Tập hợp những câu hỏi ôn thi có đáp án môn chủ nghĩa xã hội khoa học. Vì sao nói giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để nhất? Phân tích nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Liên hệ nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay. Phương hướng và giải pháp của Đảng ta về xây dựng GCCN VN hiện nay.
Trang 1CÂU HỎI ÔN THI MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC
1/ Vì sao nói giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để nhất? Phân tích nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Liên hệ nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay Phương hướng và giải pháp của Đảng ta về xây dựng GCCN VN hiện nay.
Giai cấp công nhân là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để nhất vì:
- Giai cấp công nhân là những người nông dân bị mất ruộng đất buộc phảivào làm việc trong các nhà máy xí nghiệp bán sức lao động của mình cho bọn tưbản.Họ đã là những người “không còn gì để mất” Khi họ đứng lên làm cáchmạng thì:
+ Nếu thắng lợi họ sẽ cải thiện được cuộc sống của mình, giành được một
Phân tích nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là xoá bỏ chế độ tư bảnchủ nghĩa, xoá bỏ chế độ người bóc lột người, giải phóng giai cấp công nhân,nhân dân lao động và toàn thể nhân loại khỏi mọi sự áp bức, bóc lột, nghèo nànlạc hậu, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa văn minh
Nội dung kinh tế:
-Xóa bỏ chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất xây dựng chế độ công hữu về tưliệu sản xuất Đây là nội dung quan trọng nhất vì nó đoạn tuyệt triệt để với ô
Trang 2hình thức sở hữu cổ truyền đó là chế độ tư hữu tư liệu sản xuất, nguồn gốc củamọi sự áp bức bóc lột bất công trong xã hội.
-GCCN là đại biểu cho quan hệ sản xuất mới ,sản xuất ra của cải vật chấtngày càng nhiều đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của con người và xã hội
-GCCN tạo tiền đề vật chất kỹ thuật cho sự ra đời của xã hội mới
-GCCN đại biểu cho lợi ích chung của xã hội chỉ có giai cấp công nhân làgiai cấp duy nhất không có lợi ích riêng với nghĩa là tư hữu Nó phấn đấu cholợi ích chung của toàn xã hội nó chỉ tìm thấy lợi ích chân chính của mình khithực hiện được lợi ích chung của cả xã hội
-Ở các nước xã hội chủ nghĩa GCCN thông qua quá trình công nghiệp hóa
và thực hiện “một kiểu tổ chức xã hội mới” về lao động để tăng năng suất laođộng xã hội và thực hiện nguyên tắc sở hữu quản lý phân phối phù hợp với nhucầu phát triển sản xuất thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội
-Nhưng trên thực tế hầu hết các nước xã hội chủ nghĩa lại ra đời từphương thức phát triển rút ngắn bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa do đó giai cấpcông nhân phải đóng vai trò nòng cốt trong quá trình giải phóng lực lượng sảnxuất (vốn bị kìm hãm lạc hậu chậm phát triển trong quá khứ) thúc đẩy lực lượngsản xuất phát triển để tạo cơ sở cho quan hệ sản xuất mới xã hội chủ nghĩa rađời
→Thực chất về kinh tế là đưa người lao động lên địa vị người làm chủ, làm chủ
tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, làm chủ quá trình phân công lao động, làm chủ quá trình phân phối sản phẩm.
Nội dung chính trị xã hội:
Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân với mục tiêu là giải phóng con người trong đó kết hợp chặt chẽ giữa giải phóng giai cấp giải phóng dân tộc và giải phóng nhân loại.
- Dưới sự lãnh đạo của Đảng tiến hành cách mạng chính trị để lật đổ quyềnthống trị của giai cấp thống trị
Trang 3- Xóa bỏ chế độ bóc lột áp bức giành quyền lực về tay giai cấp công nhân
và nhân dân lao động
-Thiết lập nhà nước kiểu mới mang bản chất GCCN xây dựng nền dân chủ
xã hội chủ nghĩa thực hiện quyền lực nhân dân quyền dân chủ và làm chủ xã hộicủa tuyệt đại đa số nhân dân lao động
- Sử dụng nhà nước của mình do mình làm chủ như một công cụ có hiệulực để cải tạo xã hội cũ và tổ chức, xây dựng xã hội mới xây dựng nền chính trịdân chủ - pháp quyền theo lý tưởng và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội
Nội dung văn hóa, tư tưởng:
- GCCN có sứ mệnh tạo nên sự biến đổi căn bản trong phương thức nộidung sinh hoạt văn hóa tinh thần của xã hội theo tư tưởng tiến bộ
- Cần phải tập trung xây dựng hệ giá trị mới: lao động, công bằng, dân chủ,bình đẳng và tự do
- Xây dựng củng cố ý thức hệ tiên tiến của giai cấp công nhân đó là chủnghĩa Mác Lênin, đấu tranh để khắc phục hệ tư tưởng tư sản và các tàn dư cònsót lại của hệ tư tưởng cũ
- Đây là một trong những nội dung căn bản mà cách mạng xã hội chủ nghĩatrên lĩnh vực văn hóa tư tưởng đặt ra đối với sứ mệnh lịch sử của giai cấp côngnhân hiện đại
Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay:
Nội dung kinh tế:
- GCCN là nguồn nhân lực lao động chủ yếu tham gia phát triển nền kinh
tế thị trường hiện đại ,định hướng xã hội chủ nghĩa lấy khoa học - công nghệlàm động lực quan trọng quyết định tăng năng suất lao động, chất lượng và hiệuquả
- Đảm bảo tăng trưởng kinh tế đi đôi với việc thực hiện tiến bộ và côngbằng xã hội thực hiện hài hòa lợi ích cá nhân - tập thể và xã hội
Trang 4- GCCN phát huy vai trò và trách nhiệm của lực lượng đi đầu trong sựnghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa.Thực hiện thắng lợi mục tiêucông nghiệp hóa hiện đại hóa làm cho đất nước trở thành một nước công nghiệptheo hướng hiện đại có nền công nghiệp hiện đại định hướng xã hội chủ nghĩatrong một, hai thập kỷ tới đó là trách nhiệm của toàn Đảng toàn dân mà giai cấpcông nhân là nòng cốt.GCCN VN Khắc phục những nhược điểm hạn chế vốn có
do hoàn cảnh lịch sử và nguồn gốc xã hội sinh ra
- Thực hiện sứ mệnh lịch sử của GCCN trên lĩnh vực kinh tế gắn liền vớiviệc phát huy vai trò của giai cấp công nhân trong khối liên minh công – nông –trí
Nội dung chính trị xã hội:
- Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Giữ vững bản chất giaicấp công nhân của Đảng vai trò tiên phong gương mẫu của cán bộ Đảng viên vàtăng cường xây dựng chỉnh đốn Đảng, ngăn chặn đẩy lùi sự suy thoái về tưtưởng chính trị , đạo đức, lối sống “tự diễn biến” “tự chuyển hóa” trong nội bộ
- Thực hiện trọng trách đó, đội ngũ cán bộ Đảng viên và giai cấp côngnhân phải nêu cao trách nhiệm tiên phong đi đầu góp phần củng cố và phát triểnchính trị - xã hội quan trọng của Đảng đồng thời giai cấp công nhân thông qua
hệ thống tổ chức Công đoàn ,chủ động tích cực tham gia xây dựng chỉnh đốnĐảng làm cho Đảng Thực sự trong sạch vững mạnh, bảo vệ Đảng bảo vệ chế độ
xã hội chủ nghĩa để bảo vệ nhân dân - đó là trọng trách lịch sử thuộc về sứmệnh của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay
Nội dung văn hóa tư tưởng:
- Xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến đậm đà bản sắc dântộc có cốt lõi là xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa,giáo dục đạo đứccách mạng rèn luyện lối sống tác phong công nghiệp, văn minh hiện đại, xâydựng hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam hoàn thiện nhân cách - đó là nộidung trực tiếp
Trang 5- Giai cấp công nhân còn tham gia vào cuộc đấu tranh trên lĩnh vực lý luận
để bảo vệ sự trong sáng của chủ nghĩa mác-lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, đó
là nền tảng tư tưởng của Đảng, chống lại những quan điểm sai trái, những sựxuyên tạc của các thế lực thù địch, kiên định lí tưởng mục tiêu và con đườngcách mạng độc lập dân tộc và xã hội chủ nghĩa
- Giai cấp công nhân Việt Nam phải thường xuyên giáo dục cho các thế hệcông nhân và lao động trẻ nước ta về ý thức giai cấp, bản lĩnh chính trị, chủnghĩa yêu nước và chủ nghĩa quốc tế, cũng cố mối liên hệ mật thiết giữa giaicấp công nhân với dân tộc, đoàn kết giai cấp gắn liền với đoàn kết dân tộc vàđoàn kết quốc tế Đó là sự kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đạitrong thời đại Hồ Chí Minh
Phương hướng và giải pháp của Đảng ta về xây dựng GCCN VN hiện nay:
Phương hướng
Đại hội lần thứ X của Đảng cộng sản Việt Nam
- Đối với GCCN phát triển về số lượng chất lượng và tổ chức
- Nâng cao giác ngộ và bản lĩnh chính trị trình độ học vấn nghề nghiệpxứng đáng là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đấtnước
- Giải quyết việc làm giảm tối đa số công nhân thiếu việc làm và thấtnghiệp
- Thực hiện tốt chính sách và pháp luật đối với công nhân và lao động,chính sách tiền lương, các loại bảo hiểm, bảo hộ lao động, chăm sóc phục hồisức khỏe đối với công nhân
- Có chính sách ưu đãi nhà ở đối với công nhân bậc cao
- Xây dựng tổ chức phát triển đoàn viên công đoàn, nghiệp đoàn đều khắp
ở các cơ sở sản xuất kinh doanh thuộc các thành phần kinh tế…
- Chăm lo đào tạo cán bộ và kết nạp đảng viên từ những công dân ưu tú
Trang 6 Hội nghị lần thứ sáu ban chấp hành Trung ương khóa X
- Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh có giác ngộ giai cấp và bản lĩnhchính trị vững vàng
- Có ý thức công dân yêu nước yêu chủ nghĩa xã hội tiêu biểu cho tinh hoavăn hóa của dân tộc
- Nhạy bén và vững vàng trước những diễn biến phức tạp của tình hình thếgiới và biến đổi của tình hình trong nước
- Có tinh thần đoàn kết dân tộc đoàn kết hợp tác quốc tế
- Thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp lãnh đạo cách mạng thông qua độitiên phong là đảng cộng sản Việt Nam…
- Xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh phát triển nhanh chóng và sốlượng nâng cao chất lượng có cơ cấu đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước
- Ngày càng được tri thức hóa
- Thích ứng nhanh với cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế,… có tácphong công nghiệp và kỹ thuật cao
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ 12 của Đảng
- Đảng và nhà nước phải quan tâm giáo dục bồi dưỡng phát triển GCCN cả
Giải pháp:
- Một là nâng cao nhận thức kiên định quan điểm GCCN là giai cấp lãnh
đạo cách mạng thông qua đội tiên phong là đảng cộng sản Việt Nam
Trang 7- Hai là xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh gắn với xây dựng phát huysức mạnh của liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ tríthức và doanh nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng
- Ba là thực hiện chiến lược xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh gắn kếtchặt chẽ với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội công nghiệp hóa hiện đại hóađất nước hội nhập quốc tế
- Bốn là đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ mọi mặt cho công nhânkhông ngừng tri thức hóa giai cấp công nhân
- Năm là xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệthống chính trị của toàn xã hội và sự nỗ lực vươn lên của bản thân mỗi ngườicông nhân sự tham gia đóng góp tích cực của mỗi người sử dụng lao động
2/ Vì sao nói giai cấp công nhân là giai cấp có sứ mệnh lịch sử? Phân tích nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Liên hệ nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay Phương hướng và giải pháp của Đảng ta về xây dựng GCCN VN hiện nay.
Trả lời:
Giai cấp công nhân là giai cấp có sứ mệnh lịch sử vì:
Theo quan điểm duy vật lịch sử, sứ mệnh lịch sử của một giai cấp khôngphải do ý muốn chủ quan quy định mà trái lại, được quy định bởi những điềukiện khách quan của lịch sử; đồng thời cũng chính điều kiện lịch sử khách quan
đó là cơ sở khách quan tạo cho giai cấp đó có được những đặc điểm chính trị
-xã hội mang tính cách mạng có thể thực hiện được sứ mệnh lịch sử ấy
Chứng minh:
- Thứ nhất, theo lý luận hình thái kinh tế - xã hội, nhân tố quyết định sựphát triển của xã hội là sự phát triển của lực lượng sản xuất; trong đó, người laođộng là lực lượng sản xuất hàng đầu Trong xã hội tư bản chủ nghĩa hay trongbất cứ một xã hội nào dựa trên sự phát triển của nền đại công nghiệp thì lựclượng sản xuất hàng đầu của nó vẫn là người công nhân Chính người côngnhân là đại biểu cho sự phái triển của lực lượng sản xuất tiên tiến nhất của thờiđại ngày nay; không có một giai cấp nào có thể thay thế địa vị đó
Chú ý: ở đây là nói người công nhân với tư cách là sản phẩm của nền sảnxuất đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa hay xã hội chủ nghĩa; nó đại biểu cho sự
Trang 8phát triển của lực lượng sản xuất tiên tiến của xã hội hiện thời và xã hội tươnglai.
- Thứ hai, trong các giai cấp, tầng lớp xã hội đối lập (mâu thuẫn) giai cấp
tư sản thì chỉ có giai cấp công nhân là giai cấp ở vào địa vị mâu thuẫn trực tiếpnhất và có tính đối kháng Điều này khiến cho giai cấp công nhân trở thành giaicấp có tính cách mạng triệt để nhất trong cuộc đấu tranh chống lại ách thống trị,
áp bức và bóc lột của giai cấp tư sản Trong cuộc đấu tranh để tự giải phóngmình và giải phóng toàn thể nhân dân lao động khỏi ách thống trị, áp bức, bóclột của giai cấp tư sản, giai cấp công nhân (với tư cách là giai cấp vô sản) khôngmất gì cả, ngoại trừ mất xiềng xích, còn nếu được thì dược cả thế giới
- Thứ ba, xuất phát từ đặc điểm của nền sản xuất công nghiệp, nhất là nềncông nghiệp hiện đại, khiến cho giai cấp công nhân có được tính tở chức caovới kỷ luật chặt chẽ Đồng thời, với sự phát triển mở rộng, có tính xã hội hoácao của nền sản xuất công nghiệp khiến cho giai cấp công nhân có được mốiquan hệ liên minh mang tính quốc tế của nó từ cơ sở của nền công nghiệp pháttriển và nền kinh tế thị trưòng mở rộng có xu hướng quốc tế hoá Mặt khác, độingũ của nó cũng không ngừng lớn mạnh nhờ quá trình phát triển của côngnghiệp hoá ngày càng mở rộng trong phạm vi một quốc gia cũng như ở nhiềuquốc gia khác nhau
- Thứ tư, giai cấp công nhân là giai cấp thuộc những người lao động, điều
đó là cơ sở khách quan cho sự liên minh vững chắc và lâu dài giữa giai cấp côngnhân với các giai cấp và tầng lớp lao động khác trong toàn xã hội, tạo thành lựclượng cách mạng của công cuộc cách mạng xoá bỏ xã hội cũ, xây dựng xã hộimới - xã hội xã hội chủ nghĩa
- Thứ năm, giai cấp công nhân là giai cấp có được hệ tư tưởng khoa họccủa nó - đó là chủ nghĩa Mác – Lênin
Phân tích nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân:
- Giai cấp công nhân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, tiến hành Cáchmạng xã hội chủ nghĩa, thực hiện qua hai giai đoạn là : lật đổ sự thống trị củagiai cấp tư sản, giành chính quyền về tay giai cấp công nhân và sử dụng chínhquyền đó để cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủnghĩa
- Về thực chất, nội dung của sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là :
Phát triển sản xuất công nghiệp hiện đại
Giành chính quyền
Trang 9 Sử dụng chính quyền để cải tạo xã hội cũ.
Xét đến cùng, giai cấp công nhân cần thực hiện nhiệm vụ phát triển lựclượng sản xuất xã hội, vừa xóa bỏ chế độ tư hữu tư liệu sản xuất, xây dựng chế
độ công hữu tư liệu sản xuất, hướng đến mục tiêu giải phóng con người mộtcách toàn diện Muốn vậy, họ cần phải kết hợp hài hòa giữa trách nhiệm dân tộc
- Là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp CNH - HĐH, là hạt nhân vững chắctrong khối liên minh công – nông – trí thức, nền tảng của khối đại đoàn kết dântộc mà không có lực lượng xã hội nào thay thế được
- Ba là, xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh là trách nhiệm của cả hệthống chính trị, của toàn xã hội và sự nỗ lực vươn lên của mỗi người công nhân
- Bốn là, phát huy truyền thống văn hóa của dân tộc, kế thừa những giá trịnhân loại làm cho hệ giá trị, lối sống và tác phong của giai cấp công nhân trởthành hệ giá trị chủ đạo của xã hội Việt Nam
- Năm là, xây dựng giai cấp công nhân lớn mạnh phải gắn liền với xâydựng Đảng cộng sản Việt Nam trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng và
tổ chức
Giải pháp:
Trang 10- Một là, xây dựng giai cấp công nhân thông qua đội tiên phong là ĐảngCộng sản Việt Nam trở thành lực lượng nòng cốt, động lực chủ yếu, lực lượnglãnh đạo sự nghiệp đổi mới, CNH, HĐH đất nước.
- Hai là, xây dựng giai cấp công nhân trở thành lực lượng nòng cốt củakhối liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức, củakhối đại đoàn kết toàn dân tộc
- Ba là, xây dựng giai cấp công nhân phát triển và vững mạnh toàn diện làtrách nhiệm của Đảng, Nhà nước và của cả hệ thống chính trị
- Bốn là, Đảng, Nhà nước phải dựa vào giai cấp công nhân, đồng thời phảitạo mọi điều kiện thuận lợi để xây dựng và phát triển giai cấp công nhân lớnmạnh, toàn diện
- Năm là, xây dựng giai cấp công nhân vững mạnh phải gắn liền với việcxây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng tổ chức Công đoàn vững
mạnh.
3/ Trình bày đặc trưng bản chất của CNXH Liên hệ đặc trưng bản chất của CNXH VN trong Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011 Từ đó chỉ ra điểm mới đặc trưng bản chất của CNXH trong Cuong lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011 so với Cương lĩnh 1991.
Trả lời:
Đặc trưng bản chất của CNXH:
- Thứ nhất, về cơ sở vật chất, kỹ thuật của xã hội
Cơ sở vật chất của xã hội xã hội chủ nghĩa là nền đại công nghiệp có trình
độ phát triển cao; được xây dựng trên cơ sở kế thừa và phát triển cơ sở vật chất
do sự phát triển của chủ nghĩa tư bản đã tạo ra
- Thứ hai, về chế độ kinh tế của xã hội
Chế độ kinh tế của xã hội xã hội chủ nghĩa là chế độ công hữu về tư liệusản xuất đã chiếm địa vị thông trị vững chắc trong nền kinh tế quốc dân Đồngthời, cũng đã tạo ra được phương thức tổ chức lao động và kỷ luật lao động mớitheo tinh thần xã hội chủ nghĩa với một chế độ phân phối theo lao động
- Thứ ba, về chế độ dân chủ của xã hội
Xã hội xã hội chủ nghĩa là một xã hội có nền dân chủ thực sự, dân chủ
"gấp triệu lần dân chủ tư sản"; nền dân chủ đó mang bản chất của giai cấp côngnhân và có tính chất nhân dân rộng rãi nhất, có tính dân tộc sâu sắc nhất chưatừng có trong lịch sử
- Thứ tư, về đời sống văn hoá, xã hội của dân cư
Trang 11Xã hội xã hội chủ nghĩa là một xã hội đã thực hiện được sự giải phóng conngười khỏi ách nô dịch, bị áp bức, bị bóc lột; tạo ra được những điều kiện về mọi mặt để mọi người đều có cơ hội phát triển bình đẳng
* Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội được thông qua tại Đại hội VII (1991), Đảng xác định mô hình xã hội xã
hội chủ nghĩa ở Việt Nam gồm 6 đặc trưng cơ bản nhất:
- Do nhân dân lao động làm chủ.
- Có một nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại vàchế độ công hữu về các tư liệu sản xuất chủ yếu
- Có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hoá dân tộc
- Con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo nănglực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiệnphát triển toàn diện cá nhân
- Các dân tộc trong nước bình đẳng, đoàn kết và giúp đỡ lẫn nhau cùng tiếnbộ
- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với nhân dân tất cả các nước trên thếgiới.
Đó chính là những đặc trưng bản chất hay mục tiêu cơ bản của chủ nghĩa
xã hội ở Việt Nam mà nhân dân ta xây dựng và hướng tới dưới sự lãnh đạo củaĐảng Cộng sản Từ những bài học và kinh nghiệm thực tiễn xây dựng chủ nghĩa
xã hội theo đường lối đổi mới, đúng như nhận định của Đảng nêu ra tại Đại hội
lần thứ X, nhận thức của chúng ta về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ngày càng sáng tỏ hơn, hệ thống quan điểm lý luận về công cuộc đổi mới, về xã hội xã hội chủ nghĩa và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam đã hình thành trên những nét cơ bản nhất Sau 25 năm tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đất nước và 20 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Cương lĩnh 1991), Đảng Cộng
sản Việt Nam thấy rằng cần thiết phải có một cương lĩnh mới phù hợp với tìnhhình và nhiệm vụ mới trên cơ sở kế thừa, sửa đổi, bổ sung và phát triển Cươnglĩnh 1991 Cũng cần nhấn mạnh rằng, nhằm phát huy tinh thần trách nhiệm và
sự đóng góp trí tuệ của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân, bản dự thảo cươnglĩnh mới đó được đưa ra thảo luận, góp ý một cách công khai, rộng rãi và dânchủ trước khi trình Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2011) thôngqua
Trang 12- Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa
xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011) được thông qua tại Đại hội XI, Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: Xã hội xã hội chủ nghĩa mà nhân dân ta xây dựng là một xã hội:
- Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh
- Do nhân dân làm chủ
- Có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan
hệ sản xuất tiến bộ phù hợp
- Có nền văn hoá tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
- Con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triểntoàn diện
- Các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng
- Có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân vìnhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo
- Có quan hệ hữu nghị và hợp tác với các nước trên thế giới
4/ Phân tích đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH Liên hệ đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH ở VN Theo bạn, VN quá độ lên CNXH bỏ qua thời kỳ TBCN có trái với quy luật lịch sử tự nhiên không? Vì sao?
Trả lời:
Đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH:
Đặc điểm nổi bật của thời kỳ quá dộ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xãhội là sự tồn tại những yếu tố của xã hội cũ bên cạnh những nhân tố mới củachủ nghĩa xã hội trong mối quan hệ vừa thống nhất vừa đấu tranh với nhau trêntất cả các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội
- Trên lĩnh vực kinh tế:
+ Thời kỳ quá độ là thời kỳ tất yếu còn tồn tại một nền kinh tế nhiều thànhphần trong một hệ thống kinh tế quốc dân thông nhất Đây là bước quá độ trunggian tất yếu trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội, không thể dùng ý chí đểxóa bỏ ngay kết cấu nhiều thành phần của nền kinh tế, nhất là đối với nhữngnước còn ở trình độ chưa trải qua sự phát triển của phương thức sản xuất tư bảnchủ nghĩa
+ Nền kinh tế nhiều thành phần trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộiđược xác lập trên cơ sở khách quan của sự tồn tại nhiều loại hình sở hữu về tưliệu sản xuất với những hình thức tổ chức kinh tế đa dạng, đan xen hỗn hợp và
Trang 13tương ứng với nó là những hình thức phân phối khác nhau, trong đó hình thứcphân phối theo lao động tất yếu ngày càng giữ vai trò là hình thức phân phốichủ đạo Lenin cho rằng thời kì quá độ tồn tại 5 thành phần kinh tế: Kinh tế giatrưởng, kinh tế hàng hóa nhỏ, kinh tế tư bản, kinh tế tư bản nhà nước, kinh tế xãhội chủ nghĩa.
- Trên lĩnh vực chính trị:
+ Sự thống trị về chính trị của giai cấp công nhân với chức năng thực hiệndân chủ đối với nhân dân, tổ chức xây dựng và bảo vệ chế độ mới, chuyên chínhvới những phần tử thù địch, chống lại nhân dân
+ Tiếp tục cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản với giai cấp tư sản
- Trên lĩnh vực tư tưởng - văn hoá:
+ Trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội còn tồn tại nhiều yếu tố tưtưởng và văn hoá khác nhau Bên cạnh tư tưởng xã hội chủ nghĩa còn tồn tại tưtưởng tư sản, tiểu tư sản, tâm lý tiểu nông, V.V Theo V.I Lênin, tính tự pháttiểu tư sản là “kẻ thù giấu mặt hết sức nguy hiểm, nguy hiểm hơn so với nhiềubọn phản cách mạng công khai” Trên lĩnh vực văn hoá cũng tồn tại các yếu tốvăn hoá cũ và mới, chúng thường xuyên đấu tranh với nhau
+ Thực chất của thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội làthời kỳ diễn ra cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp tư sản đã bị đánh bại khôngcòn là giai cấp thống trị và những thế lực chống phá chủ nghĩa xã hội với giaicấp công nhân và quần chúng nhân dân lao động Cuộc đấu tranh giai cấp diễn
ra trong điều kiện mới là giai cấp công nhân đã nắm được chính quyền nhànước, quản lý tất cả các lĩnh vực đời sống xã hội Cuộc đấu tranh giai cấp vớinhững nội dung, hình thức mới, diễn ra trong lĩnh vực chính trị, kinh tế, tưtưởng - văn hóa, bằng tuyên truyền vận động là chủ yếu, bằng hành chính vàluật pháp
- Trên lĩnh vực xã hội:
+ Tồn tại nhiều giai cấp, tầng lớp và sự khác biệt giữa các giai cấp,tầng lớp vừa hợp tác, vừa đấu tranh với nhau
+ Tồn tại sự khác biệt giữa nông thôn và thành thị, giữa lao động trí
óc và lao động chân tay
+ Là thời kì đấu tranh chống giai cấp chống áp bức, bất công xóa bỏ
tệ nạn xã hội và những tàn dư của xã hội cũ để lại, thiết lập công bằng xã hộitrên cơ sở thực hiện nguyên tắc phân phối theo lao động là chủ đạo
Liên hệ đặc điểm của thời kỳ quá độ lên CNXH ở VN:
Trang 14- Việt Nam quá độ lên chủ nghĩa xã hội vào năm1954 khi chiến dịch ĐiệnBiên Phủ giành thắng lợi ký hiệp định Giơnevơ Miền Bắc xây dựng xã hội chủnghĩa
- Việt Nam tiến lên chủ nghĩa xã hội trong điều kiện vừa thuận lợi vừa khókhăn đang xem có những đặc trưng cơ bản:
+ Xuất phát từ một xã hội vốn là thuộc địa nửa phong kiến lực lượng sảnxuất rất thấp ,đất nước trải qua chiến tranh ác liệt kéo dài nhiều thập kỷ ,hậu quả
để lại còn nặng nề Những tàn dư thực dân phong kiến còn nhiều Các thế lựcthù địch thường xuyên tìm cách phá hoại chế độ xã hội chủ nghĩa và nền độc lậpdân tộc của nhân dân ta
+ Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đang diễn ra mạnh mẽ.Nền sản xuất vật chất và đời sống xã hội đang trong quá trình quốc tế hóa sâusắc Những xu thế đó vừa tạo thời cơ phát triển nhanh cho các nước, vừa đặt rathách thức gay gắt
+ Các nước với chế độ XH và trình độ phát triển khác nhau cùng tồn tạivừa hợp tác vừa đấu tranh cạnh tranh gây gắt vì lợi ích quốc gia dân tộc Cuộcđấu tranh của nhân dân các nước dù gặp nhiều khó khăn thách thức song theoquy luật tiến hóa của lịch sử loài người nhất định sẽ tiến tới chủ nghĩa xã hội+ Việt Nam quá độ gián tiếp lên CNXH Đây là sự lựa chọn duy nhất đúngkhoa học phản ánh đúng quy luật phát triển khách quan của cách mạng ViệtNam trong thời đại ngày nay Quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bảnchủ nghĩa tức là bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiếntrúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa nhưng tiếp thu, kế thừa những thành tựu mànhân loại đã đạt được dưới chế độ tư tư bản chủ nghĩa, đặc biệt là về khoa học
và công nghệ để phát triển nhanh lực lượng sản xuất xây dựng nền kinh tế hiệnđại
+ Đây là tư tưởng mới phản ánh nhận thức mới, tư duy của Đảng về conđường đi lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa
Việt Nam quá độ lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua thời kì tư bản chủ nghĩa không trái với quy luật lịch sử tự nhiên.
Vì phù hợp với ý chí nguyện vọng của nhân dân, phù hợp với hiện thựcViệt Nam, phù hợp với cư sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lenin
Trang 15Sau cuộc cách mạng dân tộc dân chủ thành công, dưới sự lãnh đạo củaĐảng cộng sản Việt Nam ở miền Bắc, nước ta chuyển ngay sang cách mạng xãhội chủ nghĩa, vừa xây dựng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, vừa đấu tranh chống
đế quốc Mỹ ở miền Nam Đồng thời đấy cũng là sự phù hợp với xu thế của thờiđại ngày nay: chủ nghĩa tư bản với những mâu thuẫn ngày càng gay gắt và sâusắc chắc chắn sẽ bị thay thế bởi hệ thống XHCN trên phạm vi toàn thế giới.CNTB không phải là tương lai của loài người Đây là xu hướng khách quanthích hợp với lịch sử
Nhà nước ta đã thực hiện rõ điều này trên quan điểm: “Bỏ qua CNTB tức là
bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầngTBCN nhưng hấp thu kế thừa những thành tựu mà nhân loại đã đạt được dướithời TBCN”
- Đất nước ta còn yếu kém, nhiều tàn dư của chế độ xã hội cũ và chiếntranh để lại Công cuộc đi lên CNXH là một việc khó khăn do đó cần phải cóthời gian để cải tạo xã hội, tạo điều kiện về vật chất và tinh thần cho CNXH
- Và sự thắng lơi của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ ở nước ta đã có đủđiều kiện quá độ lên CNXH:
+ Nhân dân đoàn kết, tin tưởng vào chế độ XHCN
+ Chính quyền thuộc về giai cấp công nhân và nhân dân lao động dưới sựlãnh đạo của Đảng cộng sản
+ Có sự giúp đỡ của các nước tiên tiến, các nước XHCN và phong trào cáchmạng tiến bộ của thế giới
Tóm lại, thời kì quá độ lên CNXH bỏ qua thời kì TBCN là tính tất yếu, là
sự lựa chọn sáng suốt của Đảng và nhân dân ta
5/ Phân tích bản chất của nền dân chủ XHCN Liên hệ ở Việt Nam.
Trả lời:
Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa là hệ thống thiết chế(chính trị, nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội) được xác lập và thực thi trong xã hội theo mục tiêu thực hiện quyền lực cai trị (quản lý, điều khiển, kiểm soát, xã hội) thực sự thuộc về nhân dân lao động.
Với tư cách là đỉnh cao trong toàn bộ lịch sử tiến hóa của dân chủ, dân chủ
xã hội chủ nghĩa có bản chất cơ bản sau
Trang 16 Bản chất chính trị:
- Dưới sự lãnh đạo duy nhất của một Đảng của giai cấp công nhân mà trênmọi lĩnh vực xã hội đều thực hiện quyền lực của nhân dân, thể hiện qua cácquyền dân chủ, làm chủ, quyền con người, thỏa mãn ngày càng cao hơn các nhucầu và lợi ích của nhân dân
- Chủ nghĩa Mác Lênin chỉ rõ bản chất chính trị của nền dân chủ xã hội chủnghĩa là sự lãnh đạo chính trị của giai cấp công nhân thông qua Đảng của nó đốivới toàn xã hội nhưng không phải chỉ để thực hiện quyền lực và lợi ích riêngcho giai cấp công nhân mà chủ yếu là thực hiện quyền lực và lợi ích của toànthể nhân dân trong đó có giai cấp công nhân
- Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa do Đảng cộng sản lãnh đạo - yếu tố quantrọng để đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân bởi vì Đảng cộng sản là đại biểucho trí tuệ, lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và toàn dân tộc.Với ý nghĩa này dân chủ xã hội chủ nghĩa mang tính chất mang tính nhấtnguyên về chính trị sự
- Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa nhân dân lao động là những ngườilàm chủ trong quan hệ chính trị trị trong xã hội Họ có quyền giới thiệu các đạibiểu tham gia vào bộ máy quyền lực nhà, tham gia đóng góp ý kiến xây dựngchính sách pháp luật, xây dựng bộ máy cán bộ nhân viên nhà nước Quyền đượctham gia rộng rãi vào các công việc quản lý nhà nước của nhân dân chính là nộidung dân chủ trên lĩnh vực chính trị
- Xét về bản chất chính trị, dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa có bản chất củagiai cấp công nhân, vừa có tính nhân dân rộng rãi, tính dân tộc sâu sắc Do vậynền dân chủ xã hội chủ nghĩa khác về chất so với nền dân chủ tư sản ở bản chấtgiai cấp (giaicấp công nhân và giai cấp tư sản), ở cơ chế nhất nguyên và cơ chế
đa nguyên: một đảng hay nhiều đảng: ở bản chất nhà (nước nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa và nhà nước pháp quyền tư sản.)
Bản chất kinh tế:
Trang 17- Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa dựa trên chế độ sở hữu xã hội về những tưliệu sản xuất chủ yếu của toàn xã hội đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng caocủa lực lượng sản xuất dựa trên cơ sở khoa học- công nghệ hiện đại nhằm thỏamãn ngày càng cao những nhu cầu vật chất tinh thần của toàn thể nhân dân laođộng
- Bản chất kinh tế đó chỉ được bộc lộ đầy đủ qua một quá trình ổn địnhchính trị phát triển sản xuất nâng cao đời sống của toàn xã hội Trước hết đảmbảo quyền làm chủ của nhân dân về các tư liệu sản xuất chủ yếu, quyền làm chủtrong quá trình sản xuất kinh doanh ,quản lý và phân phối, phải coi lợi ích kinh
tế của người lao động là động lực cơ bản nhất có sức thúc đẩy kinh tế xã hộiphát triển
- Kinh tế xã hội chủ nghĩa là sự kế thừa và phát triển mọi thành tựu nhânloại đã tạo trong lịch sử và loại bỏ những nhân tố lạc hậu, tiêu cực, kìm hãm,…của các chế độ kinh tế trước đó, nhất là bản chất tư hữu, áp bức, bóc lột,… đốivới đa số nhân dân
- Khác với nền dân chủ tư sản bản chất kinh tế của nền dân chủ xã hội chủnghĩa là thực hiện chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu và thực hiện chế
độ phân phối lợi ích theo kết quả lao động là chủ yếu
Bản chất tư tưởng -văn hóa -xã hội:
- Lấy hệ tư tưởng Mác Lênin -hệ tư tưởng của giai cấp công nhân làm chủđạo đối với mọi hình thái ý thức xã hội khác trong xã hội mới Kế thừa phát huy
và tiếp thu một cách có chọn lọc
- Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa nhân dân được làm chủ những giá trịvăn hóa tinh thần, được nâng cao trình độ văn hóa, có điều kiện phát triển cánhân dưới góc độ này dân chủ là một thành tựu văn hóa một quá trình sáng tạothể hiện khát vọng tự do được sáng tạo và phát triển của con người
- Trong nền dân chủ xã hội chủ nghĩa có sự kết hợp hài hòa về lợi ích giữa
cá nhân tập thể và lợi ích của toàn xã hội Nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ra sức
Trang 18động viên thu hút mọi tiềm năng sáng tạo tích cực xã hội của nhân dân trong sựnghiệp xây dựng xã hội mới.
Với những bản chất trên dân chủ xã hội chủ nghĩa trước hết và chủ yếuđược thực hiện bằng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa là kết quả hoạtđộng tự giác của quần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân,dân chủ xã hội chủ nghĩa chỉ có được với điều kiện tiên quyết là bảo đảm vai tròlãnh đạo duy nhất của Đảng cộng sản Dân chủ xã hội chủ nghĩa và nhất nguyên
về chính trị, bảo đảm vai trò lãnh đạo duy nhất của Đảng cộng sản không loạitrừ nhau mà ngược lại ,chính sự lãnh đạo của Đảng là điều kiện cho dân chủ xãhội chủ nghĩa ra đời tồn tại và phát triển
Bản chất của nền dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam:
- Bản chất dân chủ xã hội chủ nghĩa là dựa vào nhà nước xã hội chủ nghĩa
và sự ủng hộ giúp đỡ của nhân dân Đây là nền dân chủ mà con người là thànhviên trong xã hội với tư cách công dân, tư cách của người làm chủ Quyền dânchủ của nhân dân là tất cả quyền lực thuộc về nhân dân, dân là gốc, là chủ, dânlàm chủ
- Đảng ta luôn xác định xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa vừa là mụctiêu vừa là động lực phát triển xã hội, là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa.Dân chủ gắn liền với kỷ cương và phải thể chế hóa bằng pháp luật được phápluật bảo đảm ….nội dung này được hiểu là:
+ Dân chủ là mục tiêu của chế độ xã hội chủ nghĩa (dân giàu nướcmạnh dân chủ công bằng văn minh)
+ Dân chủ là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa (do nhân dân làmchủ, quyền lực thuộc về nhân dân)
+ Dân chủ là động lực để xây dựng chủ nghĩa xã hội (phát huy sứcmạnh của nhân dân, của toàn dân tộc)
+ Dân chủ gắn liền với pháp luật(phải đi đôi với luật, kỷ cương)
Trang 19+ Dân chủ phải thực hiện trong đời sống thực tiễn ở tất cả các cấpmọi lĩnh vực của đời sống xã hội về lĩnh vực kinh tế chính trị văn hóa xã hội
- Bản chất của dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được thực hiện thôngqua hình thức dân chủ gián tiếp và dân chủ trực tiếp
+ Hình thức dân chủ gián tiếp là hình thức dân chủ đại diện được thực hiện
do nhân dân “ủy quyền” giao quyền lực của mình cho tổ chức cá nhân mà nhândân trực tiếp bầu ra Chẳng hạn như nhân dân bầu ra Quốc hội
+ Hình thức dân chủ trực tiếp là hình thức thông qua đó nhân dân bằnghành động trực tiếp của mình thực hiện quyền làm chủ nhà nước xã hội Hìnhthức đó thể hiện ở các quyền được thông tin về hoạt động của nhà nước ,đượcbàn bạc về công việc của nhà nước và cộng đồng dân cư
+ Thực tiễn xây dựng đất nước cho thấy dân chủ xã hội chủ nghĩa được thểhiện ở việc bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của nhân dân theo hướng ngàycàng mở rộng và hoạt động có hiệu quả Dân chủ công dân gắn liền với kỷcương của đất nước được thể chế hóa bằng luật của nhà nước pháp quyền Cácquy chế dân chủ từ cơ sở cho đến trung ương và trong các tổ chức chính trị xãhội đều được thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểmtra”
+ Việc xây dựng dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam diễn ra trong điềukiện xuất phát từ một nền kinh tế kém phát triển, lại chịu hậu quả chiến tranhtàn phá nặng nề Mặt khác âm mưu “diễn biến hòa bình” gây bạo loạn lật đổ sửdụng chiêu bài “dân chủ“, “nhân quyền” của các thế lực thù địch và vấn đề tựdiễn biến, tự chuyển hóa nảy sinh và diễn biến hết sức phức tạp đang là trở ngạiđối với quá trình thực hiện dân chủ ở nước ta trong giai đoạn hiện nay
+ Thực tiễn cho thấy bản chất tốt đẹp và tính ưu việt của nền dân chủ xã hộichủ nghĩa ở Việt Nam ngày càng thể hiện giá trị lấy dân làm gốc kể từ khi khaisinh ra nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa đến nay nhân dân thực sự trở thànhngười làm chủ xây dựng tổ chức quản lý xã hội
Trang 206/ Phân tích nội dung và định hướng xây dựng NN pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở VN Theo em, cần làm gì để góp phần xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay.
Trả lời:
Phân tích nội dung xây dựng NN pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở VN:
Nhà nước pháp quyền được hiểu là một kiểu nhà nước mà ở đó tất cả mọi công dân đều được giáo dục pháp luật và phải hiểu biết pháp luật ,tuân thủ pháp luật ,pháp luật phải đảm bảo tính nghiêm minh: trong hoạt động của các
cơ quan nhà nước phải có sự phân công phối hợp kiểm soát lẫn nhau tất cả vì mục tiêu phục vụ nhân dân.
- Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hộicủa Đảng cộng sản Việt Nam đã đưa ra những nội dung khái quát liên quan đếnnhà nước pháp quyền:
+ Để cho vai trò tối thượng của Hiến pháp và pháp luật Đề cao quyền lợi
và nghĩa vụ của công dân bảo đảm quyền con người Tổ chức bộ máy vừa đảmbảo tập trung thống nhất và có sự phân công giữa các nhánh quyền lực, phâncấp quyền hạn và trách nhiệm giữa các cấp chính quyền nhằm đảm bảo quyềnlàm chủ của nhân dân tránh lạm quyền
+ Nhà nước có mối quan hệ thường xuyên chặt chẽ với nhân dân tôn trọng,lắng nghe ý kiến của nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân
+ Có cơ chế và biện pháp kiểm soát ngăn ngừa và trừng trị tệ quan liêutham nhũng, lộng quyền vô trách nhiệm xâm phạm đến quyền dân chủ của côngdân
+ Tổ chức lại hoạt động bộ máy quản lý nhà nước theo nguyên tắc tập trungdân chủ thống nhất quyền lực có phân công phân cấp đồng thời bảo đảm sự chỉđạo thống nhất của Trung ương
- Nhận thức của Đảng ta về nhà nước pháp quyền ngày càng sáng tỏ vớichủ trương “xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam của dân, do dân, vì dân”