phương pháp vẽ hình chiếu của vật thể Công nghệ 8.

Mọi sản phẩm của các ngành công nghiệp từ dụng cụ, máy móc đến các thiết bị đều phải căn cứ theo bản vẽ kỹ thuật để tiến hành chế tạo, lắp ráp, vận hành, sửa chữa… Qua đó ta thấy được vi

I Đặt vấn đề :

Với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, các nghành công nghiệp như: Cơ khí, điện… ngày càng phát triển và ứng dụng rộng rãi Mọi sản phẩm của các ngành công nghiệp từ dụng cụ, máy móc đến các thiết bị đều phải căn cứ theo bản vẽ kỹ thuật để tiến hành chế tạo, lắp ráp, vận hành, sửa chữa… Qua đó ta thấy được việc trang bị kiến thức về vẽ kỹ thuật rất cần thiết cho mỗi học sinh, nhất là đối với những học sinh muốn theo ngành nghề kỹ thuật Đồng thời cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về kĩ thuật công nghiệp, học sinh nắm được phương pháp sử dụng phép chiếu, các hình biểu diễn (hình cắt, mặt cắt) để thể hiện, biểu diễn một chi tiết máy, một vật thể hay một sản phẩm

cơ khí hoàn chỉnh

Chương 1: Bản vẽ các khối hình học đòi hỏi trí tưởng tượng không gian tốt, góp phần cho học sinh hình thành tính năng động, sáng tạo, tiếp cận với tri thức khoa học và định hướng tốt hơn cho ngành nghề của mình sau này

Thực tế cho thấy, bản vẽ các khối hình học là một phần học tương đối khó, đòi hỏi học sinh phải có kiến thức hình học không gian tốt Bản vẽ các khối hình học môn công nghệ 8 phân bố ở kỳ I, trong khi đó kiến thức hình học không gian môn hình học 8 bắt đầu học ở kỳ II nên giáo viên và học sinh gặp không ít khó khăn, do đó kết quả dạy và học chưa cao Để vẽ tốt hình chiếu của bản vẽ các khối hình học thì trước tiên học sinh phải nắm chắc bài hình chiếu và vẽ được các hình chiếu đơn giản của vật thể đơn giản, đến vật thể phức tạp

Là một Giáo viên giảng dạy môn công nghệ 8, qua nhiều năm giảng dạy tôi luôn trăn trở suy nghĩ để tìm ra một phương án dạy vẽ hình chiếu đạt kết quả

cao, giúp các em nắm được kiến thức cơ bản ở SGK nên tôi chọn đề tài: Một số phương pháp vẽ hình chiếu của vật thể đơn giản đến vật thể phức tạp trong bản vẽ các khối hình học chương I môn Công nghệ 8.

II Giải quyết vấn đề:

1 Cơ sở lí luận của đề tài.

Bản vẽ các khối hình học trong công nghệ 8 thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên, nếu học sinh học tốt phần hình học không gian thì sự lĩnh hội kiến thức sẽ sâu sắc và bền chặt Việc dạy học vẽ kĩ thuật phải có sự gắn kết "học đi đôi với hành" Trong phần vẽ kĩ thuật các em được làm quen với bài học đầu tiên là hình chiếu, sau đó là bản vẽ các khối đa diện, khối tròn xoay Nếu các em nắm chắc được bài đầu tiên của hình chiếu, thì đó là cơ sở để các em vẽ được các hình chiếu của khối đa diện, khối tròn xoay và đồng thời các em cũng đọc được các bản vẽ kĩ thuật này Để vẽ được các hình chiếu của vật thể học sinh phải được nhìn vật thể thật, đồng thời đòi hỏi học sinh phải có sự tưởng tượng tốt về hình học không gian, nhưng trong khi đó hình học không gian các em chưa được làm quen Vì vậy khi giảng dạy bài hình chiếu cần cho học sinh hiểu rõ khái niệm hình chiếu, các hình chiếu vuông góc, vị trí các hình chiếu để từ đó các em làm chủ được kiến thức, vận dụng linh hoạt vào bài thực hành sau

Trong hoạt động học tập, học sinh cần được tổ chức thu thập thông tin, dự đoán, đề xuất phương án thực hành, tiến hành thực hành, kiểm tra thực hành Để thấy rằng các tiết học thực hành học sinh học tập có hứng thú hơn, sinh động hơn, hiệu quả hơn Vì vậy, cô giáo phải tạo mọi điều kiện cho học sinh của mình

được trực tiếp vẽ các hình chiếu, từ những hình chiếu đơn giản đến hình chiếu phức tạp, qua đó giúp học sinh tự mình khám phá những kiến thức mới mẻ Tạo động lực cho các em học tốt hơn những bài sau Hiện nay tại trường PTDTBD THCS Giao Thiện, nơi tôi công tác giảng dạy gặp nhiều khó khăn do đặc điểm vùng miền, do ý thức học tập học sinh chưa cao,…… do đó cần tìm ra giải pháp

để làm sao các em được tận tay vẽ những hình chiếu như mong muốn

2 Thực trạng đề tài.

Bài học hình chiếu đòi hỏi trí tưởng tưởng về hình học không gian nhiều, để học tốt phần này học sinh cần có vốn kiến thức về hình học không gian, nhưng hình học không gian bước sang học kỳ II lớp 8 học sinh mới được làm quen, trong khi đó bài hình chiếu được phân bố ngay ở bài 2, chương I học kì I môn công nghệ 8 Chính vì vậy khi giáo viên dạy bài này rất khó để học sinh hiểu và đến khi tôi dạy sang bài 3 thực hành hình chiếu của vật thể, yêu cầu học sinh làm báo cáo thực hành vào bảng 3.1 trang 14 SGK công nghệ 8 và thu bài báo cáo về chấm điểm Kết quả cho thấy rằng học sinh không nắm vững kiến thức

cơ bản ngay ở bài học đầu tiên của chương Đây là kết quả chấm báo cáo thực hành của học sinh lớp 8 trường PTDTBT THCS Giao Thiện năm học 2013 -2014

Lớp Sĩ

số

Qua kết quả trên ta thấy điểm khá, giỏi chiếm tỉ lệ quá thấp, học sinh Tb, yếu, kém chiếm tỉ lệ khá cao Ở bài này vật thể đang còn đơn giản mà kết quả của học sinh đạt chưa cao, liệu những bài sau vật thể cấu tạo phức tạp hơn thì học

sinh sẽ vẽ hình chiếu như thế nào, kết quả đạt được của học sinh sẽ ra sao Chính

vì vậy tôi đưa ra giải pháp và tổ chức thực hiện như sau:

3 Giải pháp và tổ chức thực hiện:

a Vẽ hình chiếu của vật thể đơn giản:

Ở phần này Giáo viên đưa ra những vật mẫu thật đơn giản (khối hình hộp chữ nhật, khối lăng trụ đều, khối hình chóp đều v.v.) và giúp cho Học sinh hiểu khi nào chiếu ta phải chiếu vuông góc với mặt phẳng chiếu Khi vẽ hình chiếu cần lựa chọn mặt nào của vật thể mà trên đó thể hiện đầy đủ nội dung, hình dạng của vật thể mẫu Do điều kiện mẫu vật còn khá ít nên Giáo viên có thể tự tạo đồ dùng dạy học từ các tấm xốp hoặc ghép bởi các tấm bìa các tông khác nhau Sau

đó ta đánh số và dán decal màu lên các mặt phẳng cần chiếu của vật thể như sau:

- Đánh số 1 và dán decal màu vàng vào mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ nhất (hình chiếu đứng)

- Đánh số 2 và dán decal màu đỏ vào mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ hai (hình chiếu bằng)

- Đánh số 3 vào decal màu xanh mặt phẳng vuông góc với hình chiếu thứ

ba (hình chiếu cạnh)

Hình 1.

2

2 (decal đỏ )

1 (decal vàng )

3 (xanh )

Khi vẽ hình chiếu ta tiến hành gỡ từng mặt đã được đánh số dán vào bảng và

đó là hình chiếu của vật thể Hướng dẫn Học sinh tìm hiểu các mặt đó trên bản

vẽ dưới dạng mặt phẳng Sắp xếp các hình chiếu đúng vị trí của nó

b Vẽ hình chiếu của vật thể phức tạp:

Đối với vẽ hình chiếu phức tạp ta cũng vẽ tương tự đối với vẽ hình chiếu đơn giản, nhưng phần này chúng ta cầ lưu ý về nét vẽ Đối với vật thể có kết cấu bên trong phức tạp, khi chiếu một số hướng chiếu ta không nhìn thấy kết cấu bên trong Phần không nhìn thấy (phần khuất) trên bản vẽ kỹ thuật được vẽ bằng nét đứt

c Cách ghi kích thước:

Kích thước trên bản vẽ kĩ thuật thể hiện độ lớn của vật thể, cần được ghi đầy

đủ, rõ ràng Muốn ghi kích thước cần vẽ các đường gióng kích thước, đường ghi kích thước và viết chữ số kích thước Giáo viên hướng dẫn Học sinh cách ghi kích thước trên bản vẽ

* Một số quy định cơ bản về nguyên tắc ghi kích thước:

- Trên bản vẽ kĩ thuật, không đơn vị đo sau trị số đo độ dài (mm)

- Chữ số kích thước viết ở phía trên đường kích thước

- Các đường gióng không được cắt qua các đường kích thước

- Kích thước của đường tròn được ghi như trên (Hình 2a) Trước con số kích thước đường kính có ghi kí hiệu F

- Những cung bé hơn nửa đường tròn được ghi kích thước bán kính kèm thêm kí

hiệu R ở phía trước như (Hình 2b)

Để tránh làm bản vẽ phức tạp mỗi chiều của vật thể chỉ được ghi một lần.

Con số ghi chỉ hướng về một phía

R6

b

12 F

a

Hình 2.

d Đường nét:

Đa số học sinh khi biểu điễn hình chiếu vật thể chưa thể hiện chính xác đường nét Giáo viên hướng dẫn học sinh thể hiện chính xác các đường nét trên bản vẽ kỹ thuật và ý nghĩa của các loại đường nét cơ bản trong bản vẽ.

đường gạch gạch

4 Nét gạch chấm

Ví dụ:

e Bài tập áp dụng

Bài tập 1 : Hãy vẽ hình chiếu của các vật thể sau

1 Vật thể đơn giản:

a Vật thể là hình hộp chữ nhật

40

Đường dóng

Đường kích thước

B

a

a

b

A C

- Hình chiếu đứng: Chiếu theo hướng từ trước tới (hướng A) lên mặt phẳng chiếu đứng ta thấy mặt trước của hình hộp Thu được hình chiếu đứng dạng hình chữ nhật có kích thước chính là a,h

- Hình chiếu bằng: Nhìn từ trên xuống (hướng B) ta thấy mặt trên hình hộp Hình chiếu bằng hình dạng hình chư nhật có kích thước a,b

- Hình chiếu cạnh: Chiếu từ trái sang (hướng C) ta thấy mặt bên của hình hộp Trên mặt phẳng chiếu cạnh có kich hình dạng và kích thước của mặt bên

b Vật thể là hình lăng trụ đều

Theo hướng chiếu như trên, khi ta nhìn từ trước tới ta thấy 2 mặt trước của hình lăng trụ Có hình chiếu đứng dạng hình chữ nhật có chiều rộng a, dài h Chiếu từ trên xuống thấy hình chiếu bằng dạng tam giác của đáy có kích thước a, b

Chiếu từ trái sang ta thấy một mặt bên của hình lăng trụ trên mặt phẳng chiếu cạnh, hình chiếu cạnh có kích thước b, h

c Vật thể dạng khối tròn xoay (hình trụ)

a

b

Mặt bên

Mặt đáy

a

Khi ta chiếu hình trụ lên 3 mặt phẳng chiếu Theo hướng chiếu từ trước tới lên mặt phẳng chiếu đứng ta có hình chiếu đứng dạng hình chữ nhật, có chiều rộng bằng đường kính đáy (d), chiều dài chính là chiều cao hình trụ (h)

Theo hướng chiếu từ trên xuống lên mặt phẳng chiếu bằng ta có hình chiếu bằng dạng hình tròn của đáy

Theo hướng chiếu từ trái sang ta có hình chiếu cạnh bằng hình chiếu đứng nên trên bản vẽ kỹ thuật nếu 2 hình chiếu có hình dạnh và kích thước như nhau

ta có thể bỏ 1 hình chiếu (hình chiếu cạnh hoặc hình chiếu bằng)

2 Vật thể phức tạp:

Đối với vật thể có kết cấu bên trong phức tạp, một số hướng chiếu ta không nhìn thấy kết cấu phức tạp bên trong Phần không nhìn thấy (phần khuất) trên bản vẽ kỹ thuật được vẽ bằng nét đứt

Theo hướng chiếu từ trước tới (hướng A) lên mặt phẳng chiếu đứng, hình chiếu đứng thu được dạng mặt trước của vật thể trên Chiếu từ trên xuống (hướng B) lên mặt phẳng chiếu bằng ta thấy được mặt trên của hình, có kết cấu bên trong lõm vào ta không thấy được nên được vẽ bằng nét đứt và được gióng

từ trên hình chiếu đứng xuống

B

A C

Chiếu theo hướng trái sang lên mặt phẳng chiếu cạnh ta thấy mặt trên của hình, phần bên trong không nhìn thấy nên ta biểu diển bằng nét đứt và gióng từ hình chiếu đứng sang

C

A B

Chiếu vật thể lên 3 mặt phẳng chiếu ta được: Chiếu theo hướng A lên mặt phẳng chiếu đứng có hình dạng và kích thước mặt trước của vật thể

Chiếu theo hướng B ta được hình chiếu bằng có dạng hình chữ nhật có chiều rộng và chiều dài của đáy Đường nét liền đi qua 2 cạnh và song song với chiều

A C

B

dài hình chữ nhật chính là đường phía trên được chiếu và in xuống Hai đường song song bằng nét đứt thể hiện giới hạn rộng và dài của phần lõm bị khuất ở phía dưới

Chiếu từ trái sang theo hướng C ta được hình chiếu cạnh có dạng mặt bên của vật thể Đường nét đứt thể hiện chiều dài và giới hạn chiều cao của phần lõm bị khuất

Bài tập 2: Cho các hình chi u 1, 2, 3 c a v t th Hãy ghi tên g i các hìnhếu 1, 2, 3 của vật thể Hãy ghi tên gọi các hình ủa vật thể Hãy ghi tên gọi các hình ật thể Hãy ghi tên gọi các hình ể Hãy ghi tên gọi các hình ọi các hình chi u v hếu 1, 2, 3 của vật thể Hãy ghi tên gọi các hình à hướng chiếu vào bảng sau: ướng chiếu vào bảng sau:ng chi u v o b ng sau:ếu 1, 2, 3 của vật thể Hãy ghi tên gọi các hình à hướng chiếu vào bảng sau: ảng sau:

1

2

3

A C

B

1

2

3

Bài này yêu cầu phải đặt và quan sát vật thể, chiếu theo hướng A, B, C để xác định được các hình chiếu vật thể rồi so sánh với các hình chiếu trên bản vẽ

Từ đó ta xác định được hình chiếu đứng, hình chiếu bằng, hình chiếu cạnh Chiếu theo hướng A ta được hình chiếu 1 chính là hình chiếu đứng (hướng từ trước tới) Chiếu theo hướng B ta hình chiếu 2 (bóng mặt trên in xuống) Chiếu theo hướng C ta được hình 3 ( bóng mặt bên phần dưới và mặt bên phần trên)

Bài tập 3 :

Đọc các bản vẽ hình chiếu 1, 2, 3 (hình 1) Hãy đành dấu x vào bảng 1 để chỉ rõ

sự tương quan giữa các bản vẽ với vật thể A, B, C từ các khối hình học cơ bản nào bằng cách đánh dấu x vào bảng 2

1

2

3

B ng 1ảng sau:

Vật thể

Bản Vẽ

1

2

3

Từ bản vẽ 1, 2, 3 ta hình dung ra vật thể hoặc từ các vật thể A, B, C ta vẽ

hình chiếu sau đó đối chiếu với các bản vẽ Tiếp đến đánh dấu (x) để chỉ rõ sự tương quan giữa bản vẽ với vật thể

Để xác định được hình dạng vật thể, ta quan sát từng phần vật thể, phân tích

và xác định được hình dạng từng phần tạo thành vật thể rồi đánh dấu (x) vào

A

B

C

Vật thể

Hình hộp chữ nhật

Hình trụ

Hình cầu

4 Kiểm nghiệm

Sau khi dạy xong phần chương 1 bản vẽ các khối hình học, tôi cho học sinh làm báo cáo thực hành ở bài 7 bài tập thực hành “Đọc bản vẽ các khối tròn xoay”, ngoài yêu cầu trong sách giáo khoa tôi yêu cầu học sinh vẽ các hình chiếu của vật thể đã cho Yêu cầu học sinh làm độc lập không làm theo nhóm, tất cả các em trình bày vào giấy A4 và tôi thu về chấm Kết quả cho thấy học sinh học có phần tiến bộ hơn rõ rệt, các em cũng đã biết vẽ được một số hình chiếu của vật thể Kết quả của học sinh sau khi làm bài tập thực hành ở bài 7

So với kết quả làm báo cáo thực hành bài 3 thì ta thấy số lượng học sinh khá giỏi tăng lên, học sinh yếu kém giảm đi

Phương pháp dạy học này đã phát huy tính tích cực của học sinh Học sinh không thụ động trong việc tiếp thu kiến thức mới, mà say sưa phân tích, suy nghĩ, quan sát để làm các bài tập, tự bản thân chiếm lĩnh kiến thức mới, tự liên

hệ kiến thức thực tế vào bài học

III Kết luận và đề xuất

Để góp phần đổi mới và tăng cường hiệu quả giờ dạy thực hành môn công nghệ 8 phần “Bản vẽ các khối hình học” cho học sinh Trường THCS giáo viên cần phải chuẩn bị thật kỹ khi tiến hành tổ chức cho học sinh thực hành Chuẩn bị

các vật thể thật để học sinh quan sát để từ đó học sinh có khả năng tư duy hơn về cách vẽ hình chiếu Trong quá trình dạy tôi đã áp dụng sáng kiến mới vào bài học, bản thân tôi nhận thấy không chỉ học sinh hiểu bài, kĩ năng được nâng cao hơn, mà học sinh còn trở nên yêu thích học phần này Và kết quả đạt được tương đối khả quan

Và đây cũng là kinh nghiệm mang tính chủ quan của cá nhân tôi Kết quả này chỉ mới áp dụng cho trường tôi Kết quả trên có thể còn có nhiều nguyên nhân khác tác động thúc đẩy Vì vậy rất mong các đồng nghiệp ở trên các địa phương khác cùng nghiên cứu thêm

Rất mong sự quan tâm, giúp đỡ, chia sẽ kinh nghiệm của các đồng nghiệp!

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Thanh Hóa, ngày 21 tháng 4 năm 2014

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết, không sao chép nội dung của người khác

Người viết

Lê Thị Hà

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

II Giải quyết vấn đề 2

TÀI LIỆU THAM KHẢO.

1 Sách giáo khoa công nghệ 8

2 Vở bài tập công nghệ 8

3 Chuẩn kiến thức kĩ năng công nghệ 8 tập 2

4 Thiết kế bài giảng công nghệ 8

5 Vẽ kĩ thuật cơ khí tập 1 của tác giả Trần Hữu Quế

6 Mạng internet