An ninh phi truyền thống và tác động của nó tới độc lập dân tộc ở việt nam hiện nay

Mối đe doạ an ninh phi truyền thống đã và đang thách thức nền độc lậpdân tộc của đất nước, đặc biệt là tính độc lập tự chủ và sự vững chắc của nền kinh tế, sự ổn định chính trị - xã hội,

MỤC LỤC

Trang

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG CỦA

MỐI ĐE DỌA AN NINH PHI TRUYỀN THỐNG Ở

1.1 Một số vấn đề lý luận về mối đe dọa an ninh phi truyền

thống và tác động của nó đến độc lập dân tộc 51.2 Thực trạng mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt

Chương 2 QUAN ĐIỂM, NỘI DUNG, HÌNH THỨC, BIỆN

PHÁP BẢO VỆ ĐỘC LẬP DÂN TỘC TRƯỚCMỐI ĐE DỌA AN NINH PHI TRUYỀN THỐNG TỪ

2.1 Quan điểm của Việt Nam về độc lập dân tộc trước các mối

đe dọa an ninh phi truyền thống

16

2.2 Nội dung, hình thức, biện pháp bảo vệ độc lập dân tộc

trước các mối đe dọa an ninh phi truyền thống

20

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của tiểu luận

Sau chiến tranh lạnh, cục diện thế giới có nhiều thay đổi, xu thế hòa bình hợp tácphát triển mạnh mẽ Tuy nhiên, trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, nền độclập dân tộc của các quốc gia đang phải đối mặt với những thách thức mới từ mối đedọa “an ninh phi truyền thống” Tính chất nguy hiểm của mối đe dọa an ninh phitruyền thống không chỉ biểu hiện ở mức độ hủy hoại, sự tàn phá của nó đối với cuộcsống của con người, mà còn đối với sự ổn định xã hội, đối với độc lập dân tộc của cácquốc gia, sự an nguy của chế độ chính trị, sự tồn vong của cộng đồng nhân loại trên tất

cả các lĩnh vực của đời sống Các thảm họa thiên tai, động đất, sóng thần, bão lụt, dịchbệnh, cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, biến đổi khí hậu, nước biển dâng… ngày càngthách đố các thành tựu của khoa học, kỹ thuật hiện đại và sự nỗ lực cố gắng của conngười Khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao, những vấn đề tàichính, năng lượng, lương thực…ngày càng thử thách nghiệt ngã năng lực điều hànhcủa các chính phủ

Đối với Việt Nam, mối đe doạ an ninh phi truyền thống ngày càng trở nênnghiêm trọng Mối đe doạ an ninh phi truyền thống đã và đang thách thức nền độc lậpdân tộc của đất nước, đặc biệt là tính độc lập tự chủ và sự vững chắc của nền kinh tế,

sự ổn định chính trị - xã hội, độc lập, chủ quyền quốc gia, an ninh đất nước và cuộcsống của nhân dân Đảng và Nhà nước Việt Nam đã thực hiện nhiều chủ trương, biệnpháp không chỉ để đối phó với mối đe doạ an ninh phi truyền thống, mà còn để bảo vệ,củng cố nền độc lập dân tộc, giữ vững chủ quyền quốc gia, thể chế chính trị, nền kinh

tế đất nước trước các mối đe dọa đó

Từ những lý do nêu trên, tác giả chọn tiểu luận “An ninh phi truyền thống và tác động của nó tới độc lập dân tộc ở Việt Nam hiện nay” để viết tiểu luận môn giáo

dục quốc phòng an ninh

2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu

Tiểu luận nghiên cứu quá trình bảo vệ độc lập dân tộc của Việt Nam trước mối

đe dọa an ninh phi truyền thống

2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung: Tiểu luận tập trung nghiên cứu những chủ trương, nội dung, biệnpháp của Đảng, Nhà nước Việt Nam trong bảo vệ độc lập dân tộc trước mối đe dọa anninh phi truyền thống

- Về không gian: Nghiên cứu quá trình bảo vệ độc lập dân tộc ở Việt Nam trướccác mối đe dọa an ninh phi truyền thống bao gồm: biến đổi khí hậu; an ninh kinh tế, tàichính; an ninh năng lượng; an ninh lương thực; tội phạm công nghệ cao; tội phạmxuyên quốc gia

- Về thời gian: Nghiên cứu quá trình bảo vệ độc lập dân tộc của Việt Nam trướcmối đe dọa an ninh phi truyền thống từ năm 2015 đến nay

3 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

3.1 Cơ sở lý luận

Tiểu luận nghiên cứu vấn đề bảo vệ độc lập dân tộc của Việt Nam trước các mối

đe dọa an ninh phi truyền thống dựa trên quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tưtưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về độc lập dân tộc,bảo vệ và củng cố độc lập dân tộc…

3.2 Phương pháp nghiên cứu

Sử dụng phương pháp lịch sử, phương pháp logic và kết hợp chặt chẽ haiphương pháp lịch sử, logic là chủ yếu; đồng thời sử dụng một số phương pháp khácnhư phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, để nghiên cứu

4 Ý nghĩa của tiểu luận

- Tiểu luận làm rõ quan niệm về mối đe dọa an ninh phi truyền thống và luậngiải tác động của nó đến độc lập dân tộc.

- Phân tích thực trạng mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam

- Làm rõ quan niệm, nội dung, hình thức, biện pháp, trong bảo vệ độc lập dântộc trước mối đe dọa an ninh phi truyền thống từ năm 2015 đến nay

5 Kết cấu của tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung tiểu luậngồm 2 chương, 4 tiết

Chương 1

MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG CỦA MỐI ĐE DỌA AN NINH PHI TRUYỀN THỐNG Ở VIỆT NAM

1.1 Một số vấn đề lý luận về mối đe dọa an ninh phi truyền thống và tác động của nó đến độc lập dân tộc

1.1.1 Khái niệm về mối đe dọa an ninh phi truyền thống

An ninh, hiểu theo nghĩa chung nhất của ngôn ngữ chính trị quốc tế, “An ninh”

là khái niệm dùng để chỉ “Trạng thái ổn định, an toàn, không có dấu hiệu nguy hiểm

đe dọa sự tồn tại và phát triển bình thường của cá nhân, của từng tổ chức, của từng lĩnh vực hoạt động xã hội hoặc của toàn xã hội” Mặt khác, nội hàm của kháiniệm an ninh không chỉ giới hạn ở tình trạng như đã nêu, mà còn bao hàm cả nhữngbiện pháp để mang lại tình trạng đó, tức là hành động để thực hiện an ninh Cách hiểu

về khái niệm an ninh như vậy phản ánh nhu cầu và quan niệm chung của cộng đồngquốc tế đồng thời nó bao hàm đầy đủ nội hàm của khái niệm an ninh trong giai đoạnhiện nay

An ninh truyền thống: lấy Nhà nước làm đơn vị (quốc gia) và chủ yếu đề cập

những quan hệ chính trị, tương quan sức mạnh quân sự giữa các quốc gia Các lợi íchđều phải đặt dưới lợi ích quốc gia An ninh truyền thống là để bảo vệ toàn vẹn lãnhthổ, chủ quyền, thể chế và giá trị của đất nước, trong đó cốt lõi là bảo vệ đất nướctrước các mối đe dọa từ bên ngoài bằng tấn công quân sự Do đó, quốc gia là chủ thểduy nhất đảm bảo sự sống còn của mình thông qua việc tăng cường quyền lực quốc giabằng sức mạnh quân sự và khả năng phòng thủ

An ninh phi truyền thống: Là một quan niệm mới về một trạng thái an ninh khác

với an ninh truyền thống, nó phản ánh sự thay đổi nhận thức của con người về an ninh

và sự mở rộng nội hàm khái niệm an ninh quốc gia Nếu an ninh truyền thống coi anninh quốc gia là bảo vệ đất nước các mối đe dọa hoặc tấn công bằng chính trị, quân sự

từ bên ngoài và bên trong thì an ninh phi truyền thống không chỉ bảo vệ chủ quyền

quốc gia mà còn bảo vệ con người, bảo vệ cộng đồng, nó mang tính xuyên quốc gia donhững mối uy hiếp, đe dọa của các nhân tố bên trong và bên ngoài đối với môi trườngsinh tồn và phát triển của cộng đồng xã hội và công dân của mỗi quốc gia trong mốiquan hệ chặt chẽ với khu vực và thế giới.

Sự xuất hiện an ninh phi truyền thống không làm phai nhạt và biệt lập với anninh truyền thống vì hai vấn đề này luôn đan xen nhau và có thể chuyền hóa lẫn nhautrong điều kiện nhất định Trong thế giới hiện đại, an ninh của mỗi quốc gia vừa baohàm an ninh chính trị, quân sự truyền thống và đang đối mặt với nhiều thách thức phi truyền thống như kinh tế, văn hóa, xã hội, thông tin, môi trường, tài nguyên, chủ nghĩa khủng bố, v.v…

Đến nay, việc nhận thức và xác định khái niệm, cũng như nội dung vấn đề anninh phi truyền thống vẫn chưa có sự thống nhất

Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam nêu rõ: “Các yếu tố đe dọa an ninh phitruyền thống, tội phạm công nghệ cao tiếp tục gia tăng Những vấn đề toàn cầu như anninh tài chính, an ninh năng lượng, an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịchbệnh sẽ tiếp tục diễn biến phức tạp” “Những căng thẳng, xung đột tôn giáo, sắc tộc,

ly khai, chiến tranh cục bộ, bạo loạn chính trị, can thiệp, lật đổ, khủng bố vẫn sẽ diễn

ra gay gắt; tội phạm công nghệ cao trong các lĩnh vực tài chính - tiền tệ, điện tử - viễnthông, sinh học, môi trường còn tiếp tục gia tăng”

Đại hội XII đặt an ninh phi truyền thống bên cạnh an ninh truyền thống, chỉ ramột số vấn đề toàn cầu như an ninh tài chính, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước,

an ninh lương thực, biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh, an ninh mạng, xung đột sắctộc, tôn giáo, khủng bố Đồng thời có lưu ý đến “các hình thái chiến tranh kiểu mới”với hàm ý khả năng chuyển hóa giữa an ninh phi truyền thống và an ninh truyền thống

Trong cuốn “Tìm hiểu một số thuật ngữ trong Văn kiện Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ XII của Đảng” do Phùng Hữu Phú, Nguyễn Văn Đặng, Nguyễn Viết

Thông làm đồng chủ biên định nghĩa: “An ninh phi truyền thống có thể hiểu là mộtloại hình an ninh xuyên quốc gia do những yếu tố phi chính trị và phi quân sự gây ra,

có ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định, phát triển và an ninh của mỗi nước, cả khu vực

và toàn cầu Nội dung của an ninh phi truyền thống là những vấn đề bức thiết đang nổilên hiện nay như: cạn kiệt tài nguyên, bùng nổ dân số, môi trường sinh thái cạn kiệt,xung đột tôn giáo, dân tộc, nghèo đói, bệnh tật, tội phạm rửa tiền,… An ninh phitruyền thống ngày càng có biểu hiện sâu đậm trong đời sống quốc tế và thành vấn đềtoàn cầu, an ninh toàn cầu Quá trình toàn cầu hóa càng phát triển thì theo đó, an ninhphi truyền thống càng lan rộng hơn và đậm nét hơn”

Các quan niệm nêu trên dù không hoàn toàn giống nhau, nhưng đã xác định được các vấn đề cơ bản về an ninh phi truyền thống Kế thừa những quan niệmnêu trên, với cách tiếp cận tổng hợp và bám sát vào sự phát triển của vấn đề, luận án

đưa ra khái niệm: An ninh phi truyền thống là khái niệm nhằm phân biệt với an ninh truyền thống, dùng để chỉ các mối đe dọa phi truyền thống đối với an ninh quốc gia, cuộc sống con người và cộng đồng nhân loại không xuất phát trực tiếp từ yếu tố quân

sự, nảy sinh từ các yếu tố tự nhiên và xã hội, diễn ra và tác động trên nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, thông tin, môi trường , mang tính tổng hợp, xuyên quốc gia và có tính nguy hiểm cao đe dọa tới độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia

Đối với Việt Nam, căn cứ vào quan điểm của Đảng và Nhà nước; xuất phát từthực tiễn vấn đề an ninh phi truyền thống cùng các mối đe dọa của nó từ năm 2015 đếnnay, tiểu luận tập trung vào các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đối với độc lậpdân tộc của Việt Nam trên sáu nội dung chính: Biến đổi khí hậu; an ninh kinh tế, tàichính; an ninh năng lượng; an ninh lương thực; tội phạm công nghệ cao; tội phạmxuyên quốc gia được trình bày ở chương 2

1.2.1 Tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập dân tộcTác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập dân tộc là sự

tác động tổng hợp, toàn diện đến toàn bộ nội dung cấu thành độc lập dân tộc Ở đây,luận án tập trung nghiên cứu tác động trên những vấn đề chính sau:

Một là, tác động đến độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia

Đây là một hướng tác động sâu sắc, gây nhiều ảnh hưởng đối với độc lập dân tộccủa đất nước Một loạt các mối đe dọa an ninh phi truyền thống như khủng bố, tộiphạm công nghệ cao, tội phạm xuyên quốc gia, rửa tiền, di dân trái phép, buôn bánngười, dịch bệnh, an ninh lương thực, các vấn đề môi trường, sinh thái, thảm họa thiênnhiên đe dọa trực tiếp đến độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia Trên thực tế, vấn

đề khủng bố không chỉ gây hậu quả trực tiếp đến an ninh quốc gia, mà việc giải quyết

nó, việc chống khủng bố nhiều khi lại là “cái cớ” cho sự can thiệp của các thế lực bênngoài vào công việc nội bộ, kể cả sự can thiệp bằng vũ lực

Độc lập, chủ quyền và an ninh quốc gia trong điều kiện đó bị uy hiếp nghiêmtrọng, thậm chí bị xâm phạm Các nước, đặc biệt là các nước nhỏ có thể bị “cuốn theo”một cách tự phát vào vòng xoáy của chống khủng bố, dễ dẫn đến bị lệ thuộc và phụthuộc vào các nước lớn trong các quan hệ quốc tế Thậm chí cả những việc cộng đồngquốc tế “góp sức” vào giải quyết các vấn đề dịch bệnh, khắc phục thảm họa thiên nhiên

ở một nước nào đó, khu vực nào đó, cũng là “điều kiện” để các nước lớn can thiệp sâuvào đời sống chính trị -kinh tế - xã hội đất nước

Hai là, tác động đến thể chế chính trị đất nước và con đường phát triển của dân tộc

Sự tác động và uy hiếp của mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến thể chếchính trị đất nước và con đường phát triển của dân tộc thể hiện trên những vấn đề

chính là: thứ nhất, nó buộc nước phải có sự “điều chỉnh” về thể chế chính trị, điều chỉnh hệ thống pháp luật theo hướng mang tính “quốc tế” hơn; thứ hai, nó đặt ra và

“yêu cầu” các nước phải xem xét lại mô hình, thậm chí con đường phát triển của dân

tộc mình; thứ ba, nó “đòi hỏi” phải du nhập những khuôn khổ, mô hình của bên ngoài,

trên thực tế là từ các nước phương Tây, Mỹ Chủ nghĩa khủng bố tác động mạnh mẽ

đến tâm lý của người bị hại, tạo nên tâm lý hoảng sợ của con người, khiến cho người ta

có thể phải từ bỏ sự ủng hộ đối với chính phủ

Trong điều kiện toàn cầu hóa, trước các mối đe dọa an ninh phi truyền thống cácvấn đề tác động trên càng trở nên rõ ràng và cụ thể, thường gắn với sự chống phá củacác thế lực thù địch bằng “diễn biến hòa bình”, đặc biệt đối với các nước như ViệtNam Những “yêu cầu”, “khuyến nghị” đối với Việt Nam rằng, cần phải từ bỏ sự lãnhđạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, phải thực hiện “đa nguyên, đa đảng”; xây dựng nhànước pháp quyền theo kiểu phương Tây; thực hiện “xã hội dân sự”; cần phải đi theocon đường và mô hình dân chủ tư sản trong thời gian gần đây, đã cho thấy sự tácđộng, đặc biệt là sự lợi dụng những tác động từ các mối đe dọa an ninh phi truyềnthống đến độc lập dân tộc là rất to lớn

Ba là, tác động đến nền kinh tế độc lập tự chủ của quốc gia

Trước tác động của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống, tính độc lập tự chủcủa nền kinh tế đất nước bị uy hiếp, dễ rơi vào phụ thuộc, lệ thuộc vào bên ngoài Tácđộng của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống đến độc lập tự chủ của kinh tế là tácđộng trực tiếp trên các vấn đề: lợi ích kinh tế; chủ quyền kinh tế; định hướng phát triểnkinh tế; thể chế kinh tế; sự ổn định kinh tế, đặc biệt là về tài chính, tiền tệ và quan hệhợp tác kinh tế thương mại quốc tế của quốc gia Nền kinh tế đất nước luôn phải đốimặt với nguy cơ lợi ích kinh tế quốc gia bị đe doạ; phương hướng phát triển nền kinh

tế có thể bị xáo trộn

Khủng hoảng tài chính tiền tệ còn làm nảy sinh những nguy hại xã hội rất to lớn,với những hậu quả khó lường, khiến cho các quốc gia đang phát triển có thể trở thànhkiệt quệ và dẫn đến mất ổn định xã hội cục bộ, hoặc xung đột giữa các dân tộc, tôngiáo và đoàn thể xã hội khác nhau Chính điều này lại tác động mạnh mẽ và đe dọatrực tiếp, dù là khách quan hay chủ quan, đến sự ổn định và tính độc lập tự chủ và cảthể chế của nền kinh tế đất nước Thông qua các khoản viện trợ kinh tế, cho vay ưuđãi, hiệp định thương mại và các quan hệ kinh tế khác để tăng cường gây sức ép về

chính trị, can thiệp nội bộ, từng bước chuyển hoá theo quỹ đạo tư bản chủ nghĩa.Chúng còn dùng sức mạnh kinh tế thông qua hợp tác để thực hiện ý đồ chuyển hoá chế

độ chính trị; thực hiện tư tưởng chỉ đạo: “Đầu vào kinh tế, đầu ra chính trị”

Bốn là, tác động đến tài nguyên thiên nhiên và môi trường, sinh thái

Tài nguyên thiên nhiên và môi trường sinh thái là những nhân tố dễ bị tác độngbởi sự tác động từ các mối đe dọa an ninh phi truyền thống có nguồn gốc từ chính conngười Vấn đề môi trường, cạn kiệt nguồn tài nguyên, khan hiếm nguồn nước sạch, vấn đề biến đổi khí hậu, nước biển dâng… đôi khi lại đe dọa nhiều hơn đối với cuộc sống của người dân ở những quốc gia không phải là “thủ phạm” gây

ra những biến đổi, cạn kiệt đó Sự khai thác thiếu kiểm soát, tình trạng ô nhiễm môi trường sinh thái, “hiệu ứng nhà kính”, khí hậu nóng lên, tầng ôzon

bị phá hoại và tổn hao, tính đa dạng sinh vật giảm, đất hoang mạc hoá, tình trạng nướcbiển dâng, bão, lụt, sóng thần không những chỉ là xuất phát từ tự nhiên, bởi tự nhiên,

mà chúng còn nói lên rất rõ sự trừng phạt của tự nhiên đối với con người, đối vớinhững hành động ứng xử thiếu văn hóa và thiếu trách nhiệm của con người đối vớichính tự nhiên

Năm là, tác động đến việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là một nội dung, một yêu cầu đặcbiệt quan trọng của việc giữ gìn và củng cố độc lập dân tộc của các quốc gia trong thờiđại ngày nay Sự lợi dụng của các thế lực bên ngoài đối với vấn đề dân tộc, tôn giáo,dân chủ, nhân quyền trong quá trình hợp tác quốc tế ứng phó với các mối đe dọa anninh phi truyền thống, đã đe dọa nhiều giá trị dân tộc và bản sắc văn hóa dân tộc Sựhình thành, phát triển của mọi nền văn hoá cũng đều là sự thống nhất của tính riêng vàtính chung trong nền văn hoá đó Tính dân tộc không chỉ là đặc trưng cơ bản của mộtnền văn hoá, mà nó còn là nội hàm cốt lõi của sức sống của nền văn hoá ấy Giữ gìntính dân tộc của văn hoá là điều kiện cơ bản của phát triển văn hoá dân tộc, đồng thời

nó cũng là động lực nội tại của sự sinh tồn và phát triển dân tộc.

1.2 Thực trạng mối đe dọa an ninh phi truyền thống ở Việt Nam từ năm

2015 đến nay

1.2.1 Biến đổi khí hậu

Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhấtcủa biển đổi khí hậu, trong đó đồng bằng sông Cửu Long là một trong ba đồng bằngtrên thế giới dễ bị tổn thương nhất Biến đổi khí hậu hiện hữu ở Việt Nam có nguy cơtác động ngày càng lớn hơn

Biểu hiện của biến đổi khí hậu ở Việt Nam tương đối rõ nét trong vòng

50 năm qua, đặc biệt trong 15 năm gần đây Nhiệt độ trung bình hàng năm tăng 0,5 độC; mực nước biển dâng cao hơn 0,2 m; thiên tai, bão, lũ gia tăng cường độ và tính cựcđoan Do biến đổi khí hậu, nhiều công trình chắn sóng, chắn cát, đê sông, đê biển dễ bịphá vỡ trước lũ lụt, thiên tai.Các hệ sinh thái tự nhiên cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng,nhất là miền Trung, nam Trung bộ và đồng bằng sông Cửu Long Ngập triều tăngmạnh ở Cần Thơ, Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Cà Mau và tỉnh Vĩnh Long Diện tích đất bị hoang mạc hóa ngày càng mở rộng, thậm chí có thể bị sa mạc hóa Riêng ở đồngbằng sông Cửu Long, dự báo vào năm 2030, nếu không có giải pháp ứng phó quyết liệtthì khoảng 45% diện tích của khu vực này sẽ bị nhiễm mặn cục bộ Từ đầu thế kỷ XXIđến nay, dưới tác động của biến đổi khí hậu, tần suất và cường độ thiên tai đối với ViệtNam ngày càng tăng, gây tổn thất to lớn về người, tài sản, cơ sở hạ tầng kinh tế, vănhóa, xã hội, tác động xấu đến môi trường, sinh thái Từ năm 2015 đến nay, ở Việt Namcác loại thiên tai như: bão, lũ, lũ quét, sạt lở đất, úng ngập, hạn hán, xâm nhập mặn và các thiên tai khác đã làm thiệt hại đáng kể về người và tài sản, làm chết và mất tíchhơn 10.711 người, thiệt hại về tài sản khoảng 1,5% GDP/năm

1.2.2 Vấn đề kinh tế, tài chính

Hiện nay, Việt Nam đang nằm trong danh sách cảnh báo về thị trường tài chínhgặp nhiều rủi ro trong giao dịch tài chính quốc tế

Mối đe dọa an ninh tài chính kinh tế đối với Việt Nam bao gồm: Một là,

từ những yếu tố bên ngoài tác động; hai là, từ các yếu tố đe dọa đổ vỡ của hệ thống tổ chức tín dụng, ngân hàng trong nước; ba là, từ các loại tội phạm liên quan đến lĩnh vực

tài chính tiền tệ Do tác động của những khó khăn về kinh tế - xã hội và ảnh hưởng tiêucực từ bên ngoài, tội phạm trong lĩnh vực kinh tế, tài chính, tiền tệ diễn biến phức tạpvới tính chất và mức độ nguy hiểm hơn so với trước đây Tình hình tội phạm kinh tế,tham nhũng, lãng phí, nhất là trên lĩnh vực tài chính, tiền tệ xảy ra rất phức tạp vớinhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, xảo quyệt, gây thiệt hại nghiêm trọng tài sản củaNhà nước, tổ chức và công dân Nguyên nhân tình trạng trên có nhiều, nhưng chủ yếu

là chưa nhận thức đúng đắn, đầy đủ vị trí, tầm quan trọng của công tác đảm bảo anninh kinh tế, tài chính, còn chủ quan, mất cảnh giác, chưa chú trọng bảo vệ bí mật nhànước; đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, nhân viên bị suy thoái, thậm chí mócnối với bên ngoài để phạm tội

Vì thế, vấn đề đảm bảo an ninh kinh tế, tài chính, tiền tệ và phòng, chống tộiphạm trong lĩnh vực này là nhiệm vụ hết sức quan trọng, vừa là nhiệm vụ cấp bách vừa

là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, đòi hỏi quyết tâm cao, sự kiên trì, bền bỉ, sự phốihợp chặt chẽ giữa các lực lượng

1.2.3 Từ vấn đề năng lượng

Sự phát triển kinh tế “nóng” của các quốc gia châu Á đi kèm với nhu cầu vềnăng lượng tăng cao Việt Nam là một nước có tốc độ tăng trưởng khá nhanh, nhưngtiêu hao năng lượng nhiều Điều chú ý là tiêu hao năng lượng cho một đơn vị sản phẩmtrong nhiều ngành công nghiệp của Việt Nam cao hơn so với các nước khu vực Cường

độ năng lượng trong công nghiệp của Việt Nam cao hơn Thái Lan và Malaysia khoảng1,5 - 1,7 lần So với các nước phát triển, tỷ lệ giữa nhu cầu năng lượng so với tăngtrưởng GDP của Việt Nam cao gấp gần 2 lần, trong khi ở các nước phát triển tỉ lệ này

là dưới 1 Các đơn vị nhà nước được giao nhiệm vụ đầu tư sản xuất cung cấp điện nhưEVN, PVN, cũng gặp khó khăn về hoàn vốn, đảm bảo đủ chi phí hoạt động điện lực…

Năng lượng là huyết mạch cho phát triển kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân,với bối cảnh chung toàn cầu và điều kiện cụ thể của Việt Nam, an ninh năng lượngngày càng trở nên quan trọng và cấp thiết hơn Chính phủ Việt Nam đã có những cơchế năng động và hiệu quả để năng lượng được đảm bảo cung cấp ngày càng đầy đủvới giá cả hợp lý, đảm bảo đủ năng lượng cho công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa,hiện đại hóa đất nước

1.2.4 Vấn đề lương thực

Việt Nam là một nước nông nghiệp, với hơn 70% dân số là nông dân, lao độngnông nghiệp chiếm hơn 76% lao động của cả nước, đóng góp từ 25% - 27% GDP của

cả nước…; vấn đề nông nghiệp, nông thôn và nông dân có tầm quan trọng đặc biệt

Quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, chính sách đất đai cùng với việc di dân tự

do đang có diễn biến phức tạp, đặt ra những vấn đề nổi cộm, bức xúc Ở các thành phốlớn, các tỉnh có tốc độ đô thị hoá nhanh, số hộ nông dân không có đất chiếm tỷ lệ lớnhơn so với cả nước, như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, ĐàNẵng… Hiện trạng đất đai nhiều nơi đang bị thoái hoá và thu hẹp dần Cả dẻo đất miềnTrung từ Quảng Bình đến Bình Thuận đang bị sa mạc hoá Đất ở đồng bằng và thànhthị đang bị thu hẹp do quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá Đất ở miền núi lại càngkhan hiếm do nạn chặt phá rừng bừa bãi làm đất đai bị suy thoái, môi trường

bị ô nhiễm, nguồn nước dần bị cạn kiệt Đất canh tác nông nghiệp, đất rừng tự nhiên,rừng đặc dụng, rừng phòng hộ bị thu hẹp dần diện tích do bị chuyển đổi mục đích sửdụng đất nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội

Trong điều kiện đó, vấn đề bảo đảm diện tích đất nông nghiệp; khai hoang, phụchóa hơn 1,6 triệu ha đất chưa sử dụng; cải tạo một bước các vùng đất bị ô nhiễm;không để mở rộng thêm diện tích đất bị thoái hóa, bạc màu, hoang mạc hóa theo Đề áncủa Chính phủ, sẽ gặp nhiều khó khăn, thách thức Việc ổn định diện tích đất nôngnghiệp là nhân tố quan trọng hàng đầu trong việc đảm bảo an ninh lương thực quốc giahiện nay