Trong đoạn trích, nhà văn Nguyên Hồng đã rất tinh tế khi miêu tả diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng : từ nỗi đau đớn buốt lạnh trước những lời đay nghiến của bà cô đến nỗi vui sướng vỡ [r]
Trang 1ĐỀ BÀI 2
Phân tích diễn biến tâm trạng câu bé Hồng trong đoạn trích Trong lòng mẹ của Nguyên Hồng.
Bài làm
Trong chúng ta, tình mẫu tử luôn là thiêng liêng và ấm áp nhất Những đưa con
dù hiền hay dữ, dù sang hay hèn thì trong trái tim mình đều có tình yêu thương bao
la dành cho mẹ - người sinh thành, nuôi dưỡng và luôn dành cho ta những điều tốt đẹp nhất.Tôi đã đọc nhiều câu chuyện, nhiều vần thơ viết về tình mẹ con, nhưng tôi
thực sự bị ám ảnh với hồi kí Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng Đặc biệt in sâu
đậm dấu ấn trong tôi là hình ảnh cậu bé Hồng qua đoạn trích Trong lòng mẹ
Đọc những dòng đầu tiên của đoạn trích Trong lòng mẹ, tôi thực sự thương cảm và xoát xa cho số phận cậu bé Hồng : “Chú bé Hồng ra đời là kết quả của cuộc hôn nhân miễn cưỡng không tình yêu ; chú lớn lên trong không khí giả dối, lạnh lẽo của một gia đình không hạnh phúc” Ngay từ những phút giây bắt đầu đón nhận
sự sống, chú bé Hồng đã gặp những bất hạnh Là một đứa trẻ lẽ ra cậu bé Hồng phải được sống trong sự đùm bọc, yêu thương của bố mẹ và gia đình, nhưng trái lại
em phải “sống bơ vơ giữa sự ghẻ lạnh cay nghiệt của họ hàng ” vì bố chết, mẹ bỏ
đi “tha phương cầu thực” Sống giữa gia đình nhưng cậu bé Hồng giống như một đứa trẻ mồ côi, và hơn thế em còn phải chiu đưng sư hắt hủi, chì chiết của người thân, đặc biệt là bà cô
Trong đoạn trích, nhà văn Nguyên Hồng đã rất tinh tế khi miêu tả diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng : từ nỗi đau đớn buốt lạnh trước những lời đay nghiến của
bà cô đến nỗi vui sướng vỡ oà khi gặp lại mẹ, và bao trùm lên tất cả là tình yêu mẹ
vô bờ bến của chú bé
Dù mới chỉ là một cậu bé nhứng Hồng sớm phải gánh chịu sự đối xử cay nghiệt của người thân, đó chính là sự nhẫn tâm của bà cô Cho dù cả đoạn trích không nhắc đến sự đánh đập bằng đòn roi nhưng cách đối xử, lời lẽ mỉa mai của người cô còn khiến cho chú bé đau đớm hơn gấp trăm nghìn lần
“Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không ?”, nghe qua ta tưởng đây là lời nói thể hiện sự quan tâm, muốn cháu với bớt nỗi nhớ mẹ nhưng thực chât đây là những lời nói kháy, tàn độc : “nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô tôi ki, tôi cúi đầu không đáp Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ cố ý gieo rắc và đầu
óc những hoài nghi đề tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi”
Trang 2Trước lời nói đầy thâm ý của bà cô, trong lòng cậu bé Hồng lại càng trào dâng lên tình yêu thương mãnh liệt dành cho mẹ “Nhưng đời nào tình yêu thương và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến ” Cậu ra sức bảo vệ mẹ, cố gắng cười đáp lại dù trong thâm tâm đang rất đau đớn, tủi cực “Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về” Cậu bé trả lời bà cô và
có lẽ cũng là tự an ủi mình, cậu bé luôn có niềm tin mãnh liệt rằng mẹ sẽ về
và không bao giờ bỏ rơi cậu Tuy nhiên, bà cô của chú vẫn tiếp tục đay nghiến
“Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước nữa đâu !” Tâm hồn non nớt, ngây thơ của chú bé dường như đã quá sức chịu đựng “lòng tôi càng thắt lại, khóe mắt tôi đã cay cay” Nhà văn đã kết họp miêu tả đan xen giữa lời nói bà cô và tâm trạng chú bé, mỗi lời bà cô phát ra là một lần khiến cho cậu bé trở nên đau đớn hơn Tính chất chì chiết đay nghiến trong từng câu nói cứ tăng dần, để rồi lên đến cao trào khi bà cô nói : “Mày dại quá, cứ vào
đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em
bé chứ” Từng lời nói như những nhát dao cứa vào trái tim non nớt, khiến cậu
bé phải khóc “ròng ròng” Hồng khóc không phải vì ghen tị với em bé mà “vì thương mẹ tôi và căm tức sao mẹ tôi lại vì sợ hãi những thành kiến tàn ác mà
xa lìa anh em tôi, để sinh nở một cách giấu giếm” Người đọc hiểu rằng, dù mới chỉ là một cậu bé nhưng Hồng đã có những suy nghĩ chín chắn
Tinh yêu thương mẹ của cậu bé Hồng còn gắn liền với niềm căm tức, thù hận với những định kiến Bởi lẽ cậu bé hiểu rằng chính những thành kiến tàn
ác kia đã đẩy mẹ cậu vào cảnh “tha hương cầu thực”, mẹ con cậu phải chia lìa nhau Trong nỗi đau uất ức, nghẹn ngào không thốt ra tiếng chú bé Hồng đã
có một ước mơ “giá những cổ tục đã đày đoạ mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thuỷ tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiên cho kì nát vụn mới thôi” Nỗi căm tức, đau đớn của chú bé đã được nhà văn hình tượng hoá qua hình ảnh so sánh biểu cảm Những cổ tục cũng lạnh lùng, sắc nhọn chẳng khác nào “hòn đá, cục thuỷ tinh” Bên cạnh đó, biện pháp điệp “mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi” khiến cho nhịp văn nhanh dần, mạnh mẽ thể hiện niềm căm tức tột độ của cậu bé Hồng Qua đó toát lên tình yêu thương mẹ cháy bỏng, chú bé sẵn sàng làm tất
cả dù khó khăn, dù đau đớn để bảo vệ người mẹ kính yêu của mình Suy nghĩ tâm trạng của Hồng khiến cho người đọc không khỏi ngậm ngùi, xót xa,
thương cảm và khâm phục Ta hiểu rằng, những thủ đoạn tàn nhẫn, những câu
Trang 3nói cay độc, phũ phàng của bà cô không thể lay chuyển suy nghĩ của bé Hồng
về mẹ, trái lại nó càng khiến cho cậu yêu thương mẹ hơn
Đọc đoạn trích Trong lòng mẹ, người đọc được trải qua các trạng thái cảm
xúc đối lập nhau Đọc đoạn đầu tiên, ta như đi vào một sa mạc khô cằn tình người,
ở đó ta chỉ thấy sự chì chiết, đối xử cay nghiệt và nỗi đau của một chú bé nhưng kết thúc đoạn trích ta lại chìm ngập trong dòng suối mát làhh của tình
mẹ con ấm áp
Cho dù bà cô có cố tình chia lìa tình mẹ con thì với Hồng cậu luôn tin rằng mẹ cậu sẽ trở về và niềm tin đó đã trở thành sự thực : “Nhưng đến ngày giỗ đầu thầy tôi, tôi không viết thư gọi mẹ tôi cũng về” Để diễn tả niềm vui sướng của bé Hồng khi gặp mẹ, nhà văn đã miêu tả một cách cụ thể, chi tiết:
“Chiều hôm đó, tan buổi học ở trường ra, tôi chợt thoáng thấy một bóng
người ngồi trên xe kéo giống mẹ tôi Tôi liền đuổi theo gọi bối rối : “Mợ ơi !
Mợ ơi ! Mợ ơi Những cụm từ như “thoáng thấy”, “liền đuổi theo”, “gọi bối rối” thể hiện sự cuống quýt, Vội vàng của chú bé Ta hiểu rằng niềm mong chờ mẹ về luôn thường trực trong tâm trí của chú bé Hồng Tuy nhiên, giống như con chim bị thương sợ gặp phải cành cong, cậu bé Hồng chưa kịp vui sướng thì đã lo sợ, lo sợ nếu như đó là người khác thì sẽ thành “trò cười tức bụng” cho lũ bạn Hình ảnh so sánh tinh tế, biểu cảm>lcái lầm đó khác gì cái
ảo ảnh của một dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm đã hiện ra trước con mắt gần rạn nứt của người bộ hành ngã gục giữa sa mạc” cho người đọc thấy tâm trạng mong đợi khắc khoải của cậu bé Hồng Hình ảnh người bộ hành “ngã gục giữa sa mạc” sẽ chính là hình ảnh của chú bé Hồng sẽ gục ngã giữa sa mạc của sự ghẻ lạnh, đay nghiến nếu như mẹ cậu không về Càu
chuyện được đẩy lên đến cao trào, người đọc cũng hồi hộp chờ đợi : liệu người đó có phải là mẹ cậu bé ? Và rồi, tất cả như được tháo bung ra “Xe chạy chầm chậm mẹ tôi cầm nón vẫy tôi mẹ tôi xoa đầu tôi hỏi, thì tôi
oà lên khóc rồi cứ thế nức nở” Đó không còn là những giọt nước mắt tủi cực
mà là những giọt nước mắt của niềm hạnh phúc vô bờ bến Nhà văn đã viết nên những câu văn nhẹ nhàng để diễn tả tình mẹ con ấm áp Trong lòng cậu
bé Hồng giờ đây chỉ còn niềm vui sướng tột độ vì cậu thấy rằng mẹ mình không phải như những gì bà cô nói, mẹ vẫn tươi đẹp và “cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt” Chú bé Hồng thấy mình cần
Trang 4bé lại để “lăn vào lòng một người mẹ, áp mặt vào bầu sữa nóng của người mẹ,
để bàn tay người mẹ vuốt ve từ trán xuống cằm, mới thấy người mẹ có một
êm dịu vô cùng” Ở bên mẹ, Hồng không còn một chút đau đớn, tất cả những lời bà cô giờ trở nên vô nghĩa với cậu “câu nói ấy bị chìm đi ngay, tôi không mảy may nghĩ ngợi gì nữa ” Tình mẹ bao la và ấm áp đã xua tan đi mọi băng giá, khổ đau, đem lại một niềm hạnh phúc tràn ngập Người đọc như thấy đâu đây sự mỉm cười mãn nguyện của nhà vãn Ông' thực sự là nhà văn
có trái tim ấm nóng, hiểu và cảm thông sâu sắc với những người có số phận bất hạnh ,đặc biệt là với trẻ em và phụ nữ Trang văn của Nguyên Hồng nói
chung và đoạn trích Trong lòng mẹ nói riêng thực sự là những trang văn thấm
đượm tấm lòng nhân đạo của một nhà vãn chân chính
Đoạn trích Trong lòng mẹ khép lại nhưng đã gợi lên cho người đọc biết bao điều suy nghĩ : chúng ta sẽ làm gì để những tâm hồn non nớt, ngây thơ luôn được sống trong niềm yêu thương, hạnh phúc, chở che ? Chúng ta làm gì để những giọt nước mắt đau đớn, tủi cực không còn lăn dài trên khuôn mặt thánh thiện của các
em ? Đó sẽ mãi là câu hỏi nhức nhối mà nhà văn gửi đến mỗi chúng ta
HÀ VƯƠNG ANH
Lời nhận xét :
Bài viết phân tích sâu sắc những diễn biến tâm trạng của cậu bé Hồng Bạn Vương Anh đã thực sự hoà nhập với tâm trạng của nhân vật Điều này được thể hiện rỗ qua từng lời văn : “Câu chuyện được đẩy lên đến cao trào, người đọc cũng hồi hộp chờ đợi : liệu người đó có phái là mẹ cậu bé ? Và rồi, tất cả như được tháo bung ra “Xe chạy chầm chậm mẹ tôi cầm nón vẫy tôi mẹ tôi xoa đầu tôi hỏi, thì tôi oà lên khóc rồi cứ thế nức nở” Đó không còn là những giọt nước mắt tủi cực mà là những giọt nước mắt của niềm hạnh phúc vô bờ bến
Ngôn từ phân tích giàu cảm xúc, có những so sánh giàu giá trị văn chương :
“Đọc đoạn đầu tiên, ta như đi vào một sa mạc khô cằn tình người, ở đó ta chỉ thấy
sự chì chiết, đối xử cay nghiệt và nối đau của một chú bé nhưng kết thúc đoạn trích
ta lại chìm ngập trong dòng suối mát lành của tình mẹ con ấm áp
- Người viết khai thác tốt sự biểu cảm của ngôn từ văn bản : "Nhà văn đã kết hợp miêu tả đan xen giữa lời nói bà cô và tâm trạng chú bé, mỗi lời bà cô phát ra là một lần khiến cho cậu bé trở nên đau đớn hơn Tính chất chì chiết, đay nghiến trong từng câu nói cứ tăng dần, để rồi lên đến cao trào khi bà cô nói : ‘‘“Mày dại
Trang 5quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ” Từng lời nói như những nhát dao cứa vào trái tim non nớt, khiến cậu bé phải khóc “ròng ròng ” ”
- Bố cục bài viết mạch lạc Hai trạng thái tâm lí đối lập nhau trong cảm xúc của cậu bé Hồng được phân tích khá sâu sắc và tinh tế
- Bạn Vương Anh đã biết khái quát, đánh giá đúng đắn tài năng của nhà văn, cùng những trang văn đầy giá trị của ông : “Ông thực sự là nhà văn có trái tim ấm nóng, hiểu và cảm thông sâu sắc với những người có sô'phận bất hạnh, đặc biệt là với trẻ em và phụ nữ Trang văn của Nguyên Hồng nói chung và đoạn trích Trong lòng mẹ nói riêng thực sự là những trang văn thấm đượm tấm lòng nhân đạo của một nhà văn chân chính