Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ có biết bao “anh thanh niên” như nhân vật của Nguyễn Thành Long... Họ đã ra đi vì lí tưởng cao đẹp của cả dân tộc. Họ ra đi với tiếng gọ[r]
Trang 1VỀ LÍ TƯỞNG SỐNG CỦA THANH NIÊN
ĐỀ BÀI
Trong bài thơ Một khúc ca xuân, nhà thơ Tố Hữu viết:
“Nếu là con chim chiếc lá
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả?
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình
Cùng quan điểm đó, Nguyễn Thành Long đã xây dựng thành công nhân vật anh
thanh niên trong truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa (Ngữ văn 9, tập một) Từ vẻ đẹp của nhân
vật này, em có suy nghĩ gì về lí tưởng sống của thanh niên?
BÀI LÀM 1
Cuộc đời bao giờ cũng muôn hình vạn trạng Trong bức tranh muôn vẻ ấy, có mặt tốt, mặt xấu, mặt tích cực, mặt tiêu cực và chắc chắn có người sống có lí tưởng và người sống không có lí tưởng Nhà thơ Tố Hữu đã viết những dòng thơ thật hay về lí tưởng sống:
“Nếu là con chim, chiếc lá
Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả ?
Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình ”
Thiết nghĩ đây là vấn đề đáng để thanh niên chúng ta quan tâm, bàn luận
Nhưng muốn đi đến tận gốc rễ của vấn đề, trước hết ta phải tìm hiểu thế nào là lí tưởng? Lí tưởng là mục đích sống cao đẹp của con người Người sống có lí tưởng luôn hướng tới vẻ đẹp chân, thiện, mĩ; luôn hướng tới sự chan hoà, sẻ chia, nhân ái, sống vì mọi người, muốn cống hiến tài năng, sức lực vì quê hương, đất nước, luôn cố gắng bay cao, bay xa thể hiện bản lĩnh của bản thân
Phó mặc số phận! Phó mặc cuộc đời! Tuổi trẻ không có lí tưởng như phiến đá lớn vô dụng Khi ấy chúng ta không thể ngước mắt nhìn xa mà còn đui điếc về tâm hồn Chúng
ta chỉ biết sống với những mục đích đê tiện, tầm thường Chỉ vun vén, tô vẽ cho vẻ bề ngoài của bản thân Từ đó mà sinh ra thói ích kỉ, nhỏ nhen Sống không lí tưởng, không
Trang 2mục đích là tự ta đang đẩy ta vào ngõ cụt của cuộc sống Còn nếu mục đích tầm thường thì cũng làm cho tâm hồn con người không cất cao lên được
Con thuyền sống với biển khơi mênh mông cần đặt cho mình một ngọn hải đăng để cập bến Con người nếu sống không có mục đích lí tưởng cũng thường dễ dàng mất phương hướng Dễ bị những cám dỗ đen tối nhấn chìm tài năng, sức lực, tuổi trẻ Nếu sống không có mục đích, buông thả chắc chắn chúng ta sẽ không có được kết cục tốt đẹp Điệu nhạc lạc loài với những ham muốn tầm thường, xấu xa chẳng thể tồn tại được lâu Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ có biết bao “anh thanh niên” như nhân vật của Nguyễn Thành Long Họ đã ra đi vì lí tưởng cao đẹp của cả dân tộc
Họ ra đi với tiếng gọi thiêng liêng của hai chữ - hoà bình Họ ra đi không tiếc máu xương, tuổi trẻ, tình yêu, hạnh phúc cá nhân Họ ngã xuống ở tuổi đôi mươi mà bao
trang nhật kí còn dang dở vẫn đang được lật giở theo dòng thời gian {Mãi mãi tuổi hai mươi của Nguyễn Văn Thạc, Nhật kí Đặng Thùy Trâm) nhắc nhở chúng ta về trách
nhiệm, về mục đích sống của bản thân với Tổ quốc mến yếu Họ là những người vô danh
không tên, không tuổi: “Họ đã sống và chết/ Giản dị và bình tâm/ Không ai nhớ mặt đặt tên/ Nhưng họ đã làm ra Đất Nước ” cĐất Nước - Nguyễn Khoa Điềm) Họ là Phan
Đình Giót - người anh hùng đã lấy thân mình lấp lỗ châu mai Là người thanh niên trẻ tuổi, quả cảm, quyết một lòng yêu nước, tin tường vào cách mạng - Nguyễn Văn Trỗi
Trong giây phút cuối cùng ngã xuống dưới làn súng quân thù anh vẫn hô vang: “Hồ Chí Minh muôn năm Ị Việt Nam muôn năm! Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ghi trên tấm ảnh
“Nguyễn Văn Trỗi trên pháp trường” như sau: “Vì Tổ quốc, vì nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã anh dũng đấu tranh chống đế quốc Mĩ đến hơi thở cuối cùng Chí khí lẫm liệt, anh hùng Trỗi là tấm gương cách mạng sáng ngời cho mọi người yếu nước, nhất là cho thanh niên học tập Chúng ta hôm nay tạc dạ, ghi ơn, kết nối truyền thống của thế hệ trẻ đi trước”
Có người đặt câu hỏi: Lớp trẻ ngày nay liệu có dám hi sinh tính mạng, cống hiến sức lực vì Tổ quốc, đồng bào? Câu hỏi ấy đã có câu trả lời từ thực tế Thanh niên Việt Nam hôm nay là thế hệ năng động, sáng tạo, giàu hoài bão bay cao, bay xa Lí tưởng sống cao đẹp của thanh niên ngày nay bắt đầu từ những hành động nhỏ nhặt nhất Từ sẻ chia
Trang 3miếng cơm, manh áo giúp đồng bào nghèo đến các chương trình lớn như đưa con chữ đến vùng sâu, vùng xa, hiến máu nhân đạo, đến các cuộc thi sáng tạo trẻ, Robocon, Olympic Thanh niên Việt Nam luôn khẳng định được vị trí của mình trong khu vực cũng như trên thế giới Tuổi trẻ Việt Nam luôn khao khát đỉnh vinh quang, nở nụ cười phất cao lá cờ Tổ quốc Việt Nam trên tay như Hoàng Anh Tuấn, Lê Công Vinh
Trong thời kì hội nhập kinh tế thế giới, thanh niên Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Với bản tính linh hoạt, sáng tạo, tiếp thu nhanh, thanh niên Việt Nam hôm nay dễ dàng tiếp thu một cách nhanh chóng những tinh hoa văn hoá, thành tựu khoa học kĩ thuật của nhân loại Đại thắng mùa xuân 1975 mở ra một kỉ nguyên mới: kỉ nguyên độc lập, tự do, thống nhất đất nước Nước ta bắt đầu đi lên
từ con số 0 tròn trĩnh Ở điểm xuất phát như vậy, bước vào thế kỉ XXI - thế kỉ của nền kinh tế tri thức, nước ta còn gặp muôn vàn khó khăn, nhất là khi ta đã trở thành thành viên của tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Điều đó mở ra cho chúng ta không ít vận hội lẫn nhiều thách thức khó lường Bởi vậy mỗi thanh niên cần ý thức được trách nhiệm của bản thân - trong học tập cũng như trong lao động, lập cho mình một kế hoạch rõ ràng
và từng bước thực hiện để đạt được mục đích
Tuy nhiên, bên cạnh những thanh niên có lí tưởng sống, mục đích sống đẹp vẫn còn một bộ phận thanh niên sống không có lí tưởng hoặc mục đích sống thấp hèn Ngày nay, không ít thanh niên xem “hưởng thụ” là mục đích sống của bản thân Hầu hết, họ là những cậu ấm, cô chiêu con nhà giàu có Cú đánh võng ngoạn mục trên đường phố, cơn khoái lạc sau khi dùng cocain, thuốc lắc không có gì không thể với họ Hoặc lại có thanh niên toan tính vụ lợi cá nhân Họ sẵn sàng lợi dụng sự giúp đỡ của người khác chỉ
để thu vén cho mình Lối sống như vậy nhất định sẽ bị xã hội đào thải
Là một thanh niên thời đại mới tôi luôn xác định ý thức trách nhiệm của bản thân đối với gia đình và xã hội “Lí tưởng là ngọn đèn chỉ đường không có lí tưởng thì không có phương hướng kiên định, mà không có phương hướng kiên định thì không có cuộc sống” Bạn nghĩ thế nào về câu nói ấy của L.Tôn-xtôi?
Nguyễn Thị Hoa
Trang 4Lớp 12B1 - THPT Quỳnh Lưu 4 - Quỳnh Lưu - Nghệ An
BÀI LÀM 2
Ta làm con chim hót
Ta làm một nhành hoa
Ta nhập vào hoà ca Một nốt trầm xao xuyến
Đó là ước nguyện chân thành tha thiết của nhà thơ Thanh Hải: muốn làm một “mùa xuân nho nhỏ” để dâng hiến cho cuộc đời chung những gì tốt đẹp nhất Anh thanh niên
trong Lặng lẽ Sa Pa cũng đã yêu nghề, có trách nhiệm cao với công việc bởi anh hiểu
công việc của mình gắn bó với bao anh em, đồng chí khác; có ích cho đời sống sản xuất
và chiến đấu của nhân dân ta, đất nước ta vẻ đẹp của anh thanh niên cùng với bao tấm gương sáng khác trong quá khứ khiến cho ta xúc động và tự hỏi lòng mình: phải làm gì
để xứng đáng với thế hệ đi trước? Điều chắc chắn tiên quyết đối với mỗi người đó là phải sống có lí tưởng
Chúng ta cũng đã biết: lí tưởng là mục đích sống cao đẹp của con người Có thể thấy
rõ con người sống có lí tưởng qua các hành động cụ thể, qua sự cống hiến hết mình của
họ trong lao động, học tập, chiến đấu để xây dựng và bảo vệ quê hương đất nước
Ở bất kì thời đại nào, con người sống cũng cần phải có lí tưởng Khi ở tuổi thanh niên, Nguyễn Công Trứ đã từng xác định:
Đã mang tiếng ở trong trời đất Phải có danh gì với núi sông Theo ông, chí làm trai là phải lập nên công danh sự nghiệp để trả nợ “tang bồng” Dẫu quan niệm còn nặng tư tưởng phong kiến nhưng chúng ta cũng thấy được rất nhiều việc lớn Nguyễn Công Trứ đã giúp ích cho đời Như vậy, sống phải có mục đích, lí tưởng
để con người theo đích đã chọn mà hành động, mà vươn lên
“Nếu không có mục đích, anh không làm được gì cả Anh cũng không làm được gì vĩ đại nếu như mục đích bình thường” Nhận xét này thật đúng khi soi nó vào những trang
sử hào hùng của dân tộc Việt Nam
Trang 5Người thanh niên Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Nhà Rồng bôn ba năm châu bốn biển
để tìm đường cứu nước Làm phụ bếp trên tàu, quét tuyết giữa đêm lạnh trời Âu, bị giam trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch , biết bao gian khổ hi sinh Con đường cứu dân cứu nước còn gập ghềnh, thử thách, Bác Hồ đã tự khuyên mình:
Ví không có cảnh đông tàn Thì đâu có cảnh huy hoàng ngày xuân
Và trong cảnh lao tù Người vẫn kiên trì theo mục đích đã chọn, vững lòng bởi:
Muốn nên sự nghiệp lớn Tinh thần càng phải cao
“Sự nghiệp lớn” mà Bác đã chọn đó là con đường dẫn đến độc lập cho đất nước, tự
do, no ấm cho nhân dân Những thanh niên thế hệ đầu tiên được Bác dìu dắt tham gia Cách mạng đã cống hiến tuổi xuân của mình cho đất nước như chị Nguyễn Thị Minh Khai, anh Lê Hồng Phong, Trần Phú và còn nhiều tên tuổi các anh, các chị đã ngã xuống cho đất nước này “nở hoa độc lập, kết quả tự do”
Theo lời Bác gọi, trong chín năm chống Pháp, nhiều thanh niên nông thôn đã đến với đội quân Cách mạng Từ những nơi “nước mặn đồng chua”, “đất cày lên sỏi đá” họ đã trở thành đồng chí cùng chung mục đích, lí tưởng: chiến đấu giải phóng quê hương Biết bao tấm gương anh dũng hi sinh đã khắc sâu trong lòng người dân Việt Nam, khắc vào trang
sử vàng của dân tộc: anh Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo, anh Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai
Vì lí tưởng cao đẹp, các thanh niên miền Bắc đã vào Nam chiến đấu chống Mĩ với khí thế:
Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước
Mà lòng phơi phới dậy tương lai
Có thể nói, khí thế của cả dân tộc thòi kì ấy là của bốn nghìn năm dồn tụ lại Những sinh viên trẻ như Đặng Thuỳ Trâm, Nguyễn Văn Thạc, cũng đã vào miền Nam góp phần không nhỏ trong chiến thắng vẻ vang của dân tộc:
Vì độc lập tự do núi sông hùng vĩ Vì thiêng liêng
giá trị con người Vì muôn đời hoa trái xanh tươi
Vì mục đích sống cao đẹp ấy, thế hệ thanh niên trong thế kỉ XX đã hiến dâng cả tuổi
Trang 6xuân của mình cho đất nước.
Bước sang thế kỉ XXI, đất nước Việt Nam có những thành tựu nổi bật ở nhiều lĩnh vực: chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội Ở mỗi lĩnh vực, sự cống hiến của thanh niên vẫn thật đáng trân trọng, tự hào Nơi biên giới hải đảo xa xôi, những thanh niên vừa chắc tay súng sẵn sàng chiến đấu vừa đem ánh sáng văn hoá đến cho nhân dân Nơi giảng đường đại học, vẫn có bao phong trào sôi nổi: “Mùa hè xanh”, “Tiếp sức mùa thi” Thanh niên hôm nay và mai sau vẫn tiếp nối lí tưởng cách mạng mà Đảng và Bác Hồ đã vạch ra Ngọn lửa truyền thống của lớp thanh niên đi trước vẫn được thắp sáng mãi, là điểm tựa
vững chắc để từ đó thanh niên Việt Nam vững bước tới tương lai Nhật kí Đặng Thùy Trâm, Mãi mãi tuổi hai mươi vẫn được truyền tay đọc, phong trào học tập và làm theo
tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đang được thanh niên nhiệt tình hưởng ứng Những ngọn nến được thắp sáng trong đêm trên sông Thạch Hãn, những nén hương thơm thắp nơi nghĩa trang liệt sĩ ở khắp mọi miền đất nước Tất cả là để quá khứ còn vẹn nguyên trong tâm trí mỗi người
Thực tế vẫn còn một số thanh niên rơi vào vòng xoáy của ăn chơi, sa đoạ, ham sống hưởng thụ trở thành nạn nhân của tệ nạn xã hội; có thanh niên vì lợi ích cá nhân mà quên
đi lợi ích quốc gia dẫn đến hiện tượng “chảy máu chất xám” Có thể khẳng định họ là những con người sống không có lí tưởng
Nhà thơ Tố Hữu đã viết:
Nếu là con chim chiếc lá Thì con chim phải hót, chiếc lá phải xanh
Lẽ nào vay mà không có trả Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình Những câu thơ ấy nhắc nhở chúng ta sống đúng đạo lí làm người “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, trân trọng thành quả mà ta đang hưởng thụ, biết ơn người làm ra thành quả và
có ý thức chăm bón để “cây đời mãi mãi xanh tươi” đem lại “trái ngọt” cho thế hệ sau đó
là thái độ đúng đắn nhất của chúng ta hôm nay
Là thanh niên sống và học tập trên đất nước bình yên hôm nay tôi hiểu rõ giá trị của cuộc sống mà chúng ta đang sống phải đổi bằng bao hi sinh của thế hệ cha ông đi trước
Trang 7Hành trang chúng tôi mang theo trong thế kỉ XXI này là quá khứ hào hùng của dân tộc từ thuở vua Hùng dựng nước, là lí tưởng cao đẹp của thanh niên thời đại Hồ Chí Minh Sống có lí tưởng, tôi thấy cuộc sống thật ý nghĩa biết bao
Trần Lê Hải Giang
Lớp 11C4 - THPT Tiểu La - Thăng Bình - Quảng Nam