ĐỀ TAI NGUYỄN HỮU DÂN ĐÃ CHINH SỬA

1.1.2.Khái quát về tội cố ý gây thương tích quy định tại Chương XII, Điều 104 Bộ luật hình sự - Khái niệm tội phạm khoản 1 Điều 8 Bộ luật hình sự 1999: “Tội phạm” là hành vi nguy hiểm c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

KHOA LUẬT

*

BÁO CÁO THỰC TẬP CUỐI KHÓA

TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ANH SƠN, TỈNH NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2008 - 2012 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

Giảng viên hướng dẫn: NGUYỄN THỊ THANH TRÂM

Người thực hiện: NGUYỄN HỮU DÂN

Lớp: K51E - Luật Anh Sơn

Nghệ An, tháng 02 năm 2014

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU

1.Lí do chọn đề tài

2 Tình hình nghiên cứu

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

6 Kết cấu khóa luận

NỘI DUNG Chương 1 TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH _ NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN

1.1 Khái quát về tội cố ý gây thương tích

1.1.1 Khái quát tội “cố ý’’ và “thương tích’’

1.1.2.Khái quát về tội cố ý gây thương tích quy định tại Chương XII, Điều 104 Bộ luật hình sự ……… ………

1.2 Các dấu hiệu pháp lí về tội cố ý gây thương tích ………

1.2.1 Các dấu hiệu cơ bản của tội phạm……… ………

1.2.2 Mặt khách quan của tội cố ý gây thương tích……… …………

1.2.3 Mặt chủ quan của tội cố ý gây thương tích………… …………

1.2.4 Chủ thể của tội cố ý gây thương tích……… …………

1.2.5 Khách thể của tội cố ý gây thương tích……… …………

1.3 Đường lối xử lý tội cố ý gây thương tích………

1.3.1 Đường lối xử lý tội cố ý gây thương tích………

1.3.2 Tội cố ý gây thương tích trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh………

1.3.3 Tội cố ý gây thương tích cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng………

5 5 7 8 9 9 9

10 10 10

11 12 12 13 26 27 28 29

31 35

Chương 2: TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH – THỰC TIỄN TẠI

HUYỆN ANH SƠN , NGHỆ AN GIAI ĐOẠN 2008 – 2012

2.1 Tình hình tội cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An……… ……

2.1.1 Tình hình tội cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An………

2.1.2 Thực tiễn xét xử tội cố ý gây thương tích ở huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn 2008 – 2012………

2.2 Nguyên nhân của tình trạng cố ý gây thương tích tại huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An ……….…………

2.2.1 Nguyên nhân về kinh tế - xã hội……….………

2.2.2 Nguyên nhân về văn hóa, giáo dục………

2.2.3 Nguyên nhân về công tác giáo dục………

2.2.4 Những nguyên nhân về pháp luật cũng như từ cơ quan pháp luật………

2.3 Giải pháp khắc phục tình trạng phạm tội cố ý gây thương tích tại địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An……….………

Các biện pháp về kinh tế - xã hội………

2.3.2 Các biện pháp về văn hóa, giáo dục, tư tưởng………

2.3.3 Các giải pháp mang tính chuyên môn nghiệp vụ………

KẾT LUẬN………

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO………

37 40 40 42

52 52 53 53 54

54 55 56 56 58 60

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Con người là chủ nhân của xã hội, nghị quyết đại hội VII, đại hội VIII củaĐảng ta đã chỉ rõ: phát huy nhân tố con người với tư cách vừa là mục tiêu, vừa

là động lực của sự phát triển Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa con người được bảo

vệ, phát triển toàn diện cả về thể lực và trí lực Sức khỏe là vốn quý của conngười, nó là tiền đề cơ bản để con người vươn tới những mục đích cao cả khác.Quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, thân thể con người đã được ghi nhậntrong tuyên ngôn về nhân quyền năm 1788 Điều 71 Hiến pháp 1992 của nước ta

đã chỉ rõ công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo

hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm

Bảo vệ con người, bảo hộ quyền được sống khỏe mạnh của con người làmục tiêu của nhiều lĩnh vực hoạt động của Nhà nước, trong đó công cụ sắc bén

có tính cưỡng chế pháp lý cao nhất là Luật hình sự Trong thời gian qua Luậthình sự đã góp phần to lớn vào việc bảo vệ quyền con người, giữ vững trật tự,

kỷ cương xã hội Tuy nhiên, công tác đấu tranh phòng chống các tội xâm phạmtính mạng, sức khỏe, đặc biệt là tội cố ý gây thương tích trên phạm vi cả nướcnói chung và trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An nói riêng còn nhiều vấn

đề phải đặt ra để nghiên cứu một cách nghiêm túc và toàn diện

Anh Sơn là huyện miền miền núi thấp nằm về phía Tây tỉnh Nghệ An với

tổng diện tích tự nhiên là 602,99 km2, tổng dân số là 113,13 người Trên tại địabàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An có nhiều dân tộc sinh sống như: Thái, Kinh,

…trong đó người kinh không phải là dân bản xứ gốc, di dân từ vùng khác vềnhiều…

Đây là một huyện có vị trí địa lý, tình hình kinh tế xã hội và thành phầndân cư rất phức tạp Cùng với sự phát triển của đất nước, nền kinh tế vận hànhtheo cơ chế thị trường ở huyện Anh Sơn , tỉnh Nghệ An bên cạnh mặt tích cựccũng đã bộc lộ những mặt trái Nó tác động lớn đến nhiều quan hệ xã hội được

pháp luật điều chỉnh trên cả phương diện rộng cũng như từng quan hệ xã hội cụthể Do vậy, các quan hệ xã hội nói chung, các quan hệ hôn nhân, quan hệ giađình, quan hệ tài sản v.v mang nhiều nét mới Đặc điểm này tác động rất lớnđến tình hình tội phạm cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện trong những nămqua.

Tại địa phương, tội cố ý gây thương tích có xu hướng tăng nhanh về sốlượng, thủ đoạn, phương pháp, công cụ, phương tiện ngày càng tinh vi và phứctạp Số vụ đánh ghen bằng cách tạt axít, tổ chức hành hung tập thể, dùng daolam rạch mặt, … ngày càng nhiều Tính chất các mối quan hệ giữa bị cáo vàngười bị hại cũng khác trước Đã xuất hiện nhiều vụ anh em trong gia đình đâmchém nhau, chồng đánh vợ, con đánh bố mẹ, học sinh đánh thầy, cô giáo Đây là

sự báo động về hiện tượng xa xút đạo đức, vi phạm đạo lý nghiêm trọng Phimảnh bạo lực từ nước ngoài tràn vào đã tác động không nhỏ đến cơ chế thực hiệnhành vi của nhiều tầng lớp thanh niên, nhất là học sinh Chúng thường bắt chướcphỉm ảnh, nổi máu anh hùng hết sức coi thường tính mạng, sức khỏe của ngườikhác, thường xuyên xử sự với nhau bằng dao, đâm chém người không cầnnguyên nhân hoặc chỉ vì những nguyên nhân nhỏ nhặt tưởng chừng như rất vôlý

Kinh tế thị trường với những quy luật khắt khe của nó phần nào đã đẩycon người vào công cuộc làm ăn kiếm tiền Trước sức hút của đồng tiền một sốkhông ít người đã quên đi những giá trị nhân văn, những truyền thống đạo lý tốtđẹp của dân tộc Trong cuộc sống chỉ vì tranh chấp một chỗ ngồi bán hàng, mộtrãnh thoát nước, vài chục phân đất…người ta có thể sẵn sàng đâm chém nhaugây thương tích nghiêm trọng

Tội cố ý gây thương tích chiếm một phần không nhỏ trong tổng số tộiphạm đã xảy ra tại huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An Trước tình hình trên, việcnghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện và sâu sắc về thực trạng tội cố ý gâythương tích trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An để từ đó đề ra các biệnpháp ngăn chặn làm giảm bớt loại tội phạm này nhằm bảo vệ sức khỏe của conngười, bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân là điều hết sức cần thiết

Vì các lí do trên, em quyết định chọn đề tài “Tội cố ý gây thương tích

trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An giai đoạn 2008 – 2012 Thực trạng và giải pháp” làm khóa luận tốt nghiệp đại học của mình.

2 Tình hình nghiên cứu

Có thể nói tội cố ý gây thương tích từ trước đến nay chưa được nghiêncứu một cách đầy đủ và có hệ thống Các sách báo pháp lý viết về tội này cũngchưa nhiều Các bài viết chủ yếu tập trung ở tạp chí Tòa án nhân dân cũng nhưtạp chí Kiểm sát Trong thời gian qua hàng loạt các công trình nghiên cứu vềloại tội phạm này trong đó có các công trình nổi bật sau:

- Bình luận khoa học Bộ luật hình sự phần các tội phạm tập I (bình luậnchuyên sâu về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm củacon người) của ThS Đinh Văn Quế (2002)

- Trách nhiện hình sự đối với các hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe conngười của ThS Đinh Văn Quế Nxb CAND, năm 1995

- “Giết người hay cố ý gây thương tích dẫn đến chết người”- Đặng QuangPhương, tạp chí tòa án số 3, năm 1986

- “Phân biệt tội giết người với tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người”,Đinh Văn Quế, tạp chí tòa án số 4, năm 1986

- “Về việc xét xử tội cố ý gây thươg tích”- Võ Quang Nhạn, tạp chí tòa án

- Nguyễn Duy Giảng (2005), “Bàn về tình tiết định khung “gây cố tật nhẹcho nạn nhân” quy định tại Điều 104 Bộ luật hình sự”, tạp chí kiểm sát, Tr26 vàTr30

- Phạm Quang Ký (2004), “Bàn về việc áp dụng tình tiết “phạm tội nhiềulần” theo quy định tại điểm c, khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình sự”, tạp chí kiểmsát,Tr44 – 45

- Nguyễn Ngọc Hòa (2004), Cấu thành tội phạm – Lý luận và thực tiễn, Nxb

tư pháp, Hà Nội

- Nguyễn Hiển Khanh (2004), trao đổi về bài “Một số vấn đề cần lưu ý khiphân biệt hành vi gây thương tích là tình tiết định khung tăng nặng với hành vigây thương tích cấu thành một tội độc lập”, tạp chí kiểm sát, Tr18 – 20

Tuy nhiên, các bài viết này mới chỉ dừng lại ở việc phân tích các đặctrưng cơ bản của các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe mà chưa đề cập đượcđầy đủ, toàn diện về tội cố ý gây thương tích thông qua một thực trạng tội phạmđang xảy ra trên thực tế Những nghiên cứu này chủ yếu tranh luận về cáctrường hợp phạm tội cụ thể Do đó, em đã kế thừa những gì đã có của các côngtrình nghiên cứu đi trước kết hợp với những nghiên cứu riêng của bản thânthông qua thực trạng tội phạm cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện Anh Sơn,tỉnh Nghệ An để tìm hiểu một cách đầy đủ và toàn diện hơn về loại tội phạmnày

3.Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Ở góc độ khóa luận tốt nghiệp, mục đích của khóa luận là nghiên cứu tội

cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An về mặt lí luận

và thực tiễn Qua việc phân tích các dấu hiệu pháp lý và đưa ra các số liệu cụ thể

về tội cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện, khóa luận đưa ra một số giảipháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác đấu tranh phòng chống tội phạm này ởgiai đoạn hiện nay

Để đạt được mục đích đó, nhiệm vụ của khóa luận là:

- Về mặt lí luận: Phân tích các khía cạnh pháp lý của tội cố ý gây thươngtích Điều 104 Bộ luật hình sự Việt Nam 1999.

- Về mặt thực tiễn: Phân tích tình hình tội phạm, thực tiễn xét xử tội cố ýgây thương tích trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An Từ đó đưa ra một sốgiải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh chống tội phạm

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là những vấn đề lí luận và thực tiễn

về tội cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

- Phạm vi nghiên cứu khóa luận là tình hình tội phạm cố ý gây thươngtích trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An từ năm 2008 – 2012

5 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận được xây dựng trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩaMác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta

về đấu tranh phòng chống tội phạm, có sử dụng các văn bản pháp luật, các báocáo tổng kết xét xử, các tài liệu trong nước có liên quan

Khóa luận sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, sosánh, xã hội học Trong đó, phương pháp phân tích là chủ đạo nhằm đi sâu hơnvào vấn đề nghiên cứu

6 Kết cấu khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dungchính của khóa luận được chia thành 3 chương:

Chương 1: Tội cố ý gây thương tích theo điều 104 – Bộ luật hình sự ViệtNam – Những vấn đề lý luận

Chương 2: Tội cố ý gây thương tích – thực tiễn tại địa bàn huyện Anh

Sơn, tỉnh Nghệ An giai đoạn 2008 - 2012

Chương 3: Nguyên nhân và một số giải pháp khắc phục tình trạng tộiphạm cố ý gây thương tích trên địa bàn huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

NỘI DUNG Chương 1 TỘI CỐ Ý GÂY THƯƠNG TÍCH -NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN 2.3 Khái quát về tội cố ý gây thương tích

2.3.1 Khái quát tội “cố ý’’ và “thương tích’’

- Cố ý gián tiếp: Là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguyhiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra, tuy khôngmong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra

“Thương tích”:

Thương tích là sự tổn thương của cơ thể ở các mức độ khác nhau gây nên,bởi tiếp xúc đột ngột với các nguồn năng lượng (có thể là các tác động cơ học,nhiệt, hóa chất, chất phóng xạ…) quá ngưỡng chịu đựng của cơ thể hoặc do cơthể thiếu các yếu tố cần thiết cho sức sống như thiếu ôxy, mất nhiệt, thương tích

có thể lý giải được và có thể phòng tránh được

Theo từ điển thương tích được hiểu là dấu vết để lại trên cơ thể, do bị tổnthương vì đánh đập, tai nạn, bom đạn.

=> Như vậy, thương tích được hiểu là tổn hại cho sức khỏe thể hiện quadấu vết để lại trên cơ thể con người

1.1.2.Khái quát về tội cố ý gây thương tích quy định tại Chương XII, Điều

104 Bộ luật hình sự

- Khái niệm tội phạm (khoản 1 Điều 8 Bộ luật hình sự 1999):

“Tội phạm” là hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luậthình sự, do người có năng lực trách nhiệm hình sự thực hiện một cách cố ý hoặc

vô ý, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâmphạm đến chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật

tự an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sứckhỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác củacông dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa

- Tội “ Cố ý gây thương tích” là hành vi cố ý tác động bằng sức mạnh vậtchất lên cơ thân thể của người khác gây tổn hại sức khỏe của người khác dướihình thức là thương tích

Tội cố ý gây thương tích là một tội nằm trong nhóm các tội xâm phạm sứckhỏe được quy định tại chương XII của Bộ luật hình sự

Các tội xâm phạm sức khỏe là những hành vi (hành động hoặc không hànhđộng) có lỗi (cố ý hoặc vô ý) xâm phạm quyền được tôn trọng và bảo vệ sứckhỏe của người khác

Theo Bộ luật hình sự có 7 tội thuộc nhóm tội này Đó là:

- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác(Điều 104 Bộ luật hính sự)

- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người kháctrong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh (Điều 105 Bộ luật hình sự)

- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác dovượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 106 Bộ luật hình sự)

- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người kháctrong khi thi hành công vụ (Điều 107 Bộ luật hình sự).

- Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác(Điều 108 Bộ luật hình sự)

- Tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do

vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Điều 109 Bộ luật hìnhsự)

- Tội hành hạ người khác (Điều 110 Bộ luật hình sự)

Trong nhóm tội nói trên thì tội cố ý gây thương tích là loại tội đang diễn ranhiều nhất, có số lượng người phạm tội đông với mức độ nguy hiểm cho xã hộingày càng cao

Người nào thực hiện hành vi cố ý gây tổn hại cho sức khỏe của ngườikhác dưới dạng thương tích mà thỏa mãn các dấu hiệu quy định của Bộ luật hình

sự đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích

1.2 Các dấu hiệu pháp lí về tội cố ý gây thương tích

1.2.1 Các dấu hiệu cơ bản của tội phạm

- Về phía người phạm tội:

Người phạm tội phải có hành vi tác động đến thân thể của người khác làmcho người này bị thương, bị tổn hại đến sức khỏe như: đâm, chém, đấm đá, đốtcháy, đầu độc v.v… Hành vi này về hình thức cũng giống hành vi của tội giếtngười, nhưng tính chất và mức độ nguy hiểm thấp hơn nên nó chỉ làm cho nạnnhân bị thương hoặc tổn hại đến sức khỏe chứ không làm cho nạn nhân bị chết.Hành vi của người phạm tội được thực hiện do cố ý, tức là nhận thức rõ hành vicủa mình nhất định hoặc có thể gây ra thương tích hoặc tổn hại cho sức khỏe củangười khác; mong muốn hoặc có ý thức để mặc cho hậu quả đó xảy ra So vớitội giết người, thì sự cố ý trong trường hợp gây thương tích mức độ nguy hiểm

có thấp hơn, vì người phạm tội chỉ mong muốn hoặc để mặc cho nạn nhân bịthương, bị tổn hại đến sức khỏe chứ không mong muốn nạn nhân chết

- Về phía nạn nhân:

Nạn nhân phải bị thương tích hoặc tổn thương đến sức khỏe ở mức đáng

kể Nếu thương tích không đáng kể (không có tình tiết định khung tăng nặng) thìchưa phải là tội phạm So với Điều 109 Bộ luật hình sự năm 1985, thì điều 104

Bộ luật hình sự năm 1999 lấy tỷ lệ thương tật của nạn nhân làm căn cứ để xácđịnh trách nhiệm hình sự và định khung hình phạt đối với người phạm tội

Theo quy định tại khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình sự, thì người bị thươngtích hoặc bị tổn hại đến sức khỏe phải có tỷ lệ thương tật từ 11% trở lên (trừ một

số trường hợp ngoại lệ cũng được quy định cụ thể tại khoản 1 Điều 104) thìngười phạm tội mới bị truy cứu trách nhiệm hình sự Căn cứ để xác định tỷ lệthương tật là kết luận của hội đồng giám định y khoa, trong trường hợp ở nơinào không tổ chức được hội đồng giám định y khoa thì căn cứ vào bảng tiêuchuẩn thương tật 4 hạng quy định tại thông tư liên bộ 12/ TTLB ngày 26/7/1995của Bộ Y tế - Bộ Lao động, Bộ thương binh và xã hội

1.2.2 Mặt khách quan của tội cố ý gây thương tích

Mặt khách quan của tội phạm là một trong bốn yếu tố cơ bản cấu thành tộiphạm, không có mặt khách quan thì sẽ không có các yếu tố khác của tội phạm và

do vậy không có tội phạm Mặt khách quan được hiểu là mặt bên ngoài của tộiphạm, bao gồm những biểu hiện của tội phạm diễn ra và tồn tại bên ngoài thếgiới khách quan

Mặt khách quan bao gồm các yếu tố:

- Hành vi khách quan nguy hiểm cho xã hội;

- Hậu quả nguy hiểm cho xã hội;

- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả;

- Các điều kiện khác bên ngoài của việc thực hiện hành vi phạm tội (công cụ,phương tiện, thủ đoạn, thời gian, địa điểm phạm tội…)

Trong mặt khách quan của tội phạm, hành vi khách quan là biểu hiện cơbản, những biểu hiện của mặt khách quan chỉ có ý nghĩa khi có hành vi kháchquan, không có hành vi khách quan thì không có tội phạm

+ Hành vi khách quan:

Hành vi khách quan của tội cố ý gây thương tích là những hành vi có khảnăng gây ra thương tích hoặc tổn thương khác làm tổn hại đến sức khỏe của conngười Những hành vi đó có thể được thực hiện với công cụ, phương tiện phạmtội hoặc không có công cụ, phương tiện phạm tội hoặc có thể thông qua súc vậthay cơ thể người khác…

Hành vi cố ý gây thương tích được thực hiện dưới những hình thức sau:

* Dùng hung khí nguy hiểm hoặc dùng thủ đoạn gây nguy hại cho nhiềungười

Theo quy định tại tiểu mục 2.2 phần I của nghị quyết số 02/ 2003/ NQ –HĐTP của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một

số quy định của Bộ luật hình sự thì “hung khí nguy hiểm là công cụ, dụng cụđược chế tạo ra nhằm phục vụ cho cuộc sống của con người (trong sản xuất,trong sinh hoạt) hoặc là vật mà người phạm tội chế tạo ra nhằm làm phương tiệnthực hiện tội phạm hoặc vật có sẵn trong tự nhiên mà người phạm tội có được vànếu sử dụng công cụ, dụng cụ hoặc vật đó tấn công người khác thì sẽ gây nguyhiểm đến tính mạng hoặc sức khỏe của người bị tấn công Hung khí nguy hiểm

có thể là:

- Về công cụ, dụng cụ Ví dụ: súng, búa đinh, dao phay, các loại dao sắc,nhọn…

- Về vật mà người phạm tội chế tạo ra Ví dụ: thanh sắt mài nhọn, côn gỗ…

- Về vật có sẵn trong tự nhiên Ví dụ: gạch, đá, đoạn gậy cứng, chắc, thanhsắt…”

Hung khí nguy hiểm chính là phương tiện mà người phạm tội thực hiện đểgây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, nhưng phươngtiện đó mang tính chất nguy hiểm như dao, các loại lê, các loại súng, lựu đạn,thuốc nổ, axit…

Hung khí nguy hiểm là bản thân nó chứa đựng khả năng gây ra nguy hiểmđến tính mạng, sức khỏe, nó hoàn toàn không phụ thược vào các sử dụng củangười phạm tội

Thủ đoạn gây nguy hại cho nhiều người, là thủ đoạn gây thương tích hoặctổn hại cho người khác có khả năng gây ra hậu quả đó không phải chỉ cho mộtngười mà cho nhiều người như, thủ đoạn bỏ hóa chất gây ngộ độc vào thức ănchung của gia đình, đốt cháy, bắn vài chỗ đông người…

Thủ đoạn là do người phạm tội thực hiện, do đó tính chất nguy hiểm phụthuộc vào hành vi phạm tội chứ không phụ thuộc vào phương tiện mà ngườiphạm tội sử dụng

Ví dụ: Vào ngày 7/3/2010 Nguyễn Văn Ngũ, trú tại Thị trấn, huyện Anh Sơn,tỉnh Nghệ An đi cùng một nhóm bạn đến quán karaoke Sao Mai tại thị trấn AnhSơn để hát Do đã hết phòng nên Ngũ cùng các bạn ngồi uống bia ở bên ngoàisảnh của quán Trong khi uống bia Ngũ đã có xích mích với bác Hải ngồi ở bànbên cạnh Hai người cãi nhau, sau đó Ngũ bất chợt xông vào đấm, đá vào mặtvào đầu bác Hải, Ngũ lấy một vỏ chai bia đập vỡ dùng để đâm bác Hải nhưng do

có người can nên Ngũ không đâm được, rồi Ngũ với lấy con dao nhọn chặt thịtbán của chủ quán chém liên tục hai nhát vào người bác Hải làm bác Hải gụcngay tại chỗ

Ngũ đã bị Tòa án nhân dân huyện Anh Sơn kết án phạm tội cố ý gâythương tích, với tình tiết tăng nặng là có sử dụng hung khí nguy hiểm

* Gây cố tật nhẹ cho nạn nhân:

Cố tật là một tật trên cơ thể con người không bao giờ chữa khỏi Cố tậtnhẹ là tật không chữa khỏi, nhưng tỷ lệ thương tích chỉ dưới 11%

Cố tật nhẹ: Theo quy định tại tiểu mục1 phần I của nghị quyết số 02/2003/ NQ – HĐTP của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn

áp dụng một số quy định của Bộ luật hình sự về tình tiết “gây cố tật nheh chonạn nhân” quy định tại điểm b khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình sự “Gây cố tậtnhẹ cho nạn nhân” là hậu quả của hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hạicho sức khỏe của nạn nhân để lại trạng thái bất thường, không thể chữa đượccho một bộ phận cơ thể của nạn nhân với tỷ lệ thương tật dưới 11% khi thuộcmột trong các trường hợp: làm mất một bộ phận cơ thể của nạn nhân; làm mấtchức năng một bộ phận cơ thể của nạn nhân; làm giảm chức năng hoạt động của

một bộ phận cơ thể của nạn nhân hoặc làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ của nạnnhân.

Có thể lấy một số trường hợp sau đây trong bản quy định tiêu chuẩn thương tật(ban hành kèm theo Thông tư số 12/TTLB ngày 26/7/1995 của Liên Bộ Y tế,Lao động – Thương binh và Xã hội “quy định về tiêu chuẩn thương tật và tiêuchuẩn bênh tật mới”) để làm ví dụ:

- Về trường hợp làm mất một bộ phận cơ thể của nạn nhân

Ví dụ: gây thương tích làm mất đốt ngoài (đốt 2) của ngón tay cái hoặc làm mấthai đốt ngoài (2 + 3) của ngón tay trỏ có tỷ lệ thương tật từ 8% đến 10%

- Về trường hợp làm mất chúc năng một bộ phận cơ thể của nạn nhân

Ví dụ: gây thương tích hoặc làm cứng khớp các khớp liên đốt ngón tay giữa(III) ở tư thế bất lợi có tỷ lệ thương tật từ 7% đến 9%

- Về trường hợp lamg giảm chức năng một bộ phận cơ thể của nạn nhân

Ví dụ: gây thương tích làm một mắt giảm thị lực từ 4/10 đến 5/10, mắt kia bìnhthường có tỷ lệ thương tật từ 8% đến 10%

- Về trường hợp làm ảnh hưởng đến thẩm mỹ của nạn nhân

Ví dụ: gây thương tích để lại sẹo to, xấu ở vùng trán, thái dương có tỷ lệ thươngtật từ 6% đến 10%

Bộ luật hình sự năm 1999 chỉ quy định gây cố tật nhẹ, trong khi đó thựctiễn xét xử có nhiều trường hợp người bị hại bị cố tật nặng, thậm chí rất nặngnhư bị mù cả hai mắt, cụt cả hai tay, hai chân, bị liệt toàn thân, bị bỏng nặng vớidiện 80% và độ 2 – 3…Các trường hợp quy định tại các khoản 2, khoản 3 vàkhoản 4 Điều 104 Bộ luật hình sự chỉ quy định tỷ lệ thương tật và nếu tỷ lệthương tật đưới mức quy định mà gây cố tật nhẹ thì người phạm tội vẫn bị truycứu trách nhiệm hình sự theo điều khoản tương ứng của Bộ luật hình sự Cáchquy định này tuy thuận tiện cho việc áp dụng Điều 104 Bộ luật hìn sự đối vớihành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác,nhưng sẽ không phù hợp với một số trường hợp thực tế xảy ra

Ví dụ: Một người bị đánh mù một mắt, phải khoét bỏ con mắt đó có tỷ lệthương tật là 45% Nếu chỉ căn cứ vào tỷ lệ thương tật thì người phạm tội bị truy

cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 2 Điều 104, nhưng vì người bị hại bị cố tậtnên người phạm tội phải bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều 103

Bộ luật hình sự Theo nghị quyết số 01 ngày 19/4/1989 và nghị quyết số 04 ngày29/11/1986 của hội đồng thẩm phán tòa án nhân dân tối cao thì bị khoét bỏ mộtcon mắt không thể coi là cố tật nhẹ được

* Gây thương tích nhiều lần đối với cùng một người hoặc đối với nhiềungười

Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe nhiều lần đối với cùng mộtngười là trường hợp một người hoặc nhiều người cùng cố ý gây thương tíchhoặc gây tổn hại cho sức khỏe của một người, nhưng hành vi gây thương tích đóđược diễn ra từ hai lần trở lên không kể khoảng cách thời gian là bao lâu

Ví dụ: Phạm Văn Dũng trú tại xã Hội Sơn, huyện Anh Sơn, Tỉnh Nghệ An do

có xích mích với Trần Liên, trú ở cùng xã, về một cô gái là người yêu của Liên.Trong khi cãi nhau Dũng đã bất ngờ đấm nhiều cái vào mặt của Liên làm Liên bịchảy máu rất nhiều máu ở mắt, mũi và miệng, tỷ lệ thương tật của Liên chỉ 8%nhưng Dũng vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 104 Bộ luậthình sự vì Dũng gây thương tích cho sức khỏe của Liên nhiều lần

Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của nhiều người là trườnghợp có từ hai người bị hại trở lên nhưng tỷ lệ thương tật của mỗi người chưa tới11%

Ví dụ: Trần Văn Hưng, Nguyễn Tùng Lâm, Hà Văn Thái, Đoàn Quốc Việtcùng trú tại xã Long Sơn, huyện Anh Sơn, Tỉnh Nghệ An Tổ chức đánh bài tạinhà Hưng từ 19 giờ đến 21 giờ ngày 15/03/2012 Trong khi đánh bài Hưng pháthiện Lâm và Thái cấu kết với nhau cố tình chơi gian, cay cú vì bị lừa mất nhiềutiền Hưng đã với lấy chiếc điếu cày bên cạnh đập nhiều nhát vào đầu, mặt Lâmlàm Lâm ngục tại chỗ, sau đó Hưng tiếp tục chạy xuống bếp lấy dao chặt mộtnhát vào lưng Thái, Thái đã cố vùng chạy được ra khỏi nhà Hưng Tỷ lệ thươngtật của Lâm là 7%, của Thái là 2.4% Hưng đã bị truy cứu trách nhiệm hình sựtheo khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình sự

* Gây thương tích đối với trẻ em, phụ nữ đang có thai, người già yếu, đau

ốm hoặc người khác không có khả năng tự vệ

Đây là những đối tượng thiếu khả năng tự vệ và cần được pháp luật đặcbiệt quan tâm và bảo vệ Thuộc vào tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệnhình sự được quy định tại Điều 48 Bộ luật hình sự Chỉ cần xác định người bịgây thiệt hại là trẻ em, là phụ nữ đang có thai, là người già yếu, là người không

có khả năng tự vệ mà tỷ lệ thương tật của những người này dưới 11% là ngườiphạm tội đã bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình

* Phạm tội có tổ chức

Là trường hợp nhiều gười cùng tham gia vào một vụ cố ý gây thương tích,

có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện việc giết người; có sựphân công; có kẻ chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc cố ý gây thương tích chongười khác

Nếu nhiều người cùng tham gia vào một vụ án cố ý gây thương tích,nhưng không có sự câu kết chặt chẽ, mà chỉ có sự đồng tình có tính chất hời hợtthì không phải là cố ý gây thương tích cho người khác có tổ chức

Trong trường hợp phạm tội này những người phạm tội chỉ gây cho ngườikhác mà tỷ lệ thương tật của người bị hại chưa đến 11%

Ví dụ: Một nhóm thanh niên ở xã Khai Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An do

có mâu thuẫn từ trước với một thanh niên ở xã Lĩnh Sơn nên đã rủ nhau tổ chứcchặn đường đánh anh Hào là thanh niên xã Lĩnh Sơn trên đường đến tham dựhội thao chào mừng ngày 26/03/ 2010 do huyện tổ chức Kết quả nhóm thanhniên xã Khai Sơn đã đánh anh Hào bị trọng thương với tỷ lệ thương tật lên đến

21,6% Nhóm thanh niên này đã bị truy tố về tội cố ý gây thương tích, với tìnhtiết tăng nặng là phạm tội có tổ chức.

Khi xác định cố ý gây thương tích có tổ chức thì tất cả những người cùngtham gia dù ở vai trò nào (chủ mưu hay giúp sức) đều bị truy cứu trách nhiệmhình sự

* Phạm tội trong thời gian bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang bị áp dụngbiện pháp đưa vào cơ sở giáo dục

Cố ý gây thương tích cho người khác trong thời gian bị tạm giam, tạm giữhoặc đang bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục được coi là trường hợpphạm tội nghiêm trọng hơn, vì họ đang bị áp dụng các biện pháp ngăn chặnnghiêm khắc nhất, hoặc đang bị quản lý chặt chẽ mà họ vẫn phạm tội, nên ngườiphạm tội tuy gây thương tích cho người khác với tỷ lệ thương tật chưa đến 11%vẫn bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Đang bị tạm giữ là đang bị giữ trong nhà tạm giữ của cơ quan Công anhoặc cơ quan Điều tra hình sự, Quân đội theo lệnh tạm giữ của người có thẩmquyền, trong thời gian đang bị tạm giữ lại cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hạicho sức khỏe của người khác trong nhà tạm giữ

Đang bị tạm giam là đang bị giam trong nhà tạm giam của cơ quan Công

an hoặc cơ quan Điều tra hình sự, Quân đội theo lệnh tạm giam của người cóthẩm quyền, trong thời gian đang bị tạm giam lại cố ý gây thương tích cho ngườikhác trong nhà tạm giam

Đang bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục là đang bị giáo dụctrong các cơ sở giáo dục của Bộ Công an như: Trường giáo dưỡng, các trungtâm cải tạo do Bộ Côg an quản lý…

Không coi là phạm tội trong thời gian bị tạm giữ, tạm giam hoặc đang bị

áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục, nếu như người đang bị tạm giữ, tạmgiam hoặc đang bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục đã bỏ trốn khỏinhà tạm giữ, tạm giam hoặc cơ sở giáo dục

* Thuê người gây thương tích hoặc gây thương tích thuê

Thuê người gây thương tích là trường hợp trả cho người khác tiền hoặc lợiích vật chất để họ gây thương tích đối với người mà họ muốn gây thương tíchcho người đó.

Gây thương tích thuê là trường hợp người phạm tội lấy việc gây thươngtích làm phương tiện để kiếm tiền hoặc lợi ích vật chất khác Vì muốn có tiềnnên người phạm tội đã nhận lời với người thuê mình để gây thương tích cho mộtngười khác

Người phạm tội phải có ý thức cố ý gây thương tích thực sự mới là phạmtội vì động cơ đê hèn Vì nể hoặc sợ nên người phạm tội nhận lời cố ý gâythương tích cho người khác thì không phải là “gây thương tích thuê”

Thuê gây thương tích và gây thương tích thuê có mối quan hệ mật thiếtvới nhau, cái này là tiền đề của cái kia, thiếu một trong hai cái thì không cótrường hợp cố ý gây thương tích này xảy ra

Thông thường việc thuê gây thương tích và gây thương tích thuê đồng thời

là trường hợp cố ý gây thương tích có tổ chức, nhưng cũng có thể chỉ là trườnghợp đồng phạm bình thường

Ví dụ: Nguyễn Quốc Thành đến nhà chị Phạm Thanh Xoan là người yêu chơi,

cả hai cùng trú tại xã Cẩm Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An Tại đây Thànhgặp Trần Bảo Huy là anh họ của Xoan và Phạm Văn Quyển đang nói chuyện vớiXoan Thành biết Huy rủ Quyển đến nhà Xoan chơi là để giới thiệu Xoan choQuyển Thành giả vờ xin phép về, trên đường về Thành gặp Trần Quốc Cảnh vàTrần Văn Sơn, Thành nói chuyện với Cảnh và Sơn: “Chúng mày hãy dạy cho haithằng đang ở nhà Xoan một bài học cho tao, xong việc tao sẽ thưởng” Cảnh vàSơn nhận lời, còn Thành về nhà chờ kết quả Cảnh và Sơn đã chuẩn bị một đoạntre dài 1m có đường kính 3,5 cm ngồi phục sẵn ở gốc cây trước cổng nhà Xoanchờ Huy và Quyển ra để đánh Khi Huy và Quyển từ nhà Xoan đi ra, Sơn bấmđèn pin còn Cảnh dùng đoạn tre đánh tới tấp vào người và mặt Quyển, Huy bỏchạy Sơn chạy theo đánh Huy gục tại chỗ Đánh xong, Cảnh và Sơn chạy về báotin cho Thành biết Thành đưa cho Cảnh và Sơn mỗi tên 500.000 đồng và bảochúng trốn đi một thời gian khi nào mọi chuyện lắng xuống thì về

* phạm tội có tính chất côn đồ hoặc tái phạm nguy hiểm

Cố ý gây thương tích có tính chất côn đồ: Là trường hợp khi gây thươngtích cho người khác, người phạm tội rõ ràng đã coi thường những quy tắc trongcuộc sống, có những hành vi ngang ngược, đánh người vô cớ hoặc cố tình sửdụng những nguyên cớ nhỏ để cố ý gây thương tích cho người khác

Ví dụ: Nguyễn Văn Duy, trú tại thị trấn Anh Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ

An, ngồi xem phim trong rạp chiếu phim (thị trấn Anh Sơn), mặc dù đã có thôngbáo “không hút thuốc lá trong rạp”, nhưng Duy vẫn cứ hút thuốc, những ngườingồi bên cạnh góp ý Duy không những không nghe mà còn gây gổ, chửi tụclàm mất trật tự; buổi chiếu phim phải tạm dừng Khi người bảo vệ đến yêu cầuDuy tắt thuốc lá và giữ trật tự để buổi chiếu phim tiếp tục, Duy tỏ thái độ hunghăng buộc người bảo vệ phải mời Duy ra khỏi rạp Duy liền cầm lấy một chiếcghế đập nhiều nhát vào người bảo vệ làm cho người bảo vệ bị thương tíchnghiêm trọng với tỷ lệ thương tật lên đến 15%

Cố ý gây thương tích trong trường hợp tái phạm nguy hiểm: Là trườnghợp trước khi cố ý gây thương tích, người phạm tội đã bị kết tội về tội rấtnghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa được xóa án tíchhoặc đã tái phạm và chưa được xóa án tích

Ví dụ: Nguyễn Văn Quang trú tại xã Thạch Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

đã bị kết án 10 năm tù về tội “Mua bán trái phép chất ma túy”, ra trại ngày 8/3/

2009 Ngày 15/ 8/ 2012, Quang bị công an huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An bắt khiđang thực hiện hành vi cố ý gây thương tích đối với anh Lương Văn Huy (hàngxóm của Quang), anh Huy đã bị thương tích nghiêm trọng với tỷ lệ thương tậtlên đến 28% Nguyễn Văn Quang đã bị Tòa án nhân dân huyện Anh Sơn ápdụng khoản 2, điểm i, khoản 1 Điều 104 Bộ luật hình sự, xử phạt 3 năm tù

* Cố ý gây thương tích để cản trở người thi hành công vụ hoặc vì lí docông vụ của nạn nhân

+ Cố ý gây thương tích để cản trở người thi hành công vụ: Đây là trườnghợp người bị gây thương tích là người đang thi hành công vụ , tức là người bịgây thương tích là người đang thực hiện một nhiệm vụ được cơ quan nhà nước

có thẩm quyền giao phó Nhiệm vụ được giao có thể là đương nhiên do nghềnghiệp quy định: Cán bộ chiến sĩ công an nhân dân đang làm nhiệm vụ bảo vệ,thầy thuốc đang điều trị tại bệnh viện; thầy giáo đang giảng bài hoặc hướng dẫnhọc sinh tham quan, nghỉ mát; thẩm phán đang xét xử tại phiên tòa; cán bộ thuếđang thu thuế; thanh niên cờ đỏ; dân quân tự vệ đang làm nhiệm vụ bảo vệ trật

tự ở nơi công cộng v.v…

Cũng được coi là đang thi hành công vụ đối với những người tuy khôngđược giao nhiệm vụ nhưng họ tự nguyện tham gia vào việc giữ gìn an ninhchính trị và trật tự an toàn xã hội trong một số trường hợp nhất định như: đuổibắt người phạm tội bỏ trốn; can ngăn, hòa giải những vụ đánh nhau ở nơi côngcộng v.v…

Người phạm tội gây thương tích cho nạn nhân là để cản trở việc thi hànhcông vụ của họ

Nạn nhân bị gây thương tích phải là người thi hành nhiệm vụ đúng phápluật, nếu trái với pháp luật mà bị gây thương tích thì người có hành vi cố ý gâythương tích không phải là “cố ý gây thương tích để cản trở người thi hành côngvụ”

Ví dụ: Một người tự xưng là công an đòi khám nhà của gia đình anh Đinh VănTuấn, trú tại xã Đức Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An Anh Tuấn không đồng

ý và yêu cầu xuất trình lệnh khám nhà, nhưng người này không đưa, dẫn đến haibên xô xát, anh Tuấn đã nhặt một viên gạch cạnh sân đập vào đầu và mặt ngườinày làm gẫy hai con răng và bị thương tích nặng với tỷ lệ thương tật là 16%

+ Cố ý gây thương tích vì lý do công vụ của nạn nhân:

Khác với trường hợp cố ý gây thương tích để cản trở người thi hành công

vụ, nạn nhân bị gây thương tích trong trường hợp này không phải lúc họ đangthi hành công vụ mà có thể trước hoặc sau đó Thông thường, nạn nhân là người

đã thi hành một nhiệm vụ và vì thế đã làm cho người phạm tội thù oán nên đãthực hiện hành vi cố ý gây thương tích với họ

Ví dụ: Hà Văn Khánh, trú tại xã Khai Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An cóhành vi buôn bán hàng giả, bị tổ công tác của anh Quang (đội quản lý thị trường

bắt giữ hàng), Khánh đã dùng mọi cách để anh Quang bỏ qua hành vi của mình

và trả lại hàng cho Khánh, nhưng anh Quang không đồng ý, uất hận nên Khánh

đã đánh phục kích và đánh anh Quang trọng thương, với tỷ lệ thương tật là 31%

* Cố ý gây thương tích cho sức khỏe của người khác dẫn đến chết ngườiĐây là trường hợp người phạm tội chỉ cố ý gây thương tích cho nạn nhânnhưng chẳng may nạn nhân bị chết, cái chết của nạn nhân là ngoài ý muốn củangười phạm tội

Thương tích dẫn đến chết người trước hết phải là thương tật nặng làm chonạn nhân chết vì thương tích này, tức là giữa cái chết của nạn nhân và thươngtích mà người phạm tội đã gây ra gây ra cho nạn nhân phải có mối quan hệ nhânquả

Ví dụ: Nguyễn Đức Hiệp và Nguyễn Huy Hoàng là hai anh em ruột, trú tại phốĐức Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An Do hai anh em có mâu thuẫn với nhau

về việc tranh chấp mảnh đất do bố mẹ để lại Hiệp đã chém Huy làm cho Huy bịđứt động mạch chủ và do bị mất nhiều máu nên Huy bị chết

Tuy nhiên cũng được coi là cố ý gây thương tích dẫn đến chết người trongtrường hợp nạn nhân là người cao tuổi, sức yếu bị bệnh nặng chỉ cần tác độngkhông mạnh cũng đủ làm cho nạn nhân bị chết, nhưng vì người phạm tội khôngbiết tình trạng bệnh tật của nạn nhân

Không coi là cố ý gây thương tích dẫn đến chết người, trong trường hợpnạn nhân chỉ bị thương tích nhẹ, nhưng vì những lý do khách quan nên nạn nhân

bị chết

Ví dụ: Trần Văn Mạnh bị Đặng Quang Trung, cùng trú tại xã Hoa Sơn, huyệnAnh Sơn, tỉnh Nghệ An, đâm vào bụng, Trung được mọi người đưa vào bệnhviện cấp cứu, nhưng trước khi đưa Trung lên bàn mổ, một y tá đã tiêm choTrung một ống thuốc trợ lực nhưng lại nhầm thuốc nên chỉ sau khi rút kim raTrung đã chết Mạnh không phạm tội cố ý gây thương tích dẫn đến chết người

Người phạm tội cố ý gây thương tích dẫn đên chết người thì bị truy cứutrách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều 104 Bộ luật hình sự, nếu dẫn đến chết

nhiều người thì người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 4Điều 104 Bộ luật hình sự.

* Phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng

Thực tiễn xét xử cho thấy, ngoài trường hợp cố ý gây thương tích dẫn đếnchết người, thì trong thực tế còn có một số trường hợp mặc dù thương tích màngười phạm tội gây ra cho nạn nhân chưa phải là nặng thậm chí không đáng kể,nhưng tính chất của tội phạm rất nghiêm trọng

Ví dụ: Trương Đức An, trú tại xã Lạng Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An, dokhông nộp đủ mức khoán sản nên đã bị hợp tác thu bớt lại ruộng An đã đến vănphòng hợp tác xã chủi rủa, đe dọa ông chủ nhiệm Sau khi ở văn phòng hợp tác

xã về, An nảy sinh ý định trả thù, y về nhà lấy dao sang nhà ông chủ nhiệm, chỉ

có 3 đứa con nhỏ của ông chủ nhiệm đang chơi với nhau, cháu nhỏ nhất mới 4tháng tuổi, An liền dùng dao chém nhiều nhát vào đầu vào mặt cả ba cháu,nhưng vì An chỉ dùng chiếc dao nhỏ sắc nên chỉ làm rách da, chảy máu, tỷ lệthương tật của ba cháu không đáng kể Sự trả thù hèn hạ này của An đáng phải

đã coi các trường hợp phạm tội sau đây là trong trường hợp đặc biệt nghiêmtrọng:

- Gây thương tích cho rất nhiều người trong đó có người bị thương tích nhẹ,

có người bị cố tật nặng hoặc có tỷ lệ thương tật trên 60%

- Gây thương tích nặng hoặc tổn hại cho sức khỏe của nhiều người (hai ngườitrở lên) mà mỗi người đều có tỷ lệ thương tật từ 61% trở lên

Ngoài những trường hợp trên, tùy tình hình cụ thể của từng vụ án, xét đếntính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội cũng như hậu quả đặc biệtnghiêm trọng do bị cáo gây ra mà có thể coi đó là trường hợp đặc biệt nghiêmtrọng để xử phạt bị cáo theo khoản 4 Điều 104 Bộ luật hình sự.

+ Hậu quả của tội phạm:

Khi nghiên cứu tội phạm “cố ý gây thương tích” vấn đề hậu quả thươngtích có ý nghĩa hết sức quan trọng

Đây là dấu hiệu bắt buộc của việc định tội, định khung hình phạt và là căn

cứ để giải quyết việc bồi thường

Hậu quả mà cấu thành tội phạm này đòi hỏi là thương tích hoặc tổnthương khác cho sức khỏe ở mức độ có tỷ lệ thương tật là 11% trở lên (đến30%) hoặc dưới tỷ lệ đó nhưng thuộc một trong các trường sau đây:

- Dùng hung khí nguy hiểm hoặc dùng thủ đoạn gây nguy hại cho nhiềungười

- Gây cố tật nhẹ cho nạn nhân

- Thực hiện hành vi nhiều lần đối với cùng một người hoặc đối với nhiềungười

- Thực hiện hành vi đối với trẻ em, phụ nữ đang có thai, người già yếu, ốmđau hoặc người không có khả năng tự vệ

- Thực hiện hành vi đối với ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, côgiáo của mình

- Có tổ chức

- Thực hiện hành vi trong thời gian đang bị tạm giam, tạm giữ hoặc đang bị

áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục

- Thuê người khác thực hiện hành vi hoặc thực hiện hành vi do được thuê

- Có tính chất côn đồ hoặc tai phạm nguy hiểm

- Để cản trở người thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân.Như vậy, những trường hợp gây thương tích có tỷ lệ thương tật dưới 11%

và không thuộc các trường hợp nêu trên là những trường hợp chưa cấu thành tội

cố ý gây thương tích

+ Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả thương tích

Quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả thương tích là dấu hiệu bắtbuộc của cấu thành tội phạm Khi đã xác định có hành vi gây thương tích và cóhậu quả thương tích đòi hỏi phải xác định hậu quả này do chính hành vi đó gâyra

+ Các điều kiện khác bên ngoài của việc thực hiện hành vi phạm tội

Công cụ, phương tiện phạm tội thể hiện mức độ nguy hiểm của hành viphạm tội Trong những công cụ phạm tội thì phổ biến là dao, lê, côn, vỏ chai đập

vỡ, cuốc, xẻng, gạch, đá…

Về nguyên tắc chúng ta không thể khẳng định một cách cứng nhắc rằng:Trong mọi trường hợp việc gây thương tích bằng dao, lê nguy hiểm hơn bằngtay chân đấm đá Vì thực tế có trường hợp bị cáo chỉ dùng tay, chân đấm đá vàocác chỗ hiểm trên thân thể nạn nhân cũng đã gây chết người Nhưng nhìn chungviệc gây thương tích bằng công cụ, phương tiện có mức độ nguy hiểm cao hơn,cho nên bản thân việc sử dụng công cụ, phương tiện này cũng đã chứa đựng khảnăng gây hậu quả cao

1.2.3 Mặt chủ quan của tội cố ý gây thương tích

Tội phạm là thể thống nhất của mặt khách quan và mạt chủ quan Mặtkhách quan là những biểu hiện ra bên ngoài của tội phạm, mặt chủ quan là hoạtđộng tâm lý bên trong của người phạm tội Mặt chủ quan của tội phạm khôngtồn tại một cách độc lập mà luôn luôn gắn liền với mặt khách quan của tội phạm.Hoạt động tâm lý bên trong của người phạm tội luôn luôn gắn liền với các biểuhiện bên ngoài của tội phạm

Mặt chủ quan của tội phạm bao gồm động cơ phạm tội, mục đích phạmtội và lỗi của người phạm tội, trong đó lỗi được phản ánh trong tất cả các cấuthành tội phạm Lỗi là dấu hiệu không thể thiếu được cảu bất cứ cấu thành tộiphạm nào Tội cố ý gây thương tích cũng không ngoại lệ

Lỗi là thái độ tâm lý của con người đối với hành vi nguy hiểm cho xã hộicủa mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra, được biểu hiện dưới hìnhthức cố ý và vô ý

Người thực hiện hành vi gây thiệt hại cho xã hội bị coi là có lỗi khi hành

vi đó là kết quả của sự tự lựa chọn của họ trong khi có đủ điều kiện khách quan

và chủ quan để lựa chọn và thực hiện xử sự khác phù hợp với đòi hỏi của xã hội.Lỗi trong luật Hình sự Việt Nam là lỗi cá nhân, lỗi của con người cụ thể khi thựchiện hành vi cụ thể nguy hiểm cho xã hội Khoa học luật Hình sự phân chiathành các hình thức lỗi: lỗi cố ý trực tiếp, lỗi cố ý gián tiếp, lỗi vô ý vì quá tự tin,lỗi vô ý do cẩu thả

Pháp luật bảo hộ quyền được tôn trọng và bảo vệ về sức khỏe của mỗi cánhân Vì vậy mọi hành vi cố ý gây thương tích cho người khác đều bị coi là cólỗi

Lỗi của người phạm tội cố ý gây thương tích là lỗi cố ý Có thể là lỗi cố ýtrực tiếp hoặc là lỗi cố ý gián tiếp Người phạm tội có thể mong muốn hậu quảthương tích nhưng cũng có thể chỉ chấp nhận hậu quả đó

- Lỗi cố ý trực tiếp: Là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình lànguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốnhậu quả xảy ra

- Lỗi cố ý gián tiếp: Là người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình lànguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra,tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra

1.2.4 Chủ thể của tội cố ý gây thương tích

Chủ thể của tội phạm là người có năng lực trách nhiệm hình sự, đạt độtuổi luật định và đã thực hiện hành vi phạm tội cụ thể

Năng lực trách nhiệm hình sự là điều kiện cần thiết để xác định con người

có lỗi khi họ thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội Chỉ có người có năng lựctrách nhiệm hình sự mới có thể là chủ thể của tội phạm

Người có năng lực trách nhiệm hình sự là người khi thực hiện hành vinguy hiểm cho xã hội có khả năng nhận thức được tính chất nguy hiểm cho xãhội của hành vi của mình và có khả năng điều khiển hành vi ấy Ở đây là khảnăng kiềm chế được hành vi nguy hiểm cho xã hội đã thực hiện và khả năng lựachọn xử sự khác không nguy hiểm cho xã hội

Người có năng lực trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam làngười đã đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự và không thuộc trường hợp ởtrong tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự.

Theo Điều 12 Bộ luật hình sự năm 1999:

“1 Người từ đủ 16 tuổi trở lêb phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm

2 Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm vềtội rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng”

Chủ thể của tội cố ý gây thương tích có thể là bất kỳ người nào có nănglực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi luật định

1.2.5 Khách thể của tội cố ý gây thương tích

Khách thể của tội phạm là các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và

bị tội phạm xâm hại Có thể nói, trong bất cứ chế độ xã hội có giai cấp nào Nhànước cũng đều xác lập, bảo vệ, củng cố, và thúc đẩy sự phát triển của nhữngquan hệ xã hội phù hợp với những lợi ích của giai cấp thống trị Ở các chế độ xãhội khác nhau thì các quan hệ được bảo vệ cũng khác nhau Hệ thống quy phạmpháp luật hình sự luôn là công cụ hữu hiệu để Nhà nước bảo vệ các quan hệ xãhội phù hợp với lợi ích của giai cấp mình

Khách thể chung của tội cố ý gây thương tích là sức khỏe của con ngườiđược pháp luật bảo vệ Quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, thân thể conngười đã được ghi nhận trong tuyên ngôn về nhân quyền năm 1788 Điều 71Hiến pháp 1992 của nước ta đã chỉ rõ công dân có quyền bất khả xâm phạm vềthân thể, được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm

“Người nào có hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩmcủa người khác đều bị xử lý theo pháp luật”

1.3 Đường lối xử lý tội cố ý gây thương tích

1.3.1 Đường lối xử lý tội cố ý gây thương tích

* Phạm tội không có các tình tiết là yếu tố định khung:

Khoản 1 Điều 104 là cấu thành cơ bản của tội cố ý gây thương tích, cómức cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm Đó làtrường hợp phạm tội cố ý gây thương tích không có tình tiết định khung tăng