Phân tích đường lối xây dựng và phát triển văn hoá của đảng từ 1986 đến nay? tại sao đảng ta lại coi xây dựng và phát triển văn hoá là một trong ba trụ cột của công cuộc đổi mới hiện nay?

Qua 34 năm đổi mới tư duy lý luận của Đảng ta về văn hóa đã có bước phát triển quan trọng, trở thành cơ sở chỉ đạo thực tiễn phát triển văn hóa xây dựng con người Việt Nam. Từ năm 1986, Đảng ta tiếp tục kế thừa, phát triển và mở rộng quan điểm về văn hóa của các giai đoạn trước để đi tới quan điểm giản dị nhưng sâu sắc: Văn hóa là nhu cầu thiết yếu của đời sống con người, thể hiện trình độ phát triển chung của đất nước, là lĩnh vực sản xuất tinh thần, tạo ra các giá trị, sản phẩm làm giàu đẹp cuộc sống. Đó là tầm nhìn sâu, mới, toàn diện, bao quát hơn về vị trí của văn hóa, tạo điều kiện để văn hóa phát triển đa dạng, phong phú, gắn bó mật thiết với mọi mặt đời sống. Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, tôi đã chọn đề tài “Phân tích đường lối xây dựng và phát triển văn hoá của Đảng từ 1986 đến nay? Tại sao Đảng ta lại coi xây dựng và phát triển văn hoá là một trong ba trụ cột của công cuộc đổi mới hiện nay?” để có thể đi sâu tìm hiểu và biết rõ hơn về xây dựng và phát triển văn hoá trong 34 năm qua của Đảng ta.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐẠI NAM KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

đổi mới hiện nay?

HỌ VÀ TÊN:

MSSV :

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2 NỘI DUNG 2

1 Đường lối xây dựng và phát triển văn hóa của Đảng từ

c Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020 13

3 Lý do Đảng ta coi xây dựng và phát triển văn hoá là một trong ba trụ cột của công cuộc đổi mới hiện nay 14 KẾT LUẬN 16 TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

MỞ ĐẦU

Qua 34 năm đổi mới tư duy lý luận của Đảng ta về văn hóa đã

có bước phát triển quan trọng, trở thành cơ sở chỉ đạo thực tiễnphát triển văn hóa xây dựng con người Việt Nam Từ năm 1986,Đảng ta tiếp tục kế thừa, phát triển và mở rộng quan điểm vềvăn hóa của các giai đoạn trước để đi tới quan điểm giản dịnhưng sâu sắc: Văn hóa là nhu cầu thiết yếu của đời sống conngười, thể hiện trình độ phát triển chung của đất nước, là lĩnhvực sản xuất tinh thần, tạo ra các giá trị, sản phẩm làm giàuđẹp cuộc sống Đó là tầm nhìn sâu, mới, toàn diện, bao quáthơn về vị trí của văn hóa, tạo điều kiện để văn hóa phát triển

đa dạng, phong phú, gắn bó mật thiết với mọi mặt đời sống Để

hiểu rõ hơn về vấn đề này, tôi đã chọn đề tài “Phân tích

đường lối xây dựng và phát triển văn hoá của Đảng từ

1986 đến nay? Tại sao Đảng ta lại coi xây dựng và phát triển văn hoá là một trong ba trụ cột của công cuộc đổi mới hiện nay?” để có thể đi sâu tìm hiểu và biết rõ hơn về xây

dựng và phát triển văn hoá trong 34 năm qua của Đảng ta

 Nền văn hóa việt nam có đặc trưng: tiên tiến đậm đà bảnsắc dân tộc thay cho quan niệm nền văn hóa có nội dungXHCN, tính đảng, tính nhân dân - Đại Hội VII, VIII, IX, X vànhiều nghị quyết Trung ương xác định

 Khoa học giáo dục đóng vai trò then chốt trong xây dựngCNXH bảo vệ tổ quốc, động lực đưa đất nước thoát khỏinghèo nàn, lạc hậu dẫn đến coi giáo dục đào tạo với khoahọc công nghệ là quốc sách hàng đầu để phát triển nhân

tố con người

 Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII (7/1988) nêu ra 5 quanđiểm cơ bản chỉ đạo quá trình phát triển văn hóa trongthời kì CNH, HĐH

 Hội nghị Trung ương 9 khóa IX (1/2004) xác định phát triểnvăn hóa đồng bộ với phát triển kinh tế

 Hội nghị Trung ương 10 khóa IX (7/2004) đặt vấn đề đảmbảo gắn kết giữa phát triên kinh tế là trọng tâm với xâydựng chỉnh đốn đảng là then chốt, không ngừng nâng caovăn hóa- nền tảng tình thần của xã hội

Quan điểm chỉ đạo và chủ trương xây dựng, phát triển nền vănhóa:

1 Văn hoá là nền tảng tinh thần xã hội, vừa là mục tiêu, vừa làđộng lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội Thiếu nền tảngtinh thần lành mạnh và tiến bộ thì không có sự phát triển kinh

tế - xã hội bền vững Xây dựng và phát triển kinh tế phải nhằmmục tiêu văn hoá, vì xã hội công bằng, văn minh, con ngườiphát triển toàn diện

2 Nền văn hoá Việt Nam là nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bảnsắc dân tộc

3 Nền văn hoá Việt Nam là nền văn hoá thống nhất mà đadạng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam

4 Xây dựng và phát triển nền văn hoá là sự nghiệp của toàndân, do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữ vai tròquan trọng

5 Giáo dục và đào tạo, cùng với khoa học và công nghệ đượccoi là quốc sách hàng đầu

6 Văn hoá là một mặt trận, xây dựng và phát triển văn hoá là

sự nghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí cách mạng

cơ sở cho những nhận thức mới, quan điểm mới về văn hoá củaĐảng

Xác định khoa học - kỹ thuật là một động lực to lớn đẩy mạnhquá trình phát triển kinh tế - xã hội; có vị trí then chốt trong sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội Về vai trò của văn hoá, Đạihội VI đánh giá "không hình thái tư tưởng nào có thể thay thếđược văn học và nghệ thuật trong việc xây dựng tình cảm lànhmạnh, tác động sâu sắc vào việc đổi mới nếp nghĩ, nếp sốngcủa con người"

Cương lĩnh năm 1991 lần đầu tiên đưa ra quan niệm nền vănhoá Việt Nam có đặc trưng tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

- Cương lĩnh chủ trương xây dựng nền văn hoá mới, tạo rađời sống tinh thần cao đẹp, phong phú, đa dạng, có nộidung nhân đạo, dân chủ, tiến bộ, khẳng định và biểudương những giá trị chân chính, bồi dưỡng cái chân, cáithiện, cái mỹ theo quan điểm tiến bộ, phê phán những cáilỗi thời thấp kém

- Cương lĩnh khẳng định tiếp tục tiến hành cách mạng xãhội chủ nghĩa trên lĩnh vực tư tưởng và văn hoá, làm chothế giới quan Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh giữ vị tríchủ đạo trong đời sống tinh thần xã hội Kế thừa và pháthuy những truyền thống văn hoá tốt đẹp của tất cả cấcdân tộc trong nước, tiếp thu những tinh hoa văn hoá nhânloại Chống tư tưởng, văn hoá phản tiến bộ, trái với truyềnthống tốt đẹp của dân tộc, trái với phương hướng đi lênchủ nghĩa xã hội

- Cương lĩnh xác định giáo dục và đào tạo, khoa học và côngnghệ là quốc sách hàng đầu

Đại hội VII đến đại hội X và nhiều Nghị quyết Trung ương tiếptheo đã xác định văn hoá vừa là mục tiêu, vừa là động lực của

sự phát triển Trong đó:

- Đại hội VII (6/1991) và Đại hội VIII (6/1996) của Đảngkhẳng định: khoa học và giáo dục đóng vai trò then chốttrong toàn bộ sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo

vệ tổ quốc, là một động lực đưa đất nước thoát ra khỏinghèo nàn, lạc hậu, vươn lên trình độ tiên tiến của thếgiới Do đó phải coi sự nghiệp giáo dục - đào tạo cùng với

khoa học và công nghệ là quốc sách hàng đầu để phát huynhân tố con người, động lực trực tiếp của sự phát triển xãhội

- Nghị quyết Trung ương 5 khoá VIII (7/1998) nêu ra 5 quanđiểm cơ bản chỉ đạo, 10 nhiệm vụ cụ thể và 4 giải pháplớn để xây dựng và phát triển nền văn hoá trong thời kỳmới

 Năm quan điểm chỉ đạo:

1) Văn hóa là nền tàng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêuvừa là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội

 Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội: Văn hóa phảnánh thể hiện sống động mọi mặt của cuộc sống qua baothế kỉ, và cấu thành 1 hệ thống giá trị, truyền thống, lốisống từ đó từng dân tộc tự khẳng định bản sắc riêng; cácgiá trị này lại tạo thành nền tảng tinh thần xủa xã hộithấm nhuần trong mỗi con người, được truyền lại, tiếp nối

và phát huy qua các thế hệ( quá trình nó trở thành nềntảng tinh thàn của xã hội)

 Văn hóa là động lực thúc đẩy phát triển: kinh nghiệm đổimới cho rằng, ngay bản thân sự phát triển kinh tế khôngchỉ do các nhân tố kiinh tế tạo ra, mà còn do sự đổi mới tưduy, chính sách, sự giải phóng tư tưởng, trình độ pháttriển, năng lực cán bộ, sự sáng tạo mà nó lại cấu thànhvăn hóa Nền văn hóa đương đại với những giá trị mới sẽ làtiền đề quan trọng đưa nước ta hội nhập vào kinh tế thếgiới

 Văn hóa là mục tiêu của sự phát triển: mục tiêu xây dựngXHVN là “dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,

văn minh” cũng chính là mục tiêu văn hóa Mục tiêu vàđộng lực của sự phát triển là vì con người, do con người;tăng trưởng kinh tế gắn với tiến bộ công bằng xã hội, pháttriển văn hóa, bảo vệ môi trường Khi xác định mục tiêuphát triển kinh tế - xã hội phải xác định mục tiêu văn hóa,hướng tới xã hội công bằng dân chủ văn minh vì mục tiêukinh tế thường lấn át mục tiêu văn hóa.

 Văn hóa có vai trò đặc biệt quan trọng trong bồi thường,phát huy nhân tố con người và xây dựng xã hội mới: trithức con người là vô hạn, khả năng tái sinh, tự sinh 1nước có thành tựu giáo dục cao thì xã hội đó phát triển 2) Nền văn hóa VN mang đặc trưng tiên tiến đạm đà bản sắcdân tộc

- Tiên tiến: là yêu nước và tiến bộ với tư tưởng độc lập dântộc và chủ nghĩa XH theo CN mác- leenin và tư tưởng HồChí Minh

- Bản sắc dân tộc: là những giá trị văn hóa truyền thống cảucộng đồng dân tộc VN vun đắp qua hàng ngàn năm nhưlòng yêu nước, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết,

ý thức cộng đồng, cần cù, sáng tạo, giản dị giúp cho dântộc đó giữ được tính duy nhất, thống nhất, nhất quán trongquá trình phát triển Bản sắc dân tộc thế hiện trong tất cảcác lĩnh vực của đời sống, sâu sắc nhất là trong hệ giá trị -giá trị cốt lõi, là niềm tin của nhân dân

3) Nền văn hóa VN thống nhất mà đa dạng trong cộng đồngcác dân tộc Việt Nam: mỗi dân tộc có truyền thống và bảnsắc của mình, nhưng cả dân tộc VN có nền văn hóa chungthống nhất (nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân

tộc ) Sự thống nhất bao hàm cả tính đa dạng, tức là đadạng trong sự thống nhất, không có sự đồng hóa hoặcthôn tính, kì thị văn hóa giữa các dân tộc

4) Xây dựng và phát triển văn hóa là sự nghiệp chung củatoàn dân do Đảng lãnh đạo, trong đó đội ngũ trí thức giữvai trò quan trọng: toàn dân VN phấn đấu vì dân giàu nướcmạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh Khối Công -Nông - Trí cũng là nền tảng của sự nghiệp xây dựng vàphát triển văn hóa

5) Giáo dục và đào tạo, cùng với khoa học và công nghệ đượccoi là quốc sách hàng đầu: Khoa học công nghệ là nộidung then chốt trong mọi hoạt động của tất cả các ngành

do đó cần phải chủ trương 1 số biện pháp phải thực hiệnnhư: nâng cao chất lượng giáo dục, đổi mới cơ cấu quản lí

tổ chức; chuyển sang mô hình giáo dục mở- hệ thống họctập suốt đời, đào tạo liên tục, liên thông giữa các bậc, thựchành liên tục; đổi mới giáo dực mầm non và phổ thông;phát trien hệ thống giáo dục nghề đào tạo nghề; đổi mới

HT giáo dục đại học và sau đại học; nâng cao chất lượngđội ngũ giáo viên ở các cấp học; thực hiện xã hội hóa giáodục; tăng cường hợp tác quốc tế; phát triển khoa học côngnghệ khoa học tự nhiên

6) Văn hóa là 1 mặt trận, xây dựng phát triển văn hóa là 1 sựnghiệp cách mạng lâu dài, đòi hỏi phải có ý chí Cách mạng

và sự kiên trì, thận trọng: bảo tồn và phát huy những disản văn hóa mới là 1 quá trình cách mạng khó khăn phứctạp Cùng với giữ gìn, phải tiếp thu những tinh hoa vănhóa thế giới sáng tạo vun đắp giá trị mới

Nghị quyết Trung ương 9 khóa IX (01/2004): xác định phát triểnvăn hóa đồng bộ với phát triển kinh tế.

Nghị quyết Trung ương 10 khóa IX (7/2004): đặt vấn đề bảođảm sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế là trung tâm;xây dựng, chỉnh đốn Đảng là then chốt với nhiệm vụ khôngngừng nâng cao văn hóa – nền tảng tinh thần của xã hội Đây làbước phát triển quan trọng trong nhận thức của Đảng về vị trícủa văn hóa và công tác văn hóa trong quan hệ với các mặtcông tác khác

Hội nghị Trung ương 10 khóa IX nhận định về sự biến đổi củavăn hóa trong quá trình đổi mới: cơ chế thị trường và hội nhậpquốc tế làm thay đổi mối quan hệ giữa cá nhân và cộng đồng,thúc đẩy dân chủ hóa đời sống xã hội, đa dạng hóa thị hiếu vàphương thức sinh hoạt văn hóa; do đó, phạm vi, vai trò của dânchủ hóa – xã hội hóa văn hóa và của cá nhân ngày càng tăng

và mở rộng là những thách thức mới đối với sự lãnh đạo vàquản lý công tác văn hóa của Đảng và Nhà nước

Do đó, từ Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VI đến Đạihội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ X đã hình thành từng bướcnhận thức mới về đặc trưng, vai trò, vị trí của nền văn hóa mớitrong phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế.Trước những khó khăn, thách thức, những biến động phức tạpcủa tình hình thế giới và khu vực, Đảng luôn kiên định xây dựng

và thực hiện các chủ trương, chính sách đổi mới đúng đắn trênnhiều lĩnh vực trong đó có lĩnh vực văn hóa, chỉ đạo hoạch địnhcác chính sách văn hóa nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu xâydựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bảnsắc dân tộc

b Phân tích quan điểm chủ trương của Đảng về xây dựng, phát triển văn hoá thời kỳ đổi mới

Đầu tiên, văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục

tiêu, vừa là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội vàhội nhập quốc tế

Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội:

- Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát, sốngđộng mọi mặt của cuộc sống diễn ra trong quá khứ cũngnhư trong hiện tại; nó cấu thành một hệ thống các giá trị,truyền thống, thẩm mỹ và lối sống mà trên đó từng dântộc tự khẳng định bản sắc riêng của mình

- Là nền tảng tinh thần của xã hội vì nó được thấm nhuầntrong mỗi con người và trong cả cộng đồng, được truyềnlại, tiếp nối và phát huy qua các thế hệ, được vật chất hóa

và khẳng định vững chắc trong cấu trúc xã hội của từngdân tộc; đồng thời, nó tác động hàng ngày đến cuộc sống,

tư tưởng, tình cảm của mọi thành viên xã hội bằng môitrường xã hội - văn hóa

Tóm lại, văn hóa là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong toàn bộ lịch sửcủa dân tộc, nó làm nên sức sống mãnh liệt, giúp cộng đồngdân tộc vượt qua mọi khó khăn để phát triển

Chúng ta chủ trương làm cho văn hóa thấm sâu vào mọi lĩnhvực của đời sống xã hội để các giá trị văn hóa trở thành nềntảng tinh thần bền vững của xã hội, trở thành động lực pháttriển kinh tế - xã hội Đó cũng là con đường xây dựng con ngườimới, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh đủ sức đề kháng

và đẩy lùi tiêu cực xã hội, đẩy lùi sự xâm nhập của tư tưởng,văn hóa phản tiến bộ

Biện pháp tích cực là đẩy mạnh cuộc vận động toàn dân đoànkết xây dựng đời sống văn hóa, đẩy mạnh cuộc vận động xâydựng gia đình văn hóa,

Văn hóa là động lực thúc đẩy sự phát triển:

- Sự phát triển của một dân tộc phải vươn tới cái mới, tiếpnhận cái mới, tạo ra cái mới, nhưng lại không thể tách rờicội nguồn Phát triển phải dựa trên cội nguồn bằng cáchphát huy cội nguồn Cội nguồn đó của mỗi quốc gia dântộc là văn hóa

- Động lực của sự phát triển kinh tế một phần quan trọngnằm trong những giá trị văn hóa đang được phát huy (hàmlượng văn hóa trong các lĩnh vực của đời sống con ngườicàng cao bao nhiêu thì khả năng phát triển kinh tế - xã hộicàng hiện thực và bền vững bấy nhiêu)

- Trong nền kinh tế thị trường, một mặt, văn hóa hướng dẫn

và thúc đẩy người lao động phát huy sáng kiến, cải tiến kỹthuật, nâng cao tay nghề, mặt khác, văn hóa sử dụng sứcmạnh của các giá trị truyền thống, của đạo lý dân tộc đểhạn chế xu hướng sùng bái lợi ích vật chất, sùng bái tiềntệ,

- Nền văn hóa Việt Nam đương đại với những giá trị mới sẽ

là tiền đề quan trọng đưa nước ta hội nhập ngày càng sâuhơn, toàn diện hơn vào nền kinh tế thế giới

- Trong vấn đề bảo vệ môi trường vì sự phát triển bền vững,văn hóa giúp hạn chế lối sống chạy theo ham muốn quámức của "xã hội tiêu thụ", dẫn đến chỗ làm cạn kiệt tàinguyên, ô nhiễm môi trường sinh thái

- Văn hóa cổ vũ và hướng dẫn cho một lối sống có chừngmực, hài hòa, nó đưa ra mô hình ứng xử thân thiện giữacon người với thiên nhiên vì sự phát triển bền vững củahiện tại và tương lai.

Văn hóa là một mục tiêu của phát triển:

- Mục tiêu xây dựng một xã hội Việt Nam "dân giàu, nướcmạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" chính là mục tiêuvăn hóa

- Trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 1991-2000,Đảng ta xác định: "Mục tiêu và động lực chính của sự pháttriển là vì con người, do con người" Đồng thời, nêu rõ yêucầu "tăng trưởng kinh tế phải gắn với tiến bộ và công bằng

xã hội, phát triển văn hóa, bảo vệ môi trường" Phát triểnhướng tới mục tiêu văn hóa - xã hội mới bảo đảm pháttriển bền vững, trường tồn

- Để làm cho văn hóa trở thành động lực và mục tiêu của sựphát triển, chúng ta chủ trương phát triển văn hóa phảigắn kết chặt chẽ và đồng bộ với phát triển kinh tế - xã hội

- Văn hóa có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bồidưỡng, phát huy nhân tố con người và xây dựng xã hộimới:

- Việc phát triển kinh tế - xã hội cần đến nhiều nguồn lực,trong đó, tri thức của con người là nguồn lực vô hạn, cókhả năng tái sinh và tự sinh, không bao giờ cạn kiệt Cácnguồn lực khác sẽ không được sử dụng có hiệu quả nếukhông có những con người đủ trí tuệ và năng lực khai thácchúng