Sự từ chối, ban đầu có thể gây mất lòng nhưng mặt khác, đó cũng là cách để người đó chủ động, tích cực phát huy khả năng của bản thân, tự mình tháo gỡ khó khăn, vững vàng hơn trong cuộc [r]
Trang 1LUYỆN TẬP NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
1 Nhà văn Nga L Tôn-xtôi cho rằng: Bạn đừng nên chờ đợi những quà tặng
bất ngờ của cuộc sống mà hãy tự mình làm nên cuộc sống
Suy nghĩ của anh/chị về câu nói trên
2.Có người cho rằng: Ta hãy học theo cách của dòng sông, nhìn thấy núi thì đi đường vòng, nhưng người khác lại quan niệm: Trong rừng có nhiều lối đi, ta chọn lối đi không
có dấu chân người
Anh/chị có suy nghĩ gì về những ý kiến trên?
3.Viết một bài văn nghị luận có nhan đề: Con lật đật.
4 Nhĩ chợt nhớ ngày bố mẹ anh mới cưới Liên từ một làng bên kia sông về làm vợ anh Liên vẫn đang còn mặc áo nâu và chít khăn mỏ quạ So với ngày ấy bây giờ Liên đã trở thành một người đàn bà thị thành Tuy vậy, cũng như cánh bãi bồi đang nằm phơi mình bên kia, tâm hồn Liên vẫn giữ nguyên vẹn những nét tần tảo và chịu đựng hỉ sinh từ bao đời xưa, và cũng chính nhờ có điều đó mà sau nhiều ngày tháng bôn tẩu, tìm kiếm Nhĩ đã tìm thấy được nơi nương tựa là gia đình trong những ngày này
(Nguyễn Minh Châu, Bến quê)
Từ đoạn văn trên anh/chị hãy nêu suy nghĩ của mình về ý nghĩa của gia đình đối với cuộc đòi mỗi người
5.Suy nghĩ của anh/chị về vấn đề đặt ra trong đoạn thơ sau:
Người chìa tay và xin con một đồng
Lần thứ nhất con hãy tặng người ấy hai đồng
Lần thứ hai hãy biếu họ một đồng
Lần thứ ba con phải biết lắc đầu
Và đến lần thứ tư, con hãy im lặng, bước đi
(Bùi Nguyễn Trường Kiên, Gửi con)
6 Theo nguồn tin báo Dân trí, ngày 04 - 12 - 2013, tại thành phố Biên Hoà, tỉnh
Trang 2Đồng Nai xảy ra một vụ đổ xe chở hàng khiến cả ngàn thùng bia trên xe đổ xuống đường
và rất nhiều ngưòi xung quanh đã nhào đến hôi của
Hãy viết một bài văn trình bày quan điểm của anh/chị về hiện tượng nêu trên
Gợi ý
1. * Giải thích
- Quà tặng bất ngờ của cuộc sống, những giá trị vật chất, tinh thần mà người khác
trao cho mình; những cơ hội, may mắn bất ngờ do khách quan đem lại
- Nội dung của câu nói: khuyên con người cần có thái độ sống chủ động, không nên trông chờ vào ngưòi khác Cuộc sống của mỗi người do chính mỗi chúng ta tạo nên
* Bàn luận, mở rộng vấn đề
- Trong cuộc đời của mỗi người đôi khi sẽ nhận được quà tặng bất ngờ từ cuộò sống Khi đó ta sẽ có may mắn được hưởng niềm vui, hạnh phúc trong cuộc đời Không thể
phủ nhận ý nghĩa và giá trị của quà tặng bất ngờ mà cuộc sống đem lại cho con người,
vấn đề là biết tận dụng, trân trọng quà tặng ấy như thế nào
- Tuy nhiên, cuộc sống không phải lúc nào cũng là thảm đỏ trải đầy hoa hồng, cuộc sống là một trường tranh đấu, cuộc sống luôn tiềm ẩn những khó khăn, phức tạp Muốn cuộc sống của chính mình tốt đẹp thì hãy tự mình làm nên cuộc sống
- Nhiều người khi nhận được quà tặng bất ngờ: có tâm lí chờ đợi, ỷ lại, thậm chí phung phí những quà tặng ấy Phê phán một số người thụ động, thiếu ý chí vươn lên, chỉ chờ đọi những quà tặng bất ngờ mà không tự mình làm nên cuộc sống
* Bài học nhận thức, hành động
- Phải chủ động trang bị kiến thức, rèn luyện cách sống bản lĩnh, có lí tưởng, có ước
mơ để làm nên những điều kì diệu cho cuộc sống của chính mình
- Phải thấy rằng, cuộc sống là nguyên liệu thô, chúng ta là những nghệ nhân Nhào
nặn nên một tác phẩm tuyệt đẹp hay một vật thể xấu xí tất cả đều nằm trong tay chúng ta
2. * Giải thích
- Dòng sông khi gặp núi thì đi đường vòng: khi gặp khó khăn, trở ngại thì nên tìm
Trang 3hướng đi khác dễ dàng hơn, nhưng phải mất thời gian hơn Học theo cách của dòng sông-, là học kinh nghiệm, là kế thừa những cách thức đi đến thành công của người đi
trước
- Chọn lối đi không có dấu chân người: là tìm lối đi mới, là sáng tạo và dũng cảm,
mạo hiểm khi đối đầu vói thử thách
- Bằng cách nói hình ảnh, hai ý kiến nêu lên những bài học về lẽ sống: một cách sống tiếp thu kinh nghiệm, kế thừa người đi trước, mềm dẻo, linh hoạt; một cách sống sáng tạo, dũng cảm, mạo hiểm
* Bàn luận, mở rộng vấn đề
- Đúng là trong cuộc sống, có lúc ta phải học theo cách của dòng sông, có lúc ta phải
chọn lối đi không có dấu chân người.
- Gặp khó khăn lớn, vượt quá khả năng của mình, cứ đâm đầu vào đá ta sẽ chuốc lấy thất bại Còn học theo cách của người đi trước dù mất thêm thòi gian, công sức nhưng đến đích một cách an toàn
- Nhưng trong cuộc sống, lúc nào cũng "theo dấu chân người" thì không phát huy được khả năng, không thể hiện được bản lĩnh của mình, sẽ bị động Để đến được đích mà mình đã chọn, ta phải chủ động, sẵn sàng, phải sáng tạo, phải tìm cho mình lối đi riêng, dũng cảm, mạo hiểm Chỉ có như vậy ta mói có thể đến được đích một cách nhanh nhất,
có thể biến ước mơ thành hiện thực Nếu có thất bại cũng là bài học quý cho thành công tiếp theo
- Hai ý kiến không hề đối lập mà chỉ là những cách thức khác nhau để giúp chúng ta đạt được thành công trong cuộc sống
* Bài học nhận thức và hành động
- Trong cuộc sống ta phải linh hoạt, mềm dẻo: có lúc ta nên học tập, kế thừa người đi trước, nhưng có lúc cần sáng tạo, dũng cảm mạo hiểm Làm được như thế sẽ biến ước
mơ thành hiện thực
- Tuy nhiên, cẩn trọng nhung không ỷ lại, lười suy nghĩ; sáng tạo, mạo hiểm, dũng
Trang 4cảm không có nghĩa là liều lĩnh.
3. * Giải thích
- Lật đật là thứ đồ choi dân gian quen thuộc với trẻ em nhiều nước trên thế giới,
trong đó có Việt Nam
- Đặc điểm nổi bật của lật đật là có bộ phận giữ thăng bằng rất tốt nên dù có bị tác động thế nào cũng luồn tự mình trở lại tư thế thẳng đứng
* Bàn luận, mở rộng vấn đề
Dù chỉ là một món đồ choi nhưng lật đật lại gợi cho chúng ta nhiều bài học
sâu sắc:
- Con lật đật luôn tự minh đứng thẳng dù có bị lật qua lật lại cho ta bài học về ý chí mạnh mẽ, vươn lên Điều này cũng vô cùng quan trọng bởi trong cuộc sống con người
luôn phải đối mặt với những khó khăn, thất bại, luôn mạnh mẽ, không cúi đầu trước bất
kì hoàn cảnh nào sẽ giúp ta đi đến thành công
- Con lật đật dù có bị tác động thế nào cũng luôn tự đứng vững nhờ bộ phận giữ
thăng bằng giúp ta nhận ra trong cuộc sống này mỗi người cần rèn luyện để có bản lĩnh sống vững vàng Khi có bản lĩnh sống vững vàng con ngưòi sẽ vượt qua mọi cám dỗ, thử
thách để luôn được là chính mình
* Bài học nhận thức và hành động
- Hãy luôn mạnh mẽ, sẵn sàng đối diện với khó khăn, thử thách, biết chấp nhận thất bại để đi đến thành công
- Mỗi người cần rèn luyện cho mình bản lĩnh sống vững vàng để có thể tự tin, chủ động trong cuộc sống vốn có nhiều khó khăn, bất trắc
- Những bài học từ chú lật đật không chỉ có ý nghĩa với mỗi cá nhân mà còn có ý nghĩa cho cả cộng đồng, dân tộc
4. * Giải thích ý nghĩa của đoạn vãn
- Diễn tả cảm nhận của Nhĩ về Liên: người vợ tảo tần, chung thuỷ, hi sinh thầm lặng
Trang 5giống như bãi bồi bên kia sông hiện diện từ bao đòi nay cứ âm thầm bồi mãi phù sa màu,mỡ cho cây lá xanh tươi Đó là nơi nương tựa vững chắc của đời anh
- Nhĩ đã thức tỉnh về giá trị và vẻ đẹp trong những gì bình dị, thân thiết nhất của đời sống đó là gia đình, quê hương
Từ đó nhà văn gửi tói độc giả một thông điệp: giá trị bền vững nhất của đời người là gia đình, quê hương - bình dị mà ý nghĩa vô cùng lớn lao, hãy biết trân trọng và gìn giữ, đừng để đến khi rơi vào nghịch cảnh mói nhận ra, mói thấm thìa thì đã quá muộn
* Bàn luận, mở rộng vấn đề
- Gia đình là cái nôi hạnh phúc của mỗi con người từ bao thế hệ: đùm bọc, chở che, giúp con người vượt qua được những khó khăn, trở ngại trong cuộc sống, là noi nương tựa, chốn đi về của mỗi người
- Gia đình còn là noi đầu tiên dạy ta biết yêu thương, chia sẻ, biết nhường nhịn, biết đoàn kết, hi sinh vĩ ngưòi khác, là cái nôi nuôi dưỡng tâm hồn con người, bồi dưỡng nhân cách con người
-Là nền tảng của những tình yêu lớn lao hơn* đó là tình yêu quê hương, đất nước
- Phê phán những kẻ lãng quên gia đình, nguồn cội, chạy theo những ước vọng xa vòi
* Bài học phận thức và hành động
- Cần biết nâng niu, trân trọng gia đình
- Có ý thức gìn giữ, vun đắp hạnh phúc gia đình
5 HS có thể có những kiến giải, đánh giá theo quan điểm riêng của mình song cần
lôgíc, họp lí và đảm bảo những ý sau :
* Dẫn dắt, nêu được vấn đề cần nghị luận
* Giải thích
Qua đoạn thơ, người cha muốn nhắc nhở con về việc giúp đỡ người khác trong cuộc sống, cần giúp đỡ mọi ngưòi song phải biết giới hạn, và đôi khi, từ chối cũng là một cách giúp đỡ
*Bình luận
Trang 6- Giúp đỡ người khác là nghĩa cử cao đẹp, cần thiết trong cuộc sống Vì trong cuộc sống ai cũng có lúc gặp khó khăn, sự giúp đỡ của ngưòi khác có giá trị quý báu, góp phân nâng đỡ cả vê vật chất và tinh thân, thăt chặt sợi dây nôi kết giữa người với người
- Tuy nhiên, đôi khi chúng ta cũng cần học cách từ chối lòi đề nghị giúp đỡ Bởi nếu
ta quá dễ dãi, ta dễ bị lợi dụng, bản thân người được giúp đỡ cũng ỷ lại, không chịu tự thân vận động Khi đó việc làm của ta trở thành “phản tác dụng”, chẳng những không thể giúp người mà còn hại người Sự từ chối, ban đầu có thể gây mất lòng nhưng mặt khác,
đó cũng là cách để người đó chủ động, tích cực phát huy khả năng của bản thân, tự mình tháo gỡ khó khăn, vững vàng hơn trong cuộc sống
(HS cần chú ý phân tích cách đếm số lượng: lần thứ nhất, lần thứ hai không nhằm
chỉ những con số cụ thể mà nhằm nhấn mạnh tính chất tăng tiến, hành động “chìa tay và xin” lặp lại nhiều lần - Đó là khi người nhận thụ động, lười biếng, chỉ trông chờ vào người khác.)
* Mở rộng
- Khi giúp đỡ cần chân thành, tránh tuyệt đối thái độ ban ơn, khinh rẻ người nhận
(Chú ý các từ: tặng, biếu trong lòi thơ.)
- Khi từ chối cũng cần kiên quyết tránh cả nể (lắc đầu, im lặng, bước đĩ).
* Liên hệ bản thân: Học cách giúp đỡ người khác, nhiệt tình, đúng mực để sự giúp
đỡ ấy phát huy giá trị tốt đẹp
(Trong khi làm rõ các ý, cần liên hệ vói thực tiễn bằng các dẫn chứng sinh động.)
6. * Nhận thức hiện tượng
- Đây là hiện tượng có thực, được bàn luận nhiều trên các phương tiện thòng tin đại chúng và đòi sống hằng ngày
- Hiện tượng này còn mang tính phổ biến trong đời sống của người Việt, trở thành vấn nạn nhức nhối về văn hoá, nhân cách và đạo đức con người
* Nguyên nhân
Trang 7- Hiện tượng trên cho thấy lối sống tò mò, hiếu kì; sự ích kỉ, vụ lợi; thói vô cảm, thiếu văn hoá và ý thức trách nhiệm với cộng đồng; đồng thời, đó còn là biểu hiện của sự xuống cấp đạo đức trầm trọng trong đời sống hiện đại
- Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng trên là do tâm lí đám đông và cách ứng xử văn hoá thiếu chiều sâu của một bộ phận người Việt
* Hậu quả: Vói người bị hôi của ra sao? Vói ngưòi đi hôi của như thế nào?
* Giải pháp
- Cần tuyên truyền ý thức trách nhiệm, lối sống tương thân tương ái trong cộng đồng
- Cần có sự can thiệp của pháp luật và bản thân mỗi cá nhân cận tự nhìn nhận lại hành vi của chính mình
* Bài học nhận thức và hành động
- Nhận thức: Hiện tượng trên là những hình ảnh không đẹp về văn hoá ứng xử của người Việt Nam và đáng bị xã hội lên án
- Hành động: Mỗi người cần có việc làm cụ thể giúp người gặp rủi ro, hoạn nạn trong cuộc sống