Nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng của công ty TNHH MTV khai thác công trình thủy lợi tỉnh hải dương

Từ cách đặt vấn đề đó, với tư cách là cán bộ hiện công tác tại Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương, tôi chọn đề tài “ Nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầ

L ỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan toàn bộ Luận văn này là công trình nghiên cứu của riêng tác giả Các thông tin, tài liệu trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc Kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào trước đây

Hà N ội, ngày … tháng năm 2017

TÁC GI Ả

Nguy ễn Tất Khanh

L ỜI CẢM ƠN

Với tất cả sự kính trọng, Tác giả xin trân trọng cảm ơn các thầy cô Trường Đại học

Thủy Lợi; đặc biệt là các cán bộ, giảng viên khoa Công Trình, phòng Đào tạo Đại học

và Sau đại học đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tác giả hoàn thành bản luận văn này Đặc biệt tác giả xin trân trọng cảm ơn thầy giáo hướng dẫn khoa học - PGS TS Đinh

Tu ấn Hải đã hết lòng ủng hộ và hướng dẫn tác giả hoàn thành luận văn

Tác giả cũng xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo và các đồng nghiệp trong Công ty TNHH MTV Khai thác công trình th ủy lợi tỉnh Hải Dương nơi tác giả công tác đã

quan tâm tạo điều kiện thuận lợi hỗ trợ, giúp đỡ tác giả trong việc thu thập thông tin, tài liệu trong quá trình thực hiện luận văn

Xin cảm ơn gia đình, bạn bè đã thường xuyên chia sẻ khó khăn và động viên tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để có thể hoàn thành luận văn này

Do điều kiện thời gian và chuyên môn còn hạn chế nên nên luận văn không tránh khỏi

những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự chỉ dẫn và đóng góp ý kiến của các

thầy giáo, cô giáo, các nhà khoa học và các đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin trân trọng cảm ơn!

Hà N ội, ngày tháng năm 2017

TÁC GI Ả

Nguy ễn Tất Khanh

M ỤC LỤC

1 Tính cấp thiết của Đề tài 1

2 Nội dung nghiên cứu 2

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn, kết quả dự kiến đạt được 2

4 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 3

CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU XÂY DỰNG CỦA DOANH NGHIỆP 4

1.1 Những vấn đề cơ bản về đầu thầu xây dựng 4

1.1.1 Khái niệm đấu thầu và đấu thầu xây dựng 4

1.1.2 Các hình thức đấu thầu 4

1.1.3 Các phương thức đấu thầu 5

1.1.4 Vai trò của đấu thầu 7

1.2 Tình hình thực hiện công tác đấu thầu ở nước ta hiện nay 8

1.2.1 Hệ thống văn bản pháp luật về đấu thầu cơ bản đã được hoàn thiện, thống nhất theo hướng tăng cường phân cấp 8

1.2.2 Hoạt động thanh tra, kiểm tra về đấu thầu đã được chú trọng và triển khai trên diện rộng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu 9

1.2.3 Năng lực của Chủ đầu tư và nhà thầu được cải thiện 10

1.2.4 Những tồn tại và hạn chế trong công tác đấu thầu 11

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới năng lực đấu thầu xây lắp của doanh nghiệp 12

1.3.1 Nhân tố khách quan 12

1.3.2 Nhân tố chủ quan 16

1.4 Một số hình thức đấu thầu ở nước ngoài 20

1.4.1 Hình thức đấu thầu 20

1.4.2 Hình thức chọn thầu 20

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN TRONG ĐẤU THẦU VÀ CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU XÂY DỰNG CỦA DOANH NGHIỆP 22

2.1 Cơ sở pháp lý trong đấu thầu xây dựng 22

2.2 Đặc điểm của thị trường xây dựng Việt Nam 28

2.3 Sự cần thiết phải nâng cao năng lực đấu thầu của doanh nghiệp 32

2.4 Những tiêu chí đánh giá năng lực đấu thầu của nhà thầu 33

2.4.1 Năng lực tài chính 33

2.4.2 Năng lực nhân sự 38

2.4.3 Năng lực kinh nghiệm thi công 39

2.4.4 Năng lực máy móc thiết bị 41

2.4.5 Năng lực cung ứng nội bộ 42

2.4.6 Năng lực dự báo giá trong đấu thầu 43

2.4.7 Đánh giá năng lực đấu thầu của Công ty thông qua thông qua kết quả đấu thầu45 2.5 Cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng ở Việt Nam hiện nay 46

2.5.1 Khái niệm về cạnh tranh 46

2.5.2 Cạnh tranh trong đấu thầu của các doanh nghiệp xây dựng 47

2.5.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trong đấu thầu của doanh nghiệp xây dựng 50

2.6 Kinh nghiệm về việc nâng cao năng lực đấu thầu 57

2.7 Công ty TNHH MTV thực hiện công tác đấu thầu xây dựng 59

CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA CÔNG TY TNHH MTV KHAI THÁC CÔNG TRÌNH THỦY LỢI TỈNH HẢI DƯƠNG TRONG THỜI GIAN TỚI 61

3.1 Giới thiệu về Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương 61

3.1.1 Các ngành nghề kinh doanh chính 61

3.1.2 Những thành tích đạt được của Công ty 64

3.1.3 Về thực hiện công tác đấu thầu ở Công ty trong thời gian qua (2010 - 2016) 64

3.2 Đánh giá năng lực cạnh tranh hiện tại của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương 72

3.2.1 Về năng lực kinh nghiệm thi công 72

3.2.2 Về nguồn lực tài chính 77

3.2.3 Về nhân lực thi công 78

3.3 Các cơ sở làm căn cứ để đề xuất giải pháp 79

3.3.1 Dự báo về thị trường xây dựng Việt Nam 79

3.3.2 Giới thiệu về năng lực hoạt động của Công ty 80

3.4 Một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương trong đấu thầu xây dựng 81

3.4.1 Nâng cao nhân lực nguồn nhân lực 81

3.4.2 Nâng cao năng lực thi công cơ giới trên cơ sở dùng thiết bị hiện có kết hợp với đầu tư mới và tranh thủ triệt để mọi nguồn hiện có 83

3.4.3 Nhóm giải pháp về tài chính 84

3.4.4 Mở rộng vốn đầu tư xây dựng 87

3.4.5 Nhóm các giải pháp hoàn thiện hồ sơ đấu thầu và tham gia đấu thầu 87

3.4.6 Nhóm các giải pháp hỗ trợ khác 94

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 98

1 Kêt luận: 98

2 Một số kiến nghị đưa ra 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 102

DANH M ỤC BẢNG

Bảng 3.1: Cơ cấu tổ chức Công ty 63

Bảng 3.2: Hồ sơ kinh nghiệm của Công ty 69

Bảng 3.3: Bảng cân đối kế toán 78

Bảng 3.4: Doanh thu bình quân từ hoạt động đấu thầu 78

DANH M ỤC HÌNH

Hình 3.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý Công ty 63 Hình 3.2: Quy trình tham gia đấu thầu của Công ty 64

DANH M ỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

CSH: Chủ sở hữu

WTO: Tổ chức thương mại thế giới

CP : Chính phủ

QĐ-BXD : Quyết định – Bộ xây dựng

ASEAN: Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

Bộ KH&ĐT: Bộ Kế hoạch và Đầu tư

BOT : Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao

BT : Hợp đồng xây dựng - chuyển giao

BTO : Hợp đồng xây dựng - chuyển giao - kinh doanh

EPC : Hợp đồng thiết kế, cung cấp thiết bị công nghệ và thi công xây dựng công trình TNHH: Trách nhiệm hữu hạn

CBCNV: Cán bộ công nhân viên SXKD: Sản xuất kinh doanh

VL: Vật liệu

NC: Nhân công

MTC: Máy thi công

VAT: Thuế giá trị gia tăng

M Ở ĐẦU

1 Tính cấp thiết của Đề tài

Trải qua 30 năm tiến hành đổi mới và phát triển nền kinh tế thị trường đã mang lại nhiều thành tựu to lớn đối với đất nước và con người Việt Nam Bộ mặt đất nước thay đổi rõ rệt, đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được cải thiện

Sự phát triển của nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện đang chuẩn bị bước sang giai đoạn mới Việt Nam đã hội nhập với thế giới và gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO), tổ chức hợp tác Châu Á Thái Bình Dương (APEC), tham gia hiệp định thương

mại như TPP, các doanh nghiệp nước ngoài xuất hiện ngày càng nhiều theo xu thế hội

nhập, trong đó có những doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng Năng lực

của các doanh nghiệp trong nước nói chung và doanh nghiệp xây dựng nói riêng cũng

trở lên mạnh hơn sau quá trình đổi mới, sắp xếp, cổ phần hóa Ngoài ra, công tác quản

lý, giám sát của các chủ đầu tư và các cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng được tăng cường và xiết chặt sau một thời gian dài bị buông lỏng Các yêu cầu về kỹ thuật, các tiêu chuẩn chất lượng cũng được nâng cao hơn Tất cả những sự kiện trên dự báo

mức độ cạnh tranh giữa các doanh nghiệp xây dựng sẽ quyết liệt hơn nữa Do đó, để

tồn tại và phát triển thì đòi hỏi các doanh nghiệp xây dựng phải không ngừng tìm tòi các giải pháp để nâng cao năng lực cạnh tranh để từ đó nâng cao khả năng thắng lợi trong đấu thầu Đây là phương thức cạnh tranh đặc trưng được sử dụng rộng rãi và gần như bắt buộc trong lĩnh vực xây dựng cơ bản Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương có chức năng chính là: dịch vụ tưới, tiêu nước, cấp nước cho nông nghiệp và các ngành kinh tế quốc dân khác trong tỉnh, khảo sát, thiết kế công trình thủy lợi, giao thông và xây dựng dân dụng, xây dựng các công trình giao thông, dân dụng, thủy lợi và thủy điện Doanh nghiệp được thành lập và đi vào hoạt động được 13 năm đã đạt được một số kết quả nhất định Trong những năm vừa qua Công ty

đã tham gia đấu thầu và giành được một số công trình lớn, có hiệu quả kinh tế cao Tuy nhiên, cũng như nhiều doanh nghiệp khác, Công ty cũng phải chịu sức ép cạnh tranh mạnh mẽ từ các đối thủ cạnh tranh khác Vì vậy, để tồn tại và phát triển trong điều kiện như vậy Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương

cần phải có giải pháp để nâng cao chất lượng, hạ giá thành sản phẩm, rút ngắn thời

gian thi công Để từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng, tăng

khả năng chiến thắng khi tham gia đấu thầu

Từ cách đặt vấn đề đó, với tư cách là cán bộ hiện công tác tại Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương, tôi chọn đề tài “ Nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi

tỉnh Hải Dương” làm luận văn thạc sĩ quản lý dự án

2 Nội dung nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Luận văn tập trung nghiên cứu thực tiễn công tác đấu thầu xây dựng hiện nay Qua đó

đề ra các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình th ủy lợi tỉnh Hải Dương

b Ph ạm vi nghiên cứu của đề tài

- Về không gian: Luận văn nghiên cứu những vấn đề về nâng cao năng lực cạnh tranh

của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương giới hạn trong

phạm vi đấu thầu xây dựng

- Về thời gian: Luận văn nghiên cứu kết quả hoạt động đấu thầu từ năm 2010 đến nay

và định hướng phát triển của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh

H ải Dương trong thời gian tới

3 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn, kết quả dự kiến đạt được

a) Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

- Đánh giá năng lực cạnh tranh hiện có, các tiềm năng và các nhân tố ảnh hưởng đến

năng lực cạnh tranh của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương trong lĩnh vực đấu thầu xây dựng

- Kết hợp với các nghiên cứu lý thuyết, đề tài đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực

cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình

th ủy lợi tỉnh Hải Dương

b) Kết quả dự kiến đạt được

- Luận văn sẽ phân tích đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây

dựng của Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi tỉnh Hải Dương Qua đó

đề xuất các giải pháp giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng của

Công ty TNHH MTV Khai thác công trình th ủy lợi tỉnh Hải Dương

4 Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu

- Tiếp cận các Nghị định, Thông tư, Luật xây dựng của nhà nước;

- Tiếp cận mô hình quản lý thông qua sách báo và thông tin Internet;

- Phương pháp phân tích kinh tế - xã hội;

- Phương pháp thống kê số liệu;

- Phương pháp phân tích tổng hợp;

- Phương pháp chuyên gia qua tham khảo ý kiến của các thầy cô hoặc một số chuyên gia có kinh nghiệm trong lĩnh vực đấu thầu

CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC ĐẤU THẦU XÂY DỰNG CỦA DOANH NGHI ỆP

1.1 Những vấn đề cơ bản về đầu thầu xây dựng

1.1.1 Khái niệm đấu thầu và đấu thầu xây dựng

Đấu thầu là một quá trình chủ đầu tư lựa chọn được một nhà thầu đáp ứng các yêu cầu

của mình theo quy định của luật pháp Trong nền kinh tế thị trường, người mua tổ

chức đấu thầu để người bán (các nhà thầu) cạnh tranh nhau Mục tiêu của người mua

là có được hàng hóa và dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu của mình về kỹ thuật, chất lượng và chi phí thấp nhất Mục đích của nhà thầu là giành được quyền cung cấp hàng hóa dịch vụ đó với giá đủ bù đắp các chi phí đầu vào và đảm bảo mức lợi nhuận cao

nhất có thể

+ Đứng trên góc độ chủ đầu tư: đấu thầu là một phương thức cạnh tranh trong xây

dựng nhằm lựa chọn người nhận thầu đáp ứng được yêu cầu kinh tế kĩ thuật đặt ra cho

việc xây dựng công trình

+ Đứng trên góc độ của nhà thầu: đấu thầu là một hình thức kinh doanh mà thông qua

đó nhà thầu nhận được cơ hội nhận thầu khảo sát thiết kế, mua sắm máy móc thiết bị

và xây lắp công trình

+ Đứng trên góc độ quản lí nhà nước: đấu thầu là một phương thức quản lí thực hiện

dự án đầu tư mà thông qua đó lựa chọn được nhà thầu đáp ứng được các yêu cầu của bên mời thầu trên cơ sở cạnh tranh giữa các nhà thầu

Đấu thầu xây dựng là đấu thầu xây dựng cơ bản, công trình xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật,

1.1.2 Các hình thức đấu thầu

Đấu thầu rộng rãi là hình thức đấu thầu không hạn chế số lượng nhà thầu tham gia Bên mời thầu phải thông báo công khai về các điều kiện, thời gian dự thầu trên các phương tiện thông tin đại chúng trước khi phát hành hồ sơ mời thầu Đấu thầu rộng rãi

là hình thức chủ yếu được áp dụng trong đấu thầu Hình thức đấu thầu này có ưu điểm

nổi bật là tính cạnh tranh trong đấu thầu cao, hạn chế tiêu cực trong đấu thầu, kích thích các nhà thầu phải thường xuyên nâng cao năng lực

Đấu thầu hạn chế là hình thức đấu thầu mà bên mời thầu mời một số nhà thầu có đủ năng lực tham dự Danh sách nhà thầu tham dự phải được người có thẩm quyền hoặc

cấp có thẩm quyền chấp thuận là đấu thầu công khai, phải minh bạch

Chỉ định thầu là hình thức chọn trực tiếp nhà thầu đáp ứng yêu cầu của gói thầu để thương thảo hợp đồng

Chào hàng cạnh tranh trong mua sắm hàng hóa, hình thức này được áp dụng cho

những gói thầu mua sắm hàng hóa có giá trị dưới 2 tỷ đồng Mỗi gói thầu phải có ít

nhất 3 chào hàng của 3 nhà thầu khác nhau trên cơ sở yêu cầu chào hàng của Bên mời

thầu Việc gửi chào hàng có thể được thực hiện bằng cách gửi trực tiếp, bằng fax, bằng đường bưu điện hoặc bằng các phương tiện khác Gói thầu áp dụng hình thức này thường có sản phẩm cụ thể, đơn vị trúng thầu thường là đơn vị đưa ra giá có giá trị

thấp nhất, không thương thảo về giá

Mua sắm trực tiếp được áp dụng trong trường hợp bổ sung hợp đồng cũ đã thực hiện xong (dưới một năm) hoặc hợp đồng đang thực hiện với điều kiện chủ đầu tư có nhu

cầu tăng thêm số lượng hàng hóa hoặc khối lượng công việc mà trước đó đã được tiến hành đấu thầu, nhưng phải đảm bảo không được vượt mức giá hoặc đơn giá trong hợp đồng đã ký trước đó Trước khi ký hợp đồng, nhà thầu phải chứng minh có đủ năng

lực về kỹ thuật và tài chính để thực hiện gói thầu

Tự thực hiện, hình thức này chỉ được áp dụng đối với các gói thầu mà chủ đầu tư có đủ năng lực thực hiện trên cơ sở tuân thủ quy định Quy chế Quản lý đầu tư và xây dựng

Lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt, hình thức này được áp dụng đối với các ngành hết sức đặc biệt mà nếu không có những quy định riêng thì không thể đấu thầu được

1.1.3 Các phương thức đấu thầu

Đấu thầu một túi hồ sơ: Phương thức đấu thầu một túi hồ sơ được áp dụng đối với

hình thức đấu thầu rộng rãi và đấu thầu hạn chế cho gói thầu mua sắm hàng hóa, xây

lắp, gói thầu EPC Nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu gồm đề xuất về kỹ thuật và đề xuất về tài chính theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu Việc mở thầu được tiến hành một lần

Đấu thầu hai túi hồ sơ: Là phương thức mà nhà thầu nộp đề xuất về kỹ thuật và đề

xuất về giá trong từng túi hồ sơ riêng vào cùng một thời điểm Túi hồ sơ đề xuất kỹ thuật sẽ được xem xét trước để đánh giá Các nhà thầu đạt số điểm kỹ thuật từ 70% trở lên và không có tiêu chí nào đạt điểm dưới 50% sẽ được mở tiếp túi hồ sơ đề xuất về giá để đánh giá Phương thức này chỉ được áp dụng đối với đấu thầu tuyển chọn tư

vấn

Đấu thầu hai giai đoạn: Phương thức này áp dụng cho những trường hợp sau:

+ Các gói thầu mua sắm hàng hoá và xây lắp có giá từ 500 tỷ đồng trở lên;

+ Các gói thầu mua sắm hàng hóa có tính chất lựa chọn công nghệ thiết bị toàn bộ,

phức tạp về công nghệ và kỹ thuật hoặc gói thầu xây lắp đặc biệt phức tạp;

+ Dự án thực hiện theo Hợp đồng chìa khóa trao tay

Hai giai đoạn đó như sau:

Giai đoạn sơ tuyển lựa chọn nhà thầu - Tùy theo quy mô, tính chất gói thầu, chủ đầu

tư thông báo mời thầu trên các phương tiện thông tin đại chúng hoặc gửi thư mời thầu

Chủ đầu tư có trách nhiệm cung cấp cho các nhà thầu tham dự hồ sơ mời dự thầu bao

gồm các thông tin sơ bộ về gói thầu và các nội dung chính của hồ sơ mời dự thầu Nhà

thầu tham dự sơ tuyển phải nộp hồ sơ dự thầu kèm theo bảo lãnh dự thầu nhằm bảo đảm nhà thầu đã qua giai đoạn sơ tuyển phải tham dự đấu thầu Mức bảo lãnh dự thầu

do chủ đầu tư quyết định nhưng không vượt quá 1% giá gói thầu Tiêu chuẩn đánh giá

ở vòng sơ tuyển bao gồm:

lựa chọn vào giai đoạn đấu thầu Nhà thầu tham dự đấu thầu phải nộp hồ sơ đấu thầu kèm theo bảo lãnh đấu thầu nhằm đảm bảo nhà thầu đàm phán ký kết hợp đồng sau khi được tuyên bố trúng thầu Mức bảo lãnh dự thầu do chủ đầu tư quyết định nhưng không vượt quá 3% giá gói thầu Tiêu chuẩn đánh giá ở vòng đấu thầu bao gồm:

1.1.4 Vai trò của đấu thầu

So với phương thức tự làm và phương thức giao thầu, phương thức đấu thầu có những

ưu điểm nổi trội, mang lại lợi ích to lớn với cả chủ đầu tư và nhà thầu Việc vận dụng

rộng rãi phương thức đấu thầu trong xây dựng cơ bản không những ở nước ta mà còn

ở nhiều nước trên thế giới là vai trò to lớn của nó Vai trò đó được đánh giá cụ thể dưới ba góc độ sau :

Đối với chủ đầu tư

- Thông qua đấu thầu chủ đầu tư sẽ lựa chọn được nhà thầu có khả năng đáp ứng được

tốt nhất các yêu cầu về kinh tế kĩ thuật, tiến độ đặt ra của công trình Trên cơ sở đó giúp cho chủ đầu tư vừa sử dụng hiệu quả, tiết kiệm vốn đầu tư; đồng thời vẫn đảm

bảo được chất lượng cũng như tiến độ công trình

- Thông qua đấu thầu, chủ đầu tư cũng sẽ nắm bắt được quyền chủ động quản lý có

hiệu quả và giảm thiểu được các rủi ro phát sinh trong qua trình thực hiện dự án đầu tư

do toàn bộ quá trình tổ chức đấu thầu và thực hiện kết quả đấu thầu được tuân thủ chặt

chẽ theo quy định của pháp luật và sau khi chủ đầu tư đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng đầy

đủ về mọi mặt

- Để đánh giá đúng các hồ sơ dự thầu đòi hỏi đội ngũ cán bộ thực hiện công tác đấu

thầu của chủ đầu tư phải tự nâng cao trình độ của mình về các mặt nên việc áp dụng

phương thức đấu thầu còn giúp cho chủ đầu tư nang cao trình độ và năng lực của cán

bộ công nhân viên

Đối với các Nhà thầu

- Hoạt động đấu thầu được tổ chức theo nguyên tắc công khai và bình đẳng, nhờ đó các nhà thầu (các đơn vị xây lắp ) sẽ có điều kiện để phát huy đến mức cao nhất cơ hội

tìm kiếm công trình và khả năng của mình để trúng thầu, tạo công ăn việc làm cho người lao động phát triển sản xuất kinh doanh

- Việc tham gia đấu thầu, trúng thầu và thực hiện dự án đầu tư theo hợp đồng làm cho nhà thầu phải tập trung vốn của mình và lựa chọn trọng điểm để đầu tư để nâng cao cơ

sở vật chất kĩ thuật, công nghệ nhân lực theo yêu cầu của công trình Qua đó, giúp cho các nhà thầu nâng cao năng lực về mọi mặt của mình

- Công việc thực tế sẽ giúp cho các nhà thầu hoàn thiện về tổ chức quản lý, tổ chức sản

xuất, nâng cao trình độ và năng lực của cán bộ công nhân viên của mình

Đối với Nhà nước

- Đấu thầu góp phần nâng cao hiệu quả của công tác quản lý Nhà nước về đầu tư và xây dựng, quản lý và sử dụng vốn một cách có hiệu quả hạn chế và loại trừ được các tình trạng như : thất thoát lãng phí vốn đầu tư, đặc biệt là vốn ngân sách, các hiện tượng tiêu cực khác phát sinh trong xây dựng cơ bản

- Đấu thầu tạo lên sức cạnh tranh mới và lành mạnh trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, thúc đẩy sự phát triển của nền kinh tế hàng hoá trong ngành cũng như trong nền kinh

tế quốc dân

Vì những lợi ích trên nên việc thực hiện công tác đấu thầu là một đòi hỏi tất yếu

1.2 Tình hình thực hiện công tác đấu thầu ở nước ta hiện nay

1.2.1 Hệ thống văn bản pháp luật về đấu thầu cơ bản đã được hoàn thiện, thống nhất theo hướng tăng cường phân cấp

Luật Đấu thầu được ban hành đã tăng cường tính pháp lý của hoạt động đấu thầu;

thống nhất các quy định của nhà nước về đấu thầu theo hướng là Luật gốc về đấu thầu

sử dụng vốn nhà nước; khắc phục các tồn tại trong đấu thầu; tăng cường tính công khai, minh bạch, tăng cường phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường hậu kiểm; tăng cường hội nhập với quốc tế và tăng cường năng lực cạnh tranh giữa các nhà thầu trong nước

Hệ thống văn bản pháp luật về đấu thầu cơ bản đã được hoàn thiện, thống nhất theo hướng tăng cường phân cấp, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã ban hành các Thông tư hướng

dẫn về đấu thầu nhằm đảm bảo sự thống nhất và thuận tiện trong quá trình thực hiện

dự án, khắc phục những khó khăn trong quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản Các mẫu hồ sơ hướng dẫn trong công tác đấu thầu được ban hành ngày càng đầy đủ, chi tiết và đồng bộ đã tạo nên sự chuyên môn hóa trong công tác đấu thầu, giúp cho các cơ quan chức năng quản lý về đấu thầu ở Bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư trong quá trình thực hiện được dễ dàng và nhanh chóng, từ đó nâng cao chất lượng tài liệu đấu thầu cũng như quá trình đấu thầu được công bằng, minh bạch hơn Ngoài ra việc ban hành các mẫu hồ sơ đấu thầu còn giúp hạn chế các sai sót và cách hiểu khác nhau

giữa các cơ quan chuyên môn, chủ đầu tư và các đơn vị tư vấn Vì vậy hệ thống văn

bản pháp luật đấu thầu thực sự đã hướng theo hành lang pháp lý chung, các chủ đầu tư

và nhà thầu đã dần từng bước chấp hành tốt những quy định trong Luật, không còn nhiều sai sót như thời gian trước

1.2.2 Hoạt động thanh tra, kiểm tra về đấu thầu đã được chú trọng và triển khai trên diện rộng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu thầu

Trong bối cảnh tăng cường phân cấp nhưng năng lực của chủ đầu tư ở một số Bộ, ngành, địa phương còn hạn chế, thanh tra, kiểm tra về đấu thầu đã góp phần nâng cao

chất lượng hoạt động đấu thầu, tăng cường hiệu lực và tính thực thi của pháp luật, chính sách về đấu thầu Trong thời gian qua, hầu hết các địa phương đã tăng cường

hoạt động thanh tra, kiểm tra về đấu thầu nhằm sớm phát hiện các thiếu sót, hướng dẫn

chủ đầu tư và bên mời thầu giải quyết theo đúng quy định và đúng thẩm quyền Do đó,

hoạt động kiểm tra cũng đã giúp tăng cường nhận thức của các đối tượng được kiểm tra trong việc thực thi pháp luật Ngoài ra, kiểm tra, thanh tra về đấu thầu cũng đã góp

phần ngăn ngừa các hành vi sai phạm nói chung và các quy định của pháp luật về đấu

thầu nói riêng

Thông tư 10/2016/TT-BKHĐT của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về việc quy định chi tiết

việc giám sát, theo dõi và kiểm tra hoạt động đấu thầu quy định khá cụ thể và chi tiết quy trình kiểm tra trong công tác đấu thầu, đáp ứng được yêu cầu về việc thực hiện

hoạt động kiểm tra về công tác đấu thầu tại các Bộ ngành, địa phương và các Tập đoàn, Tổng công ty Việc ban hành Thông tư quy định chi tiết kiểm tra về công tác đấu

thầu đã chi tiết hoá hoạt động hậu kiểm trong công tác đấu thầu, góp phần giúp các cơ quan quản lý nhà nước cũng như người có thẩm quyền, chủ đầu tư của các dự án chủ động nắm bắt và kiểm soát được tình hình thực hiện công tác đấu thầu tại các dự án Theo đó đã góp phần nâng cao chất lượng công tác đấu thầu nói chung

1.2.3 Năng lực của Chủ đầu tư và nhà thầu được cải thiện

Theo quy định của Luật Đấu thầu 2013 và Nghị định số 63/2014/NĐ-CP thì cá nhân tham gia hoạt động đấu thầu phải có Chứng chỉ đào tạo về đấu thầu Còn cá nhân lập

hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu, đánh giá hồ

sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất thuộc đơn vị tư vấn, Ban

quản lý dự án chuyên nghiệp và giảng viên về đấu thầu bắt buộc phải có Chứng chỉ hành nghề hoạt động đấu thầu nhằm tăng cường tính chuyên môn, chuyên nghiệp trong quá trình thực hiện

Để triển khai nội dung này, hầu hết các Bộ ngành, địa phương đã tổ chức các hội nghị

tập huấn để quán triệt các quy định của pháp luật về đấu thầu Các Bộ và Tổng công ty thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn về quản lý đầu tư xây dựng (trong đó đấu thầu

là một nội dung chính) cho các cán bộ, công chức, viên chức tham gia vào hoạt động đấu thầu Các Sở Kế hoạch và Đầu tư đã chủ động trong việc chủ trì, phối hợp tổ chức các hoạt động đào tạo, tập huấn sâu rộng cho các Sở ban ngành ở địa phương, đặc biệt

là chú trọng tới các cán bộ thuộc các ban quản lý dự án ở cấp huyện, cấp xã

Ngoài ra, công tác phổ biến, quán triệt nội dung của Luật Đấu thầu, Luật sửa đổi, các Nghị định hướng dẫn của Chính phủ đã được thực hiện nghiêm túc thông qua nhiều hình thức như: phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức các lớp tập huấn về đấu

thầu cho các đơn vị, chủ đầu tư, tổ chức tư vấn Đến nay, hầu hết các cán bộ tham gia trong lĩnh vực đấu thầu đều được cấp chứng chỉ tham gia các khóa đào tạo về đấu

thầu Hiệu quả và tác động của các văn bản hướng dẫn được ban hành đối với việc

quản lý đấu thầu trên địa bàn địa phương giúp các chủ đầu tư cập nhật kịp thời thông tin để tham dự có hiệu quả, kịp thời theo đúng quy định của pháp luật, nâng cao chất lượng quản lý đấu thầu trên địa bàn

Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo, hội nghị phổ biến, giới thiệu các quy định của pháp luật về đấu thầu; ngoài ra cũng đã tổ chức các khoá đào tạo

hoặc đào tạo tại chỗ cho các đơn vị thí điểm đấu thầu qua mạng và các đơn vị khác có nhu cầu

Đồng thời với việc phối hợp, trợ giúp cho các Bộ ngành và địa phương trong việc tập

huấn, quán triệt các quy định của Luật Đấu thầu, Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiếp tục thực

hiện công tác hướng dẫn, trao đổi, giải đáp thắc mắc liên quan tới công tác đấu thầu cho các cơ quan, doanh nghiệp, chủ đầu tư và nhà thầu trên cả nước thông qua các các

hoạt động như: trả lời bằng văn bản, trả lời qua điện thoại, thư điện tử và trao đổi trực

tiếp

Đặc biệt, năng lực các nhà thầu Việt Nam nói chung đã có sự trưởng thành đáng kể

Từ chỗ nhà thầu Việt Nam chỉ làm thầu phụ cho nhà thầu nước ngoài, sau đó tham gia liên doanh với tỷ lệ nhỏ, nay phần lớn các nhà thầu Việt Nam có thể đấu thầu độc lập

và trúng thầu

1.2.4 Những tồn tại và hạn chế trong công tác đấu thầu

Bên cạnh những kết quả đạt được trong thời gian qua, trong công tác đấu thầu những

vẫn tồn tại và hạn chế như:

Các văn bản hướng dẫn về đấu thầu của một số cơ quan chính phủ chưa được ban hành

kịp thời và việc triển khai thực hiện còn hạn chế

Tính chuyên môn, chuyên nghiệp về đấu thầu chưa đồng đều và còn hạn chế ở một số địa phương

Vấn đề quản lý sau đấu thầu chưa được thực hiện thường xuyên và chưa được quan tâm đúng mức

Xu hướng đề nghị áp dụng hình thức chỉ định thầu ngày càng tăng, không thực hiện theo đúng tinh thần đã phân cấp Tình trạng dàn xếp, thông đồng giữa các nhà thầu để

một nhà thầu trúng thầu trong cùng một gói thầu còn xảy ra ở một số nơi Qua đó cho

thấy chủ đầu tư, bên mời thầu và đơn vị tư vấn đấu thầu cần phải thực hiện tốt hơn nữa

việc đánh giá tư cách hợp lệ và năng lực của nhà thầu khi tham gia dự thầu nhằm phát

hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực đấu thầu để tránh xảy ra tình trạng đấu thầu hình thức, thiếu tính cạnh tranh làm giảm hiệu quả kinh tế

Chất lượng của hồ sơ mời thầu còn thấp, nhiều bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu đặt

ra cho công tác lựa chọn nhà thầu Trong một số trường hợp chỉ vì một vài chi tiết trong hồ sơ mời thầu do tư vấn lập không chuẩn xác mà có thể dẫn đến phức tạp trong đánh giá hồ sơ dự thầu, phải xử lý tình huống gây chậm trễ Trong một số trường hợp khác còn phải hủy đấu thầu làm ảnh hưởng đến tiến độ dự án và lãng phí tiền của nhà nước Các yêu cầu đặt ra trong hồ sơ mời thầu còn mang tính chất chung chung, các tiêu chí đánh giá còn mang tính chất cảm tính và hướng vào một số nhà thầu nào đó làm mất đi tính cạnh tranh và minh bạch trong quá trình lựa chọn nhà thầu

Về lập hồ sơ dự thầu, đa số các nhà thầu lập hồ sơ dự thầu theo công nghệ lắp ghép modul Phần giá dự thầu của các nhà thầu nhiều trường hợp chỉ khác nhau phần thư

giảm giá Phần lớn hồ sơ dự thầu cốt trúng thầu, sau đó khi thực hiện thì bố trí khác cả

về nhân sự, cả về biện pháp thi công

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng tới năng lực đấu thầu xây lắp của doanh nghiệp

Nói đến năng lực đấu thầu của một doanh nghiệp thì có rất nhiều các yếu tố ảnh hưởng nhưng dưới đây tác giả xin đưa ra một số yếu tố chính ảnh hưởng tới năng lực đấu thầu

của doanh nghiệp Dựa trên những yếu tố này Chủ đầu tư sẽ đánh giá năng lực Nhà

thầu và quyết định doanh nghiệp có khả năng thực hiện dự án hay không Các yếu tố này bao gồm các yếu tố chủ quan và các yếu tố khách quan

1.3.1 Nhân tố khách quan

1 Các chính sách c ủa Nhà nước

Xây dựng là một ngành công nghiệp trọng điểm, có tác động lớn tới mọi mặt của đời

sống xã hội Cùng với sự phát triển của đất nước, họat động xây dựng ngày càng phức

tạp hơn với nhiều mối quan hệ nảy sinh cần được điều chỉnh Vì vậy, trong nền kinh tế

thị trường có sự điều tiết của Nhà nước như ở nước ta thì Nhà nước có ảnh hưởng rất

lớn đến hoạt động đấu thầu của các doanh nghiệp xây dựng Những năm qua Nhà nước

ta đã có nhiều văn bản quy phạm pháp luật về họat động xây dựng nói chung và họat động đấu thầu xây lắp nói riêng Hiện nay trên thị trường xây dựng hoạt động của các doanh nghiệp xây dựng phải dựa theo Luật xây dựng, các nghị định và văn bản hướng

dẫn đặc thù, ngoài ra còn có các quy định về khung giá, mức giá, những quy định về thuê mướn, cho vay, quảng cáo, bảo vệ môi trường…các quy chế bắt buộc doanh nghiệp phải tuân thủ

Các doanh nghiệp tham gia đấu thầu đều phải tuân thủ theo quy định, quy chế chung

của nhà nước về đấu thầu, vì vậy một quy chế hợp lý sẽ tạo ra được môi trường cạnh tranh lành mạnh, công bằng, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tham gia đấu thầu Một hệ thống luật, nghị định ra đời sẽ hạn chế tối đã các mặt tiêu cực xảy ra trong đấu thầu, đồng thời phát huy tối đa các mặt tiêu cực xảy ra trong đấu thầu, đồng

thời phát huy tối đa tính tích cực trong cạnh tranh đấu thầu

Tuy nhiên bên cạnh tác động tích cực của hệ thống pháp luật về xây dựng nói chung

và đấu thầu nói riêng thì các quy phạm pháp luật trong thời gian qua vẫn còn nhiều

hạn chế Do đó hệ thống pháp luật chưa hoàn thiện, thường xuyên phải thay đổi nên có tác động không tốt tới các doanh nghiệp liên quan trong việc tiếp cận và thực thi theo đúng tinh thần của các văn bản mới Các chế tài xử phạt cũng chưa rõ ràng, cụ thể và chính những quy định không chặt chẽ trong luật đã tạo “khe hở” cho các hoạt động tiêu cực diễn ra, thậm chí rất phổ biến Vì thế, nhiều khi nhà thầu có năng lực vẫn không thể thắng thầu

2 Th ị trường

Thị trường là nơi diễn ra sự cạnh tranh của các doanh nghiệp ở đó xác định ai có đủ

khả năng thắng thầu và ai sẽ bị loại Nó tác động đến đầu vào và đầu ra của dự án xây

dựng, đồng thời cũng là nơi đề ra mục tiêu và nhu cầu phục vụ cho việc tổ chức đấu

thầu Ở đó các yếu tố cung, cầu, giá cả lên xuống thất thường,…ảnh hưởng rất nhiều

tới việc xác định giá dự thầu của doanh nghiệp, khi giá cả thị trường tăng làm cho giá

dự toán tăng theo và ngược lại Vì thế nó là một trong những nhân tố quyết định đến

việc thành công hay thất bại của trong nghiệp trong đấu thầu xây dựng

Khi phân tích ảnh hưởng của thị trường đến năng lực đấu thầu của Công ty thường ta

sẽ chú ý đến vấn đề giá cả thị trường nói chung và thị trường xây dựng nói riêng (bao

gồm giá cả máy móc thiết bị, giá cả vật tư) và những tác động của nó tới năng lực đấu

thầu của Công ty, trong đó chịu tác động trực tiếp nhất là năng lực dự báo giá và năng

lực máy móc thiết bị

3 Nhà cung c ấp vật tư

Trong hoạt động xây lắp của một doanh nghiệp xây dựng, việc cung cấp nguyên vật

liệu có ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ thi công công trình vì thế lựa chọn nhà cung cấp đưa đầu vào để thực hiện dự án là việc rất quan trọng

Nhà cung cấp nguyên vật liệu có thể gây ảnh hưởng đến mức giá cạnh tranh của một Công ty xây dựng Nếu Công ty xây dựng có nguồn đầu vào ổn định, Công ty sẽ biết được giá cả nguyên vật liệu, tình hình lên xuống giá cả của từng loại trên thị trường nên việc tính giá để làm công trình sẽ chính xác, hợp lý và thuận lợi hơn, tăng khả năng cạnh tranh của Công ty với các đối thủ khác Ngược lại, nếu Công ty không có nguồn cung cấp đầu vào ổn định, việc tính toán, sử dụng nguyên vật liệu phù hợp với

từng công trình sẽ gặp nhiều khó khăn, sử dụng vật liệu không chất lượng hoặc giá quá đắt sẽ làm tăng giá dự toán dẫn đến mất uy tín và khó trúng thầu Tóm lại, xét về mặt giá cả cạnh tranh, sự ảnh hưởng của nhà cung cấp đối với Công ty có thể diễn ra vì nhiều lý do khách quan nhiều hơn lý do chủ quan

Không chỉ ảnh hưởng đến việc mức giá cạnh tranh, mà việc cung cấp vật tư của nhà cung cấp cũng ảnh hưởng rất lớn đến tiến độ của dự án Nếu Công ty có nguồn cung

cấp đầu vào ổn định, việc thi công công trình không những gặp thuận lợi trong quá trình hoàn thành mà trên thực tế còn rút ngắn được thời gian thực hiện và việc này tiết

kiệm được rất nhiều tiền cho Công ty Nhưng nếu Công ty không đảm bảo được đầu vào vật tư ổn định, việc xác định giá gói thầu cũng gặp khó khăn dẫn đến giá không

phải là giá hợp lý nhất làm giảm sức cạnh tranh của Công ty Trong giai đoạn thi công,

nếu nguồn vật tư không được cung cấp thường xuyên và ổn định, tiến độ thi công bị

ảnh hưởng và có thể sẽ không được đảm bảo như trong hợp đồng ký kết Nếu như công trình hoàn thành chậm hơn so với tiến độ đặt ra ban đầu, uy tín của Công ty sẽ bị

giảm xuống, khách hàng không tin tưởng vào năng lực của Công ty, sức cạnh tranh trong đấu thầu sẽ bị giảm đi rất nhiều Hơn nữa, trên thị trường xây dựng, danh tiếng

của nhà cung cấp cũng có ảnh hưởng rất lớn đến chủ đầu tư do có sự liên quan đến

chất lượng công trình Tạo được mối quan hệ tốt với nhà cung cấp có danh tiếng sẽ là

lợi thế mạnh của doanh nghiệp

Như vậy, ta có thể thấy các nhà cung cấp có khả năng ảnh hưởng rất lớn đến sức cạnh tranh của Công ty khi tham gia đấu thầu Vì vậy điều cần thiết là Công ty phải đảm

bảo hoạt động của mình có nguồn cung cấp đầu vào ổn định

4 Ch ủ đầu tư

Khi tham gia đấu thầu, các nhà thầu phải thực hiện những yêu cầu và mục tiêu của chủ đầu tư, các yêu cầu này được thể hiện trong hồ sơ mời thầu thông qua bản vẽ, bản tiên lượng, thiết kế công trình, sơ đồ tổ chức mặt bằng và các yêu cầu khác thể hiện bằng văn bản Nhà thầu nào không đáp ứng được những yêu cầu đó thì khả năng cạnh tranh

rất thấp Nếu những yêu cầu của chủ đầu tư phù hợp thế mạnh của nhà thầu thì nhà

thầu sẽ đáp ứng được một cách dễ dàng và đạt được sự hoàn hảo, làm hài lòng chủ đầu

tư, tăng sức cạnh tranh của nhà thầu trong gói thầu đó Ngược lại nếu năng lực của nhà

thầu không phù hợp với lĩnh vực của chủ đầu tư yêu cầu hoặc khả năng đáp ứng không

tốt bằng các nhà thầu khác thì biện pháp mà nhà thầu đưa ra, giá chào hàng, tiến độ thi công không mang tính cạnh tranh cao, không đảm bảo thắng lợi trong đấu thầu Khía cạnh khác mà chủ đầu tư có thể tác động đến sức cạnh tranh hay năng lực đấu

thầu của nhà thầu khi tham gia đấu thầu là mối quan hệ giữa chủ đầu tư với nhà thầu Trong một dự án đấu thầu, số nhà thầu tham dự không quá nhiều, do đó sẽ có sự cạnh tranh giữa các nhà thầu để được tham gia dự thầu, việc loại bỏ các đối thủ khác tham gia đấu thầu sẽ làm tăng khả năng cạnh tranh của nhà thầu Trên thực tế, một số nhà

thầu có mối quan hệ tốt với chủ đầu tư sẽ được mời dự thầu và mua hồ sơ sớm hơn các đối thủ khác và trong quá trình đấu thầu khả năng được chủ đầu tư lựa chọn cũng cao hơn do đó việc trúng thầu lớn hơn so với các nhà thầu khác Việc quen biết với chủ đầu tư cũng giúp cho nhà thầu có thể có được những thông tin cần thiết có lợi trong

quá trình đấu thầu

Tóm lại, trong một dự án đấu thầu, mối quan hệ giữa nhà thầu với chủ đầu tư là rất cần thiết, tuy nhiên nhà thầu cũng cần không ngừng nâng cao năng lực của mình đế có thể đáp ứng một cách hoàn hảo nhất, làm hài lòng nhất chủ đầu tư

1.3.2 Nhân tố chủ quan

1 Trình độ nguồn nhân lực

Nguồn nhân lực là yếu tố quan trọng trong sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp nói chung và trong công tác đấu thầu nói riêng, nó ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực đấu thầu của Công ty và kết quả của công tác đấu thầu Nguồn nhân lực này được thể hiện ở cả số lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ công nhân viên của Công ty Doanh nghiệp phải nắm rõ nguồn nhân lực hiện nay của mình để từ đó có kế hoạch đào tạo bồi dưỡng nâng cao chuyên môn và tay nghề những nhân viên cũ và tuyển

dụng bổ sung nhân viên mới khi cần thiết

Để đảm bảo được chất lượng và tiến độ thi công dự án, doanh nghiệp phải rất chú

trọng đến yếu tố này, những cán bộ và công nhân tham gia vào một dự án bất kỳ phải

là những người có năng lực và nhiều kinh nghiệm để có thể xử lý tốt những tình huống

bất ngờ xảy ra nhưng vẫn đảm bảo được hiệu quả thi công đúng như yêu cầu của chủ đầu tư đưa ra Hiện nay với sự phát triển của khoa học công nghệ, việc nâng cao chuyên môn cho cán bộ công nhân viên là hết sức cần thiết, có như vậy mới nâng cao được năng lực đấu thầu của doanh nghiệp

2 Năng lực tài chính doanh nghiệp

Năng lực tài chính có ảnh hưởng rất lớn đến khả năng thắng thầu của nhà thầu, có vai trò quyết định đối với sức cạnh tranh của doanh nghiệp Đối với chủ đầu tư, khi đánh giá năng lực của nhà thầu, họ rât chú trọng đến khả năng tài chính và khả năng huy động các nguồn vốn của nhà thầu trình bày trong hồ sơ thầu khi tham gia dự thầu Khả năng tài chính của doanh nghiệp được thể hiện ở quy mô tài sản nguồn vốn tự có, khả năng huy động tài sản nguồn vốn khác nhau, hiệu quả quản lý và sử dụng tài sản nguồn vốn cho sản xuất kinh doanh Nói chung, vấn đề vốn của doanh nghiệp khi tham gia đấu thầu được chủ đầu tư quan tâm và đánh giá rất cao

Như vậy, năng lực tài chính mạnh tác dụng tích cực đến quá trình đấu thầu Trước hết,

nó giúp cho doanh nghiệp có thể thực hiện nhiệm vụ kinh doanh trong điều kiện giới

hạn về vốn Thứ hai, nó tạo niềm tin nơi chủ đầu tư về khả năng quản lý hiệu quả đồng

vốn được giao Thứ ba, hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh là yếu tố quyết định đến khả năng huy động các nguồn tài chính từ bên ngoài cho quá trình kinh doanh của doanh nghiệp

3 Năng lực máy móc, thiết bị kỹ thuật của doanh nghiệp

Cùng với hai yếu tố nguồn nhân lực và tài chính đã nêu ở trên, máy móc thiết bị kỹ thuật cũng là một yếu tố ảnh hưởng lớn đến năng lực đấu thầu của Công ty Đây là bộ

phận quan trọng nhất trong tài sản cố định của doanh nghiệp, nó thể hiện trình độ kỹ thuật và năng lực sản xuất hiện có của doanh nghiệp Yếu tố kỹ thuật này quyết định

việc lựa chọn tính toán các giải pháp hợp lý trong tổ chức thi công, nếu doanh nghiệp

bố trí nhân lực và thiết bị một cách hài hòa, đạt tiêu chuẩn về chất lượng thì có thể rút

ngắn tiến độ thi công, tiết kiệm chi phí xây dựng, hạ giá thành công trình, góp phần nâng cao năng lực đấu thầu của mình

4 Ho ạt động Marketing

Trong nền kinh tế thị trường, thông tin là một nguồn tài nguyên quý giá đối với bất kỳ

một doanh nghiệp nào, vì thế để bán được hàng hóa không thể thiếu khâu quảng cáo

tiếp thị Không giống như các doanh nghiệp công nghiệp đưa sản phẩm của mình ra thị trường để khách hàng chọn Doanh nghiệp xây dựng khi tham gia đấu thầu phải dựa vào danh tiếng, uy tín của mình để khiến cho chủ đầu tư tin tưởng và lựa chọn doanh nghiệp mình Do vậy danh tiếng là nhân tố quyết định năng lực đấu thầu của doanh nghiệp xây dựng

Danh tiếng thành tích, kinh nghiệm thi công của doanh nghiệp có tác động rất lớn đến

khả năng trúng thầu dự án bởi mối quan tâm hàng đầu của chủ đầu tư là chất lượng và

tiến độ công trình Hoạt động quảng cáo tạo ra hình ảnh tôt đẹp, giúp cho doanh nghiệp phát triển thị trường, khẳng định phạm vi ảnh hưởng của mình đến sự lựa chọn

của các chủ đầu tư

5 Năng lực lập hồ sơ dự thầu

Quy trình thực hiện đấu thầu của doanh nghiệp có đúng chuẩn hay không, các phòng ban phối hợp với nhau trong quá trình đấu thầu đó như thế nào? Những điều này quyết định kết quả đấu thầu và ảnh hưởng lớn đến năng lực đấu thầu

Công tác tổ chức lập hồ sơ dự thầu là công việc rất quan trọng vì năng lực đấu thầu

của doanh nghiệp phụ thuộc trực tiếp vào trình độ lập hồ sơ dự thầu Nhà thầu có thể

bị loại ngay từ vòng đầu do hồ sơ không đảm bảo yêu cầu Do đó chất lượng hồ sơ

thầu là một trong những tiêu chí cơ bản quyết định nhà thầu có trúng hay không Việc

tổ chức lập hồ sơ dự thầu đòi hỏi phải trải qua các bước sau:

Trước tiên là nghiên cứu hồ sơ mời thầu, đây là bước quan trọng nhất quyết định sự thành công hay thất bại của nhà thầu khi tham gia đấu thầu, vì vậy công việc này đòi

hỏi phải tiến hành một cách tỷ mỷ, nghiêm túc, đầy đủ các nội dung trong hồ sơ mời

thầu Yêu cầu phải nắm được tính chất, quy mô, phạm vi đấu thầu, mức độ phức tạp về

kỹ thuật, các yêu cầu về tiến độ thi công, thời hạn hoàn thành, nguồn vốn đầu tư, phương thức thanh toán, các thông tin về cơ quan tư vấn, giám sát,

Đồng thời tiến hành tìm hiểu môi trường đấu thầu, khảo sát hiện trạng mặt bằng thi công, lập phương án thi công, xây dựng giá dự thầu Việc tìm hiểu môi trường đấu

thầu bao gồm việc tìm hiểu các điều kiện về thi công, vị trí địa lý, điều kiện địa hình địa chất, giao thông vận tải, thông tin liên lạc, điều kiện cung ứng vật tư, nguyên liệu, giá cả thị trường, khả năng khai thác nguyên vật liệu tại chỗ, lao động phổ thông, khả năng về cung cấp lương thực, thực phẩm, môi trường thiên nhiên và các điều kiện kinh

tế xã hội của dự án những điều kiện này ảnh hưởng trực tiếp đến phương án thi công

và giá thành công trình Vì thời gian chuẩn bị hồ sơ dự thầu rất ngắn nên để khảo sát

và xử lý hàng loạt số liệu, thông tin nói trên đòi hỏi nhà thầu phải có một đội ngũ cán

bộ lập hồ sơ dự thầu có trình độ chuyên môn, có kinh nghiệm và am hiểu kỹ càng tất

cả các lĩnh vực

Công việc cuối cùng, sau khi tiến hành điều tra, khảo sát, xử lý tất cả các vấn đề có liên quan là công tác xác định giá dự thầu, đây là công việc quan trọng, phức tạp quyết định đến việc trúng thầu, do đó công việc này đòi hỏi phải do một bộ phận chuyên

nghiệp thực hiện với sự phối hợp chặt chẽ nhịp nhàng và kịp thời của các bộ phận chuyên môn khác

Như vậy, nếu doanh nghiệp có năng lực tài chính vững mạnh, có hệ thống máy móc thiết bị hiện đại và đầy đủ, có đội ngũ công nhân viên giỏi và lành nghề, có sự tổ chức

và quản lý một cách có khoa học, có các mối quan hệ tốt với các đối tác và nhà cung

cấp thì mới có thể lập nên một hồ sơ dự thầu đầy đủ và hợp lý, thể hiện được một năng

lực đấu thầu vượt trội

6 Kh ả năng am hiểu về đối thủ cạnh tranh

Đối thủ cạnh tranh của các doanh nghiệp xây dựng tham gia dự thầu là các nhà thầu khác có cùng ngành nghề kinh doanh, cùng tham gia những công trình cần đấu thầu

với doanh nghiệp xây dựng của mình Những hoạt động và hiểu biết của các đối thủ

cạnh tranh có ý nghĩa quan trọng và ảnh hưởng lớn đến năng lực đấu thầu của doanh nghiệp, đưa doanh nghiệp vào những tình huống khó khăn và thách thức lớn Càng nhiều đối thủ cạnh tranh thì khả năng thắng thầu càng ít đi Vì vậy, trong bất cứ cuộc đua nào doanh nghiệp cũng phải luôn phân tích kỹ lưỡng cho mình các đối thủ cạnh tranh sẽ tham gia dự thầu để có thể biết được những ưu, nhược điểm của họ, từ đó có

thể thấy được các ưu, nhược điểm của mình rồi rút ra những nhược điểm để khắc phục

và phát huy những thế mạnh cho mình Từ đó nâng cao khả năng thắng thầu của doanh nghiệp mình

Hiện nay trên thị trường xây dựng có rất nhiều doanh nghiệp cả trong và ngoài nước cùng tham gia, làm tăng tính chất và quy mô cạnh tranh trong ngành, làm giảm mức

lợi nhuận doanh nghiệp Nếu trên thị trường có một số doanh nghiệp dẫn đầu thì cạnh tranh gay gắt chỉ diễn ra giữa các doanh nghiệp yếu thế hơn Trong đấu thầu xây dựng, các doanh nghiệp có năng lực đấu thầu cao (các doanh nghiệp ở vị trí dẫn đầu) thường

sử dụng phương thức cạnh tranh bằng giá dự thầu, chất lượng công trình, tiến độ thi công công trình để giành được hợp đồng

7 Năng lực kinh nghiệm

Năng lực về kinh nghiệm của doanh nghiệp được thể hiện qua số năm thi công các công trình có cùng tính chất, số lượng các dự án có giá trị lớn, chất lượng các công

trình sau khi đã đi vào hoạt động, khả năng đảm bảo tiến đội thi công công trình trong trường hợp có những rủi ro, biến động của thị trường…và còn cả năng lực cán bộ điều hành Năng lực kinh nghiệm cũng được xem là yếu tố quan trọng với các dự án có giá

trị lớn Do vậy, doanh nghiệp cần có sự lựa chọn các gói thầu và cần phải có một đội ngũ nhiều kinh nghiệm cộng với chuyên môn cao khi tham gia dự thầu Doanh nghiệp nên chọn những gói thầu thuộc năng lực chuyên môn của mình hay tương tự như các gói thầu mà mình đã thực hiện để đảm bảo khả năng thắng thầu cao Còn đối với

những lĩnh vực mới thì nhà thầu cần phải phân tích, đánh giá cẩn thận trên cơ sở

những kinh nghiệm đấu thầu đã có

Với các nhà thầu có tên tuổi, đã từng tham gia thi công nhiều công trình lớn, phức tạp, đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình, có nhiều năm kinh nghiệm thì sẽ được chủ đầu tư đánh giá là có năng lực tốt hơn Do đó, đây cũng là một trong những yếu tố có ảnh hưởng đến năng lực đấu thầu mà chúng ta cần phải xem xét

1.4 Một số hình thức đấu thầu ở nước ngoài

1.4.1 Hình th ức đấu thầu

- Đấu thầu cạnh tranh quốc tế (International Competitive Bidding - ICB)

- Đấu thầu Quốc tế hạn chế (Limited International Bidding - LIB)

- Đấu thầu cạnh tranh trong nước (National Competitive Bidding - NCB)

- Chào hàng cạnh tranh (Quốc tế và Trong nước)

1.4.2 Hình th ức chọn thầu

- QCBS - Quality-Cost Based Selection: Lựa chọn nhà thầu dựa trên Chất lượng – Chi phí

- QBS - Quality Based Selection: Lựa chọn nhà thầu dựa trên Chất lượng - Chi phí

- PBC - Performance Based Contract: Lựa chọn nhà thầu dựa trên chất lượng đầu

ra

- Các loại khác

K ết luận chương 1

Chương 1 tác giả đã trình bày những kiến thức cơ bản về đấu thầu nói chung như: khái

niệm về đấu thầu, các hình thức đấu thầu, các phương thức đấu thầu, Ngoài ra, Chương 1 cũng nêu lên thực trạng trong công tác đấu thầu ở nước ta trong thời gian qua và một số hình thức về đấu thầu ở nước ngoài

Trong Chương 2, tác giả sẽ trình bày về cơ sở khoa học và thực tiễn trong đấu thầu và

cạnh tranh trong đấu thầu xây dựng của doanh nghiệp

CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN TRONG ĐẤU THẦU VÀ CẠNH TRANH TRONG ĐẤU THẦU XÂY DỰNG CỦA DOANH NGHIỆP

2.1 Cơ sở pháp lý trong đấu thầu xây dựng

Để tạo môi trường pháp lý, nhằm thống nhất các hoạt động đấu thầu, tuyển chọn, tư

vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp và thực hiện các dự án hoặc từng phần dự án trên lãnh

thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nhà nước đã ban hành hệ thống văn

bản quy phạm pháp luật về đấu thầu Hệ thống văn bản về đấu thầu hiện đang được sử

dụng là: Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26 tháng 11 năm 2013;Nghị định số 63/2014/NĐ-CP ngày 26 tháng 6 năm 2014; Thông tư số 11/2015/TT-BKHĐT quy định chi tiết lập HSYC chỉ định thầu, chào hàng cạnh tranh ngày 27 tháng 10 năm 2015; Thông tư số 03/2015/TT-BKT ngày 6/5/2015 Quy định chi tiết lập hồ sơ mời

th ầu xây lắp và nhiều tài liệu liên quan khác

Để hiểu rõ hơn khái niệm đấu thầu, tác giả làm rõ hơn một số khái niệm liên quan chặt

chẽ với khái niệm đấu thầu Theo Luật Đấu thầu số 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

- “B ảo đảm dự thầu” là việc nhà thầu, nhà đầu tư thực hiện một trong các biện

pháp đặt cọc, ký quỹ hoặc nộp thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập theo pháp luật Việt Nam để bảo đảm trách nhiệm dự thầu của nhà thầu, nhà đầu tư trong thời gian xác định theo yêu cầu của hồ

sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

- “B ảo đảm thực hiện hợp đồng” là việc nhà thầu, nhà đầu tư thực hiện một trong

các biện pháp đặt cọc, ký quỹ hoặc nộp thư bảo lãnh của tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài được thành lập theo pháp luật Việt Nam để bảo đảm trách nhiệm thực hiện hợp đồng của nhà thầu, nhà đầu tư

- “Bên m ời thầu” là cơ quan, tổ chức có chuyên môn và năng lực để thực hiện các

hoạt động đấu thầu, bao gồm:

+ Chủ đầu tư hoặc tổ chức do chủ đầu tư quyết định thành lập hoặc lựa chọn;

+ Đơn vị dự toán trực tiếp sử dụng nguồn vốn mua sắm thường xuyên;

+ Đơn vị mua sắm tập trung;

+ Cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức trực thuộc do cơ quan nhà nước có

thẩm quyền lựa chọn

- “Ch ủ đầu tư” là tổ chức sở hữu vốn hoặc tổ chức được giao thay mặt chủ sở hữu

vốn, tổ chức vay vốn trực tiếp quản lý quá trình thực hiện dự án

- “Ch ứng thư số” là chứng thư điện tử do tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ

ký số cấp để thực hiện đấu thầu qua mạng trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia

- “Danh sách ng ắn” là danh sách nhà thầu, nhà đầu tư trúng sơ tuyển đối với đấu

thầu rộng rãi có sơ tuyển; danh sách nhà thầu được mời tham dự thầu đối với đấu thầu

hạn chế; danh sách nhà thầu có hồ sơ quan tâm đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm

- “D ịch vụ tư vấn” là một hoặc một số hoạt động bao gồm: lập, đánh giá báo cáo quy

hoạch, tổng sơ đồ phát triển, kiến trúc; khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi, báo cáo đánh giá tác động môi trường; khảo sát, lập thiết

kế, dự toán; lập hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu

cầu; đánh giá hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất; thẩm tra, thẩm định; giám sát; quản lý dự án; thu xếp tài chính; kiểm toán, đào tạo, chuyển giao công nghệ; các dịch vụ tư vấn khác

- “D ịch vụ phi tư vấn” là một hoặc một số hoạt động bao gồm: logistics, bảo hiểm,

quảng cáo, lắp đặt không thuộc quy định tại khoản 45 Điều này, nghiệm thu chạy thử,

tổ chức đào tạo, bảo trì, bảo dưỡng, vẽ bản đồ và hoạt động khác không phải là dịch vụ

tư vấn quy định tại khoản 8 Điều này

- “Doanh nghi ệp dự án” là doanh nghiệp do nhà đầu tư thành lập để thực hiện dự án

đầu tư theo hình thức đối tác công tư hoặc dự án đầu tư có sử dụng đất

- “D ự án đầu tư phát triển” (gọi chung là dự án) bao gồm: chương trình, dự án đầu

tư xây dựng mới; dự án cải tạo, nâng cấp, mở rộng các dự án đã đầu tư xây dựng; dự

án mua sắm tài sản, kể cả thiết bị, máy móc không cần lắp đặt; dự án sửa chữa, nâng

cấp tài sản, thiết bị; dự án, đề án quy hoạch; dự án, đề tài nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, ứng dụng công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, điều tra cơ bản; các chương trình, dự án, đề án đầu tư phát triển khác

- “Đấu thầu” là quá trình lựa chọn nhà thầu để ký kết và thực hiện hợp đồng cung

cấp dịch vụ tư vấn, dịch vụ phi tư vấn, mua sắm hàng hóa, xây lắp; lựa chọn nhà đầu

tư để ký kết và thực hiện hợp đồng dự án đầu tư theo hình thức đối tác công tư, dự án đầu tư có sử dụng đất trên cơ sở bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu

quả kinh tế

- “Đấu thầu qua mạng” là đấu thầu được thực hiện thông qua việc sử dụng hệ thống

mạng đấu thầu quốc gia

- “Đấu thầu quốc tế” là đấu thầu mà nhà thầu, nhà đầu tư trong nước, nước ngoài

được tham dự thầu

- “Đấu thầu trong nước” là đấu thầu mà chỉ có nhà thầu, nhà đầu tư trong nước được

tham dự thầu

- “Giá gói th ầu” là giá trị của gói thầu được phê duyệt trong kế hoạch lựa chọn nhà

thầu

- “Giá d ự thầu” là giá do nhà thầu ghi trong đơn dự thầu, báo giá, bao gồm toàn bộ

các chi phí để thực hiện gói thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

- “Giá đánh giá” là giá dự thầu sau khi đã được sửa lỗi, hiệu chỉnh sai lệch theo yêu

cầu của hồ sơ mời thầu, trừ đi giá trị giảm giá (nếu có), cộng với các yếu tố để quy đổi trên cùng một mặt bằng cho cả vòng đời sử dụng của hàng hóa, công trình Giá đánh giá dùng để xếp hạng hồ sơ dự thầu đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp và gói

thầu hỗn hợp áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc đấu thầu hạn chế

- “Giá đề nghị trúng thầu” là giá dự thầu của nhà thầu được đề nghị trúng thầu sau

khi đã được sửa lỗi, hiệu chỉnh sai lệch theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu

cầu, trừ đi giá trị giảm giá (nếu có)

- “Giá trúng th ầu” là giá được ghi trong quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà

thầu

- “Giá h ợp đồng” là giá trị ghi trong văn bản hợp đồng làm căn cứ để tạm ứng, thanh

toán, thanh lý và quyết toán hợp đồng

- “Gói th ầu” là một phần hoặc toàn bộ dự án, dự toán mua sắm; gói thầu có thể gồm

những nội dung mua sắm giống nhau thuộc nhiều dự án hoặc là khối lượng mua sắm

một lần, khối lượng mua sắm cho một thời kỳ đối với mua sắm thường xuyên, mua

sắm tập trung

- “Gói th ầu hỗn hợp” là gói thầu bao gồm thiết kế và cung cấp hàng hóa (EP); thiết

kế và xây lắp (EC); cung cấp hàng hóa và xây lắp (PC); thiết kế, cung cấp hàng hóa và xây lắp (EPC); lập dự án, thiết kế, cung cấp hàng hóa và xây lắp (chìa khóa trao tay)

- “Gói thầu quy mô nhỏ” là gói thầu có giá gói thầu trong hạn mức do Chính phủ quy định

- “Hàng hóa” gồm máy móc, thiết bị, nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu, vật tư, phụ tùng; hàng tiêu dùng; thuốc, vật tư y tế dùng cho các cơ sở y tế

- “H ệ thống mạng đấu thầu quốc gia” là hệ thống công nghệ thông tin do cơ quan

quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu xây dựng và quản lý nhằm mục đích thống

nhất quản lý thông tin về đấu thầu và thực hiện đấu thầu qua mạng

- “H ồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển” là toàn bộ tài liệu bao gồm các yêu cầu

về năng lực và kinh nghiệm đối với nhà thầu, nhà đầu tư làm căn cứ để bên mời thầu

lựa chọn danh sách nhà thầu, nhà đầu tư trúng sơ tuyển, danh sách nhà thầu có hồ sơ quan tâm được đánh giá đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm

- “H ồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển” là toàn bộ tài liệu do nhà thầu, nhà đầu tư

lập và nộp cho bên mời thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển

- “H ồ sơ mời thầu” là toàn bộ tài liệu sử dụng cho hình thức đấu thầu rộng rãi, đấu

thầu hạn chế, bao gồm các yêu cầu cho một dự án, gói thầu, làm căn cứ để nhà thầu, nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ dự thầu và để bên mời thầu tổ chức đánh giá hồ sơ dự thầu

nhằm lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư

- “H ồ sơ yêu cầu” là toàn bộ tài liệu sử dụng cho hình thức chỉ định thầu, mua sắm

trực tiếp, chào hàng cạnh tranh, bao gồm các yêu cầu cho một dự án, gói thầu, làm căn

cứ để nhà thầu, nhà đầu tư chuẩn bị hồ sơ đề xuất và để bên mời thầu tổ chức đánh giá

hồ sơ đề xuất nhằm lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư

- “H ồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất” là toàn bộ tài liệu do nhà thầu, nhà đầu tư lập và

nộp cho bên mời thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

- “H ợp đồng” là văn bản thỏa thuận giữa chủ đầu tư với nhà thầu được lựa chọn

trong thực hiện gói thầu thuộc dự án; giữa bên mời thầu với nhà thầu được lựa chọn trong mua sắm thường xuyên; giữa đơn vị mua sắm tập trung hoặc giữa đơn vị có nhu

cầu mua sắm với nhà thầu được lựa chọn trong mua sắm tập trung; giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền với nhà đầu tư được lựa chọn hoặc giữa cơ quan nhà nước có

thẩm quyền với nhà đầu tư được lựa chọn và doanh nghiệp dự án trong lựa chọn nhà đầu tư

- “Ki ến nghị” là việc nhà thầu, nhà đầu tư tham dự thầu đề nghị xem xét lại kết quả

lựa chọn nhà thầu, kết quả lựa chọn nhà đầu tư và những vấn đề liên quan đến quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư khi thấy quyền, lợi ích của mình bị ảnh hưởng

- “Người có thẩm quyền” là người quyết định phê duyệt dự án hoặc người quyết

định mua sắm theo quy định của pháp luật Trường hợp lựa chọn nhà đầu tư, người có

thẩm quyền là người đứng đầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật

- “Nhà th ầu chính” là nhà thầu chịu trách nhiệm tham dự thầu, đứng tên dự thầu và

trực tiếp ký, thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn Nhà thầu chính có thể là nhà thầu độc lập hoặc thành viên của nhà thầu liên danh

- “Nhà th ầu phụ” là nhà thầu tham gia thực hiện gói thầu theo hợp đồng được ký với

nhà thầu chính Nhà thầu phụ đặc biệt là nhà thầu phụ thực hiện công việc quan trọng

của gói thầu do nhà thầu chính đề xuất trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất trên cơ sở yêu cầu ghi trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu

- “Nhà th ầu nước ngoài” là tổ chức được thành lập theo pháp luật nước ngoài hoặc

cá nhân mang quốc tịch nước ngoài tham dự thầu tại Việt Nam

- “Nhà th ầu trong nước” là tổ chức được thành lập theo pháp luật Việt Nam hoặc cá

nhân mang quốc tịch Việt Nam tham dự thầu

- “S ản phẩm, dịch vụ công” là sản phẩm, dịch vụ thiết yếu đối với đời sống kinh tế -

xã hội của đất nước, cộng đồng dân cư hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh mà Nhà nước phải tổ chức thực hiện trong các lĩnh vực: y tế, giáo dục - đào tạo, văn hóa, thông tin, truyền thông, khoa học - công nghệ, tài nguyên - môi trường, giao thông - vận tải

và các lĩnh vực khác theo quy định của Chính phủ Sản phẩm, dịch vụ công bao gồm

sản phẩm, dịch vụ công ích và dịch vụ sự nghiệp công

- “Th ẩm định trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư” là việc kiểm tra,

đánh giá kế hoạch lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời sơ tuyển, hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu và kết quả mời quan tâm, kết quả sơ tuyển, kết

quả lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư để làm cơ sở xem xét, quyết định phê duyệt theo quy định của Luật này

- “Th ời điểm đóng thầu” là thời điểm hết hạn nhận hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ

tuyển, hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất

- “Th ời gian có hiệu lực của hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất” là số ngày được quy

định trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu và được tính kể từ ngày có thời điểm đóng

thầu đến ngày cuối cùng có hiệu lực theo quy định trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu

cầu Từ thời điểm đóng thầu đến hết 24 giờ của ngày đóng thầu được tính là 01 ngày

- “T ổ chuyên gia” gồm các cá nhân có năng lực, kinh nghiệm được bên mời thầu

hoặc đơn vị tư vấn đấu thầu thành lập để đánh giá hồ sơ quan tâm, hồ sơ dự sơ tuyển,

hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất và thực hiện các nhiệm vụ khác trong quá trình lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư

- “V ốn nhà nước” bao gồm vốn ngân sách nhà nước; công trái quốc gia, trái phiếu

chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương; vốn hỗ trợ phát triển chính thức, vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ; vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp; vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; vốn tín dụng do Chính phủ bảo lãnh; vốn vay được

bảo đảm bằng tài sản của Nhà nước; vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp nhà nước; giá trị quyền sử dụng đất

- “Xây l ắp” gồm những công việc thuộc quá trình xây dựng và lắp đặt công trình,

hạng mục công trình

2.2 Đặc điểm của thị trường xây dựng Việt Nam

Trong những năm gần đây, ngành xây dựng Việt Nam luôn được kỳ vọng là một ngành đầy tiềm năng do nhu cầu của xã hội ngày càng tăng cao Tuy nhiên, các doanh nghiệp xây dựng của chúng ta vẫn đang rất khó khăn trong việc tìm ra chiến lược phát triển kinh doanh bền vững, tiếp cận các mô hình quản lý hiệu quả và ứng dụng công nghệ tiến tiến trong thiết kế, thi công, vật liệu

Hiện, chỉ có một số ít các doanh nghiệp lớn trong nước có cơ hội tiếp cận những phương pháp quản trị, kỹ thuật thi công tiên tiến của thế giới nên đã vươn lên cạnh tranh ngang hàng với các nhà thầu quốc tế, tuy nhiên, họ lại vô cùng đơn độc vì không

có những doanh nghiệp hỗ trợ, phụ trợ để tạo nên một thế mạnh thực sự đủ sức cạnh tranh với và vươn lên đẳng cấp quốc tế Hầu hết các doanh nghiệp vừa và nhỏ còn lại đang phát triển theo xu hướng tự phát, không chiến lược, không thế mạnh, không có

sản phẩm chủ lực, sử dụng công nghệ thi công lạc hậu…

Nhưng có thể thấy, năm 2015, ngành xây dựng của nước ta có triển vọng thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tập trung chủ yếu từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, Trung Quốc, EU, Hoa Kỳ và Canada Trong đó, Nhật Bản được

dự đoán là một trong những nhà đầu tư hàng đầu vào nước ta, dù kinh tế của quốc gia này đang suy thoái, ảnh hưởng đến triển vọng đầu tư Bởi chính đặc điểm này sẽ thúc đẩy các nhà đầu tư vừa và nhỏ chuyển đầu tư từ Trung Quốc hoặc Thái Lan sang nước

ta Ngoài ra, việc ký kết Hiệp định thương mại tự do với Liên minh châu Âu đầu năm

2015, sẽ kích thích gia tăng đầu tư của khu vực này vào nước ta, nhất là các nhà đầu tư đến từ Đức, Bỉ, Hà Lan, Pháp và Tây Ban Nha

Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng, nếu Hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương (TPP) được ký kết trong năm 2015, nước ta cũng có triển vọng thu hút đầu tư từ Hoa

Kỳ Các doanh nghiệp Hoa Kỳ sẽ đầu tư trực tiếp vào các lĩnh vực như dệt may, hóa

dầu, linh kiện điện tử; hoặc thông qua nước thứ ba như Hong Kong, Virgin Islands, Singapore Bên cạnh đó, năm 2015 cũng là năm thành lập Cộng đồng kinh tế khu vực ASEAN (AEC), nên nước ta sẽ có nhiều cơ hội mới trong đầu tư nội khối ASEAN, đồng thời tăng cường khả năng cạnh tranh thu hút FDI Những nguồn vốn đầu tư này

sẽ giúp tăng nhu cầu thi công hạ tầng, sử dụng vật liệu xây dựng trong nước, góp phần giúp thị trường này trở lên sôi động trong năm 2015

Để ngành xây dựng có thể tận dụng hiệu quả những cơ hội sẽ đến, các doanh nghiệp

cần học hỏi và phát triển, sử dụng công cụ quản trị hiện đại để tăng sức cạnh tranh Doanh nghiệp cần tham gia các hiệp hội, cộng đồng và nghiêm chỉnh tuân thủ các quy

tắc ứng xử kinh doanh trong cộng đồng Ngoài ra, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và công nghệ thi công, sản xuất nguyên nhiên liệu xây dựng cũng là những yêu cầu cấp bách của ngành này

Ngành xây dựng là một ngành kinh tế mũi nhọn của nước ta, những nguyên liệu ban đầu của nó là những tài sản nặng vốn, và chi phí cố định của ngành khá cao Khi nền kinh tế tăng trưởng, doanh số và lợi nhuận của ngành sẽ tăng cao do nhu cầu xây dựng được mở rộng Ngược lại, tình hình sẽ xấu đi khi nền kinh tế suy thoái, các công trình xây dựng sẽ bị trì trệ vì người dân không còn bỏ nhiều tiền ra để xây dựng nhà cửa, chính phủ không mở rộng đầu tư vào các công trình cơ sở hạ tầng như cầu cống, sân bay, bến cảng, trường học, bệnh viện Điều này làm cho doanh số, lợi nhuận của ngành xây dựng sụt giảm nhanh chóng Một đặc tính khác của ngành vật liệu xây dựng

là có mối tương quan rõ rệt với thị trường bất động sản Khi thị trường bất động sản đóng băng thì ngành xây dựng gặp khó khăn và ngược lại Lý do đơn giản là thị trường

bất động sản phản ánh nhu cầu về ngành

Cũng như các ngành kinh tế khác, từ năm 2010 đến nay, ngành Xây dựng phải đối

diện với những khó khăn chung như biến động giá, mặt bằng lãi suất ngân hàng khá cao… ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong ngành Chủ động nhận diện những khó khăn và thách thức ngay từ đầu, ngành đã

có những giải pháp đối phó nhằm duy trì mức tăng trưởng bền vững

Dưới sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ, cộng với nỗ lực từ chính các

doanh nghiệp, hoạt động sản xuất - kinh doanh có những chuyển biến tích cực, phát triển toàn diện trên các lĩnh vực, từ việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước đến công tác kiến trúc, quy hoạch, phát triển nhà ở, hạ tầng kỹ thuật đô thị, vật liệu xây

dựng

Các doanh nghiệp trong ngành tiếp tục dẫn đầu cả nước về đầu tư xi măng, vật liệu xây dựng, công trình hạ tầng kỹ thuật, xây dựng khu đô thị mới, khu công nghiệp, thuỷ điện vừa và nhỏ Điển hình là việc đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án trọng điểm

về xi măng và điện với một số dự án đã hoàn thành và đưa vào sử dụng như: dây chuyền mới Nhà máy xi măng Bỉm Sơn, Nhà máy xi măng Hoàng Thạch và Bút Sơn

2, Nhà máy xi măng Hạ Long và Thăng Long… Đặc biệt, các đơn vị trong ngành

đã dồn lực công trình trọng điểm Quốc gia là Thuỷ điện Sơn La, Thủy điện Lai Châu

về đích sớm trước hai năm, góp phần quan trọng vào phát triển triển kinh - tế xã hội

Theo thống kê của Bộ Xây dựng, tổng giá trị sản xuất kinh doanh toàn ngành trong năm 2010 đạt trên 144,701 tỉ đồng, tăng 18,7% Tốc tăng trưởng sản xuất kinh doanh

của các doanh nghiệp thuộc Bộ đều đạt cao hơn chỉ tiêu bình quân đề ra và so với mức tăng trưởng chung của khu vực công nghiệp và xây dựng cả nước Toàn ngành đã triển khai đầu tư tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực: phát triển nhà và khu đô thị, hạ tầng kỹ thuật đô thị, xi măng, nhà máy điện Hoạt động sản xuất kinh doanh trong ngành

vẫn tiếp tục phát triển theo hướng đa ngành, đa nghề nhưng hướng tập trung chủ đạo

vẫn là thế mạnh truyền thống xây lắp, sản xuất công nghiệp và vật liệu xây dựng Các doanh nghiệp trong ngành tiếp tục có những bước tiến rõ rệt, nhất là việc nhanh chóng tiếp cận với công nghệ xây dựng mới, trang bị thêm nhiều thiết bị hiện đại, đáp ứng yêu cầu của công tác quản lý, tư vấn,thi công những dự án quy mô lớn, tầm cỡ

quốc tế Các đơn vị nòng cốt trong ngành đóng vai trò chủ chốt ở hầu hết các công trinhg trọng điểm lớn của đất nước như: Khu công nghiệp Dung Quất, Nhà máy Thuỷ điện Sơn La, Khí - Điện - Đạm Cà Mau… Năng lực quản lý, kể cả quản lý hợp đồng

tổng thầu EPC, quản lý đầu tư theo hình thức BOT, BT, BTO các công trình xây dựng

đã tiến bộ vượt bậc

Tuy nhiên ngành Xây dựng phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức Suy thoái

kinh tế thế giới do khủng hoảng nợ công ở châu Âu có diễn biến phức tạp, khó lường

Ở trong nước, lạm phát cao, giá cả nguyên vật liệu tăng cao, thị trường chứng khoán

sụt giảm, thị trường bất động sản trầm lắng, lãi suất cao đã tác động tiêu cực đến

hoạt động của ngành Xây dựng Trong khi tình hình kinh tế vẫn còn rất khó khăn chưa

cải thiện được nhiều thì Nhà nước cắt giảm đầu tư công khiến cho hàng loạt các công trình đang được thi công bị tạm dừng hoặc dừng hẳn vì không có vốn để tiếp tục thực

hiện Vì vậy, hàng loạt các Công ty xây dựng vừa và nhỏ lao đao, đứng trên bờ vực phá sản Nhưng trong bối cảnh khó khăn chung như thế, ngành Xây dựng đã nỗ lực rất

lớn để khắc phục khó khăn, vượt qua thách thức hoàn thành nhiệm vụ với những kết

quả đạt được khá toàn diện, đóng góp thiết thực thành tựu chung của đất nước trên các

mặt xây dựng thể chế, quản lý phát triển đô thị, quản lý chất lượng công trình xây

dựng, phát triển nhà ở, trong đó nhà ở xã hội, nhà ở cho hộ nghèo ở nông thôn và các vùng khó khăn, nhà ở cho đồng bào vùng ngập lũ là một điểm sáng cần được phát huy trong thời gian tới

Theo đó, ngành đã tích cực xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách theo hướng đồng bộ, nâng cao chất lượng ban hành, phù hợp với thực tiễn, tạo ra những đột phá trong việc huy động các nguồn lực tham gia đầu tư xây dựng và nâng cao hiệu lực,

hiệu quả công tác quản lý nhà nước trong các lĩnh vực của ngành, đặc biệt là lĩnh vực phát triển đô thị, phát triển nhà ở, hoạt động kinh doanh bất động sản…

Các công trình hạ tầng đô thị như giao thông đô thị, cấp, thoát nước, xử lý chất thải

rắn, chiếu sáng công cộng, cây xanh đô thị được tập trung đầu tư; phần lớn chất thải

rắn tại đô thị đã được thu gom, xử lý theo quy định Cùng với đó, hoạt động quản lý xây dựng như quản lý các dự án đầu tư, cấp phép, quản lý chất lượng công trình xây

dựng; năng lực hoạt động của các doanh nghiệp xây dựng; quản lý, phát triển vật liệu xây dựng; theo dõi và kiểm soát thị trường bất động sản; thanh tra xây dựng; hội nhập

quốc tế… cũng là những mặt công tác lớn, có nhiều chuyển biến

Như vậy, trong thời gian tới, các doanh nghiệp cần thúc đẩy sự tin cậy, tăng cường

hợp tác và thực hiện tốt những giải pháp đã đề ra Có như vậy, ngành xây dựng mới phát triển bền vững việc sản xuất, kinh doanh và tạo được vị thế, vươn lên cạnh tranh trong khu vực, cũng như quốc tế

2.3 Sự cần thiết phải nâng cao năng lực đấu thầu của doanh nghiệp

Khi nền kinh tế phát triển, đòi hỏi cơ sở hạ tầng phục vụ cho nó cũng phải phát triển

và hoàn thiện hơn Khi đó ngành xây dựng cũng như tất cả các ngành khác phải đặt ra

những yêu cầu cao hơn để đáp ứng được nhu cầu phát triển đó Bên cạnh sự đòi hỏi

khắt khe đó thì sự cạnh tranh trong đấu thầu xây lắp ngày càng cao Bất kỳ doanh nghiệp nào khi tham gia đấu thầu đều có mục tiêu chung là giành được quyền thi công công trình với lợi nhuận cao nhất Tuy nhiên trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh

khốc liệt như hiện nay, để nhận được một hợp đồng có giá trị lợi nhuận cao là rất khó khăn Hơn nữa khi hiện nay Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu sắc với thị trường

thế giới, rất nhiều công trình được đấu thầu theo phương thức đấu thầu quốc tế thì sự khó khăn này càng nhân lên bội lần Do đó, để đảm bảo sự tồn tại và phát triển, điều đầu tiên và quan trọng nhất là doanh nghiệp cần phải tìm mọi cách để nâng cao năng

lực đấu thầu của mình, bởi năng lực đấu thầu chính là nhân tố ảnh hưởng quyết định đến khả năng thắng thầu của doanh nghiệp

Hiện nay Việt Nam có hơn 488000 doanh nghiệp, có hơn 60000 doanh nghiệp họat động trong lĩnh vực xây dựng Giá trị của ngành xây dựng tăng mạnh theo từng năm, nhu cầu xây dựng ngày càng nhiều và các doanh nghiệp đang họat động khá hiệu quả Hàng năm, có thêm hàng nghìn doanh nghiệp xây dựng mới ra đời, thị trường xây

dựng hiện nay đang rất sôi động Không chỉ các Công ty lớn mà các doanh nghiệp nhỏ cũng ra sức đầu tư cơ sở vật chất, máy móc thiết bị, nâng cao năng lực cạnh tranh của mình Trước nhiều sự lựa chọn như vậy, các chủ đầu tư chủ yếu dùng hình thức đấu

thầu để chọn cho mình nhà thầu có năng lực tốt nhất để giao nhiệm nhiệm vụ thi công công trình Bất kỳ doanh nghiệp nào khi tham gia đấu thầu đều có mục tiêu chung là giành được quyền thi công công trình với lợi nhuận cao nhất Tuy nhiên trong nền kinh

tế thị trường cạnh tranh khốc liệt như hiện nay, để nhận được một hợp đồng có giá trị

lợi nhuận cao là rất khó khăn Hơn nữa hiện nay Việt Nam đang hội nhập sâu sắc với

thị trường thế giới, rất nhiều công trình được đấu thầu theo phương thức đấu thầu quốc

tế thì sự khó khăn này càng nhân lên bội lần Do đó, để đảm bảo sự tồn tại và phát triển, điều đầu tiên và quan trọng nhất là doanh nghiệp cần phải tìm mọi cách để nâng cao năng lực đấu thầu của mình, bởi vì năng lực đấu thầu chính là nhân tố quyết định