Người kế toán là người thực thi công vụ Nhà nước trong lĩnh vực kế toán, hoạt động của họ chịu sự điều chỉnh của pháp luật. Tuy nhiên, hiện nay, các quy định pháp luật về lĩnh vực này còn chưa hoàn thiện, công tác quản lý còn nhiều hạn chế, tình trạng tham ô, tham nhũng, lãng phí, hối lộ, nhũng nhiễu, cửa quyền…diễn ra ở nhiều nơi, ý thức chạy theo lợi ích vật chất của nhiều bộ phận cán bộ, công chức đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc giữ gìn đạo đức nghề nghiệp của những người làm công tác kế toán. Đây chính là những điều kiện chính trị, pháp lý, kinh tếxã hội làm nảy sinh tình huống vi phạm pháp luật của cán bộ làm công tác kế toán
Trang 1BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG BỒI DƯỠNG CÁN BỘ TÀI CHÍNH
KHÓA BỒI DƯỠNG NGẠCH KẾ TOÁN VIÊN
Trang 2BỘ TÀI CHÍNH
TRƯỜNG BỒI DƯỠNG CÁN BỘ TÀI CHÍNH
KHÓA BỒI DƯỠNG NGẠCH KẾ TOÁN VIÊN Lớp KTV.SN tổ chức tại tỉnh
Trang 3DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BTC Bộ tài chínhCP Chính phủ
TTYT Trung tâm Y tếUBND Ủy ban nhân dân
Trang 4Phần 2: Phân tích nguyên nhân và hậu quả tình huống 6
2.2.1 Nguyên nhân khách quan 9
2.2.1 Nguyên nhân chủ quan 10
Phần 3 Đề xuất phương án xử lý tình huống 12
Trang 5TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Tài chính, Thông tư số 70/2015/TT-BTC ngày 08 tháng 5 năm 2015 về việcban hành và công bố chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán ViệtNam;
2 Bộ Tài chính, Thông tư 107/2017/TT-BTC, ngày 10 tháng 10 năm 2017, Thông
tư hướng dẫn chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp
3. Bộ Tài chính, Quyết định số 33/2007/QĐ-BTC ngày 15/5/2007 ban hành quy trình
xử lý sau thanh tra, kiểm tra tài chính;
4 Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số
41/2018/NĐ-CP, ngày 12 tháng 3 năm 2018, Nghị định Quy định xử phạt vi phạm hành chính
trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán độc lập;
5. Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số
35/2005/NĐ-CP, ngày 19/4/2005 về việc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức;
6. Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nghị định số
118/2006/NĐ-CP, ngày 10/10/2006 về xử lý trách nhiệm vật chất đối với cán bộ, công chức;
7. Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Bộ luật hình sự, số
Trang 6MỞ ĐẦU
Kế toán ra đời và phát triển cùng với nền kinh tế hàng hóa, lúc đầu hìnhthành từ việc ghi chép giản đơn, do yêu cầu quản lý của chủ sở hữu nó ngày càngphát triển và hình thành các hình thức kế toán như ngày nay Với vai là công cụquản lý kinh tế tài chính, kế toán là một lĩnh vực gắn liền với mọi hoạt động kinh
tế tài chính, đảm nhiệm vai trò cung cấp thông tin có ích cho các quyết định kinh
tế Vì vậy kế toán có vai trò đặc biệt quan trọng đối với hoạt động tài chính nhànước, rất cần thiết và quan trọng đối với hoạt động tài chính của cơ quan hànhchính sự nghiệp
Hi n nay, ệ cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 làm thay đổi phương thức hoạtđộng nhiều lĩnh vực, ngành nghề, lao động trong lĩnh vực kế toán Ở Việt Nam, kếtoán là một nghề, một công việc tạo ra thu nhập cho người lao động và đầy cũng
là công cụ quản lý của nhà quản lý, hoạt động kế toán đánh giá được hiệu quảmọi hoạt động kinh tế, tài chính nếu được cung cấp thông tin đầy đủ, trungthực, kịp thời, công khai, minh bạch, sẽ giúp cho các tổ chức, cơ quan nhà nước,doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân đưa ra những quyết sách phù hợp, đúng đắn
Chính vì vậy người làm công tác kế toán luôn được đòi hỏi phải có đủkiến thức, kỹ năng và nhất là phải có tâm trong sáng trong thực thi nhiệm vụ, đóchính là điều kiện cần và đủ của kế toán viên và cũng chính là tài sản quý giácủa người hành nghề và có liên quan mật thiết đến việc sử dụng tiền từ ngânsách nhà nước, các loại tài sản do Nhà nước đầu tư Do đó, sự vi phạm quy tắcđạo đức nghề nghiệp của cán bộ kế toán trong các cơ quan nhà nước dù ở mức
độ nào cũng sẽ khiến cho lợi ích của Nhà nước, của tập thể, của nhân dân bịxâm phạm
Tuy nhiên tại các cơ quan nhà nước, mức lương của kế toán được trả theo
hệ thống thang bảng lương của cán bộ, công chức, viên chức – vốn được đánhgiá là còn thấp so với nhiều nước trên thế giới, chưa đủ để đảm bảo cuộc sốngkhi xã hội ngày càng phát triển với những đòi hỏi về nhu cầu vật chất, văn hoá,tinh thần ngày càng cao Chính điều này đã khiến cho chất lượng công việc của
Trang 7những người làm công tác kế toán trong các cơ quan nhà nước nói chung, tạimột số đơn vị sự nghiệp cấp huyện như Trung tâm Y tế nói riêng chưa cao, thậmchí gần đây, ở một số cơ quan nhà nướcxảy ra không ít trường hợp tham nhũng,lãng phí, làm thất thoát tài sản của Nhà nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến niềmtin của nhân dân hoặc tình trạng kiểu làm việc “lấy công làm tư” ở một số cơquan nhà nước, tổ chức đơn vị hành chính sự nghiệp khác.
Chính vì vậy, quản lý hoạt động kế toán tại TTYT là vấn đề có tính cấp thiếtnhằm tìm ra những giải pháp cho việc quản lý tốt tài sản, sử dụng hiệu quả các
tình huống vi phạm nguyên tắc tài chính của nhân viên phòng kế toán – tài chính tại Trung tâm Y tế huyện Châu Thành” làm nội dung chính để viết bàitiểu luận tình huống cho mình
Học viên:
Trang 8Phần 1 MÔ TẢ TÌNH HUỐNG
1.1 Lý do xảy ra tình huống
Ở nước ta, kế toán trong các cơ quan nhà nước nói chung, TTYT nóiriêng là một công việc đòi hỏi người kế toán phải có đạo đức công vụ rất cao đểtránh được các cám dỗ vật chất có thể thu được từ sự vi phạm quy tắc đạo đứcnghề nghiệp trong quản lý các đối tượng kế toán Người kế toán là người thựcthi công vụ Nhà nước trong lĩnh vực kế toán, hoạt động của họ chịu sự điềuchỉnh của pháp luật Tuy nhiên, hiện nay, các quy định pháp luật về lĩnh vực nàycòn chưa hoàn thiện, công tác quản lý còn nhiều hạn chế, tình trạng tham ô,tham nhũng, lãng phí, hối lộ, nhũng nhiễu, cửa quyền…diễn ra ở nhiều nơi, ýthức chạy theo lợi ích vật chất của nhiều bộ phận cán bộ, công chức đã ảnhhưởng không nhỏ đến việc giữ gìn đạo đức nghề nghiệp của những người làmcông tác kế toán Đây chính là những điều kiện chính trị, pháp lý, kinh tế-xã hộilàm nảy sinh tình huống vi phạm pháp luật của cán bộ làm công tác kế toán tạiTTYT huyện
Trung tâm Y tế (TTYT) huyện là đơn vị sự nghiệp y tế công lập trựcthuộc Sở Y tế tỉnh B, có chức năng cung cấp dịch vụ chuyên môn, kỹ thuật về y tế
dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh, phục hồi chức năng và các dịch vụ y tế kháctheo quy định của pháp luật, đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phầnkinh phí hoạt động thường xuyên, theo đó, kế toán có nhiệm vụ quản lý tài chínhtrong việc thu, chi; sử dụng và quản lý ngân sách nhà nước cũng như các nguồnthu khác đúng quy định của pháp luật nhằm đảm bảo cho mọi hoạt động được
Trung tâm Y tế huyện với quy mô gần 280 nhân viên, gồm Bangiám đốc (có 1 Giám đốc và 2 phó giám đốc), 5 phòng chức năng và 14 khoathực hiện các nội dung chuyên môn, mỗi phòng chức năng được phân công cho
1 thành viên Ban giám đốc phụ trách, Phòng Kế toán – tài chính được Giám đốctrực tiếp quản lý Phòng kế toán có tất cả 10 nhân sự: Trưởng phòng, 1 phó
Trang 9phòng và 8 nhân viên phụ trách các hoạt động kế toán của đơn vị, mỗi lĩnh vựccông tác giáo cho nhân viên thực hiện theo mô hình 1 chính 1 hỗ trợ để mọingười có thể hỗ trợ nhau vừa không bị gián đoạn nếu có nhân viên vắng hoặcnghỉ phép dài ngày
1.2 Mô tả tình huống
Trần Thanh V (quê ở thị trấn TP huyện TP, tỉnh B), Tốt nghiệp ngành kếtoán trường Đại học Tiền Giang loại khá, được nhận về công tác tại Phòng Kếtoán của TTYT huyện V còn trẻ chưa lập gia đình, do làm việc xa nhànên V phải sống trọ gần nơi công tác, buổi tối V thường uống cà phê một quánkhu vực trung tâm Thị trấn , dần dà V quen biết một số thanh niên hưhỏng tại khu vực đó, lâu ngày V đã nhiễm thói rượu chè, cá độ đá banh quamạng… nên đã mắc một khoản nợ vay nóng nhưng năng lực tài chính của V khótrả nỗi trong thời gian ngắn
Trần Thanh V được giao nhiệm vụ thanh toán kinh phí công tác và trựcthu viện phí mỗi tuần 2 ngày và mua sắm văn phòng phẩm cung cấp toàn đơn vịcùng một số công việc khác của Phòng tài chính – kế toán
Ngày 01/07/2019, được phân công lập bảng kê thanh toán công tác phícho viên chức trong đơn vị đi công tác, V đã tiến hành kê khai và lập khốngchứng từ, tẩy xoá, giả mạo chữ ký của cán bộ trong cơ quan để thanh toán kinhphí công tác và đã rút được hơn 3.000.000 đồng chi tiêu
Đến ngày 07/08/2019 để cung cấp văn phòng phẩm cho tháng 07/2019,Trần Thanh V đã đến Đại lý Chị Hoàng tại Thị trấn chuyên bán buôn cácloại văn phòng phẩm để mua cho TTYT huyện một số lượng hàng hoágồm: giấy in, bút bi, bút đánh dấu, bút xoá, bút chì, băng keo, thước kẻ, tẩy, sổcông tác lớn…Các hàng hoá V đều lấy loại rẻ nhưng khi lập bảng kê mua hànghoá thì khai là loại tốt, giá thành cao hơn thực tế gần 2.000.000 đồng Lợi dụngnhiệm vụ được giao V đã lập hồ sơ yêu cầu quyết toán số hàng hoá đó cho cơquan và đã biển thủ được số tiền trên để trả nợ
Trang 10Tiếp đó, ngày 12/07/2019, V tiếp tục cố tình thực hiện thu phí dịch vụ kỹthuật của bệnh nhân cao hơn giá quy định vừa mới thay đổi (vì giai đoạn này giádịch vụ kỹ thuật có thay đổi tại TTYT) nhưng được Chị N.T.N.L phát hiện vànhắc nhở nên V đã trả lại tiền thừa cho người đóng phí.
Qua phản ánh toàn bộ các nội dung trên của chị N.T.N.L (nhân viên kếtoán làm việc cùng bộ phận V), Trưởng phòng tài chính kế toán đã tiến hànhtheo dõi các biểu hiện của Trần Thanh V, báo cáo lãnh đạo các nội dung trên,
các chứng cứ xác thực, Lãnh đạo đơn vị đã yêu cầu V báo cáo lại toàn bộ sựviệc, tiến hành kiểm điểm, buộc Trần Thanh V phải khắc phục về mặt nghiệp vụ
và trả lại các khoản tiền đã chiếm dụng nói trên Nhưng V đã không trả lại mà tự
ý bỏ việc về quê ở thị trấn TP huyện TP, tỉnh B Lãnh đạo TTYThuyện tiến hành họp xét kỷ luật Trần Thanh V nhưng em vẫn tiếp tụcvắng mặt, không đến cơ quan
Trang 11Phần 2 PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ TÌNH HUỐNG
2.1 Căn cứ phân tích tình huống
Mục tiêu của việc phân tích tình huống trên là nhằm làm sáng tỏ những
vi phạm và các quy định về trách nhiệm kỷ luật của cán bộ, công chức vi phạmtheo quy định của pháp luật hiện hành Đồng thời, thông qua đó cần có biệnpháp để khắc phục, quản lý cán bộ, nhất là cán bộ làm công tác tài chính-kế toán
ở các cơ quan sự nghiệp, hạn chế tình trạng vi phạm tương tự có thểxảy ra
2.1.1 Cơ sở lý luận
Thực hiện chính sách của Đảng về phát triển cán bộ, công chức và xâydựng đội ngũ cán bộ, công chức “vừa hồng, vừa chuyên” theo kế hoạch học tập
trên cơ sở các quy định của các văn bản quy phạm pháp luật do Nhà nước banhành như:
Các văn bản của Quốc hội bao gồm: Luật kế toán năm 2015 (Luật số88/2015/QH13 ngày 20/11/2015); Luật cán bộ, công chức năm được Quốc hộithông qua ngày 13/11/2008; Các văn bản của cơ quan hành pháp như: Nghị định
số 174/2016/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/12/2016 quy định chi tiết và hướngdẫn thi hành một số điều của Luật kế toán áp dụng trong lĩnh vực kế toán nhànước (Điều 2 của Nghị định này, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức
có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước gồm nhiều cơ quan, tổ chức, trong đó
có cả ngành Y tế); Nghị định số 34/2011/NĐ-CP, ngày 17 tháng 05 năm 2011 vềviệc xử lý kỷ luật cán bộ, công chức; Nghị định số 118/2006/NĐ-CP của Chínhphủ, ngày 10/10/2006 về xử lý trách nhiệm vật chất đối với cán bộ, công chức; nhằm xác định và xử lý trách nhiệm kỷ luật đối với cán bộ, công chức trongthực thi công vụ ở cơ quan nhà nước; đơn vị hành chính sự nghiệp;
Đối tượng kế toán thuộc hoạt động hành chính, sự nghiệp, hoạt động củađơn vị, tổ chức có sử dụng kinh phí ngân sách nhà nước gồm có tiền và các
Trang 12khoản thanh toán trong và ngoài đơn vị kế toán; Thu, chi và xử lý chênh lệchthu, chi hoạt động; Đầu tư tài chính, tín dụng nhà nước; Các tài sản khác liênquan đến đơn vị kế toán.
Theo đó TTYT huyện là một cơ quan nhà nước có sử dụng kinhphí ngân sách Nhà nước, các nội dung công tác kế toán, tổ chức bộ máy kế toán,người làm kế toán của TTYT huyện đều phải tuân thủ các quy định của pháp
luật về kế toán, trong đó chủ yếu là Luật Kế toán số 88/2015/QH13 ngày 20 tháng 11 năm 2015; Nghị định số 174/2016/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2016 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Kế toán;
Chế độ kế toán hành chính sự nghiệp áp dụng cho ngành Y tế bao gồm:
Hệ thống Chứng từ kế toán; Hệ thống Tài khoản kế toán; Hệ thống Sổ kế toán
và hình thức kế toán; Hệ thống Báo cáo tài chính Mọi hoạt động của cán bộ kếtoán trong đơn vị đều phải tuân thủ các quy định này
2.1.2 Phân tích diễn biến tình huống
Hành vi của Trần Thanh V đã tác động đến các đối tượng kế toán theochiều hướng tiêu cực, vi phạm các quy định của pháp luật về kế toán, xâm phạmđến lợi ích của tập thể mà cụ thể là các khoản tiền mà Nhà nước giao cho TTYT
sử dụng phục vụ cho các hoạt động công vụ
Các vi phạm của Trần Thanh V là xâm phạm đến chế độ kế toán hànhchính sự nghiệp ở mục thứ nhất là hệ thống chứng từ kế toán về chỉ tiêu vật tư,chỉ tiêu tiền tệ Theo quy định thì mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính liên quan đếnhoạt động của TTYT đều phải lập chứng từ kế toán Chứng từ kế toán chỉ lậpmột lần cho một nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh Nội dung chứng từ phải
rõ ràng, trung thực với nội dung nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh V đã cónhiều hành vi không trung thực với nội dung nghiệp vụ kinh tế, tài chính phátsinh
Thái độ của Trần Thanh V đối với công tác kiểm tra của lãnh đạo TTYThuyện là bất cần và cố tình chiếm dụng các khoản tiền công Theo quy
Trang 13định của Luật phòng, chống tham nhũng năm 2003 thì những hành vi của V làtham nhũng Mặt khác, việc V không chấp hành các quy định của pháp luật vàcủa lãnh đạo TTYT, tự ý bỏ việc chứng tỏ V đã cố tình vi phạm kỷ luật, khôngchấp hành pháp luật của Nhà nước, quyết định của cấp trên Đồng thời, vi phạmđạo đức của cán bộ, công chức; vi phạm đạo đức nghề nghiệp kế toán Các hành
vi này phải bị xử lý theo quy định của pháp luật
V là một viên chức của ngành ngành, theo quy định tại Điều 15 Luật cán
bộ, công chức năm 2008, thì Trần Thanh V phải thực hiện cần, kiệm, liêm,chính, chí công vô tư trong hoạt động công vụ Hoạt động công vụ của cán bộ,công chức là việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ, công chức theoquy định của pháp luật và phải bảo đảm nguyên tắc bảo vệ lợi ích của Nhà nước,quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân Trần Thanh V không những viphạm pháp luật, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp mà còn vi phạm kỷ luật,cần phải có biện pháp xử lý một cách nghiêm minh Đối với hành vi vi phạmpháp luật trong lĩnh vực tài chính ngoài việc phải bị xử lý trách nhiệm pháp lýhình sự (nếu đủ mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự) thì Trần Thanh V phảichịu trách nhiệm kỷ luật theo quy định tại Điều 8 Nghị định số 35/2005/NĐ-CP
của Chính phủ, ngày 17/3/2005: “Cán bộ, công chức vi phạm các quy định của
pháp luật thì phải chịu một trong các hình thức kỷ luật sau: (1).Khiển trách; (2) cảnh cáo; (3) hạ bậc lương; (4).Hạ ngạch; (5) Cách chức; (6) Buộc thôi việc” Xét những biểu hiện mà tình huống nêu, sau khi Trần Thanh V bị phát
hiện về những hành vi vi phạm pháp luật thì đã có thái độ như bỏ công tác vềquê; do đó cần áp dụng mức xử lý nghiêm khắc nhất theo quy định trên Mặtkhác, cần xử lý trách nhiệm vật chất đối với kế toán Trần Thanh V nhằm khắcphục lại số tiền do V đã biển thủ theo quy định tại khoản 2 Điều 3, Nghị định số118/2006/NĐ-CP của Chính phủ ngày 10/10/2006 về xử lý trách nhiệm vật chất
đối với cán bộ, công chức: “ (2) cán bộ, công chức vi phạm kỷ luật để xảy ra
thiệt hại về tài sản của cơ quan, tổ chức, đơn vị, ngoài việc xử lý kỷ luật theo
Trang 14quy định của pháp luật, còn phải bị xử lý trách nhiệm vật chất theo quy định tại Nghị định này”.
Về phía TTYT huyện đã không quản lý cán bộ của mình mộtcách chặt chẽ, đặc biệt là không quan tâm đến lối sống và đạo đức của cán bộ,khi phát hiện vi phạm của Trần Thanh V đã không xử lý nghiêm minh khiến choTrần Thanh V coi thường kỷ cương, pháp luật và trong một thời gian ngắn đãtiếp tục “trượt dốc” Nguyên tắc tập trung, dân chủ trong quản lý cán bộ, côngchức dưới quyền tại TTYT huyện đã không được thực hiện tốt Việc sửdụng cán bộ của lãnh đạo đơn vị đã không dựa trên phẩm chất chính trị, đạo đức
và năng lực thi hành công vụ Vì vậy, đã không bảo vệ, quản lý và sử dụng hiệuquả, tiết kiệm tài sản nhà nước được giao mà còn tạo cơ hội cho V thực hiệnnhiều vi phạm
Khi các vi phạm của Trần Thanh V đã trở thành hệ thống, lãnh đạoTTYT huyện vẫn tiếp tục có hướng xử lý nương nhẹ bằng biện pháphành chính nội bộ Nhưng Trần Thanh V đã không còn có ý thức tôn trọng tậpthể, coi thường công việc của mình và đã có hành vi tiêu cực tiếp theo là bỏviệc Như vậy, các hướng xử lý của lãnh đạo TTYT huyện là chưa hợp lý,cần phải có biện pháp khắc phục
2.2 Nguyên nhân xảy ra tình huống
Nguyên nhân xảy ra tình huống trên gồm có nguyên nhân khách quan vànguyên nhân chủ quan
2.2.1 Nguyên nhân khách quan
Nguyên nhân khách quan làm nảy sinh tình huống trên bao gồm:
Thứ nhất, những tác động của mặt trái nền kinh tế thị trường đến nhu cầu
và lối sống của một bộ phận cán bộ, công chức, trong đó có Trần Thanh V Làmột thanh niên được đào tạo tại một trường đại học, được tuyển dụng vào côngtác tại một cơ quan nhà nước, nhưng V đã không nhận thức được vị trí, vai trò,tầm quan trọng của công việc mà mình làm, không có chí hướng phấn đấu,không có lý tưởng để vươn lên mà ăn chơi, đua đòi để đến mức phải nợ nần và