Tiểu luận môn QHQT "Bảo đảm an ninh kinh tế của Việt Nam trong bối cảnh hợp tác, hội nhập quốc tế"

Đề tài đã làm rõ cơ sở lý luận: các khái niệm cơ bản về an ninh, an ninh quốc gia, an ninh truyền thống, an ninh phi truyền thống, an ninh kinh tế. Nội dung đảm bảo an ninh kinh tế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Những yếu tố ảnh hưởng và điều kiện đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Thực trạng và giải pháp bảo đảm an ninh kinh tế Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.

MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế, khi các quốc giađều nhấn mạnh nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế thì những xung đột, đốikháng lợi ích kinh tế giữa các quốc gia diễn ra thường xuyên hơn, hình thức đadạng hơn và tính chất ngày càng phức tạp Việc dỡ bỏ các rào cản cho thươngmại, tài chính, đầu tư trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã thúc đẩy sựphát triển mạnh mẽ, tăng cường tính liên kết và phụ thuộc lẫn nhau của nềnkinh tế thế giới, điều này cũng làm cho các rủi ro, mất an ninh kinh tế quốc tế

dễ tác động, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế quốc gia và ngược lại, khủng hoảngkinh tế ở một quốc gia cũng có thể lây lan nhanh chóng khắp toàn cầu

Quá trình hội nhập quốc tế của Việt Nam kể từ khi đổi mới đã đem lạinhiều đổi thay tích cực cho nền kinh tế và vị thế của nước ta trên trường quốc

tế Tuy nhiên, hội nhập kinh tế quốc tế, ngoài những tác động tích cực cho nềnkinh tế cũng gây ra những ảnh hưởng tiêu cực về an ninh kinh tế cho Việt Nam.Điều này đòi hỏi phải có cơ chế phòng ngừa rủi ro, đảm bảo an ninh kinh tế để

có thể phát triển bền vững trong bối cảnh kinh tế toàn cầu luôn biến động

Để đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia trong quá trình tiếp tục hội nhập sâuhơn vào nền kinh tế thế giới, nhà nước có vai trò hết sức quan trọng Tuy nhiên,việc tổ chức thực hiện đảm bảo an ninh kinh tế trong thời gian qua ở Việt Namcòn một số hạn chế về các khía cạnh như cơ cấu lại nền kinh tế, ổn định kinh tế

vĩ mô, bảo đảm phúc lợi xã hội và an sinh xã hội, xây dựng và tổ chức thực hiện

kế hoạch đảm bảo an ninh, trật tự trong quá trình thực hiện các chiến lược, quyhoạch, kế hoạch, đề án phát triển kinh tế - xã hội

Việc đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia trong bối cảnh hội nhập, góp phầnvào sự ổn định và phát triển kinh tế xã hội là yêu cầu cấp thiết, khách quan đặt

ra trong bối cảnh phát triển của đất nước hiện nay Xuất phát từ tình hình trên,

tác giả tập trung nghiên cứu nội dung " Bảo đảm an ninh kinh tế của Việt Nam trong bối cảnh hợp tác, hội nhập quốc tế" làm Đề tài tiểu luận môn Quan hệ

Quốc tế

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Các khái niệm cơ bản

1.1 An ninh

An ninh là một khái niệm cơ bản thường được sử dụng trong ngôn ngữ và

thực tiễn chính trị quốc tế An ninh là nhu cầu đầu tiên và thiết yếu của mỗi conngười, mỗi quốc gia và toàn nhân loại; đồng thời, an ninh cũng là điều kiện cơbản và quan trọng số một đảm bảo cho sự phát triển của mỗi quốc gia Do sựkhác biệt về lịch sử chính trị, văn hóa cũng như cách nhìn, cách tiếp cận vàquan niệm giá trị khác nhau của mỗi nước mà khái niệm an ninh được hiểu,được định nghĩa theo nhiều khía cạnh khác nhau

Tuy nhiên, hiểu theo nghĩa chung nhất của ngôn ngữ chính trị quốc tế,

“An ninh” là khái niệm dùng để chỉ “Trạng thái ổn định, an toàn, không có dấu hiệu nguy hiểm đe dọa sự tồn tại và phát triển bình thường của cá nhân, của từng tổ chức, của từng lĩnh vực hoạt động xã hội hoặc của toàn xã hội” Mặt

khác, nội hàm của khái niệm an ninh không chỉ giới hạn ở tình trạng như đãnêu, mà còn bao hàm cả những biện pháp để mang lại tình trạng đó, tức là hànhđộng để thực hiện an ninh Cách hiểu về khái niệm an ninh như vậy phản ánhnhu cầu và quan niệm chung của cộng đồng quốc tế, đồng thời nó bao hàm đầy

đủ nội hàm của khái niệm an ninh trong giai đoạn hiện nay

1.2 An ninh Quốc gia

An ninh quốc gia: là sự ổn định và phát triển bền vững của chế độ xã hội;

độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và các lợi ích quan trọng kháccủa một quốc gia Ở Việt Nam, an ninh quốc gia là sự ổn định, phát triển bềnvững của chế độ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa ViệtNam, sự bất khả xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổcủa Tổ quốc Trong quan hệ quốc tế, khi phân loại khái niệm an ninh theo chủ

thể quốc gia và yếu tố thời gian người ta chia thành an ninh truyền thống (ANTT) và an ninh phi truyền thống (ANPTT).

1.3 An ninh truyền thống

An ninh truyền thống: lấy Nhà nước làm đơn vị (quốc gia) và chủ yếu đề

cập những quan hệ chính trị, tương quan sức mạnh quân sự giữa các quốc gia.Các lợi ích đều phải đặt dưới lợi ích quốc gia An ninh truyền thống là để bảo

vệ toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền, thể chế và giá trị của đất nước, trong đó cốt lõi

là bảo vệ đất nước trước các mối đe dọa từ bên ngoài bằng tấn công quân sự Do

đó, quốc gia là chủ thể duy nhất đảm bảo sự sống còn của mình thông qua việctăng cường quyền lực quốc gia bằng sức mạnh quân sự và khả năng phòng thủ

1.4 An ninh phi truyền thống

An ninh phi truyền thống: xuất hiện khá lâu sau khái niệm ANTT Từ năm

90 thế kỷ XX, tức là sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, các học giả trên thế giớimới đề xuất khái niệm này Từ đó đến nay, ANPTT trở thành mối quan tâm lớncủa các quốc gia, dân tộc trên toàn thế giới, là một trong những chủ đề quantrọng được các nhà khoa học nghiên cứu và luôn là vấn đề nóng hổi được bànluận trên nhiều diễn đàn khu vực, quốc tế, cũng như trong nhiều nội dung củacác quan hệ song phương và đa phương

ANPTT là một quan niệm mới về một trạng thái an ninh khác với ANTT,

nó phản ánh sự thay đổi nhận thức của con người về an ninh và sự mở rộng nộihàm khái niệm an ninh quốc gia Nếu ANTT coi an ninh quốc gia là bảo vệ đấtnước các mối đe dọa hoặc tấn công bằng chính trị, quân sự từ bên ngoài và bêntrong thì ANPTT không chỉ bảo vệ chủ quyền quốc gia mà còn bảo vệ conngười, bảo vệ cộng đồng, nó mang tính xuyên quốc gia do những mối uy hiếp,

đe dọa của các nhân tố bên trong và bên ngoài đối với môi trường sinh tồn vàphát triển của cộng đồng xã hội và công dân của mỗi quốc gia trong mối quan

hệ chặt chẽ với khu vực và thế giới

trường cần thiết đối với sự phát triển bền vững của nền kinh tế, phúc lợi củanhân dân và sức mạnh của nhà nước.

Đảm bảo an ninh kinh tế là một nhiệm vụ trọng yếu đặt ra cho các nhànước trong từng giai đoạn lịch sử cụ thể Trong tiểu luận này, khái niệm đảmbảo an ninh kinh tế trong bối hội nhập được hiểu theo nghĩa rộng như sau: Đảmbảo an ninh kinh tế là việc duy trì được một nền kinh tế ổn định, vững mạnh,thích ứng được với những biến động của quốc tế cũng như tình hình trong nước,kiểm soát các nguy cơ, bảo đảm sự an toàn, phát triển bền vững của nền kinh tếquốc dân

2 Nội dung đảm bảo an ninh kinh tế trong quá trình hợp tác, hội nhập kinh tế quốc tế

2.1 Xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và thể chế kinh tế trong quá trình hội nhập gắn với đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia

Trước hết nhà nước phải hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hộitrung và dài hạn, bảo đảm sự phát triển lâu dài, ổn định kinh tế, đa phương hoá,

đa dạng hoá quan hệ kinh tế quốc tế để tránh sự phụ thuộc vào một số đối tácCải cách thể chế kinh tế, điều chỉnh kết cấu kinh tế cho phù hợp với yêu cầu củahội nhập, chống lại những rủi ro bên ngoài, giữ ổn định xã hội và duy trì pháttriển kinh tế

2.2 Đảm bảo an ninh những yếu tố nguồn lực cơ bản của nền kinh tế

Sự sinh tồn và phát triển của một quốc gia không thể tách rời các yếu tốnguồn lực cơ bản, đặc biệt là tài nguyên chiến lược như năng lượng, khoángsản, lương thực, nguồn nước Vì vậy, đảm bảo an ninh kinh tế gắn liền với việcđảm bảo an ninh những yếu tố nguồn lực cơ bản như năng lượng, lương thực,nguồn nước

2.3 Đảm bảo ổn định an toàn cho hệ thống tài chính tiền tệ quốc gia

Hệ thống tài chính, tiền tệ quốc gia được coi là huyết mạch của nền kinh

tế Tính “dễ đổ vỡ” của tài chính tiền tệ đòi hỏi nhà nước cần hoá giải nguy cơmất an ninh kinh tế từ những biến động, khủng hoảng của hệ thống này; thựchiện mở cửa tài chính tiền tệ trong quá trình hội nhập với những bước đi và lộ

trình phù hợp; hoàn thiện việc giám sát quản lý tài chính tiền tệ, tiếp cận tiêuchuẩn quốc tế; thiết lập hệ thống quản lý nguy cơ tài chính tiền tệ Quan trọnghơn cả, nhà nước cần hoạch định được chiến lược an ninh tài chính tiền tệ quốcgia phù hợp.

2.4 Phòng chống các loại tội phạm kinh tế gây ảnh hưởng tới an ninh kinh tế quốc gia

Trong bối cảnh toàn cầu hoá, ngoài các loại tội phạm kinh tế truyền thống

đã xuất hiện nhiều loại tội phạm mới trong lĩnh vực kinh tế, lợi dụng nhữngthành tựu của khoa học, công nghệ hiện đại để thực hiện hành vi phạm tội, cấukết chặt chẽ với các cá nhân, tổ chức tội phạm quốc tế Nhà nước thông qua cáclực lượng chức năng trong bộ máy quản lý của mình cần thường xuyên kiểmtra, xử lý vi phạm pháp luật của các cá nhân, tổ chức kinh tế và xử lý nghiêmminh

3 Những yếu tố ảnh hưởng và điều kiện đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia trong quá trình hợp tác, hội nhập kinh tế quốc tế

3.1 Những yếu tố ảnh hưởng tới đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế

Những yếu tố bên ngoài bao gồm sự gia tăng nhanh chóng của trao đổiquốc tế về vốn, dịch vụ, hàng hoá, công nghệ…, sự xuất hiện hàng loạt thể chếliên kết kinh tế mang tính toàn cầu; Áp lực từ bên ngoài đòi hỏi “cải cách” liênquan đến thể chế kinh tế, tài chính, tiền tệ khi tham gia các hiệp định thươngmại tự do

Những yếu tố bên trong bao gồm: Tình hình an ninh chính trị và trật tự,

an toàn xã hội; Năng lực nội tại của nền kinh tế; Tình trạng tham nhũng, tiêucực những yếu kém về thể chế kinh tế, về bộ máy quản lý và năng lực cán bộ

3.2 Điều kiện đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia trong bối cảnh hội nhập

Một là, có thực lực kinh tế quốc gia vững mạnh Trong thế giới hiện đại,một nhận thức đã trở nên phổ biến là sự nghèo đói của quốc gia chính là yếu tốgây mất an ninh kinh tế lớn nhất Nói một cách khác, năng lực của một nước

trong việc bảo vệ an ninh kinh tế chủ yếu thể hiện ở sức sinh tồn và cạnh tranhcủa nền kinh tế, năng lực chống lại nguy cơ uy hiếp kinh tế từ bên trong lẫn bênngoài Kinh tế không phát triển còn là nhân tố trực tiếp gây ra sự mất an ninhlớn nhất cho nền kinh tế, thậm chí là an ninh quốc gia.

Hai là, có thể chế kinh tế phù hợp Trong thời đại toàn cầu hóa và kinh tếtri thức, một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh kinh tế giữa cácquốc gia là thể chế kinh tế Việc lựa chọn thể chế nói chung, thể chế kinh tế nóiriêng liên quan chặt chẽ tới sự hưng thịnh hay suy yếu của sức cạnh tranh quốcgia Việc thiết lập thể chế kinh tế hoàn thiện trên nền tảng của kinh tế thị trường

là một trong những điều kiện quan trọng để ứng phó với những biến động bênngoài, duy trì sự phát triển kinh tế

Ba là, có quan hệ quốc tế đa dạng Trong thời đại toàn cầu hóa, sự pháttriển kinh tế của một nước không thể tách rời thị trường quốc tế và các mốiquan hệ quốc tế song phương, đa phương Thị trường quốc tế không chỉ là nơicác nước tiến hành trao đổi hàng hóa, dịch vụ, khoa học, công nghệ, vốn, laođộng và kinh nghiệm quản lý, mà còn là nơi mà lợi ích kinh tế của cá nước dễnảy sinh xung đột, va chạm và cạnh tranh khốc liệt Nếu như một nước khôngthể trụ chân trên thị trường quốc tế thì lợi ích quốc gia đó sẽ bị tổn hại, an ninhkinh tế bị uy hiếp

3.3 Tiêu chí đánh giá đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia

- Các tiêu chí định lượng: Sự ổn định, an toàn và tăng trưởng của nềnkinh tế qua các giai đoạn chính là biểu hiện của mức độ an ninh kinh tế đượcđảm bảo và có thể được đo bằng các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô như: Tốc độ tăngtrưởng kinh tế; Tỷ lệ lạm phát; Tỷ giá hối đoái ổn định; Tỷ lệ nợ công/GDP hợp

lý, đảm bảo khả năng trả nợ,

- Các tiêu chí định tính: Mức độ phù hợp của chiến lược và thể chế kinh

tế trong quá trình hội nhập; mức độ đảm bảo ổn định các yếu tố nguồn lực kinh

tế thiết yếu như năng lượng, tài nguyên thiên nhiên, nguồn nước, lương thực ;mức độ đảm bảo ổn định, an toàn cho hệ thống tài chính, tiền tệ; kết quả phòngchống các loại tội phạm kinh tế

II THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM AN NINH KINH TẾ CHO VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỢP TÁC, HỘI NHẬP QUỐC TẾ

1 Thực trạng bảo đảm an ninh kinh tế trong bối cảnh hội nhập kinh

tế quốc tế của Việt Nam

1.1 Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

Bước vào thời kỳ đổi mới, đứng trước yêu cầu cấp bách phải nhanh chóngvượt ra khỏi tình trạng khủng hoảng kinh tế, phá thế bao vây cấm vận của cácthế lực thù địch, đường lối mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế,trước hết trong lĩnh vực kinh tế ngày càng được bổ sung, hoàn thiện, đồng thờiđược thực hiện tích cực hơn

Hội nhập kinh tế quốc tế là một trong những nội dung quan trọng hàngđầu trong quá trình hội nhập quốc tế của nước ta Chúng ta đã thực sự bắt đầutriển khai mạnh việc tham gia hội nhập kinh tế với khu vực và quốc tế kể từ khigia nhập ASEAN và các định chế kinh tế, tài chính thương mại của ASEANnhư: Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA), Khu vực đầu tư ASEAN (AIA);

ký hiệp định khung với EU năm 1995; tham gia Diễn đàn hợp tác Á - Âu(ASEM) năm 1996, Diễn đàn APEC năm 1998; ký Hiệp định Thương mại vớiHoa Kỳ năm 2000 dựa trên những nguyên tắc cơ bản của WTO Từ năm 2007Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên thứ 150 của WTO Điều này đãđánh dấu một mốc quan trọng trong tiến trình hội nhập kinh tế của Việt Nam

1.2 Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế tới an ninh kinh tế Việt Nam

Sau hơn 30 năm đổi mới, Việt Nam được xếp vào nhóm nước đang pháttriển có thu nhập trung bình, thế và lực đã được nâng lên Kết quả của hội nhậpquốc tế diễn ra mạnh mẽ trong thời gian qua đã mở phạm vi đối tác FTA củaViệt Nam khá rộng và toàn diện, trong 3-5 năm tới sẽ chạm đến các dấu mốcquan trọng của nhiều Hiệp định và dần tiến đến tự do hóa thuế quan hầu hết cácmặt hàng nhập khẩu với các đối tác thương mại chính Những tác động tích cựccủa hội nhập kinh tế quốc tế đến đảm bảo an ninh kinh tế Việt Nam thể hiệntrên những điểm cơ bản như:

1 Tạo điều kiện mở rộng thị trường nhở cắt giảm thuế và dỡ bỏ rào cảnthương mại để tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu.Trong thời gian tới, khi các cam kết FTA bước vào giai đoạn cắt giảm sâu, đặcbiệt các FTA với Hoa Kỳ, EU có hiệu lực sẽ thúc đẩy xuất khẩu mạnh hơn, đemđến nhiều cơ hội mở rộng thị trường cho hàng hóa của Việt Nam, đồng thờigiúp đa dạng hóa thị trường nhập khẩu, tránh phụ thuộc vào các thị trườngnguyên liệu truyền thống;

2 Đối với chuyển dịch cơ cấu sản xuất hàng xuất khẩu: Hội nhập kinh tếquốc tế đã thúc đẩy tái cấu trúc nền kinh tế, đặc biệt là chuyển dịch cơ cấu sảnxuất hàng hóa xuất khẩu theo hướng tích cực, phù hợp với chủ trương côngnghiệp hóa theo hướng hiện đại, theo đó tập trung nhiều hơn vào các mặt hàngchế biến, chế tạo có giá trị và hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao hơn.Điều này góp phần nâng cao nội lực của nền kinh tế Việt Nam, thúc đẩy tăngtrưởng kinh tế

Tuy nhiên, Việt Nam cũng đang phải đối mặt với những tác động về anninh kinh tế trong quá trình hợp tác, phát triển, đặc biệt là mối đe dọa sự ổnđịnh kinh tế do quá trình toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đem lại Cóthể kể đến những tác động đó là:

1 Toàn cầu hóa và kinh tế tri thức làm tăng sự phụ thuộc lẫn nhau giữacác nền kinh tế quốc gia, do vậy Việt Nam dễ bị tổn thương hơn trước các biếnđộng lớn nhỏ của tình hình kinh tế quốc tế;

2 Cạnh tranh kinh tế giữa các quốc gia, giữa các doanh nghiệp trở nêngay gắt hơn, những cái giá phải trả do cạnh tranh cũng đắt hơn, đặc biệt là đốivới những nước có xuất phát điểm kinh tế thấp như Việt Nam;

3 Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đang diễn ra ở hầu hết các nước,trong đó vị trí bất lợi thuộc về các nước kém phát triển trong phân công laođộng quốc tế;

4 Ảnh hưởng ngày càng tăng của các công ty xuyên quốc gia (TNCs)trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế và những tác động hai mặt của các TNCs tới

an ninh kinh tế, chính trị các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam;

5 Mẫu thuẫn, xung đột có xu hướng tăng lên giữa các nước do sự phân

bổ không bình đẳng về lợi ích và thua thiệt, Việt Nam cũng không thể nằmngoài những tác động đó;

6 Sức ép đổi mới thể chế kinh tế, chính trị quốc gia trong toàn cầu hóa vàhội nhập đang ngày càng gia tăng đối với Việt Nam trong từng giai đoạn hộinhập

Từ sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giớiWTO, xu thế toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế đã có những tác động cả tích cực

và tiêu cực đến tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội nước ta, từ đó nảysinh những nguy cơ, thách thức mới đối với an ninh quốc gia nói chung, an ninhkinh tế nói riêng Bên cạnh bốn nguy cơ lớn mà Đảng ta đã xác định gồm: "diễnbiến hòa bình", tụt hậu xa hơn về kinh tế, chệch hướng XHCN, tham nhũng,vẫn tồn tại và đe doạ an ninh quốc gia, nay đã xuất hiện những nguy cơ mớinhư: "tự diễn biến, tự chuyển hóa" trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảngviên, nguy cơ khủng hoảng tài chính - tiền tệ khu vực và toàn cầu dẫn đếnkhủng hoảng kinh tế, nguy cơ ô nhiễm, hủy hoại môi trường sống, tàn phá tàinguyên thiên nhiên; nguy cơ xung đột xã hội ở cả nông thôn và thành thị bởiphân hóa giàu nghèo, tình trạng thất nghiệp, mâu thuẫn về lợi ích trước tìnhtrạng đô thị hóa ồ ạt; nguy cơ gia tăng các loại tội phạm, đáng chú ý là tội phạmkinh tế, tội phạm sử dụng công nghệ cao và các tệ nạn xã hội; hội nhập kinh tếgắn liền với sự mở rộng hợp tác quốc tế để cạnh tranh thông qua các hoạt độngxuất nhập khẩu hàng hóa, công nghệ của các doanh nghiệp, công ty Sự thôngthoáng thị trường, mở rộng quan hệ hợp tác giữa các doanh nghiệp, công ty củacác nước đặt ra hàng loạt những vấn đề về an ninh quốc gia

1.3 Kết quả đảm bảo an ninh kinh tế trong quá trình hợp tác, hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam

- Đã chú trọng xây dựng chiến lược hội nhập và thể chế kinh tế trong quátrình hội nhập gắn với an ninh kinh tế quốc gia Trên cơ sở nhận thức và quanđiểm của Đảng, Nhà nước đã thể chế hoá quan điểm kết hợp hai nhiệm vụ chiếnlược, kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh và đối ngoại thành các chínhsách, văn bản pháp quy; cụ thể hoá quan điểm kết hợp đó vào thực tiễn trongchiến lược phát triển kinh tế - xã hội và chiến lược bảo vệ tổ quốc, trong các

quy hoạch, kế hoạch, chương trình dự án phát triển kinh tế - xã hội và các quyhoạch, kế hoạch quốc phòng, an ninh Có chiến lược phát triển kinh tế - xã hộibền vững, chủ động đối phó với những nguy cơ đe doạ an ninh kinh tế; tham gianhiều tổ chức quốc tế đa phương nhiều thoả ước, công ước quốc tế và khu vực

về biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, nhân quyền, kiểm soát hải quan… vànhiều hoạt động song phương với các nước

- Đảm bảo ổn định những yếu tố nguồn lực thiết yếu cho nền kinh tế + Đảm bảo ổn định an toàn nguồn cung năng lượng: Trong giai đoạn

2007 – 2015, khả năng khai thác các nguồn năng lượng sơ cấp trong nước vẫncao hơn nhu cầu Nhưng từ khoảng 2015 trở đi, cán cân cung – cầu năng lượng

sơ cấp (than, dầu mỏ, khí đốt, thuỷ điện và các dạng năng lượng tái tạo khác) sẽbắt đầu thiếu hụt, khoảng cách cung – cầu ngày càng lớn Vì vậy, an ninh nănglượng quốc gia là vấn đề đặt ra ngày càng cấp thiết trong thời gian tới

+ Đảm bảo an ninh lương thực: Cho đến nay, về cơ bản, an ninh lươngthực của Việt Nam vẫn đang được đảm bảo Tuy nhiên, Việt Nam đang đứngtrước những thách thức mới, khốc liệt hơn đe doạ an ninh lương thực trongtương lai gần Những thách thức này nếu không được giải quyết hợp lý sẽ ảnhhưởng tiêu cực đến an ninh lương thực quốc gia

+ Đảm bảo an ninh nguồn nước: An ninh nguồn nước giữ một vị trí quantrọng trong chiến lược bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia ở Việt Nam Nguồnnước mặt ở Việt nam phụ thuộc nhiều vào hệ thống sông ngòi từ các nước lánggiềng Chất lượng nước đang suy giảm nghiêm trọng do áp lực tăng dân số, pháttriển công nghiệp, nông nghiệp, đảm bảo an ninh năng lượng, an ninh lươngthực, đặc biệt là do quản lý nhà nước về tài nguyên rừng, tài nguyên nước kémhiệu quả, thiếu đồng bộ

- Đảm bảo ổn định an toàn cho hệ thống tài chính tiền tệ quốc gia

+ Cải cách hệ thống tài chính tiền tệ và kiện toàn luật pháp để đáp ứngyêu cầu hội nhập và hạn chế tính dễ đổ vỡ của hệ thống Việt Nam cũng như đa

số các quốc gia trên thế giới đó là duy trì chức năng của Ngân hàng Trung ươngvừa thực thi chính sách tiền tệ và vừa giám sát hoạt động của các ngân hàngthương mại

+ Mở cửa hội nhập hệ thống tài chính tiền tệ quốc tế theo lộ trình ViệtNam tự do hóa tài chính theo mô hình IMF đề xuất với việc tự do hóa lãi suấttrước, tự do hóa luồng vốn dài hạn vào trước đi kèm với đổi mới khu vực kinh

tế nhà nước

+ Thiết lập hệ thống quản lý nguy cơ và giám sát theo chuẩn quốc tế.Ngân hàng Nhà nước cũng đã xây dựng các tiêu chí đánh giá ngân hàng theotiêu chuẩn CAMELS nhằm phân loại ngân hàng cụ thể hơn theo các phân hạng

từ tốt đến xấu Hoàn thiện và đa dạng các phương pháp giám sát, đã góp phầnbảo đảm an toàn cho hệ thống ngân hàng

- Phòng chống các loại tội phạm kinh tế gây ảnh hưởng tới an ninh kinh tếquốc gia Công tác phòng, chống tội phạm kinh tế đã được chú trọng; đã chủđộng ngăn chặn kịp thời các đối tượng lợi dụng đầu tư để lừa đảo hoặc có hoạtđộng phương hại đến lợi ích kinh tế, an ninh quốc gia Trong giai đoạn vừa qua,

vi phạm, tội phạm kinh tế, đặc biệt là tội phạm lừa đảo, lạm dụng tín nhiệmchiếm đoạt tài sản diễn biến rất phức tạp, Lực lượng Cảnh sát phòng chống tộiphạm đã tập trung phát hiện, khởi tố, điều tra nhiều vụ án đặc biệt nghiêm trọngtrên các lĩnh vực

2 Những hạn chế và nguyên nhân

2.1 Những hạn chế cơ bản:

Thứ nhất, thể chế và luật pháp Việt Nam còn một số điểm chưa theo kịpvới sự phát triển của nền kinh tế và tiến trình hội nhập Việt Nam chưa có hànhlang pháp lý đủ mạnh để đối phó với những nguy cơ đe dọa an ninh kinh tế

Thứ hai, việc đảm bảo nguồn cung các yếu tố đầu vào thiết yếu cho nềnkinh tế như năng lượng, lương thực, nước sạch của Việt Nam còn hạn chế vàđang đứng trước những vấn đề lớn, do áp lực của tăng trưởng kinh tế, do sửdụng kém hiệu quả các nguồn tài nguyên này

Thứ ba, còn những yếu kém trong cơ chế quản lý và năng lực giám sátcủa hệ thống tài chính, ngân hàng Hoạt động của các tổ chức kinh doanh chứngkhoán rất phức tạp, chưa được kiểm soát chặt chẽ, tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với

sự phát triển lành mạnh của thị trường chứng khoán Việt Nam; hoạt động củakhối doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài diễn biến phức tạp, trong đó nổi