau sau đây: Chuẩn bị thể lực, kĩ thuật, chiến thuật và tâm lí thi đấu Tất cả các mặt đó được thực hiện xuyên suốt quá trình nhiều năm và trong các chu kì huấn luyện Ở bất cứ trường hợp nào, huấn luyện cho các VĐV năng khiếu –trẻ phù hợp với hệ thống phát triển lâu dài của thành tích thể thao cao nhất Vì tương lai thể thao nước nhà cho nên quá trình huấn luyện thể thao lâu dài và khoa học là hết sức cần

thiết và cấp bách Huấn luyện và đào tạo VĐV trẻ là đặt nền móng xây dựng cho tương lai sau này của thể thao nước nhà, là một yếu tố quan trọng trong quá trình hình thành con người có nếp sống văn minh- văn hóa lành mạnh

Trong đề tài này, chúng tôi chỉ giới hạn ở môn thể thao mà hiện nay rất phát triển, đó là môn bóng đá Để có được những thông tin khách quan về mức độ phát triển trình độ chuyên môn, chúng tôi dựa trên các test chứa đựng các yếu tố cơ bản của năng lực chuyên môn để kiểm tra Qua số liệu thu được và quá trình xử lí, đánh giá, giúp cho những người làm công tác tuyển chọn và huấn luyện bóng đá năng khiếu – trẻ nắm được mức độ phát triển và những biến đổi về năng lực chuyên môn của VĐV, giúp việc lựa chọn những phương tiện và vận dụng những phương pháp hợp lí, có hiệu quả cao nhất trong tuyển chọn và huấn luyện thể thao thành tích cao

1.7 Các nguyên tắc trong quá trình huấn luyện các chất thể lực

1.7.1 Nguyên tắc tăng lượng vận động ngày một lớn cho đến tối đa

Khi huấn luyện thể lực tác động của bài tập các cơ quan vận chuyển và tiêu thụ ôxy phải hoạt động nhiều hơn so với yêu cầu trong suốt các buổi tập hàng tuần và những hoạt động thể lực bình thường Cơ thể dần dần thích nghi với lượng vận động ngày một tăng, sự hấp thu ôxy được cải thiện, mặt khác, tác dụng tập luyện sẽ được giảm dần khi lượng vận động đã được tăng lên ở mức chỉ có tác dụng duy trì Nếu muốn tăng trình độ thể lực hơn nữa thì phải tăng lượng vận động lên cao hơn nữa [6]

Việc tập luyện có thể được tăng theo từng bước về thời gian luyện tập, cường

độ hoặc tần suất các bài tập Nghĩa là có thể lập kế hoạch tập luyện theo các yếu tố thời gian, cường độ số lần thực hiện bài tập Điều tối quan trọng là huấn luyện phải có

kế hoạch và phải phù hợp với điều kiện tập luyện, khả năng thể lực của VĐV và thời gian của mùa thi đấu Điều này quan trọng không chỉ vì để có được hiệu quả tối ưu khi tập luyện mà còn tránh cho VĐV không bị tổn thương do tập luyện quá sức Khi thực hiện nguyên tắc này việc sử dụng các bài tập phải đảm bảo tác động chính và phụ

Nhận thức được ảnh hưởng phụ là vô cùng quan trọng vì những ảnh hưởng phụ này thường tác động lên những chương trình tập luyện Chính vì vậy, khi lên chương trình và thời gian biểu luyện tập phải chú ý tới chúng

1.7.2 Nguyên tắc kết hợp chuẩn bị chung và chuẩn bị chuyên môn

Chuẩn bị thể lực chung được sử dụng phần lớn trong giai đoạn huấn luyện cơ bản với những mục tiêu rõ ràng

Chuẩn bị thể lực chuyên môn là phần không thể thiếu được và là hình thức luyện tập chủ yếu trong các thời kỳ thi đấu

Chuẩn bị chung là nền tảng bảo đảm cho phát triển kỹ năng vận động và năng lực tâm lý, tinh thần cho VĐV chuẩn bị chuyên môn Hai phần đó không thể tách rời nhau trong tất cả các giai đoạn, chu kỳ huấn luyện của kế hoạch huấn luyện

1.7.3 Nguyên tắc biến đổi lượng vận động và nghỉ ngơi

Đây là nguyên tắc phản ánh quy luật sinh lý, hồi phục cũng quan trọng như lượng vận động trong quá trình thích nghi Vì vậy, huấn luyện viên không chỉ chú ý đến lượng vận động mà còn phải quan tâm đến thời gian và các thông số khác nhau của quá trình nghỉ ngơi hồi phục, đặc biệt trong tình hình có hạn chế về dinh dưỡng

Việc tính toán lượng vận động và nghỉ ngơi trong từng bài tập, từng buổi tập và

cả chu kỳ khác nhau phải theo đúng nguyên tắc khoa học và quy luật sinh lý nhằm đạt được hiệu quả huấn luyện tích cực nhất, hạn chế các tác động tiêu cực Việc sử dụng nguyên tắc này khi sử dụng các bài tập phải có sự biến đổi lượng vận động

Mối quan hệ giữa lượng vận động và nghỉ ngơi trong tập luyện đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao thành tích cho VĐV Hiện nay quan niệm nghỉ ngơi nên sử dụng hình thức nghỉ ngơi tích cực không nên sử dụng hình thức nghỉ ngơi tiêu cực trong quá trình tập luyện Sau tiếp thu lượng vận động nhất định quá trình hồi phục xảy ra Trong một buổi tập hay một chu kỳ tập luyện với nhiều lượng vận động xen kẽ các quãng nghỉ thì nguồn năng lượng cơ thể luôn biến đổi và diễn biến dưới dạng “làn sóng” Việc sắp xếp lượng vận động

và nghỉ ngơi hợp lý nhằm tác động các lượng vận động phù hợp vào thời điểm thích hợp để nâng cao dần đỉnh của các làn sóng, nghĩa là nhằm đạt được mục đích của huấn luyện

1.7.4 Nguyên tắc huấn luyện theo chu kỳ:

Đây là nguyên tắc phản ánh hiện tượng sinh học của con người, muốn có kết quả huấn luyện khả quan thì HLV phải chú ý quán triệt nguyên tắc này, thường có các loại :

- Chu kỳ ngắn thường là chu kỳ tuần

- Chu kỳ trung bình gồm 3 - 6 chu kỳ ngắn

- Chu kỳ dài: từ 6 tháng đến 01 năm

- Chu kỳ nhiều năm: nhiều chu kỳ dài

Việc phân chia chu kỳ tập luyện trong năm thường căn cứ vào các giải thi đấu chính trong năm

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các mục tiêu nghiên cứu đề tài chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

2.1.1 Phương pháp tham khảo tài liệu

Đề tài sử dụng phương pháp tham khảo tài liệu nhằm hệ thống hóa các kiến thức có liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, nhằm mục đích xây dựng cơ sở lý luận của

đề tài, chọn phương pháp nghiên cứu, hệ thống các test đánh giá về trình độ thể lực chuyên môn cho sinh viên chọn chuyên sâu bóng đá của trường Đại học Đồng Tháp Trong quá trình nghiên cứu đề tài, chúng tôi đã tiến hành tham khảo và thu thập các tài liệu có liên quan như: sách chuyên ngành thể dục thể thao, tập chí khoa học, tài liệu về các kết quả nghiên cứu của một số tác giả chuyên gia hàng đầu của Việt Nam

về lĩnh vực bóng đá

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn

Phương pháp này nhằm tìm hiểu và xác định hệ thống các test đánh giá sự phát triển thể lực, kỹ thuật cơ bản cho sinh viên bóng đá Thông qua tiêu chuẩn đánh giá trình độ tập luyện của VĐV của viện nghiên cứu thể dục thể thao chúng tôi dùng phiếu điều tra theo phương pháp phân loại mức độ quan trọng của từng test (cần thiết,

có thể sử dụng được, không cần thiết) phỏng vấn các huấn luyện viên, các chuyên gia bóng đá là những người có kinh nghiệm trong công tác giảng dạy, huấn luyện, đào tạo VĐV bóng đá trẻ Thông qua phiếu phỏng vấn chúng tôi lựa chọn các test đánh giá thể lực chuyên môn cho khách thể nghiên cứu

2.1.3 Phương pháp kiểm tra sư phạm:

Sử dụng phương pháp này nhằm kiểm tra thể lực của khách thể nghiên cứu thông qua các test:

Bật xa tại chỗ (cm)

Mục đích: Đánh giá sức mạnh bộc phát của chân

Dụng cụ, sân bãi: Đối tượng kiểm tra thực hiện bật xa tại chỗ trên thảm cao su

hoặc hố cát Trên thảm đặt thước đo để tính độ dài bật xa Thước đo là một thước dây Trung Quốc, kẻ vạch xuất phát và mốc 0 của thước chạm vạch xuất phát

Cách thức kiểm tra và công nhận thành tích: Đối tượng kiểm tra đứng 2 chân

rộng bằng hai vai, ngón chân đặt sát mép vạch xuất phát, hai tay giơ lên cao, hạ thấp trọng tâm, gấp khớp khuỷu gập thân, hơi lao về phía trước, đầu hơi cuối, hai tay hạ xuống dưới, ra sau (giống tư thế xuất phát trong bơi), phối hợp duỗi thân, chân bật mạnh về trước đồng thời 2 tay cũng vung mạnh ra trước Khi bật nhảy và khi tiếp đất 2 chân tiến hành cùng lúc

Kết quả đo được tính bằng độ dài từ vạch xuất phát đến vệt gần nhất của gót bàn chân (vạch dấu chân trên thảm) chiều dài lần nhảy được tính bằng đơn vị cm Đối tượng kiểm tra thực hiện 2 lần lấy lần cao nhất

Bật cao tại chỗ (cm)

Mục đích: Đánh giá tố chất sức mạnh bột phát của cơ chi dưới và có thể gián

tiếp tính toán sức mạnh bột phát toán thân

Sân bãi, dụng cụ: Thước dây

Đơn vị tính: Xentimet (cm)

Cách thức kiểm tra và công nhận thành tích: Nghiệm thể đứng tại chổ, hai chân

khép, vai hướng vào tường, một tay với cao duỗi thẳng, lấy vệch tay mức với ban đầu Sau đó bước chân bằng hoặc rộng hơn vai một chút, khuỵu gối, hạ thấp trọng tâm, gập thân, hai tay đưa về phía sau, không được lấy đà dùng hết sức bậc lên cao tay với chạm vào tường để vệch tay cật cao

Kết quả đo được là lấy vệch tay bật cao trừ đi mức với của vệch tay ban đầu

Chạy 15m tốc độ cao (giây)

Mục đích: Đánh giá sức nhanh

Dụng cụ, thiết bị kiểm tra: Đồng hồ bấm giờ (giây), cờ, đường chạy có chiều

dài ít nhất 40m, rộng ít nhất 2m, cho từng người lần lượt xuất phát Kẻ vạch tính thời gian (phất cờ) và vạch đích Sau vạch đích có ít nhất 10m để giảm tốc độ

Cách thực hiện: Nghiệm thể đứng trước vạch xuất phát cách vạch tính thời gian

10m, khi có lệnh sẵn sàng, nghiệm thể hạ thấp trọng tâm, thân người hơi ngã về trước Khi có lệnh xuất phát, nghiệm thể chạy tốc độ băng qua vạch chuẩn (phất cờ và bắt đầu tính thời gian) của cự ly 15m và chạy nhanh về đích

Cách tính thành tích: Được tính từ vạch chuẩn (phát cờ) đến vạch đích và tính bằng giây (s) và số lẻ từng 1/100 giây

Test chạy 5 x 30m ( giây)

Mục đích: để đánh giá sức nhanh và sức mạnh tốc độ

Dụng cụ, sân bãi: Đường chạy có chiều dài ít nhất 50m bằng phẳng, chiều rộng

ít nhất 2m, cho từng người lần lượt xuất phát (phất cờ) và vạch đích Sau đích có ít nhất 20m để giảm tốc độ

Cách thức kiểm tra và công nhận thành tích: Một đợt chạy gồm hai người Xuất

phát cao, tại chỗ Hai đối tượng kiểm tra đứng trước vạch xuất phát, khi có lệnh “sẵn sàng” đối tượng kiểm tra hạ thấp trọng tâm, thân người hơi ngả về phía trước, ở trong

tư thế chờ lệnh xuất phát Khi có hiệu lệnh “xuất phát” hoặc tiếng súng phát lệnh thì đối tượng kiểm tra lao người về phía trước gắng sức chạy thật nhanh về đích và băng qua đích

Người kiểm tra đứng ngang vạch đích, bấm giờ xuất phát cùng với lệnh xuất phát và bấm giờ kết thúc khi ngực hoặc vai của đối tượng kiểm tra chạm mặt phẳng đích

Mỗi VĐV chạy 5 lần 30m (Thời gian nghỉ giữa một lần chạy nghỉ 30 giây) Lấy tổng thành tích của 5 lần chạy, thành tích chạy được xác định là giây và số lẻ từng 1/100 giây

Chạy 5 phút tùy sức (cm)

Mục đích: Đánh giá sức bền chung (sức bền ưa khí)

Dụng cụ, thiết bị kiểm tra: Đồng hồ bấm giờ (giây), thước dây, đường chạy tối

thiểu 50m, rộng 2m, hai đầu kẻ 2 vạch giới hạn, phí ngoài 2 vạch giới hạn có khoảng trống 1m để chạy quay vòng Trên đoạn đường đánh dấu từng đoạn 10m để xác định phần lẻ của quãng đường

Cách thức kiểm tra và công nhận thành tích: Khi có lệnh chạy, nghiệm thể chạy

trong ô chạy, hết đoạn đường 50m, vòng trái qua vạch chuẩn chạy lập lại trong vòng thời gian 5 phút Nghiệm thể nên chạy từ, phân phối đều tùy theo sức của mình, nếu mệt

có thể chuyển sang đi bộ cho đến khi hết giờ Mỗi nghiệm thể có một số đeo ở ngực và tay cầm cầu (thẻ báo) có số tương ứng Khi hết giờ, nghiệm ngừng chạy (đi bộ) và thả cầu (thẻ báo) của mình ngay nơi chân tiếp đất để đánh dấu số lẻ quãng đường chạy Người kiểm tra theo dõi từng số đeo số vòng chạy vào phiếu theo dõi và cộng lẻ quãng đường nơi có cầu theo từng số đeo Thành tích là vòng chạy và số lẻ quãng đường của nghiệm thể, đơn vị tính quãng đường đo được là mét (m)

Dẫn bóng luồn cọc sút cầu môn (s)

là thời gian từ lúc phát lệnh đến khi nghiệm chạm bóng và sút bóng đi, tính bằng giây

Đá bóng xa 05 quả bằng chân thuận (m)

Mục đích: Đánh giá tố chất mạnh chân của nghiệm thể

Sân bãi, dụng cụ: Sân bóng đá, bóng, thước dây, còi,

Đơn vị tính: mét (m)

Cách thức kiểm tra và công nhận thành tích: Nghiệm thể đứng trước bóng khi

nghe hiệu lệnh ‘bắt đầu” nghiệm thể dùng chân thuận đá bóng với sức mạnh tối đa về trước Kết quả là khoảng cách giữa nơi đặt bóng và nơi bóng rơi và chạm đất đầu tiên Nghiệm thể thực hiện đá 5 quả và lấy thành tích trung bình của 5 lần thực hiện (làm tròn đến 1 m)

2.1.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Chúng tôi sử dụng phương pháp thực nghiệm so sánh trình tự được tiến hành trên cùng một nhóm nghiệm thể sau từng giai đoạn, qua đó đối tượng nghiên cứu được đánh giá qua so sánh trạng thái trước và sau khi áp dụng nhân tố thực nghiệm

2.1.5 Phương pháp thống kê toán

Nhằm để tính toán, xử lý các số liệu thu thập được liên quan đến đề tài Bao gồm các công thức:

• Giá trị trung bình:

n

x X

n

i i



=

Trong đó : X : giá trị TB của tập hợp mẫu

n : tổng số đối tượng quan sát

Xi : giá trị quan sát thứ i

 : là ký hiệu tổng cộng

• Độ lệch chuẩn:

Trong đó: S: là độ lệch chuẩn

X : giá trị trung bình của tập hợp mẫu

Xi : giá trị thuộc mẫu

n : tổng số đối tượng quan sát

• Hệ số biến thiên:

Hệ số biến thiên là tỉ lệ phần trăm giữa độ lệch chuẩn và trung bình cộng, dùng

để đánh giá tính chất đồng đều của các chỉ tiêu nghiên cứu

Trong đó: C v: Hệ số biến thiên 100 %

+ 20% > Cv > 10% mẫu có độ đồng nhất trung bình

+ Cv > 20% trở lên mẫu có độ đồng nhất thấp

• Sai số tương đối của giá trị trung bình

Dùng sai số tương đối (ε ) để kiểm tra tính đại diện của tập hợp mẫu với tổng thể qua giá trị số trung bình của tổng thể

n X

n

i

i

t05 là chỉ tiêu số t-student lý thuyết được tra trong bảng số, mức ý nghĩa P = 0.05 và bật tự do (df) = n - 1

• Chỉ số t-student: So sánh giá trị trung bình của hai mẫu liên quan:

(n≤ 30)

Trong đó: d i: hiệu số giữa các cặp giá trị (d i=XAi – XBi)

d: giá trị trung bình của d i ( n A B

i

d n

100

%

2 1

2 1

V V

V V

W

+

−

=

Trong đó: W%: Độ tăng trưởng

V1: Thành tích đầu giai đoạn

V2: Thành tích cuối giai đoạn

2.2 Tổ chức nghiên cứu

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu:

Bài tập phát triển thể lực chuyên môn của vận động viên đội tuyển bóng đá nữ

trường Đại học Đồng Tháp

2.2.2 Khách thể nghiên cứu:

Dự kiến 20 sinh viên đội tuyển bóng đá nữ trường ĐH Đồng Tháp

Các chuyên gia, huấn luyện viên, các đồng nghiệp giảng dạy môn bóng đá

2.2.3 Địa điểm nghiên cứu:

Trường ĐHSP Thể Dục Thể Thao TP Hồ Chí Minh – Việt Nam

Trường Đại học Đồng Tháp – Việt Nam

Trường Đại học Thể Dục Thể Thao Thượng Hải – Trung Quốc

2.2.3 Tiến độ nghiên cứu:

Chúng tôi tiến hành nghiên cứu từ tháng 12 năm 2011 đến tháng 12 năm

2012 với các công việc cụ thể như sau:

n d t

i student