Bài giảng Tư pháp quốc tế: Bài 5 – ThS. Bùi Thị Thu

Bài giảng Tư pháp quốc tế - Bài 5: Xung đột thẩm quyền trong tư pháp quốc tế được biên soạn với các nội dung khái niệm xung đột thẩm quyền trong Tư pháp quốc tế; đặc trưng và nguyên tắc cơ bản của xung đột thẩm quyền; phương pháp giải quyết xung đột thẩm quyền xét xử theo các quy định của Điều ước quốc tế và pháp luật Việt Nam. Mời các bạn cùng tham khảo bài giảng để nắm chi tiết hơn nội dung kiến thức, phục vụ học tập.

TƯ PHÁP QUỐC TẾ

Giảng viên: ThS Bùi Thị Thu

BÀI 5 XUNG ĐỘT THẨM QUYỀN TRONG

TƯ PHÁP QUỐC TẾ

Giảng viên: ThS Bùi Thị Thu

• Trình bày được phương pháp giải quyết xung đột

thẩm quyền xét xử theo các quy định của Điều ước

quốc tế và pháp luật Việt Nam;

• Trình bày được các dấu hiệu xác định thẩm quyền của Tòa án Việt Nam theo quyđịnh của các Điều ước quốc tế và theo pháp luật Việt Nam

CÁC KIẾN THỨC CẦN CÓ

Để học được môn học này, sinh viên phải học xong các

môn học:

• Luật Dân sự;

• Luật Thương mại;

• Luật Hôn nhân và gia đình

HƯỚNG DẪN HỌC

• Đọc tài liệu tham khảo

• Thảo luận với giáo viên và các sinh viên khác về những

vấn đề chưa hiểu rõ

• Trả lời các câu hỏi của bài học

• Đọc và tìm hiểu thêm các vấn đề về xung đột thẩm quyền

CẤU TRÚC NỘI DUNG

5.1 KHÁI QUÁT VỀ XUNG ĐỘT THẨM QUYỀN

5.1.1 Khái niệm, nguyên nhân của xungđột thẩm quyền

5.1.2 Đặc trưng vànguyên tắc cơ bản

5.1.3 Mối quan hệgiữa xung đột thẩmquyền và xung đột

pháp luật

5.1.1 KHÁI NIỆM, NGUYÊN NHÂN CỦA XUNG ĐỘT THẨM QUYỀN

Khái niệm

• Xung đột thẩm quyền là trường hợp Tòa án của

hai hay nhiều quốc gia khác nhau đều có thể có

thẩm quyền giải quyết đối với một vụ việc dân sự

có yếu tố nước ngoài

• Thẩm quyền xét xử quốc tế là thẩm quyền của Tòa

án của một nước đối với việc xét xử các vụ việc

dân sự có yếu tố nước ngoài

5.1.1 KHÁI NIỆM, NGUYÊN NHÂN CỦA XUNG ĐỘT THẨM QUYỀN

Nguyênnhân củaxung độtthẩm quyền

Chủ quyền quốc gia đối với quyền tài phán

Mỗi quốc gia đều xây dựng hệ thống phápluật, Cơ quan tư pháp riêng để giải quyếtcác vụ việc dân sự có tính chất quốc tế

Không có quy trình thủ tục tố tụng dân sựquốc tế

Nguyên tắc mở rộng thẩm quyền theo cácdấu hiệu chung giống nhau

Nguyên nhân

5.1.2 ĐẶC TRƯNG VÀ NGYÊN TẮC CƠ BẢN

Nguyên tắcLuật tòa án(Lex fori)

Khi giải quyết các vụ việc dân sự theo nghĩarộng có yếu tố nước ngoài Tòa án có thẩmquyền chỉ áp dụng luật tố tụng (luật hìnhthức) của nước mình (trừ trường hợp ngoại

lệ được quy định trong pháp luật của từngnước hoặc trong các Điều ước quốc tế)

Tòa án nào giải quyết vụ việc có quyền ápdụng Luật tố tụng nước có Tòa án để xácđịnh thẩm quyền

5.1.3 MỐI QUAN HỆ GIỮA XUNG ĐỘT THẨM QUYỀN VÀ XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT

Xung đột thẩm quyền Xung đột pháp luật

5.2 GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT THẨM QUYỀN

5.2.1 Xác định thẩmquyền theo Điều ước

quốc tế

5.2.2 Xác định thẩmquyền theo pháp luật

Việt Nam

5.2 GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT THẨM QUYỀN

Đương sự lựa chọn Tòa án- Đơn kiện

Áp dụng Điều ước quốc tế

Luật tòa án(Pháp luật quốc gia)

Tòa án xác định thẩm quyền

Tư pháp quốc tế

Tố tụng

5.2.1 XÁC ĐỊNH THẨM QUYỀN THEO ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ

Xác địnhthẩm quyềntheo Điềuước quốc tế

Hệ thống công ước La Hay về tốtụng dân sự quốc tế

Các Hiệp định tương trợ tư phápsong phương

5.2.1 XÁC ĐỊNH THẨM QUYỀN THEO ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ

• Hệ thống công ước La Hay:

 Công ước ngày 01/03/1954 về thủ tục tố tụng dân sự;

 Công ước ngày 15/11/1965 về Tống đạt ở nước ngoài giấy tờ tư pháp và ngoài

tư pháp liên quan đến dân sự và thương mại;

 Công ước ngày 25/11/1965 về Lựa chọn Tòa án;

 Công ước ngày 25/10/2005 về Tiếp cận quốc tế công lý;

 Công ước ngày 30/6/2005 về Thỏa thuận lựa chọn Tòa án;

 Công ước ngày 15/11/1965 về Quyền tài phán, luật áp dụng và công nhận cácquyết định về con nuôi

Dấu hiệu xácđịnh thẩm quyềntheo Điều ướcquốc tế

Dấu hiệu quốc tịch của một bên hoặc cácbên đương sự, nơi thường trú của bị đơn

Sự hiện diện của bị đơn dân sự hoặc củatài sản của bị đơn dân sự

Nơi có đối tượng tài sản đang tranh chấp

Theo thỏa thuận của các bên

5.2.1 XÁC ĐỊNH THẨM QUYỀN THEO ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ (tiếp theo)

5.2.1 XÁC ĐỊNH THẨM QUYỀN THEO ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ (tiếp theo)

Dấu hiệu xác định thẩm quyền

Theo quốc tịch

Theo lãnh thổ

Theo sự thỏa thuận của các bên

5.2.2 XÁC ĐỊNH THẨM QUYỀN THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Xác định thẩm quyền theo pháp luật Việt NamThẩm quyền chung :

(Điều 410 Bộ luật tố tụng dân

sự 2011)

• Các dấu hiệu chung

• Tòa án Việt Nam sẽ xem xét

theo các dấu hiệu này đểxác định thẩm quyền

Thẩm quyền riêng biệt :(Điều 411 Bộ luật tố tụng dân

sự 2011)

Các vụ việc dân sự có tính chấtđặc biệt

5.2.2 XÁC ĐỊNH THẨM QUYỀN THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Thẩm quyền chung của Tòa án Việt Nam:

• Bị đơn nước ngoài có trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện tại Việt Nam; cưtrú, làm ăn, sinh sống lâu dài tại Việt Nam hoặc có tài sản trên lãnh thổ Việt Nam

• Nguyên đơn nước ngoài cư trú, làm ăn, sinh sống lâu dài tại Việt Nam đối với vụviệc dân sự về yêu cầu đòi tiền cấp dưỡng, xác định cha mẹ

• Vụ việc mà căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật ViệtNam hoặc xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam, nhưng có ít nhất một trong các bên lànước ngoài

• Vụ việc dân sự mà căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luậtnước ngoài hoặc xảy ra ở nước ngoài, nhưng các đương sự đều là Việt Nam vànguyên đơn hoặc bị đơn cư trú tại Việt Nam

• Tranh chấp phát sinh từ hợp đồng mà việc thực hiện toàn bộ hoặc một phần hợpđồng xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam

5.2.2 XÁC ĐỊNH THẨM QUYỀN THEO PHÁP LUẬT VIỆT NAM (tiếp theo)

Thẩm quyền

riêng biệt của

Tòa án Việt Nam

Vụ án dân sự có liên quan đến quyền đối với tàisản là bất động sản có trên lãnh thổ Việt Nam

Tranh chấp phát sinh từ hợp đồng vận chuyển

mà bên vận chuyển có trụ sở chính hoặc chinhánh tại Việt Nam

Vụ án ly hôn giữa công dân Việt Nam với côngdân nước ngoài hoặc người không quốc tịch,

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

Trong bài học này, chúng ta đã nghiên cứu các nội dung chính sau:

• Khái quát về xung đột thẩm quyền;

• Giải quyết xung đột thẩm quyền: Xác định thẩm quyền theo Điều ước quốc tế; xác định thẩm quyền theo pháp luật Việt Nam