CN nhuộm vải sợi tỏng hợp, vải sợi pha và các loại vải sợi mới

1.1 Nhuộm vải sợi Polyamid1.1.4 Nhuộm bằng thuốc nhuộm anion •Đa số là các thuốc nhuộm acid, số ít là thuốc nhuộm trực tiếp • Một số hãng: Polan, Rybannyl • Thuốc nhuộm Polan “E” và Ryba

Trang 1

KHOA CÔNG NGHỆ HÓA HỌC MÔN: KĨ THUẬT NHUỘM IN

Trang 3

1 NHUỘM VẢI SỢI TỔNG HỢP

1.1 NHUỘM VẢI POLYAMID (PA)

1.2 NHUỘM VẢI SỢI POLYESTER (PES)

2 NHUỘM VẢI SỢI PHA

2.1 POLYAMID PHA

2.2 POLYESTER PHA

2.3 ACRYLIC PHA CELLULOZO

2.4 COTTON PHA VISCO

3 NHUỘM VẢI SỢI MỚI

3.1 NHUỘM VẢI SỢI TRE

3.2 NHUỘM VẢI SỢI CHUỐI

NỘI DUNG

Trang 4

1 NHUỘM VẢI SỢI TỔNG HỢP

1.1 Nhuộm vải sợi Polyamid

1.1.1Tổng quan vải sợi polyamide.

1.1.2 Nhuộm bằng thuốc nhuộm phân tán 1.1.3 Nhuộm bằng thuốc nhuộm acid

1.1.4 Nhuộm bằng thuốc nhuộm anion 1.1.5 Nhuộm bằng thuốc nhuộm phức kim loại 1:2

Trang 5

1.1.1 Tổng quan vải sợi polyamide.

-Đây là loại sợi tổng hợp được sản xuất từ các polyme dị thể, trong phân tử có chưa nhóm – (CO–NH) –

-Về cấu tạo Polyamide gần giống với protein

Trang 6

‾ Do số lượng nhóm (– NH2) ít nên khả năng gắn với (R –SO3) trong

thuốc nhuộm thấp hơn len

‾ Tùy thuộc vào nguyên liệu ban đầu có thể sản xuất một số loại PA

khác nhau: nylon-7 (enan), nylon-6.10,…

Trang 7

Quy trình sản xuất vải polyamide

Trang 8

1.1.2 Nhuộm bằng thuốc nhuộm phân tán.

‾Hiện nay có nhiều loại thuốc nhuộm phân tán được sản xuất bởi các hãng khác nhau: Synten S (boruta, Ba Lan), Ostacet P (Tiệp khắc cũ),…

‾Thuốc nhuộm phân tán có khả năng lên màu rất tốt, phủ sọc PA tối đa nhưng độ bền màu ướt chỉ ở mức trung bình vì có khối lượng phân tử thấp

Trang 9

 Kỹ thuật nhuộm.

‾ Thuốc nhuộm loại này phải được nghiền đến dạng cực mịn, khi

hòa tan vào nước thì chúng phân bố đều dưới dạng huyền phù phân tán cao và có thể phân bố đều trên vải

Trang 10

Quá trình nhuộm

 Nhuộm ở nhiệt độ sôi

Trang 11

 Quá trình nhuộm

Nhuộm ở nhiệt độ cao:

Trang 12

1.1.3 Nhuộm bằng thuốc nhuộm acid.

Ưu điểm:

Độ bền màu ánh sáng tốt

Độ bền màu ướt từ trung bình đến tốt

=> Muốn đạt độ bền ướt cao phải xử lý nâng cao độ bền màu bằng chất hãm màu anion thích hợp

Nhược điểm:

Khả năng phủ sọc không tốt

=> Chỉ nên dùng để nhuộm màu trung và đậm

Trang 13

Chuẩn bị dung dịch nhuộm

Trang 14

 Quá trình nhuộm

Trang 15

1.1.4 Nhuộm bằng thuốc nhuộm anion

•Đa số là các thuốc nhuộm acid, số ít là thuốc nhuộm trực tiếp

• Một số hãng: Polan, Rybannyl

• Thuốc nhuộm Polan “E” và Rybany “E” có độ bền màu tốt, các loại khác có ái lực cao so với poluamide và nhạy với mức độ không đều màu của xơ sợi sử dụng chất đều màu thích hợp⇒

Trang 16

Chuẩn bị dung dịch nhuộm

Trang 17

Vải đã qua tiền xử lý

Dung dịch nhuộm

Trang 18

Quá trình nhuộm cho vật liệu polyamide sinh học mạnh

Vải đã qua tiền

xử lý

Nước và chất trợ

20-30’

30’

100 o C

25’

Trang 19

1.1.5.Nhuộm bằng thuốc phức kim loại 1:2

Trang 20

 Chuẩn bị dung dịch nhuộm

(NH4)2SO4 CH3COOH

pH=5-6

Chất trợ đều màu 1-2%

Trang 21

Quá trình nhuộm gián đoạn

Vải đã qua tiền xử lý

Thuốc nhuộm

Dung dịch nhuộm

1-2

o C/Phút

40 o C

Trang 22

Quá trình nhuộm liên tục Pad-Steam

Trang 23

1.1.6.Xử lý sau nhuộm

Trang 24

Nâng cao độ bền màu ướt

 Nhuộm bằng thuốc nhuộm acid và thuốc nhuộm anion, màu trung và đậm: có thể xử lý bằng các chất cầm màu thích hợp

 Ví dụ:

Trang 25

Xử lý làm mềm để có mức dộ cảm quan mềm mại, dễ chịu các chất làm mềm thích hợp bằng phương pháp tận trích

⇒hoặc ngấm ép

 Làm mềm

Trang 26

Sửa chữa

khuyết tật

nhuộm

Trang 27

1.2 Nhuộm vải sợi Polyester

Trang 28

1.2.1 Nhuộm bằng thuốc nhuộm phân tán 1.2.2 Nhuộm với chất tải

Trang 29

 Nhuộm ở nhiệt độ cao

1.2.1 Nhuộm bằng thuốc nhuộm phân tán

Trang 30

a) Động học và đặc tính nhuộm1.2 Nhuộm vải sợi Polyester

Trang 31

 Đặc tính nhuộm1.2 Nhuộm vải sợi Polyester

Nhiệt độ nhuộm 120 – 1300C, nhưng không quá 1350C để tránh phân giải polyeste Nhuộm nhiệt độ cao tăng tốc độ nhuộm và khắc phục nhiều nhược điểm của nhuộm với chất tải vì:

Tăng tốc độ khuếch tán thuốc nhuộm vào xơ

Làm giảm sức căng bề mặt nước, làm nước đễ xâm nhập vào mao

quản của xơ làm xơ dễ trương nở

Làm tăng độ tan thuốc nhuộm, nồng độ thuốc nhuộm dẫn đến tăng mức độ khuếch tán vào xơ

Trang 32

Nhược điểm:

Ưu điểm:  Dễ nhuộm màu đậm, đạt độ sâu và tươi màu

 Độ bền màu ánh sáng, độ bền màu ma sát tốt

 Khuếch tán và nhuộm đều màu rất tốt

 Đạt hiệu quả kinh tế cao, dùng ít hóa chất

 Công nghệ đơn giản, dễ dàng

 Hàng nhuộm hơi cứng mặt hơn nhuộm ở

nhiệt độ thấp.

 Thiết bị nhuộm phải phù hợp

Trang 33

Trang 34

b)Thành phần dung dich nhuộm, các chất trợ và pH

- Tăng cường quá trình nhuộm xơ tổng hợp bằng thuốc nhuộm phân tán.

- Đa số đều là dẫn xuất của phenol, có kích thước phân tử nhỏ.

- Phụ thuộc vào độ hoạt động của chất mang, độ sâu màu, dung tỉ và nhiều

yếu tố khác

- Nồng độ thường dùng từ 1 – 8 g/l.

Tác dụng:

• Giảm nhiệt độ nhuộm.

• Đi vào xơ làm xơ trương nở

• Tăng khả năng tan của thuốc nhuộm trong nước nhuộm.

• Bị lôi cuốn lên bề mặt xơ và hào tan thuốc nhuộm làm hình thành một lớp

thuốc nhuộm trên bề mặt xơ.

 Chất mang:

Trang 35

 Chất càng hóa:

Thúc đẩy khả năng hòa tan của thuốc nhuộm, ngăn ngừa vết dính màu và sự kết tủa của thuốc nhuộm

Có tính năng càng hóa và phân tán các chất không tan.

Cải thiện đặc tính phân tán và đều màu.

Hiệu quả càng hóa và đều màu sẽ được cải thiện thêm nhiều khi kết hợp sử dụng với các chất đều màu khác.

 Lượng sử dụng tùy thuộc vào các yếu tố khác nhau.

Trang 36

pH và cách điều chỉnh pH:

• pH 5 – 5,5.

• Các axit hữu cơ: axit acetic, axit fomic hay hỗn hợp đệm axit acetic -

natriacetat, axit fomic – natriformat để ổn định độ pH.

Trang 37

Vai trò: bao lấy bề mặt của mỗi phân tử thuốc nhuộm một lớp đơn phân tử chất trợ phân tán bằng cách hấp thụ lên bề mặt các phân tử thuốc nhuộm đê ngăn cản

sự kết dính của các phân tử thuốc nhuộm.

Trang 38

Chất đều màu : là “đa năng”, như tăng mức độ ngấm chất thấu của xơ sợi, kìm hãm thuốc nhuộm, giảm sọc, tăng chuyển vị chất nhuộm.

Chất khuếch tán : Giữ đồng nhất và ổn định bền vững độ khuếch tán của các hạt cực mịn thuốc nhuộm phân tán trong dung dịch nhuộm.

Trang 39

c Quy trình công nghệ, máy móc thiết bị

Máy nhuộm Jet cao áp

Máy nhuộm Jegger Máy nhuộm Jumbo cao áp

Trang 40

Qui trình công nghệ

Trang 41

 Đơn công nghệ nhuộm

X% thuốc nhuộm

0,5 – 1 chất phân tán, đều màu

pH 5-5,5 chất đệm và điều chỉnh pH

Màu nhạt

Trang 42

Màu đậm

Trang 43

Màu trung1.2 Nhuộm vải sợi Polyester

Trang 44

1.2.2 Nhuộm với chất tải

Trang 45

Trang 46

Trong 10-15’ ở 60 0 C

Ph=4-4.5 giữ trong 5 phút 30-40 phút

60-120 phút

Qui trình

nhuộm

Trang 47

3 Nhuộm vải sợi pha

Trang 48

Đây là loại vải nhuộm 2 thành phần, hiệu ứng hai màu.

Mặc dù PA có ái lực với thuốc cao hơn so với len, nhưng do nhóm

NH2 đã bão hòa nên len sẽ ăn màu nhiều và nhanh hơn, thuốc nhuộm sẽ tác dụng lên 2 loại sơ với tỷ lệ khác nhau

3.1 Nhuộm vải sợi Polyamide pha

Vải polyamide pha len (PA/wool)

Trang 49

Dùng chất ngưng trên anionic (chất làm chậm), đưa vào

từ từ trong khi nhuộm acid cho PA

Hoặc dùng chất ngưng trệ cationic yếu, đưa vào từ từ khi nhuộm acid cho

len

Lưu ý

Trang 50

Quy trình công nghệ

Nhuộm hai lần:Nhuộm len bằng thuốc nhuộm acid thích hợp

trước, sau đó nhuộm PA bằng thuốc nhuộm phân tán (ở nhiệt độ

700C) để tránh phá hủy len

Nhuộm một lần: sử dụng thuốc nhuộm kim loại 1:2 với chất

ngưng trệ thích hợp, ở nhiệt độ 40oC

Trang 51

Đơn công nghệ như sau:

─ Sodium sulfite: 10÷20%

─ Chất ngưng trệ: 1%

─ Acetic acid: 2%

─ Thuốc nhuộmNâng nhiệt lên 98o C, giữ nhiệt độ này trong thời gian 90p (hoặc

105oC trong thời gian 45÷60p) Giặt xả ở 60o C

Trang 52

Vải Polyamide/Polyacrylic (PA/PAC)

Quy trình công nghệ như sau:

 Giặt 15p với chất tẩy không mang ion ở 50o C Nếu vải nhiễm bẩn cao thì giặt ở nhiệt độ 60÷70oC ( có thêm ammonia), sau đó giặt xả để loại

bỏ kiềm có thể làm tổn hại cho xơ PAC

Đối với vải nhuộm màu sáng: nhuộm một lần, một pha, độ pH = 4÷6 với acetic acid Nhuộm ở nhiệt độ 40oC với thuốc nhuộm acid trong 15p Sau đó nâng nhiệt độ lên (2oC/p) nhuộm với thuốc nhuộm base ở

80oC

Trang 53

Vải Polyamide/Polyacrylic (PA/PAC)

Đối với màu trung bình: nhuộm một lần, một pha Tất cả thông số và quy trình giống như nhuộm vải màu sáng, nhưng thuốc nhuộm base chỉ đưa vào

ở nhiệt độ 80÷85oC và giữ ở nhiệt độ này trong 15p

Đối với màu đậm: nhuộm một lần, hai pha Đầu tiên nhuộm với thuốc nhuộm acid ở 50oC, nâng dần lên 80÷85oC và giữ ổn định trong 30p Hạ nhiệt độ xuống 80oC, cho thuốc nhuộm base vào, điều chỉnh độ pH = 3÷3,5 Tăng nhiệt độ lên 98oC (1oC/p) và giữ ở nhiệt độ này trong khoảng 1h cho thuốc nhuộm tận trích hoàn toàn

Trang 54

3.2 Nhuộm vải sợi Polyester pha

Vải Polyester pha len ( PES/Wool)

Khi nhuộm cần lưu ý những điểm sau:

PES có cầu trúc chặt chẽ nên không tác dụng trực tiếp với thuốc nhuộm,

độ hút ẩm thấp, có thể nhuộm có chất tải ở nhiệt độ thường hoặc không có chất tải ở nhiệt độ cao

Xơ len có độ ngấm nước tốt, kết hợp với thuốc nhuộm tốt, bị phá hủy khi

xử lý lâu ở nhiệt độ 108oC

Do len bị phá hủy ở nhiệt độ cao nên phải nhuộm PES với chất tải Trong dây chuyển gián đoạn nhuộm PES trong môi trường acid

trung bình yếu

Trang 55

Nhuộm một lần

Giặc giống như vải sợi polyamid

Ở nhiệt độ 45oC thêm vào trong dung dịch chất tải, thuốc nhuộm kim

loại 1:2, chất đều màu (2%)

Chạy máy vài phút sau đó cho thuốc nhuộm phân tán vào

Nâng nhiệt độ lên 100oC (1oC/p), giữ ở nhiệt độ này từ 1÷2h, hạ nhiệt xuống 75oC

Giặt hoàn tất với chất tẩy không ion (1g/l) và tetasodium pyrophosphate, trong 30p ở nhiệt độ 60oC

Trang 56

Nhuộm hai lần:

Giặt vải với dung dịch:

─Chất tẩy tổng hợp không mang ion: 2g/l

─Trisodium phosphate: 1g/l

─Thời gian: 30p + 50÷60oC, sau đó giặt xả

Hoặc có thể thực hiện quy trình rút gọn như sau:

─Chất tải: 1÷5g/l

Chạy máy vài phút trước khi cho thuốc nhuộm phân tán vào Nâng nhiệt độ lên 100oC (1oC/p), giữ ở nhiệt độ này từ 1÷2h, hạ nhiệt xuống 75oC

Trang 57

Nhuộm hai lần:

Giặt len với dung dịch:

─Hydro sulfite: 2g/l

─Chất tẩy 0,5g/l

─Thời gian: 15p + 50oC, sau đó giặt xảNhuộm len trên máy nhuộm thích hợp.3.2 Nhuộm vải sợi Polyester pha

Trang 58

Nhuộm một lần với chất tải Sử dụng thuốc nhuộm phân tán cho PES và thuốc

Vải Polyester/Polyacrylic (PES/PAC)

Trang 59

 Sử dụng thuốc nhuộm base cho PAC

 Sử dụng thuốc nhuộm trực tiếp cho Cellulose

 Nhuộm 1 lần, 1 pha

- Sử dụng dung tỷ 1:20, dung dịch nhuộm ban đầu ở 50oC

Không sử dụng quy trình này trên máy giặt tròn

3.3 Nhuộm vải sợi Acrylic/Cellulose

Trang 60

 Nhuộm 1 lần, 2 pha

• Nhuộm acrylic trước bằng thuốc nhuộm base với pH = 3,5÷4,5

• Sau khi tận trích, hạ nhiệt độ xuống 70oC điều chỉnh độ pH = 6÷7 và cho thuốc nhuộm trực tiếp vào,nâng nhiệt độ lên 85oC

Trang 61

3.4 Nhuộm vải sợi Cotton/Viscose

Phương pháp làm sạch hóa học tốt nhất đối với loại vải này là phương pháp dùng hypochlorite

VI: khi dùng phương pháp này không cần gia công vải lâu trong môi trường kiềm ở nhiệt độ cao mà tiến hành trong môi trường acid yếu, như vậy xơ viscose sẽ không bị phá hủy còn xơ bông vẫn được làm sạch tạp chất và đạt được độ trắng cần thiết

Quy trình công nghệ nấu – tẩy giống như quy trình sử dụng vải cotton nguyên chất bằng Natri hypochlorite

Quy trình nhuộm đơn giản như nhuộm vải cotton

Trang 62

3.1 Nhuộm vải sợi tre

3.1.1 Tổng quan vải sợi tre3.1.2 Qui trình nhuộm

3.2 Nhuộm vải sợi chuối

3.2.1 Tổng quan vải sợi chuối3.2.2 Qui trình nhuộm

3 Nhuộm vải sợi mới

Trang 63

3.1.1 Tổng quan về sợi tre

3.1.2 Tính chất xơ tre

3.1.3 Ứng dụng của sợi tre

3.1.4 Quy trình sản xuất xơ tre3.1.5 Quy trình nhuộm

Trang 64

3.1.1 Tổng quan về sợi tre

Thành phần của xơ tre

Trang 65

Thông thoáng và cảm giác mát lạnh khi mặc Không bị kích ứng da

 Ưu điểm

Trang 66

Trang 67

Ứng dụng

Vật dụng cần độ vệ sinh cao

Vật dụng trong ngành y

Vật dụng sinh hoạt

Trang 68

Thân

Làm dập phân rã mảnh tre

Khử keo bằng enzim sinh học

Chải thô sợi tre

Xơ thiên nhiên3.1 Nhuộm vải sợi tre

Quy trình sản xuất xơ tre tự nhiên

Trang 69

Quy trình sản xuất xơ tre tự nhiên

Trang 70

tiên Tách xơ lần đầu

Nấu lần hai

Giặt lần 2 Tách xơ lần hai Nấu lần 3

Hồi phục xơ

Tách xơ lần 3

Nấu lần 4 Tách xơ lần 4

Giặt lần 3

Tách nướct Làm mềm xơt Sấy khô

Kiểm tra chất lượng

Phân loại xơ

Quy trình chế biến xơ tự nhiên

Trang 71

Qui trình sản xuất bột tre

Trang 72

Giai đoạn phân hủy Kéo sợi

Quy trình chế biến bột tre

Trang 73

Đặc tính Xơ tre tự nhiên Xơ bột tre

Kháng khuẩn, chống UV, khử mùi

Giữ được tính chất Bị giảm đi trong quá trình sản xuất

tự nhiên

So sánh tính chất của xơ tre tự nhiên và bột tre

Trang 74

Các loại sợi tre pha

Trang 75

Trang 76

Tẩy sợi tre

Trang 77

A: V603 : 0.7g/lB: Thuốc nhuộm :X%

Hoàn tất: Hồ mềm:0.5-1%

Tăng trắng

Trang 78

Nhuộm màu: thuốc nhuộm hoạt tính

Giặt nóng: giặt ở nhiệt độ 60oC trong 10 phút, sau đó xả lạnh

Trang 79

Nhuộm màu: thuốc nhuộm hoạt tính

Sau khi xả, sợi được giặt ấm-> Trung hòa-> Giặt nóng -> Xả lạnh

Giặt nóng: sử dụng chất Lipotol RS 1000 để giặt ở 80oC trong 10 phút Hoàn tất: Cầm màu: Jinfix DRF 1% Hồ mềm: Stapan AS4

Trang 80

• Nồng độ kiềm không quá 25g/l và sử dụng loại kiềm yếu trong quá trình

xử lý

• Tránh cho sợi tre bị kéo căng khi xử lý và nhiệt độ xử lý không quá 100

• Máy nhuộm NOSEDA của Ý

 Đánh giá:

Qui trình nhuộm sợi tre tương tự như nhuộm sợi visco Khả năng bắt màu và

bền màu của sợi tre tốt

Thiết bị sử dụng và lưu ý

Trang 81

3.2.1 Tính chất xơ chuối

3.2.2 Tính chất xơ cotton

3.2.3 Ứng dụng của xơ chuối

3.2.4 Quy trình sản xuất xơ chuối3.2.5 Quy trình nhuộm

Trang 82

Xơ chuối là xơ libe tự nhiên Vẻ ngoài xơ chuối tương tự như xơ tre và xơ gai, nhưng độ mảnh và kéo sợi của nó tốt hơn so với xơ tre và gai Xơ chuối nằm trong nhóm xơ dài nhất.

Tính chất xơ chuối

Trang 83

Thành phần hóa học của xơ chuối:

Chất béo: hầu hết được tìm thấy ở bề mặt xơ

Pectin: tan được trong nước: Ca, Mg…

Hemixenlulo: có mạch chính là homo- hoặc heteroxylan- hoặc

glucan, mạch nhánh là đơn chức hoặc di-, tri- hoặc là tetrasaccharide với thành phần chính là xylose, galactose, arabinofuranose, và axit glucuronic, phần còn lại là este và liên kết ngang

Lignin: là chất dẫn xuất từ phenylpropane, mạch ngắn đẳng hướng

và không kết tinh

Tính chất xơ chuối

Định dạng
Số trang	96
Dung lượng	14,1 MB