Bài viết tham khảo - Bồi dưỡng HSG Ngữ Văn 9 - Hoc360.net

Sau khi nhận nuôi em bé, mặc dù gia đình không giàu lắm, nhưng những con người có trái tim nồng nàn yêu thương ấy đã quyết định đưa em đi khám chữa bằng mọi khả năng có thể, Mặc dù không[r]

1

Truy cập Website: hoc360.net – Tải tài liệu học tập miễn phí

BÀI VIẾT THAM KHẢO

Bài 1 (Câu 1, đề 1)

Dầu phải khi cay đắng dập vùi Rằng

cô Tấm cũng về làm hoàng hậu Cây khế chua có đại bàng đến đậu Chim ăn rồi trả ngon ngọt cho ta

(Đất nước, trích trựờng ca Mặt đường khát vọng-Nguyễn Khoa Điềm)

Đọc những câu thơ trên của Nguyễn Khoa Điềm, tôi lại nhớ về tuổi thơ, nhớ về những câu chuyện cổ tích bà thường hay kể Qua những câu chuyện cổ,

bà đã thắp lên trong tôi một lẽ sống, một triết lí nhân sinh cao đẹp trong cuộc đòi “ở hiền gặp lành”, “ác giả ác báo” Nhưng có chăng lúc nào cái thiện cũng chiến thắng cái ác? Tôi đã trăn trở nghĩ suy và chọt thức nghiệm được nhiều

điều khi đọc hai câu thơ của Trần Nhuận Minh trong thi phẩm Đừng quên:

Cái ác vỗ vai cúi thiện Cả hai cùng cười đi về tưong lai

Khi nhắc đến cái thiện, cái ác, chúng ta có thể nghĩ đây là tính chất của một hành động, một lời nói, một việc làm theo nghĩa hẹp, nhưng hiểu rộng ra nó là bản chất, phẩm chất, cốt cách của một con người, lớn hơn nữa là cả một xã hội Với hai câu thơ ngắn nhưng nhà thơ Trần Nhuận Minh đã gửi đến chúng ta một bức thông điệp sâu sắc, đầy triết lí về cái thiện và cái ác trong cuộc sống: cái thiện luôn tồn tại song song bên cạnh cái ác, có những lúc cái ác đã lấn át, nhấn chìm cái thiện Bằng biệrỊ pháp nghệ thuật nhân hoá, nhà thơ đã hình dung thiện, ác là hai thực thể, hai sinh mệnh thực sự, chúng luôn đồng hành, tồn tại cùng nhau, “cùng cười đi về tương lai” Cái nhìn này phù họp với quan niệm của triết học, triết học biện chứng cho rằng: trong sự vật luôn tồn tại những mặt

đối lập nhưng thống nhất Điều đó còn đúng khi nói về bản chất của cuộc sống

và con người Có cái thiện thì phải có cái ác, có chính thì phải có tà Xét vấn đề

ở một khía cạnh khác thì không riêng gì thiện, ác mà cái gì cũng vậy thôi, tồn tại hai mặt đối lập là cơ sở căn bẳn hình thành nên những chuẩn mực xã hội Nếu không có cái ác thử hỏi cái thiện được định nghĩa như thế nào và ngược lại Chúng ta chỉ có thể nhận thức rõ vấn đề thiện, ác trong mối quan hệ đối sánh

Ta biết, cái ác gây ra nhiều đau khổ cho con ngưòi: Một anh Khoai phải lặn lội đi tìm “cây tre trăm đốt” vì dã tâm của phú ông; cô Tấm phải chết đi sống lại nhiều lần vì lòng đố kị của mẹ con nhà Cám gian ác Cái ác trong cuộc sống hiện tại không mất đi mà có nhiều biến tướng, thậm chí ở nhũng mức độ ghê gớm hơn vẫn còn đó những kẻ vì tham của cải vật chất mà sẵn sàng giết chết đồng loại, đồng thời giết chết chính nhân phẩm của mình Câu chuyện về

Lê Văn Luyện, về những kẻ buôn bán ma tuý, buôn bán phụ nữ và trẻ em là hiện thân sinh động nhất của cái ác Nhung, như một điều mang tính tất yếu của cuộc sống, cái thiện thường chiến thắng cái ác Từ quan niệm của người xưa trong truyện cổ tích “ở hiền gặp lành”, "ác giả ác báo”, người làm nhiều việc tốt sẽ được đền đáp sống hạnh phúc dù trải qua bao sóng gió gian nan, còn

kẻ gian ác cuối cùng sẽ bị trừng trị đích đáng Điều đó không chỉ đúng trong những câu chuyện cổ mà nó còn là quy luật nhân quả của muôn đời Người sống có tình yêu thương mọi người, luôn giúp đỡ ngưòi khác, không tham lam,

vụ lọi sẽ được nhiều người yêu mến, kính trọng Ta chọt nhớ về tấm gương của anh Nguyễn Hữu Ân, ngưò'i con của nhiều bà mẹ trong Bệnh viện Ưng bướu Thành phố Hồ Chí Minh Anh sinh ra trong một gia đình nghèo, mẹ anh bị ung thư yà phải nằm viện điều trị Ân vừa đi học vừa đi làm, ngày ngày chăm sóc

2-BD NVTHPT9 3

mẹ mình hiếu thảo, chu đáo Khi mẹ anh qua đời, anh đã nhận bà Phẳng, một người già cô đơn cùng phòng ở bệnh viện với mẹ anh làm mẹ nuôi và cũng chăm sóc tận tình cho bà Vói một tấm lòng lương thiện, anh xứng đáng là tấm gương tiêu biểu của tuổi trẻ Thành phố Hồ Chí Minh Cuộc sống là vậy, cái ác luôn bị mọi người chê bai, đào thải, cái thiện luôn luôn được mọi người tôn vinh

Nhung có phải lúc nào cuộc sống củng xuôi chiều như thế? Có phải cái thiện luôn luôn chiến thắng cái ác? Đúng là không có cái gì hoàn toàn tuyệt đối Chúng ta có thể bắt gặp trong cuộc sống nhiều ngưòi sống cả đòi lương thiện cuối cùng lại nhận về mình nhiều nỗi khổ đau, bất hạnh Rồi có những việc làm phúc nhứngf phải tội”, không những không được đền đáp xứng đáng

mà còn bị thiệt thòi, phủ nhận Đó là một mặt trái của vấn đề mà chúng ta không thể chối cãi

Phải thấy ranh giói giữa thiện và ác là rất mong manh Trong mỗi con người đều có phần rắn rết và rồng phượng, thiên thần và ác quỷ Cái ác bất kể lúc nào cũng có thể “vỗ vai” và lấn át cái thiện Vì thế, chúng ta phải biết tỉnh táo xử lí mọi việc làm, lòi nói, hành động nếu không sẽ tạo cơ hội cho cái ác sống dậy trong ta Không ít người từ một người lương thiện hiền lành trở thành một kẻ lưu manh, vi phạm đạo đức của một con người Nói như vậy để thấy, mỗi chúng ta luôn đứng ở ranh giói giữa thiện và ác, nếu chúng ta suy nghĩ không chín chắn thì trong ta sẽ có sự truất ngôi của cái thiện và sự lên ngôi bá chủ của cái ác

Mỗi việc làm thiện hay ác đều xuất phát từ cái tâm của mỗi người Bởi lẽ

“thiện căn ở tại lòng ta” (Nguyễn Du) Mật khác, thiện - ác không phải thuộc

về bản chất con người sinh ra sẵn có mà nó do nhiều yếu tố tạo nên đúng như

Hồ Chí Minh từng nói:

Hiền dữ phải đâu là tính sẵn Phần nhiều do giáo dục mà nên

Nhưng không phải vĩ thế mà chúng ta đổ lỗi cho hoàn cảnh mà quan trọng

là xuất phát từ bản thân mỗi ngưòi Con người không phải ai củng là thánh nhân nhưng cần nhận thấy tình thương, sự lương thiện là yếụ tố phân biệt giữa người và ác thú

Trên mỗi bước đường chúng ta đi, mỗi việc chúng ta làm luôn có hai người bạn “cùng cười đi về tương lai” với chúng tá Điều quan trọng là việc bạn chọn đồng hành cùng cái thiện hay cái ác, điều đó sẽ quyết định hình thành nên nhân phẩm, tính cách của bạn Vậy, ngay từ ngày hôm nay, mỗi chúng ta hãy tự xem xét lại bản thân, nhìn lại những việc ta đã làm và những dự định cho tương

5 hoc360.net

Truy cập Website: hoc360.net – Tải tài liệu học tập miễn phí

lai và tự hỏi bản thân ta đã làm điều gì thiện? Gây ra điều ác gì? Từ những điều nhỏ nhất mỗi người hãy cố gắng hoàn thiện bản thân từ suy nghĩ đến hành động, cùng hướng về Chân - Thiện - Mĩ và cùng phê phán, đào thải cái ác, cái xấu xa

Xã hội được kết nối bởi mỗi cá nhân, nhiều người lươrig thiện thì xã hội sẽ lương thiện Bạn và tôi chúng ta cùng phấn đấu trở thành người lương thiện để cuộc đời này thiện - ác phân minh

Bài 2 (Câu 1, đề 5)

Cô bé cười, nụ cười như mặt trời toả nắng lúc ban mai ấm áp, chan hoà Trên tay cầm bó hoa tưoi thắm, em đang tung tăng rảo bước về nhà, bỗng từ đâu có tiếng gọi: “Ê! Đồ con nuôi! Đi đâu về đấy!” Nói rồi, kẻ có câu đùa đầy

ác ý chạy mất, em quay lại, đứng chơ vơ và oà khóc Rồi bỗng từ đâu, bàn tay nhẹ nhàng, bàn tay của mẹ nuôi vội ôm em vào lòng khi thấy đứa con mình ngồi khóc Đứng bên em, dỗ dành em và người mẹ ấy thủ thỉ kể cho em nghe

câu chuyện Con nuôi của Nguyễn Duy Quả thực, có nghe được câu chuyện

này, có lẽ người ta mói thấu hiểu mẹ cũng yêu con nuôi biết nhường nào: "Con nuôi nghĩa là mình lớn lên từ trong tim mẹ mình chứ không phải từ trong bụng”

Chỉ là một câu chuyện rất ngắn ngọn, giản đơn kể về cuộc thảo luận của thầy giáo và các học trò lóp Một nhưng để lại cho ta thật nhiều ý nghĩa Ai cũng hiểú, học trò lóp Một rất đỗi ngây thơ, trong sáng Vậy mà khi bàn về con nuôi, khi được hỏi "Con nuôi là gì?” cô bé ngây thơ ấy đã để lại trong trái tim bao người một câu trả lời đầy dư ba “con nuôi nghĩa là mình lớn lên từ trong tim mẹ chứ không phải từ trong bụng” Con nuôi có nghĩa không phải con do

mẹ sinh ra, mà chỉ là do mẹ nhận về nuôi Nhưng định nghĩa “lớn lên từ trong

tim” thì thật độc đáo “Lớn lên từ trong bụng” có nghĩa là lớn lên bằng sự thai nghén, lớn lên từ chín tháng mưòi ngày mẹ mang nặng đẻ đau Đó là sự lớn lên

từ chính cái phôi được tạo thành trong lòng mẹ, được nuôi lớn để chào đòi bằng chính những chất dinh dưỡng mà cơ thể mẹ cung cấp Còn con nuôi, là

“lớn lên từ tim mẹ” có nghĩa lớn lên bằng tình yêu của mẹ “Trái tim” là ẩn dụ cho tình yêu, cho sự săn sóc, mến thương vô bờ của mẹ Mẹ nuôi con nuôi bằng trái tim, mẹ không mang nặng đẻ đau nhưng mẹ vẫn dành cho con nuôi tất cả sự yêu thương, sự săn sóc, chở che, bao bọc như những đứa con do chính

mẹ sinh ra vậy Câu nói của cô bé trong câu chuyện Con nuôi (Nguyễn Duy) đã

cho chúng ta thấy một nhận thức rất đúng: con nuôi không do mẹ sinh ra nhung được lớn lên bằng tất cả tình yêu thương của mẹ

Điều này cũng dễ hiểu, bởi con nuôi cũng là con của mẹ Bản thân người

mẹ có con nuôi cũng đã là một người mẹ có trái tim yêu thương nhân hậu, phải

là một người mẹ thực lòng yêu thương, thực lòng muốn bao bọc chở che cho đứa trẻ Hơn thế nữa, chính bàn tay mẹ từng ngày chăm bẵm, yêu thương, lẽ nào mẹ không yêu, không mến? Mẹ không sinh ra, không nuôi con nuôi bằng sữa mẹ nhưng từng bữa ăn, từng giấc ngủ của con đều do bàn tay mẹ lo lắng,

đó chẳng phải một tình yêu vô bờ bến hay sao? Mẹ ở đây đâu phải chỉ riêng là

mẹ mà còn là hiện thân cho tất cả những người thân trong gia đình, tuy không cùng chung huyết thống nhưng cũng hết lòng yêu thương, sống dưới một mái nhà, ăn cùng một bữa cơm chung, tất cả sẽ tạo thành một sợi dây tình cảm gắn

bó, bền chặt, một sự yêu thương, chở che đùm bọc lẫn nhau Bởi vậy mà cô bé trong câu chuyện của Nguyễn Duy mới khẳng định rằng “con nuôi nghĩa là mình lớn lên từ trong tim mẹ”

Ta đã từng nghe đến chuyện bé Thiện Nhân bị bỏ rơi giữa rừng, bị thú rừng

2-BD NVTHPT9 7

ăn mất một phần thân thể và khi được tìm thấy, em bé ấy đã được một gia đình

ở phố Hàng Đào, Hà Nội nhận nuôi Sau khi nhận nuôi em bé, mặc dù gia đình không giàu lắm, nhưng những con người có trái tim nồng nàn yêu thương ấy đã quyết định đưa em đi khám chữa bằng mọi khả năng có thể, Mặc dù không được sinh ra bởi người cha, người mẹ ấy, nhưng em bé đã được đón nhận từ họ một tình yêu thật lớn, một sự chở che, đùm bọc vô bờ khiến ai ai cũng phải cảm động

Rồi còn có người mẹ ở Thanh Hoá, mẹ sống một mình, nhận nuôi một bé gái từ khi em còn nhỏ Chăm sóc em, nuôi dưỡng em từ lúc còn nằm nôi đến khi trưởng thành với biết bao gian khổ, bao yêu thương dạt dào mẹ gửi gắm

Bé gái ấy lớn lên và thi đỗ đại học, chia tay mẹ để bắt đầu cuộc sống xa nhà

Mẹ bật khóc trước kết quả học tập của con, đó là giọt nước mắt của niềm vui, niềm hạnh phúc thực sự Nó là minh chứng cho bao yêu thương, cho tất cả niềm tin yêu mẹ gửi gắm cho đứa con nuôi của mình

Hay ta đã từng biết đến thi sĩ Xuân Quỳnh và nhà viết kịch Lưu Quang Vũ Hai người đến với nhau khi mỗi người đều đã có con riêng Tuy không phải là người sinh ra Minh Vũ nhưng Xuân Quỳnh cũng hết lòng chăm sóc, yêu mến con trai của chồng Nhiều bài thơ hay và ý nghĩa Xuân Quỳnh đã viết tặng các con trong đó có cả Minh Vũ, đủ để thấy chị yêu con như thế nào Cả những câu thơ rất ý nghĩa, chị viết riêng cho Minh Vũ cũng khiến bao người cảm động:

Không phải mẹ sinh ra Con vẫn quen gọi: má

Chị còn đưa ra những định nghĩa rất hay trước những câu hỏi ngây thơ của đứa con như thể tủ lạnh làm bằng kem để rồi kết luận:

Con làm bằng tình yêu

Của ba và của mẹ.

Nữ sĩ nổi tiếng ấy cũng là một người mẹ, tuy không mang nặng đẻ đau Minh Vũ nhưng đã nuôi lớn, chăm sóc đứa con ấy bằng tất cả trái tim, bằng tình yêu tha thiết nhất

Và cũng còn biết bao những tấm gương, những gia đình đầm ấm, đầy yêu thương như thế nữa Quả thực, Nguyễn Duy đã để lại cho chúng ta một bài học triết lí vô cùng sâu sắc: “Con nuôi nghĩa là mình lớn lên từ trong tim mẹ mình chứ không phải từ trong bụng”

Tuy nhiên, dân gian ta cũng từng có câu “khác máu tanh lòng”, không phải đứa con nuôi nào cũng được mẹ nuôi mình đón nhận, chăm sóc bằng sự chở che, yêu thương chân thành, ruột thịt Có những kẻ chỉ nhận con nuôi để lợi dụng, bóc lột sức lao động Đó là trường hợp của một gia đình ở Quảng Ngãi

Họ đón một người con gái về nuôi từ khi còn nhỏ, suốt mười năm tròi nuôi ăn, nuôi ở, nhưng đến khi người ta phát hiện ra thì trên cơ thể đứa con nuôi đã chằng chịt bao vết sẹo không thể xoá nhoà bởi bị đánh đập dã man, tâm lí hoảng loạn Mười năm sống trong một gia đình làm hàng ăn, phải làm đủ mọi thứ công việc, bị đánh đập, bóc lột thô bạo, dã man để sau này, những vết sẹo kia sẽ là những vết thương lòng không bao giờ lành lại được Mặt khác, không phải người con nuôi nào cũng nhận thức đưọ'c rằng mình lớn lên bằng tình yêu thương của người mẹ nuôi Vì thế, đã có không ít chuyện đau lòng xảy ra cho những bà mẹ nuôi Có khi cả đời chăm bẵm đứa con nuôi nhưng cuối đời lại chỉ nhận được những ưu phiền, đau khổ

Bên cạnh đó, khi thấu hiểu được ý nghĩa con nuôi trong câu chuyện của Nguyễn Duy ta cũng sẽ hiểu rằng con nuôi cũng như con đẻ, không thể có khoảng cách, có sự phân biệt, từ đó có ý thức phê phán những

2-BD NVTHPT9 9

hành vi sai trái của những người mang hai chữ con nuôi ra làm trò tiêu khiển Thật đáng trách cho những kẻ luôn mồm rêu rao hai chữ ấy lên để hòng làm cho người khác phải bực tức, bị tổn thương Từ đó, những người con nuôi cũng cần hiểu rõ tình

10 2-BD NV THPT9

hoc360.net

Truy cập Website: hoc360.net – Tải tài liệu học tập miễn phí

cảm của mẹ, của những người thân để không mặc cảm vi mình không cùng huyết thống Lớn lên từ trong “bụng” hay từ trong “tim” của mẹ thì cũng đều là bằng tình yêu, sự chăm sóc của mẹ, đều đáng tự hào Câu chuyện của Nguyễn Duy gửi đến cho chúng ta bài học thật sâu sắc: hãy biết yêu thương và chia sẻ, hãy mở rộng trái tim mình để yêu thương và đón nhận tình yêu thương

Cũng có lẽ nhờ vậy mà câu chuyện của người mẹ đã khiến cho đứa con nuôi nở nụ cười rạng rỡ Em cầm bó hoa trên tay, cẩn trọng, trao tặng mẹ Người mẹ ấy đã nuôi lớn em bằng trái tim của mẹ, và phải chăng bó hoa hôm nay em tặng mẹ cũng là em muốn gửi mẹ tất cả trái tim mình?

Bài 3 (Câu 2, đề 6)

Các Mác từng nhận định: “Mọi tiết kiệm suy cho cùng là tiết kiệm thời gian” Thật vậy, trong cái hữu hạn trâm năm của đòi người, thòi gian là vô cùng quý báu không chỉ để cho chúng ta được sống, làm việc mà còn thực hiện được những ước mơ, khát vọng Thời gian trôi qua sẽ không thể lấy lại Vì thế, người xưa khẳng định: “Thời gian là vàng”

Thời gian là cách đo vòng quay của Trái Đất, được chia thành phút, giờ, tháng, năm Lời nhận định “Thời gian là vàng” dùng cách so sánh ngang bằng

để khẳng định giá trị quý giá của thời gian đối vói cuộc đời mỗi con người và

xã hội loài người

Câu châm ngôn trên thật đúng đắn và xác đáng, được nhiều người thừa nhận, trở thành triết lí sâu sắc và bài học quý đối vói mỗi người Con người trong quá trình tồn tại có sự quan sát thế giới xung quanh mình và chiêm nghiệm đời sống Khi mới xuất hiện trên mặt đất, loài người chưa cảm nhận được thời gian Khi con người có ý thức về sự sống của mình cùng với sự phát triển của khoa học kĩ thuật, con người đã nghĩ ra lịch, biết chia thời gian trong

cuộc sống Thời gian đối vói cuộc đời con ngưòi vô cùng quý giá vì sự tồn tại của đòi người thường ngắn ngủi so với thời gian vô thuỷ vô chung của vũ trụ Đời người thường được ước lệ là một trăm năm khiến con người có những chiêm nghiệm xót xa: “Đời ngưòi như bóng câu qua cửa sổ, như áng phù vân ” Con người luốn níu kéo thời gian bằng nhiều cách như khát vọng tìm ra thuốc trường sinh, cải lão hoàn đồng, nhưng đó mãi chỉ là mơ ước Mặt khác,

để thực hiện được những dự định lớn lao, con người cần phải có thời gian Để làm ra của cải vật chất, con người đã có những biện pháp rút ngắn thời gian, tiết kiệm thời gian Đặc biệt, trong thời đại kinh tê thị trưòng, vấn đề thời gian lại càng vô cùng quan trọng, nó quyết định sự thành bại của một doanh nghiệp Nhìn chung, trong cuộc đời có ba thứ không thể lấy lại được đó là: “Thời gian, cơ hội và lời nói” Trong đó, thời gian là cái 'khó lấy lại nhất Bởi vậy, thời gian trở thành nỗi ám ảnh của con người Hê-ra-clít nhà triết học Hi Lạp từng nói: "Không ai có thể tắm hai lần trên một dòng sông" Trong thơ ca xưa nay, thời gian thường đi vói chiều thu, tóc bạc, sự tàn phai, chia li Xuân Diệu

là nhà thơ biết quý trọng từng giọt thời gian và đã từng trăn trở:

Lòng tôi rộng nhưng lượng đời cứ chật Không cho dài thời trẻ của nhân gian Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại

Ta tự hỏi, làm thế nào để thời gian là vàng? Thiết nghĩ, mỗi người phải thấy được ý nghĩa sự sống của con ngưòi nói chung, của bản thân mình nói riêng trong xã hội Từ đó, biết nuôi dưỡng những khát vọng, ước mơ, những mục đích sống có ý nghĩa để thời gian sống của con người tuy ngắn nhưng có ích Phải thấy rằng, thời gian chỉ là vàng với những ai sống có hoài bão, ước