(THCS) nâng cao hiệu quả bài học qua việc dạy tiết luyện tập hình học lớp 8

Trong chương trình toán THCS, hình học là môn rất quan trọng và cần thiết cấu thành nên chương trình toán học ở THCS. Cụ thể với học sinh và giáo viên trường THCS ........................... tôi nhận thấy đa số học sinh ngoan, nhận thức tốt, có hứng thú với phân môn hình học, tuy nhiên với một số học sinh hình học là môn học khó, trừu tượng nên các em chưa thực sự chú ý vào tiết học. Về phía giáo viên đã thực hiện tốt các tiết dạy luyện tập hình học theo định hướng phát triển năng lực học sinh. Nhưng bài tập hình đa dạng, phong phú, ứng dụng nhiều trong thực tế nên giáo viên cần nghiên cứu và tìm tòi phương pháp phù hợp để học sinh thực sự thích thú với môn hình học. Với những lí do trên đây tôi mong muốn được trao đổi với các đồng nghiệp kinh nghiệm Nâng cao hiệu quả bài học qua việc dạy tiết luyện tập hình học lớp 8

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

“Nâng cao hiệu quả bài học qua việc dạy tiết luyện tập hình học lớp 8

ở trường THCS ”

Người thực hiện:

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị: Trường THCS

, tháng 4 năm

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng chấm sáng kiến huyện

Tôi (chúng tôi) ghi tên dưới đây

Số

Ngày tháng năm sinh

Nơi công tác

(hoặc nơi thường trú)

Chức danh

Trình độ chuyên môn

Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến

1 THCS Giáoviên Đại học 100%

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Nâng cao hiệu quả bài học qua việc dạy tiết luyện tập hình học lớp 8 ở trường THCS ”

1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Các tiết dạy luyện tập hình học lớp 8 ở trường

THCS

3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: ngày 24 tháng

10 năm 2018

4 Mô tả bản chất của sáng kiến:

Sáng kiến: “Nâng cao hiệu quả bài học qua việc dạy tiết luyện tập hình học lớp

8 ở trường THCS ” của tôi bao gồm:

Phần I: Mở đầu

1 Lí do chọn đề tài.

Trong chương trình toán THCS, hình học là môn rất quan trọng và cần thiết cấu thành nên chương trình toán học ở THCS Cụ thể với học sinh và giáo viên trường THCS tôi nhận thấy đa số học sinh ngoan, nhận thức tốt, có hứng thú với phân môn hình học, tuy nhiên với một số học sinh hình học là môn học khó, trừu tượng nên các em chưa thực sự chú ý vào tiết học Về phía giáo viên đã thực hiện tốt các tiết dạy luyện tập hình học theo định hướng phát triển năng lực học sinh Nhưng bài tập hình đa dạng, phong phú, ứng dụng nhiều trong thực tế nên giáo viên cần nghiên cứu và tìm tòi phương pháp phù hợp để học sinh thực sự thích thú

với môn hình học Với những lí do trên đây tôi mong muốn được trao đổi với các

đồng nghiệp kinh nghiệm "Nâng cao hiệu quả bài học qua việc dạy tiết luyện tập hình học lớp 8 ở trường THCS ".

2 Lịch sử vấn đề nghiên cứu.

Vấn đề nâng cao hiệu quả bài học qua việc dạy tiết luyện tập hình học lớp 8 đã

có nhiều đề tài, nhiều công trình nghiên cứu khoa học của các giáo sư, tiến sĩ,… Nhưng ở phòng giáo dục và đào tạo ., cụ thể là ở trường THCS nơi tôi đang công tác chưa có công trình hay sáng kiến nào

đề cập tới vấn đề này trong giảng dạy bộ môn hình học

Trên cơ sở lý thuyết và bài tập trong sách giáo khoa tôi đã thiết kế một tiết dạy luyện tập bằng cách tổ chức các trò chơi giúp học sinh có hứng thú và tạo được hiệu quả cao hơn với bài học

3 Mục tiêu nghiên cứu.

Sáng kiến kinh nghiệm này nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng dạy học, hiệu quả dạy học một tiết luyện tập Rèn luyện cho học sinh nền nếp làm việc khoa học, học tập tích cực, chủ động, hợp tác trong các hoạt động Giáo viên có thêm cho mình một phương pháp dạy học tích cực, định hướng theo sự phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh

4 Đối tượng, phạm vi, nhiệm vụ nghiên cứu.

- Đối tượng: đối tượng mà tôi tiến hành khảo sát, thực nghiệm là các em học

sinh khối 8 trường THCS

- Phạm vi: tiết luyện tập hình học lớp 8 ở trường THCS

- Nhiệm vụ nghiên cứu:

+ Đưa cơ sở nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn giảng dạy đề tài sẽ đưa ra một phương pháp dạy học có hiệu quả trong việc tăng khả năng tư duy và hứng thú cho người học

+ Điều tra, tìm hiểu để nắm được thực trạng học sinh yếu chỗ nào, chưa tốt chỗ nào + Đề xuất một số các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy môn Toán trường THCS

5 Phương pháp nghiên cứu, thời gian nghiên cứu.

Phần II: Nội dung

1 Cơ sở lí luận

2 Cơ sở thực tiễn

3 Giải pháp, biện pháp giải quyết vấn đề

- Khảo sát thực tế: trên 115 học sinh lớp 8, trường THCS

Thông qua khảo sát thực tế tôi nhận thấy có các nguyên nhân học sinh học chưa tốt phân môn hình học lớp 8 như sau:

- Khách quan: Thời gian một tiết học trên lớp quá ngắn giáo viên chưa thể quan tâm, kèm cặp đến từng học sinh Hình học mang tính tư duy, trừu tượng cao

- Chủ quan: Giáo viên chưa tìm được phương pháp phù hợp để tăng khả năng tư duy và hứng thú cho người học Học sinh còn lười học chưa đầu tư thời gian nhiều cho việc học Nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học của học sinh

- Biện pháp giải quyết vấn đề: tổ chức các trò chơi, sử dụng phần mềm hỗ trợ (violet, cabri II) trong tiết dạy học luyện tập

Đối với tiết dạy luyện tập, ôn tập khô khan thì việc tạo ra niềm vui, sự lạc quan hứng thú trong mỗi học sinh là rất quan trọng, nó quyết định đến sự thành công hay thất bại của tiết học Nó khơi dậy tính tích cực, sáng tạo, nhanh nhẹn ở mỗi học sinh

và tạo ra nhu cầu chiếm lĩnh kiến thức, giải quyết các vấn đề mà giáo viên yêu cầu Bởi vậy mỗi giáo viên phải sử dụng các phương pháp, phương tiện dạy học hợp lí để tạo nên sự hứng thú trong học tập ở mỗi học sinh Sau đây là phần minh họa cụ thể với tiết dạy 19 Hình thoi Luyện tập

Bên cạnh những kiến thức mang tính chất thuật toán giáo viên cũng cần luyện tập cho học sinh kỹ năng sử dụng ngôn ngữ, trình bày ý kiến của bản thân mình trước các bạn học sinh nhằm rèn luyện tính khoa học, chính xác tạo hứng thú cho học sinh

… Trò chơi ô chữ sẽ giúp các em học sinh rèn luyện được kỹ năng này

1 Phần kiểm tra bài cũ:

Để giúp học sinh nhớ lại định nghĩa, tính chất, các dấu hiệu nhận biết hình thoi tôi thiết kế một trò chơi ô chữ đơn giản:

Câu hỏi

1 Hình bình hành có hai cạnh kề ………… là hình thoi

2 Hình thoi có ……… trục đối xứng

3 Hình thoi có hai đường chéo ……… với nhau

4.……… có hai đường chéo vuông góc với nhau là hình thoi

5 Hình thoi là ……… có bốn cạnh bằng nhau

6 Bốn lần độ dài cạnh hình thoi là ………… của hình thoi đó

7 Hình bình hành có một …… là đường phân giác của một góc là hình thoi

8 Hai đường chéo là các đường ………… của các góc của hình thoi

(Giáo viên nêu luật chơi và tiến hành cho học sinh thực hiện)

ĐÁP ÁN: TRÒ CHƠI Ô CHỮ

B Ằ N G N H A U

T Ứ G I Á C

Giải được ô chữ là học sinh đã được củng cố tương đối đầy đủ định nghĩa, tính chất và dấu hiệu nhận biết của hình thoi

+ Đa số các em học sinh tích cực hoạt động để trả lời các câu hỏi mà tôi đã chuẩn bị sẵn và các em cảm thấy rất vui khi mình là người góp phần vào thắng lợi của đội mình

+ Phần lớn các em tiếp thu kiến thức, tìm cách giải quyết các câu hỏi mà tôi đưa ra

+ Trò chơi rất sôi nổi, học sinh không những củng cố được kiến thức mà qua

đó còn rèn luyện cho các em tính kỉ luật, khoa học, nhanh nhẹn, tình đoàn kết …

Thông qua trò chơi, từ ô chữ hàng dọc mà học sinh tìm ra tôi tiếp tục sử dụng

sơ đồ phát triển tư duy để củng cố và khắc sâu hơn nữa lí thuyết cho các em

* Sử dụng bản đồ tư duy

2 Bài mới:

Tiết 19: HÌNH THOI LUYỆN TẬP

GV: Yêu cầu HS đọc bài toán Cho

HS hoạt động cặp đôi chọn đáp án

HS: Trao đổi theo cặp tìm câu trả

lời

GV: Yêu cầu các nhóm trả lời và

giải thích (TB, K)

HS: Trả lời

GV: Nhận xét

Thông qua bài tập dạng này, GV

chốt lại những kiến thức liên quan

tới bài: Tính chất hai đường chéo

của hình thoi, định lí Pytago

DẠNG 1: Loại bài tập trắc nghiệm Bài 74/ SGK- (106): Hai đường chéo của

một hình thoi bằng 8cm và 10cm Cạnh của hình thoi bằng giá trị nào trong các giá trị sau:

c, 164cm d,9 cm

DẠNG 2: Loại bài tập tự luận.

Bài tập 75/ SGK( 106)

I

N M

K

GV: Yêu cầu HS đọc đầu bài (TB,

Y)

GV:Cho HS hoạt động cá nhân, gọi

1 HS lên bảng vẽ hình viết GT, KL

của bài toán (TB, Y), đồng thời yêu

cầu HS dưới lớp cùng làm vào vở

HS: Thực hiện

GV: Kiểm tra vở của một vài HS

bằng camera, và gọi 1 HS nhận xét

bài làm của HS trên bảng

GV: hướng dẫn HS phân tích tìm

hướng chứng minh bài toán theo sơ

đồ sau:

EFGH là hình thoi



EF = FG = GH = HE

 Các tam giác vuông AEH, BEF,

CGF, DGH bằng nhau



AE = BE = CG = DG

AH = BF = CF = DH



E, G lần lượt là trung điểm của AB,

CD (GT)

H, F lần lượt là trung điểm của AD,

BC (GT)

GV: Yêu cầu HS cả lớp dựa vào sơ

đồ phân tích trên trình bày bài giải,

1 HS lên bảng trình bày (K, G)

HS: Thực hiện

GV: Yêu cầu 1 HS dưới lớp nhận

xét bài làm của bạn

GV: sửa sai (nếu có)

GV: chiếu đáp án lời giải mẫu để

Chứng minh rằng các trung điểm của bốn cạnh của một hình chữ nhật là các đỉnh của một hình thoi

G

F H

A

G

F H

A

G T

Hình chữ nhật ABCD

E, F, G, H lần lượt là trung điểm của AB, BC,

CD, DA K

L EFGH là hình thoi

HS quan sát

* GV hướng dẫn học sinh kẻ thêm

đường phụ tìm ra các cách chứng

minh khác (bằng cách sử dụng tính

chất đường trung bình trong tam

giác, tính chất tam giác cân,……)

* Mở rộng bài toán:

Với ABCD là tứ giác, là hình bình

hành, hình thang cân, hình thoi

Thì tứ giác EGGH có còn là hình

thoi nữa không? (GV yêu cầu HS

hoạt động nhóm trên bảng phụ)

HS:

+ Vẽ hình,

+Thiết lập sơ đồ phân tích

TH1: ABCD là tứ giác

TH2: Tứ giác ABCD là hình bình

hành

TH3: Tứ giác ABCD là hình thang

cân

TH4: Tứ giác ABCD là hình thoi

Chứng minh:

Do tứ giác ABCD là hình chữ nhật, nên: A = B = C = D = 90     0

có E, F, G, H lần lượt là trung điểm của AB, BC, CD, DA

AE = EB = GC = DG

 AH = HD = BF = FC

Do đó:

DAEH = DBEF = DCGF = DDGH (c.g.c)

 EH = EF = GF = GH Suy ra: EFGH là hình thoi (Dấu hiệu nhận biết)

Sau khi các nhóm làm xong, GV

chữa bài các nhóm và sử dụng

phần mềm vẽ hình Cabri II plus

Chuyển động hình chữ nhật trở

thành tứ giác, hình bình hành, hình

thang cân, hình thoi

HS quan sát, nhận xét, sửa sai( nếu

có)

GV: Củng cố lại 1 cách vẽ hình

thoi bằng thước và com pa thông

qua phần mềm vẽ hình Cabri II

plus

HS dưới lớp quan sát và cùng thực

hiện

GV: Giao bài tập

HS: Ghi bài

GV: hướng dẫn HS vẽ 2 đường

cao của hình thoi tại đỉnh A trong

trường hợp góc A nhọn

GV hướng dẫn HS vẽ 2 đường cao

của hình thoi tại đỉnh A trong

trường hợp góc A tù

Yêu cầu HS hoạt động cá nhân

trình bày cách chứng minh cho câu

a)

GV kiểm tra bài làm của HS

GV và HS cùng sửa sai (nếu có)

Câu b) yêu cầu HS về nhà tự chứng

minh

HS: hoạt động nhóm

GV: yêu cầu HS từ bài 36 rút ra

nhận xét về hai đường cao xuất

phát từ một đỉnh của hình thoi (TB,

Bài tập 136 (SBT-74)

a) Cho hình thoi ABCD Kẻ đường cao AH,

AK Chứng minh rằng AH = AK

b) Hình bình hành ABCD có hai đường cao

AH, AK bằng nhau Chứng minh rằng ABCD

là hình thoi

K

B

H

C

1 2

1 2

1

2

1

2

K

B

H

C

1 2

1 2

1

2

1

2

Hình a)

HS: Trả lời

GV: chốt lại:

* Nhận xét:

- Trong hình thoi hai đường cao

xuất phát từ một đỉnh thì bằng

nhau

- Hình bình hành có hai đường cao

xuất phát từ một đỉnh bằng nhau là

hình thoi

GV hướng dẫn HS sử dụng tính

chất đường trung bình của tam giác

để tìm lời giải cho bài toán và yêu

cầu HS khá giỏi về nhà hoàn thành

lời giải của bài toán dựa trên sơ đồ

phân tích sau:

EMGN là hình bình hành



EM / / GN;EM GN

EM/ / BC; NG / /BC







EM là đường trung bình củaDABC

DẠNG 3: Loại bài tập tự luận (Dành cho

HS khá, giỏi) Cho tứ giác ABCD có E, G, M, N lần lượt là trung điểm của các đoạn thẳng AB, CD, AC,

BD Tứ giác EMGN là hình gì?

Chứng minh

Hình b)

NG là đường trung bình củaDBDC

 AE=EB (GT); AM=MC (GT)

DN=NB(GT); DG=GC (GT)

(HS về nhà tự trình bày chứng

minh)

GV: Cho HS quan sát hình mô

phỏng cửa xếp khi chuyển động

trên màn hình

GV: Giả sử có thể minh họa cánh

cửa xếp như hình vẽ Yêu cầu HS

suy nghĩ tìm câu trả lời (K, G)

HS: Tại chỗ trả lời

GV: Chiếu đáp án

GV: Yêu cầu HS nêu một vài ứng

dụng của hình thoi trong cuộc sống

DẠNG 4: Loại bài tập liên hệ thực tế.

Hình vẽ dưới đây biểu diễn một phần của cửa xếp, gồm những thanh kim loại dài bằng nhau và được liên kết với nhau bởi các chốt tại hai đầu và tại trung điểm Vì sao tại mỗi

vị trí của cửa xếp, các tứ giác trên hình vẽ đều là hình thoi, các điểm chốt I, K, M, N, O nằm trên cùng một đường thẳng?

E

H

P

T F

G

Q

R

O I

- Các tứ giác IEKF; KGMH …là hình thoi

(TB, Y)

Cho HS quan sát một số hình ảnh

sau:

+ KI là phân giác của góc EKF

+ KM là phân giác của góc GKH

- Tương tự ta chứng minh được I; K; M; N;O cùng nằm trên một đường thẳng

Một số hình ảnh của hình thoi trong cuộc sống

KIM NAM CHÂM

HỌA TIẾT TRONG KIẾN TRÚC

HÀNG THỔ CẨM

3 Củng cố: GV khắc sâu cách vẽ hình thoi và chứng minh một tứ giác là hình thoi

4 Hướng dẫn về nhà:

- Ôn tập lý thuyết;

- Làm các bài tập: 76; 77 (SGK-106)

132; 135; 137 (SBT-74)

- Xem trước bài: Hình vuông.

5 Rút kinh nghiệm và điều chỉnh bổ sung:

5 Những thông tin cần được bảo mật: không

6 Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến:

Cần có đối tượng dạy và học là giáo viên - học sinh Có cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học phù hợp

7 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

7.1 Theo ý kiến tác giả

Sau khi hoàn thành sáng kiến: “Nâng cao hiệu quả bài học qua việc dạy tiết luyện tập hình học lớp 8 ở trường THCS " tôi đã áp dụng ngay

thực tế trong việc dạy học tại trường THCS là nơi tôi đang công tác Khi áp dụng nghiên cứu này, học sinh sẽ tích cực học tập, chủ động tự học, tự giải quyết vấn đề, mở ra cơ hội cho học sinh tự tìm tòi, nghiên cứu áp dụng trong thực tế

Đối với các giáo viên trong các trường THCS đây là một tài liệu tham khảo bổ ích giúp nâng cao được trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong các nhà trường theo định hướng phát triển năng lực,

và phẩm chất người học

Với năng lực còn hạn chế trong việc nghiên cứu và đầu tư, tôi chỉ ghi lại những kinh nghiệm của bản thân, những vấn đề tiếp thu được khi tham khảo sách và các tài liệu có liên quan nên việc trình bày sáng kiến kinh nghiệm của tôi không tránh khỏi những sai sót nhất định Rất mong sự góp ý chân thành của Hội đồng khoa học

* Khi chưa áp dụng sáng kiến : Năm học 2016 – 2017

Để có kết quả đối chứng trước khi tiến hành dạy thực nghiệm đối với học sinh, tôi đã tiến hành cho 115 học sinh lớp 8 trường THCS năm học

2016 - 2017 làm bài kiểm tra trước thực nghiệm với nội dung đề bài như sau:

Cho hình thang cân ABCD (AB // CD) Gọi E, F, G, H theo thứ tự là trung điểm của các cạnh AB, BC, CD, DA Tứ giác EFGH là hình gì?

B NG TH NG KÊ K T QU TRẢNG THỐNG KÊ KẾT QUẢ TRƯỚC THỰC NGHIỆM ỐNG KÊ KẾT QUẢ TRƯỚC THỰC NGHIỆM ẾT QUẢ TRƯỚC THỰC NGHIỆM ẢNG THỐNG KÊ KẾT QUẢ TRƯỚC THỰC NGHIỆM ƯỚC THỰC NGHIỆMC TH C NGHI MỰC NGHIỆM ỆM Điểm 0 - 2 3 - 4 5 - 6 7 - 8 9 - 10 Dưới TB Trên TB

* Sau khi tiến hành triển khai nội dung của sáng kiến đối với 115 học sinh trong nhóm thực nghiệm tại trường THCS năm học 2017 - 2018, tôi tiến hành cho nhóm học sinh làm bài kiểm tra sau thực nghiệm với nội dung đề bài như sau:

Cho hình thoi ABCD, O là giao điểm hai đường chéo Gọi E, F, G, H theo thứ tự là chân các đường vuông góc kẻ từ O đến AB, BC, CD, DA Tứ giác EFGH là hình gì?

B NG TH NG KÊ K T QU SAU TH C NGHI MẢNG THỐNG KÊ KẾT QUẢ TRƯỚC THỰC NGHIỆM ỐNG KÊ KẾT QUẢ TRƯỚC THỰC NGHIỆM ẾT QUẢ TRƯỚC THỰC NGHIỆM ẢNG THỐNG KÊ KẾT QUẢ TRƯỚC THỰC NGHIỆM ỰC NGHIỆM ỆM Điểm 0 - 2 3 - 4 5 - 6 7 - 8 9 - 10 Dưới TB Trên TB

Đánh giá kết quả thực hiện:

1 Tính mới:

- Chưa có giáo viên nào ở trường THCS nghiên cứu về vấn

đề này

- Đề tài đưa ra những biện pháp, cách thức cụ thể để góp phần nâng cao hiệu quả bài học Tạo hứng thú cho học sinh qua học tập bộ môn

2 Tính hiệu quả

Qua áp dụng phương pháp dạy một giờ luyện tập toán nói chung và dạy một giờ luyện tập hình học nói riêng tôi thấy qua năm học này kỹ năng giải một bài toán hình học của học sinh các lớp do tôi quản lí đã được nâng lên rất rõ rệt

- Học sinh vẽ được hình theo bài toán và tóm tắt bài toán bằng cách ghi giả thiết và kết luận tương đối thành thạo

- Biết dùng phương pháp phân tích đi lên để tìm đường lối giải bài toán

- Biết liên hệ kiến thức mới với kiến thức đã học

Sau đây là một số hình ảnh tại tiết dạy thực nghiệm:

Tuy nhiên cũng không thể nói là 100% các em đã có được các kĩ năng đó bởi còn có những em khả năng tiếp thu quá chậm và những bài mở rộng thì không phải

em nào cũng tiếp thu được