Nội dung bài báo đề cập đến thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học sư phạm được thể hiện ở 3 mặt gồm: “Kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục”, “Kinh nghiệm thực tiễn về giáo dục, về nghiên cứu khoa học” và “Kĩ năng phổ biến/ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục vào giảng dạy/thực tiễn”.
Trang 1This paper is available online at http://stdb.hnue.edu.vn
NĂNG LỰC NGHIÊN CỨU KHOA HỌC GIÁO DỤC CỦA GIẢNG VIÊN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
Đào Thị Oanh, Lê Mỹ Dung
Viện Nghiên cứu Sư phạm, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Tóm tắt Nội dung bài báo đề cập đến thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học
của giảng viên đại học sư phạm được thể hiện ở 3 mặt gồm: “Kĩ năng nghiên cứu
khoa học giáo dục”, “Kinh nghiệm thực tiễn về giáo dục, về nghiên cứu khoa học”
và “Kĩ năng phổ biến/ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục vào giảng
dạy/thực tiễn” Trên cơ sở thực trạng này, nhóm nghiên cứu đề xuất một số kiến
nghị về giải pháp nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục cho giảng viên
nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của trường đại học sư phạm
Từ khóa: Nghiên cứu khoa học giáo dục, năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục.
1 Mở đầu
Trong phát triển đại học, ưu tiên số một là phát triển đội ngũ, trong đó, đối với đội ngũ giảng viên đặc biệt chú ý tới vai trò giảng dạy và vai trò nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ Hai nhiệm vụ này được coi ngang nhau, đôi khi nghiên cứu khoa học phải được coi trọng hơn Nghị quyết 14 về đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006 - 2020 đã đưa ra một trong những mục tiêu cụ thể là: Phát triển các chương trình giáo dục đại học theo định hướng nghiên cứu và định hướng nghề nghiệp -ứng dụng; Nâng cao rõ rệt quy mô và hiệu quả hoạt động KH&CN trong các cơ sở giáo dục đại học Các trường đại học lớn phải là các trung tâm nghiên cứu khoa học mạnh của
cả nước [3]
Dạy học, nghiên cứu và phục vụ cộng đồng là ba nhiệm vụ truyền thống của giảng viên đại học Vì thế, giảng viên đại học cần phải vừa là một giảng viên và vừa là một nhà nghiên cứu sáng tạo đồng thời phải là một người đóng góp sức mình cho sự phát triển của nhà trường và của cộng đồng Tuy nhiên, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trong tình hình mới các kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục còn bị thiếu hụt với các mức độ khác nhau
ở từng giảng viên [1]
Liên hệ: Đào Thị Oanh, e-mail: phanh1001@yahoo.com
Trang 2Vì thế, đánh giá thực trạng năng lực nghề nghiệp của giảng viên đại học sư phạm trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ hiện nay và đề xuất một hệ thống giải pháp toàn diện, khả thi, nhằm nâng cao các năng lực trên ở giảng viên, qua đó giúp họ phát triển năng lực nghề nghiệp nói chung, đáp ứng yêu cầu đào tạo giáo viên trong giai đoạn mới là một nhiệm vụ cấp bách và cần thiết Bài viết này đề cập đến thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục của giảng viên đại học sư phạm và đề xuất một số biện pháp phát triển năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục cho giảng viên đại học sư phạm
2 Nội dung nghiên cứu
2.1 Cơ sở lí luận về năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục của giảng viên đại học sư phạm
- Khái niệm nghiên cứu khoa học giáo dục:Nghiên cứu KHGD là một hoạt động nghiên cứu khoa học đặc thù trong lĩnh vực giáo dục Đó là một hoạt động có tính hệ thống, xuất phát từ những bất cập cần được giải quyết trong hoạt động giáo dục, hay nhu cầu tìm hiểu nhằm giải thích sâu sắc về cấu trúc và cơ chế phát triển của một hệ thống giáo dục nào đó, hay nhằm phát hiện ra những khái niệm, những quy luật mới của thực tiễn giáo dục mà trước đó chưa ai biết
- Khái niệm năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục:Năng lực nghiên cứu KHGD của giảng viên ĐHSP là sự thực hiện có kết quả một công trình nghiên cứu khoa học của giảng viên ĐHSP trong lĩnh vực giáo dục, thể hiện ở sự vận dụng các kiến thức, kĩ năng, kinh nghiệm thực tiễn vào quá trình tổ chức triển khai và sử dụng kết quả nghiên cứu nhằm cải thiện thực tiễn giáo dục và xã hội
Năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên đại học sư phạm gồm 3 mặt biểu hiện, cụ thể là [2]: “Kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục”, “Kinh nghiệm thực tiễn về giáo dục, về nghiên cứu khoa học” và “Kĩ năng phổ biến/ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục vào giảng dạy/thực tiễn” Các mặt biểu hiện được dựa vào để xây dựng một thang đo dành cho giảng viên đại học sư phạm với 5 mức độ đánh giá khác nhau,
từ mức “Thấp” nhất (“Chưa làm được”) đến mức “Cao” nhất (“Làm tốt/thành thạo”), với điểm quy ước về mặt định lượng tương ứng với 1 điểm và 5 điểm Các mức khác nằm ở khoảng giữa các mức này với điểm tương ứng là 2, 3, 4 điểm Kết quả bước đầu được đánh giá dựa trên điểm trung bình đạt được ở mỗi biểu hiện trên toàn bộ mẫu khách thể Qua
đó có thể cung cấp bức tranh sơ bộ về một số khía cạnh trong năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục của giảng viên đại học sư phạm hiện nay
2.2 Thực trạng năng lực nghiệp vụ sư phạm của giảng viên đại học
sư phạm
Chúng tôi tiến hành nghiên cứu năng lực nghiệp vụ sư phạm trên 416 giảng viên (trong độ tuổi chủ yếu từ 30 đến 50) đang giảng dạy và 600 sinh viên đang học tập tại các khoa Toán, Vật lí, Hóa học, Ngữ văn, Lịch sử, Tâm lí-Giáo dục của các trường Đại học
Trang 3Sư phạm Hà Nội, Thái Nguyên, Đà Nẵng, Tp Hồ Chí Minh, Khoa Sư phạm - Đại học Tây Bắc, Khoa Sư phạm - Đại học Cần Thơ với các phương pháp điều tra (sử dụng thang tự đánh giá và bảng hỏi), phương pháp phỏng vấn sâu và phương pháp đàm thoại [2] Dưới đây là kết quả nghiên cứu của giảng viên về năng lực nghiệp vụ sư phạm và
về những biểu hiện cụ thể từng mặt của năng lực này:
2.2.1 Nhận thức của giảng viên về vai trò của nghiên cứu khoa học giáo dục trong
nghề nghiệp của giảng viên đại học sư phạm
Kết quả nghiên cứu cho thấy, phần lớn giảng viên (78%) nhận thức được tầm quan trọng và lợi ích của nghiên cứu khoa học trong giảng dạy và thăng tiến nghề nghiệp Cụ thể là:
Nghiên cứu khoa học là một trong những con đường tốt nhất để nâng cao trình độ nghiệp vụ và phát triển năng lực sư phạm của mỗi người làm giáo dục Nghiên cứu có tầm quan trọng đối với giảng viên đại học trên ba bình diện:
Thứ nhất,là nâng cao chất lượng giảng dạy Các kết quả nghiên cứu của giáo viên hoặc những người khác trong cùng lĩnh vực tạo ra những cơ sở để cập nhật nội dung của bài giảng và thực hành Chỉ có thể có các bài giảng chất lượng cao, nếu người giảng viên thường xuyên tham gia nghiên cứu khoa học, nắm bắt kịp thời tri thức mới về ngành nghề,
về môn học mình giảng dạy Ngoài ra, nếu người giảng viên có phẩm chất, năng lực của người làm nghiên cứu thì sẽ tự nâng cao năng lực giảng dạy, biết cách kích thích sinh viên tìm tòi khám phá cái mới, khơi dậy tiềm năng sáng tạo trong sinh viên, biết cách hướng dẫn sinh viên tự học, tập sự làm công tác nghiên cứu, rèn luyện năng lực tư duy khoa học cho sinh viên, đưa dần sinh viên vào môi trường khoa học, nắm bắt kịp thời tiến bộ của nghề nghiệp
Thứ hai,việc tham gia nghiên cứu đảm bảo giảng viên có khả năng hướng dẫn việc nghiên cứu của sinh viên có hiệu quả hơn
Thứ ba,nhấn mạnh vào tầm quan trọng của nghiên cứu đối với giảng viên đại học là việc cần phải làm với mục đích thăng tiến, đây là một trong những điều kiện và nền tảng quan trọng để giúp GV nâng cao trình độ, học vị Việc đề bạt lên một vị trí cao hơn trong nhà trường đại học dựa vào sự đóng góp kiến thức thông qua nghiên cứu và các công trình công bố
2.2.2 Tự đánh giá của giảng viên về năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục
Giảng viên của trường đại học sư phạm chỉ hoàn thành tốt nhiệm vụ giảng dạy chưa
đủ để có được sản phẩm giáo viên chất lượng cao Giảng viên còn phải là những nhà khoa học năng động, say mê với các công trình nghiên cứu của mình, trong đó có các nghiên cứu về khoa học giáo dục bởi giảng dạy và nghiên cứu là hai nhiệm vụ quan trọng của người giảng viên đại học sư phạm
Dưới đây là kết quả bước đầu trong tự đánh giá của giảng viên đại học sư phạm về năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục nói chung cũng như những biểu hiện cụ thể ở mặt
Trang 4kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục Kết quả nghiên cứu cho thấy:
- Kết quả tự đánh giá của giảng viên về năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục ở mức độ “trung bình” và phân hóa cao, trong đó, thấp nhất là “Phổ biến, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào giảng dạy, thực tiễn” (2,52đ; SD = 1,02);
- Có sự phân hóa khá cao ở phần lớn kết quả tự đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục của giảng viên ở 3 mặt (độ lệch chuẩn dao động từ 0,9đ đến 1,02đ), chứng
tỏ còn có những giảng viên tự đánh giá thấp hơn nhiều so với mức điểm trung bình của toàn mẫu nghiên cứu (Bảng 1)
Bảng 1 Tự đánh giá của giảng viên
về năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục (N = 416)
STT Các mặt biểu hiện chủ yếu Điểm trung bình cộng Độ lệch chuẩn
1 Kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục 3,28 0,928
2 Kinh nghiệm thực tiễn về giáo dục, về nghiêncứu khoa học 2,80 1,006
3 Kĩ năng phổ biến/ứng dụng kết quả nghiên cứukhoa học giáo dục vào giảng dạy/thực tiễn 2,52 1,027
(Điểm trung bình thấp nhất là 1, cao nhất là 5)
Xem xét kết quả tự đánh giá đối với các biệu hiện cụ thể về năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục thấy rất rõ khuynh hướng phân hóa nêu trên Điều này gợi ý nhiều vấn
đề liên quan đến việc phát triển kế hoạch bồi dưỡng cho giảng viên, đặc biệt các giảng viên trẻ về kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục
* Về “kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục”
- Giảng viên đại học sư phạm thực hiện các hoạt động “Sưu tầm, hệ thống hóa tư liệu phục vụ nghiên cứu từ nhiều nguồn khác nhau”; “Khai thác được tư liệu từ các trang web có liên quan đến đề tài nghiên cứu” và “Lựa chọn phương pháp nghiên cứu khoa học phù hợp nội dung đề tài” ở mức độ tốt nhất (3,83đ và 3,80đ)
- Bên cạnh đó, giảng viên thực hiện chưa tốt và chưa hiệu quả ở các hoạt động
“Viết dự án xin tài trợ” (2,46đ); “Hướng dẫn phương pháp nghiên cứu khoa học cho sinh viên, học viên và nghiên cứu sinh”(2,92đ và 3,06); “Tổ chức nhóm nghiên cứu hiệu quả” (3,10đ) và “Sử dụng các phần mềm phân tích, đánh giá định lượng kết quả nghiên cứu thực tiễn (SPSS )” (3,18đ), đây là các khâu quan trọng trong quy trình nghiên cứu khoa học giáo dục
Việc hiểu biết các đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi sinh viên đóng vai trò cực kì quan trọng trong quá trình dạy học, giáo dục, điều này giúp giảng viên có những tác động phù hợp về mặt sư phạm nhằm tác động mạnh mẽ vào vùng phát triển gần nhất của sinh viên, làm cho các em trở nên tích cực, tự giác trong quá trình tự giáo dục Hơn nữa những kiến thức về tâm lí lứa tuổi giúp cho giảng viên có cách ứng xử phù hợp với các em, đưa ra
Trang 5được những yêu cầu hợp lí về mặt sư phạm nhằm phát triển bản thân người học Nắm vững các đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của sinh viên còn giúp cho giải thích kết quả nghiên cứu khoa học hợp lí, sát với thực tiễn và có sức thuyết phục cao trong công tác nghiên cứu khoa học giáo dục Bên cạnh đó, việc hiểu biết, nắm vững các kiến thức về giáo dục học giúp cho người giảng viên tổ chức tốt quá trình giáo dục, phối hợp có hiệu quả các nguồn lực giáo dục, góp phần tích cực vào quá trình giáo dục, hoàn thiện nhân cách người sinh viên Tuy nhiên, kết quả khảo sát cho thấy, kĩ năng “vận dụng các tri thức về Tâm lí học Sư phạm vào giải thích kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục”; “Vận dụng được các tri thức
về Giáo dục học vào tổ chức triển khai nghiên cứu thực nghiệm khoa học giáo dục” và
“vận dụng được các kiến thức về lí luận dạy học vào tổ chức nghiên cứu thực nghiệm khoa học giáo dục” ở giảng viên đại học sư phạm còn gặp nhiều khó khăn (3,04đ và 3,06đ) (Bảng 2)
Bảng 2 Kết quả tự đánh giá của giảng viên
về “Kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục” (N = 416)
STT Kĩ năng nghiên cứu khoa học giáo dục Điểm TB cộng Độ lệch chuẩn
1 Phát hiện vấn đề nghiên cứu xuất phát từ thực
2 Xây dựng thuyết minh đề tài/đề cương nghiêncứu có sức thuyết phục 3,56 1,155
3 Tập hợp lực lượng nghiên cứu phù hợp, đáp ứngyêu cầu đối với một đề tài nghiên cứu khoa học
4 Sưu tầm, hệ thống hóa tư liệu phục vụ nghiên
5 Khai thác được tư liệu từ các trang web có liênquan đến đề tài nghiên cứu 3,80 1,102
6 Lựa chọn phương pháp nghiên cứu khoa họcphù hợp nội dung đề tài 3,83 1,092
7 Thiết kế được các phép đo để thu thập tư liệuthực tiễn 3,35 1,159
8 Sử dụng được các phần mềm phân tích, đánhgiá định lượng kết quả nghiên cứu thực tiễn
(SPSS )
9 Sử dụng được các kĩ thuật phân tích, đánh giáđịnh lượng và định tính kết quả nghiên cứu thực
10 Viết dự án xin tài trợ có sức thuyết phục 2,46 1,283
Trang 611 Biết viết báo cáo khoa học tổng hợp kết quảnghiên cứu đề tài 3,38 1,251
12 Hướng dẫn phương pháp nghiên cứu khoa họccho sinh viên 2,92 1,575
13 Hướng dẫn phương pháp nghiên cứu khoa họccho học viên cao học, nghiên cứu sinh 3,06 1,368
14 Biết tổ chức, phối hợp cùng đồng nghiệp trongnghiên cứu khoa học giáo dục 3,04 1,293 15
Biết tổ chức, phối hợp các lực lượng giáo dục
khác nhau trong nghiên cứu khoa học giáo dục
(như: giáo viên, cán bộ quản lí, phụ huynh học
sinh ở trường phổ thông )
16 Tổ chức nhóm nghiên cứu hiệu quả 3,10 1,190
17 Tổ chức triển khai nghiên cứu khoa học giáo dụcphù hợp điều kiện, hoàn cảnh 3,27 1,167 18
Vận dụng được các tri thức về phương pháp luận
và phương pháp nghiên cứu cụ thể của khoa học
giáo dục vào triển khai đề tài/ nhiệm vụ nghiên
cứu
19 Xác định đúng phạm vi, giới của đề tài nghiêncứu 3,16 1,296 20
Vận dụng được các tri thức về Tâm lí học Sư
phạm vào giải thích kết quả nghiên cứu khoa
21 Vận dụng được các tri thức về Giáo dục học vàotổ chức triển khai nghiên cứu thực nghiệm khoa
học giáo dục
22
Vận dụng được các kiến thức về lí luận dạy học
vào tổ chức nghiên cứu thực nghiệm khoa học
23 Vận dụng được các kiến thức về quản lí đào tạovào tổ chức triển khai quá trình nghiên cứu khoa
học giáo dục
24 Thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học theo quytrình, giám sát, điều chỉnh tiến độ thực hiện 3,26 1,318
25 Tổ chức đề tài nghiên cứu khoa học giáo dụcgắn kết với điều kiện thực tiễn 3,33 1,224
(Điểm trung bình thấp nhất là 1, cao nhất là 5)
Trang 7Nhìn chung, giảng viên đại học sư phạm có ít “kinh nghiệm thực tiễn về giáo dục,
về nghiên cứu khoa học” Số giảng viên “tham gia các đề tài nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ/ Bộ trọng điểm, hướng dẫn giáo viên phổ thông viết sáng kiến kinh nghiệm” còn khiêm tốn, và ở mức dưới trung bình (1,77đ) Trong số các giảng viên được điều tra, chỉ có 11,7% giảng viên tham gia nghiên cứu đề tài cấp nhà nước và 22,4% giảng viên có nghiên cứu đề tài cấp Bộ và cấp Trường Thực tế này có nguyên nhân chủ quan và khách quan Về phía chủ quan có thể nhận thấy là nhìn chung năng lực nghiên cứu khoa học của giảng viên còn nhiều hạn chế còn về khách quan là cơ chế nghiên cứu khoa học còn nhiều bất cập nên đã hạn chế sự tiếp cận của các giảng viên đến với các đề tài cấp Bộ, cấp Nhà nước Ngay cả những đề tài nghiên cứu cấp Trường nay cũng bị hạn chế về số lượng nên hằng năm không có nhiều giảng viên được tham gia nghiên cứu khoa học
Phần lớn giảng viên có kinh nghiệm tham gia hướng dẫn sinh viên làm các đề tài nghiên cứu khoa học và tham gia nghiên cứu các đề tài về khoa học cơ bản thuộc chuyên ngành đang giảng dạy (3,67đ và 3,65đ) (Bảng 3)
Bảng 3 Kết quả tự đánh giá của giảng viên về “Kinh nghiệm
thực tiễn về giáo dục, về nghiên cứu khoa học” (N = 416)
STT Kinh nghiệm thực tiễn về giáo dục, về nghiên cứu khoa học Điểm TB cộng Độ lệch chuẩn
1 Có đề tài nghiên cứu về khoa học cơ bản
thuộc chuyên ngành đang giảng dạy 3,65 1,240
2 Hướng dẫn sinh viên làm đề tài nghiêncứu khoa học 3,67 1,306
3 Hướng dẫn giáo viên phổ thông viết sángkiến kinh nghiệm 2,30 1,469
4 Tham gia các đề tài nghiên cứu khoa họccấp Nhà nước 1,77 1,407
5 Tham gia các đề tài nghiên cứu cấp Bộ/Bộ
6 Tham gia các hoạt động nghiên cứu củacác tổ chức phi chính phủ, các đoàn thể
(Điểm trung bình thấp nhất là 1, cao nhất là 5)
* Về kĩ năng phổ biến/ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục vào giảng dạy/thực tiễn,giảng viên sư phạm tự đánh giá ở mức dưới trung bình và có sự phân hóa lớn
về kĩ năng này ở giảng viên sư phạm (độ lệch chuẩn dao động từ 1,2đ đến 1,6đ) (Bảng 4)
Trang 8Bảng 4 Kết quả tự đánh giá của giảng viên về “Kĩ năng phổ biến/ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục vào giảng dạy/thực tiễn” (N = 416)
STT Kĩ năng phổ biến/ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục vào giảng dạy/thực tiễn Điểm TB cộng Độ lệch chuẩn
1 Có bài đăng tải trên tạp chí chuyên ngành KHGDở nước ngoài. 2,13 1,561
2 Có bài đăng tải trên tạp chí chuyên ngành vềKHGD ở trong nước. 2,82 1,642
3 Có báo cáo tham luận tại hội thảo khoa học ở nướcngoài về KHGD. 1,77 1,346
4 Có báo cáo tham luận tại hội thảo khoa học trongnước về KHGD. 2,83 1,657
5 Cập nhật kết quả nghiên cứu KHGD vào bài giảngcho sinh viên, học viên cao học. 1,78 1,307
6 Đưa kết quả nghiên cứu KHGD vào tài liệu đọc
thêm cho sinh viên, học viên cao học 2,67 1,593
7 Cập nhật kết quả nghiên cứu KHGD vào giáo trìnhmôn học. 2,92 1,442
8 Cải tiến phương pháp dạy học dựa trên kết quảnghiên cứu KHGD. 2,84 1,490
9 Sử dụng kết quả nghiên cứu KHGD để giáo dụccác giá trị nghề nghiệp cho sinh viên. 2,87 1,394
10 Chuyển kết quả nghiên cứu KHGD của bản thânthành tài liệu tham khảo phục vụ học tập cho sinh
viên, học viên cao học, NCS
11 Chuyển kết quả nghiên cứu KHGD của bản thânthành tài liệu bồi dưỡng/tập huấn nâng cao năng
lực dạy học cho giáo viên phổ thông 2,82 1,368
12 Chuyển kết quả nghiên cứu KHGD của bản thânthành tài liệu phổ biến khoa học dành cho giáo viên
13 Chuyển kết quả nghiên cứu KHGD của bản thânthành sách phổ biến khoa học dành cho sinh
viên/học sinh phổ thông/cha mẹ học sinh 2,18 1,369 14
Tham gia các chương trình tư vấn trên các phương
tiện thông tin đại chúng về các vấn đề có liên quan
đến kết quả nghiên cứu KHGD của bản thân/của
đồng nghiệp
(Điểm trung bình thấp nhất là 1, cao nhất là 5)
Trang 9Điều này thể hiện cụ thể qua các hoạt động:
- Giảng viên đại học sư phạm phổ biến kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục chủ yếu trên các tạp chí chuyên ngành và hội thảo khoa học về khoa học giáo dục ở trong nước (2,83đ); Một số giảng viên đã cập nhật kết quả nghiên cứu khoa học giáo dục vào giáo trình môn học (2,92đ)
- Việc “đăng tải bài trên tạp chí chuyên ngành, báo cáo tham luận tại hội thảo khoa học KHGD ở nước ngoài” (1,77đ); “Cập nhật kết quả nghiên cứu KHGD vào bài giảng cho sinh viên, học viên cao học” (1,78đ) và “Tham gia các chương trình tư vấn trên các phương tiện thông tin đại chúng về các vấn đề có liên quan đến kết quả nghiên cứu KHGD của bản thân/của đồng nghiệp” (1,93) của giảng viên ở mức kém nhất
Số liệu ở Bảng 5, cho thấy số lượng giảng viên có kết quả nghiên cứu khoa học công bố ở các hình thức còn rất ít, đặc biệt là số lượng giảng viên có các ấn phẩm xuất bản ở nước ngoài, có 19,5% giảng viên có bài báo khoa học cơ bản và chỉ có 5,7% giảng viên có bài báo khoa học giáo dục đăng ở tạp chí nước ngoài Số lượng giảng viên là tác giả và đồng tác giả của ấn phẩm sách và giáo trình ở Việt Nam chiếm khoảng 2,3%-8,0% (đối với khoa học cơ bản) và chiếm khoảng 2,3%-8,0% (đối với khoa học giáo dục) (Bảng 5)
Bảng 5 Số lượng giảng viên có kết quả nghiên cứu khoa học công bố ở các hình thức
1 Sách xuất bản trên phạm vi quốc tế mà Thầy/Cô làtác giả duy nhất 0,0 1,1
2 Sách xuất bản trên phạm vi quốc tế mà Thầy/Cô làđồng tác giả 0,0 0,0
3 Bài báo khoa học đăng ở tạp chí nước ngoài 19,5 5,7
4 Bài báo khoa học đăng ở tạp chí chuyên ngànhtrong nước 33,3 16,1
5 Báo cáo khoa học tại các hội thảo/hội nghị quốc tế 20,7 10,3
6 Sách chuyên khảo xuất bản tại Việt Nam mà
7 Sách chuyên khảo xuất bản tại Việt Nam màThầy/Cô là đồng tác giả 8,0 2,3
8 Giáo trình xuất bản tại Việt Nam mà Thầy/Cô làtác giả duy nhất 4,6 5,7
9 Giáo trình xuất bản tại Việt Nam mà Thầy/Cô làđồng tác giả 2,3 6,9
10 Báo cáo khoa học đăng trong kỉ yếu của các hộithảo/hội nghị quốc gia tại Việt Nam 28,7 32,2
Trang 1011 Sách/giáo trình đã được chấp nhận nhưng chưaxuất bản 5,7 6,9
Nhìn chung, số lượng giảng viên kết hợp nghiên cứu đề tài khoa học của mình với họat động hướng dẫn sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh làm khóa luận tốt nghiệp, luận văn, luận án ở lĩnh vực khoa học cơ bản cao hơn so với lĩnh vực khoa học giáo dục Tuy nhiên, số lượng giảng viên kết hợp nghiên cứu đề tài khoa học còn khá khiêm tốn, đặc biệt với “hướng dẫn nghiên cứu sinh làm luận án tiến sĩ”(chỉ chiếm 5,7%), “Hướng dẫn học viên cao học làm luận văn thạc sĩ”(12,6% và 8,0%) và với các hình thức khác có số lượng giảng viên ở mức cao hơn nhưng đều chiếm dưới 50% (Bảng 6)
Bảng 6 Số lượng giảng viên sư phạm đã kết hợp nghiên cứu đề tài khoa học
của mình với những hoạt động hướng dẫn, cố vấn cho sinh viên, học viên, nghiên cứu sinh
STT Loại hình hoạt động KH cơ bản (%) KH giáo dục (%)
1 Hướng dẫn nghiên cứu sinh làm luận án tiến sĩ 5,7 0,0
2 Hướng dẫn học viên cao học làm luận văn thạcsĩ 12,6 8,0
3 Hướng dẫn sinh viên làm khoá luận tốt nghiệp 47,1 25,3
4 Cố vấn đề tài nghiên cứu khoa học độc lập củasinh viên/học viên cao học 35,6 33,3
5 Hướng dẫn sinh viên làm tiểu luận môn học 43,7 46,0
3 Kết luận
Qua nghiên cứu khảo sát thực trạng năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục của giảng viên đại học sư phạm cho thấy:
Phần lớn giảng viên đã nhận thức được tầm quan trọng và lợi ích của nghiên cứu khoa học giáo dục trong công tác giảng dạy và thăng tiến nghề nghiệp
Năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục của giảng viên ở mức độ “trung bình”, trong đó, kĩ năng “Phổ biến, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào giảng dạy, thực tiễn” ở mức thấp nhất
Có sự phân hóa khá cao ở phần lớn kết quả tự đánh giá năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục của giảng viên ở 3 mặt, chứng tỏ còn có những giảng viên tự đánh giá thấp hơn nhiều so với mức điểm trung bình của toàn mẫu nghiên cứu
Từ kết quả nghiên cứu thực trạng trên và trên cơ sở tổng hợp ý kiến của giảng viên
và sinh viên các trường đại học sư phạm, chúng tôi đề xuất một số ý kiến về giải pháp nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học giáo dục cho giảng viên nhằm góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường như sau:
- Về phía Nhà nước: