Chủ trương, đường lối của Đảng; Chính sách, pháp luật của Nhà nước (Thi công chức)

Mang tính thiết yếu cao trong các nội dung thi công chức. Các nội dung liên quan đến Đảng, Nhà nước về đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật luôn là những nội dung cần hết sức quan tâm.

MỤC LỤC

Câu 1: Anh (chị) hãy phân tích và minh họa nguyên tắc “Tập thể lãnh đạo,

cá nhân phụ trách trong các cơ quan, tổ chức Đảng, Nhà nước trong glai đoạnhiện nay”? Nên những tồn tại và giải pháp khắc phục? 3

Câu 2: Sự cần thiết, phương thức kết hợp giữa chính sách kinh tế - chínhsách xã hội? Liên hệ thực tế? 7

Câu 3: Trình bày tính chất tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của văn hoáViệt Nam theo cương lĩnh của Đảng? Cần phải làm gì để giữ gìn và phát huybản sắc dân tộc của văn hóa Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay? 10

Câu 4: Cơ sở lý luận và thực tiễn đường lối chính sách dân tộc của Đảng

và Nhà nước ta? 17

Câu 5: Quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước Việt Nam về quyền conngười Trong những quan điểm đó theo Anh (Chị) quan điểm nào là quan trọngnhất? Vì sao? 25

Câu 6: Tại sao nói kết hợp giữa phát triển kinh tế xã hội với tăng cườngquốc phòng an ninh là tất yếu? 34

Câu 7: Trình bày những nhiệm vụ cơ bản của chiến lược bảo vệ Tổ quốcViệt nam XHCN trong giai đoạn hiện nay Theo anh, chị trong những nhiệm vụtrên là quan trọng nhất? Vì sao? 39

Câu 8: Vai trò, trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong cơ chế thể chế hoá

CHUYÊN ĐỀ 2: CHỦ TRƯƠNG, ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG;

CHÍNH SÁCH, PHÁP LUẬT CỦA NHÀ NƯỚC

Câu 1: Anh (chị) hãy phân tích và minh họa nguyên tắc “Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách trong các cơ quan, tổ chức Đảng, Nhà nước trong glai đoạn hiện nay”? Nên những tồn tại và giải pháp khắc phục?

- Tập thể lãnh đạo

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rõ: "Lãnh đạo không tập thể, thì sẽ điđến cái tệ bao biện, độc đoán, chủ quan Kết quả là hỏng việc” Người đứng đầu,cán bộ lãnh đạo, quản lý không có phong cách làm việc tập thể, dân chủ, mà độcđoán, chuyên quyền sẽ dẫn đến kìm hãm tính tích cực, sáng tạo của Đảng viên

và nhân dân Đối với cơ quan lãnh đạo, đối với những người lãnh đạo, các Đảngviên và các cán bộ dù có ý kiến cũng không dám nói, dù muốn phê bình cũng sợ,không dám phê bình, Thành thử cấp trên với cấp dưới cách biệt nhau Quầnchúng với Đảng rời xa nhau Trên thị trường cái gì cũng tốt đẹp Dưới thì có gìkhông dám nói ra

- Người đứng đầu, cán bộ lãnh đạo, quản lý cần có phong cách làm việctâp thể, dân chủ Chủ tịch Hồ Chí Minh phân tích: Lực lượng của nhân dânnhiều vô cùng Kinh nghiệm trong nước và các nước đều chứng tỏ: có lực lượngnhân dân việc to tát mấy, khó khăn mây làm cũng được Không có, thì việc gìlàm cũng không xong Nhân dân biết giải quyết nhiều vấn đề một cách giản đơn,mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãikhông ra

Dân chủ, sáng kiến, hăng hái, ba điều đó rất quan hệ với nhau Có dân

chủ mới làm cho cán bộ về quần chúng đề ra sáng kiến Nhưng sáng kiến đóđược khen ngợi, thì những người đó càng thêm hăng hái, và người khác cũng

học theo Và trong khi tăng thêm sáng kiến và hăng hái làm việc, thì nhữngkhuyết điểm lặt vặt, cũng tự sửa chữa được nhiều.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nêu rõ nguyên tắc và phong cách làm việc dân chủ,tập thể là: "Chúng ta cần phải nâng cao mở rộng dân chủ ra, khuyên gắng cán bộ

và Đảng viên, bày cho họ suy nghĩ, bày cho họ, học hỏi quần chủng, cổ động họtìm tòi, đề nghị, làm thêm việc ích lợi cho quần chúng Khi họ đã có ít nhiềusáng kiến, thì giúp cho họ phát triển, khen ngợi cho họ thêm hăng hái Như thế,thì những tính lười, tính "gặp chăng hay chở" ngay càng bớt, mà sáng kiến vàtính hăng hái ngày càng cao

- Cá nhân phụ trách:

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Tập thể lãnh đạo là dân chủ Cá nhânphụ trách là tập trung Làm việc mà không theo đúng cách đó, tức là làm trái dânchủ tập trung Trong thực tế, chỉ nhấn mạnh mặt dân chủ, tập thể lãnh đạo, màkhông chú ý đến tập trung, cá nhân phụ trách, hoặc ngược lại chỉ nhấn mạnh mộttập trung, cá nhân phụ trách không thực hiện dân chủ, tập thể và đạo đều dẫnđến sai lầm

- Cá nhân phụ trách là khi công việc của Đảng, của cấp uỷ, của tập thể

sau khi đã được bàn bạc thấu đáo đã đến ra nghị quyết hoặc quyết định thì phảiđược phân công cho từng người phụ trách thi hành Việc một người không làmnổi phải giao cho một tập thể thực hiện thì cũng phải có người đứng đầu tập thể

đó để chịu trách nhiệm chính

- Bản lĩnh cá nhân phụ trách theo Chủ tịch Hồ Chí Minh có nghĩa là

người đứng đầu, hoặc là cán bộ lãnh đạo, quản lý của đất nước, một địa phương

Bộ, ngành hoặc đơn vị, phải là “Những người có thể phụ trách giải quyết cácvấn đề, trong những hoàn cảnh khó khăn Ai sợ phụ trách và không có sáng kiến

thì không phải người lãnh đạo Người lãnh đạo đúng đắn cần phải: Khi thắt bạikhông hoang mang, khi thắng lợi không kiêu ngạo Khi thi hành của các nghịquyết kiên quyết, gan góc không sợ khó khăn Những người luôn luôn giữ đúng

kỷ luật"

Người đứng đầu, cán bộ lãnh đạo, quản lý phải có trách nhiệm cao trước

Tổ quốc, nhân dân, trước Đảng, trước cách mạng Chủ tịch Hồ Chí Minh phântích rõ: “Có người nói rằng mọi việc họ đều phụ trách trước Đảng, trước Chínhphủ Thế là đúng, nhưng chỉ đúng một nửa Họ phụ trách trước Đảng và 1 Chínhphủ, đồng thời họ phải phụ trách trước nhân dân Mà phụ rách trước nhân dânnhiều hơn phụ trách trước Đảng và Chính phủ, vì Đảng và Chính phủ vì dân màlàm các việc, và cũng phụ trách trước nhân đến Vì vậy nếu cán bộ không phụtrách trước nhân dân, tức là không vi trách trước Đảng và Chính phủ, tức là đưanhân dân đối lập với Đảng và Chính phủ

- Cá nhân phụ trách trước Đảng, Chính phủ và nhân dân cần làm gì? Nếutrong những chính sách, những chỉ thị, những khẩu hiệu của cấp trên có khiếmkhuyết khuyết, cán bộ phải có tinh thần phụ trách trước nhân dân mà để nghịnhững chỗ nên sửa đổi Không làm như vậy, tức là cán bộ không phụ trách trướcnhân dân, mà cũng không phụ trách trước Đảng và Chính phủ

Việc gì cũng bàn bạc với nhân dân, giải thích cho nhân dân Thế là phụtrách trước nhân dân Chúng ta phải ghi tâm vào đầu cái chân lý này: dân rất tốt.Lúc họ đã hiểu thì việc gì khó khi nấy họ cũng làm được, hy sinh họccũngkhông sợ Nhưng trước hết cần phải chịu khó tìm cách giải thích cho họ hiểurằng: những việc đó là vì lợi ích của họ mà phải làm

Bao nhiêu cách tổ chức và cách làm việc, đều vì lợi ích của quần chủng,

vì cần cho quần chúng Vì vậy, cách tổ chức và cách làm việc nào không hợp vớiquần chúng thì cá nhân phụ trách phải cố gan đề nghị lên cấp trên để bỏ đi hoặc

sửa lại Cách nào hợp với quần chủng, quần chúng cần, thì dù chưa có sẵn, cónhân phụ trách phải đề nghị lên cấp trên mà đặt ra Nếu cần làm thì cứ đặt ra, rồibáo cáo sau, miễn là được việc Đó cũng là tinh thần dám đổi mới và cách mạng.

- Trách nhiệm và quyền hạn của cá nhân phụ trách và tập thể

Theo tư tưởng Hồ Chí Minh cá nhân phụ trách cũng có nghĩa là ngườiđứng đầu, cán bộ lãnh đạo quản lý có một quyền uy nhất định, nhưng đồng thờicũng phải có tỉnh thần tập thể cao nhất, có trách nhiệm với tập thể cao nhất vàphải có chính kiện trong tập thể để giải quyết công việc của tập thể, cơ quan, địaphương, đất nước

Cá nhân phụ trách trên cơ sở tập thể lãnh đạo nghĩa là phải quyết tâm tổchức thực hiện đúng việc tập thể đã bàn, đã quyết Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳngđịnh: "Người nào phụ trách thi hành, mà tự làm đúng kế hoạch do đa số đã quyếtđịnh, là làm trái với nhiệm vụ của mình, và cũng không xứng đáng là người lãnhđạo"

Những tồn tại, hạn chế:

Nhận thức chưa đầy đủ về nguyên tắc và phong cách làm việc tập thể lãnhđạo, cá nhân phụ trách dẫn đến những bất cập, lạm dụng, cực đoan trong vậndụng nguyên tắc và phong cách làm việc đó Cho nên vừa có hiện tượng giatrưởng, độc đoán, coi nhẹ trách nhiệm tập thể cấp uỷ, vừa có tình trạng cấp trênkhông kỷ luật được cấp dưới, không quản lý được cấp dưới; người lãnh đạo,quản lý thiếu tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm

Mỗi cán bộ, Đảng viên mà trước hết là cán bộ lnh đạo, quản lý kiểm điểm,liên hệ theo chức trách, nhiệm vụ được giao, tự phê bình và phê bình thẳng thắn,dân chủ, nghiêm túc, chân thành, gắn với việc thực hiện nhiệm vụ theo cương vị

công tác Tập trung làm rõ trách nhiệm cá nhân, gương mẫu thực hiện nguyêntắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, tự phê bình và phêbình, nói đi đôi với làm

Câu 2: Sự cần thiết, phương thức kết hợp giữa chính sách kinh tế chính sách xã hội? Liên hệ thực tế?

-CSKT và CSXH là một thể thống nhất, sự thống nhất đó được xác định ởmột giới hạn hợp lý giữa chúng, mà ở đó sự kết hợp tối ưu CSKT và CSXH cótác động tích cực thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ xã hội Sự kết hợp đó dựa trênnguyên tắc:

- CSKT phải tìm được động lực trong xã hội và đảm bảo ổn định xãhội

- CSXH phải thúc đẩy kinh tế phát triển và phù hợp với điều kiệnkinh tế cho phép

- Những điều kiện đảm bảo khả năng của nền kinh tế để đầu tư choCSXH

- Sự kết hợp giứa mục tiêu KT –XH trong hoạch định CSKT vàCSXH

Khi kết hợp cần chú ý các điểm sau:

- CSKT và CSXH tuy có mục tiêu riêng, mục tiêu tự thân của nósong lại có mục tiêu chung là phát triển xã hội

- CSXH là yếu tố của sự phát triển và nằm trong yếu tố phát triển, vìvậy đầu tư cho CSXH là đầu tư cho sự phát triển

- Tăng trưởng kinh tế không tự nó giải quyết được tất cả các vấn đề

xã hội, vì vậy đòi hỏi phải có các chính sác, chương trình xã hội riêng để giảiquyết các đối tượng, các địa bàn (vùng) và các loại vấn đề xã hội cụ thể nổi lêntrong từng thời điểm nhất định

- Các vấn đề xã hội, đặc biệt là các vấn đề gây bức xúc trong dư luậnphát sinh có nguyên nhân và nguồn gốc sâu xa về kinh tế; vì vậy, các chính sách

và chương trình xã hội phải được giải quyết bằng các giải pháp kinh tế, phải tìmđến hiệu quả kinh tế - xã hội và theo quan điểm phát triển

- Khi nói đến tiến bộ xã hội có nghĩa là đề cập đến mặt chất lượngcủa sự phát triển xã hội và tính hợp quy luật của sự phát triển xã hội

- Để kết hợp giữa CSKT và CSXH đòi hỏi phải tìm ra giới hạn hợp

lý giữa chúng: Xem xét, phân tích những dấu hiệu, những yếu tố tác động tích

cực hoặc những yếu tố gây hậu quả tiêu cực của những chính sách đó, để từ đóNhà nước áp dụng các biện pháp kiểm soát, khống chế

- CSXH đi đồng thời và song song với CSKT

Kinh nghiệm phát triển kinh tế ở nước ta cho thấy nếu chọn phương thức

1 thì sẽ sa vào quan điểm chạy kinh tế thị trường tự do đơn thuần, coi nhẹ cácvấn đề xã hội, nếu chọn phương thức 2 thì lại rất dễ mắc sai lầm chủ quan duy ýchí

Vì vậy phương thức chọn là:“ Phải kết hợp ngay từ đầu tăng trưởng kinh

tế với tiến bộ và công bằng xã hội”

 Phương pháp kết hợp ở tầm Quốc gia

- Kết hợp ngay trong mục tiêu và phương hướng chiến lược pháttriển KT – XH của đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH

- Kết hợp quy hoạch tổng thể trong kế hoạch dài hạn phát triển

KT-XH 5 năm

- Kết hợp trong việc xây dựng và thể chế hoá, luật pháp hoá cácchính sách xã hội

- Kết hợp trong kế hoạch và cân đối Ngân sách Nhà nước hằng năm(trong đó: xác định rõ tỷ lệ và quy mô đầu tư cho CSXH, có lựa chọn các vấn đề

- Cần xác định rõ vai trò của Nhà nước Nhà nước không can thiệptrực tiếp vào quá trình sản xuất kinh doanh của các chủ thể kinh tế mà bằng cáchtạo ra môi trường pháp lý cho họ

- Cần phải coi trọng việc xã hôi hoá cả trong nhận thức và trong hànhđộng về quan hệ giữa CSKT và CSXH, phải quán triệt ở tất cả các ngành, cáccấp và mọi người, đặc biệt là trong các cơ quan và cán bộ hoạch định và thực thichính

- Trong việc kết hợp giữa CSKT và CSXH phải biết chọn ra chínhsách cơ bản, xác định những vấn đề xã hội cần ưu tiên giải quyết

Tóm lại, CSKT và CSXH là một thể thống nhất, sự thống nhất đó đượcxác định ở một giới hạn hợp lý giữa chúng mà ở đó sự kết hợp tối ưu giữa CSKT

và CSXH có tác động tích cực thúc đẩy sự phát triển và tiến bộ xã hội Sự kếthợp đó dựa trên nguyên tắc: CSKT phải tìm được động lực trong xã hội và đảmbảo ổn định xã hội; ngượi lại CSXH phải thúc đẩy kinh tế phát triển và phù hợpvới điều kiện kinh tế cho phép

Câu 3: Trình bày tính chất tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc của văn hoá Việt Nam theo cương lĩnh của Đảng? Cần phải làm gì để giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc của văn hóa Việt Nam trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay?

Đảng ta luôn quan tâm và đánh giá cao vai trò, vị trí của văn hóa đối với

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước, xây dựng con người mới xã hội chủnghĩa, trong đó nhiệm vụ xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dântộc trong thời kỳ mới là một nhiệm vụ quan trọng Để hiểu rõ nhiệm vụ xâydựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, trước hiểu ta tìm hiểu: Vănhóa là gì? Tính chất tiên tiến của nền văn hóa Việt Nam là gì?

- Văn hóa là tất cả giá trị vật chất và tinh thần do con người tạo ra

- Tính chất tiên tiến của nền văn hóa Việt Nam là một sự vật hiện tượngluôn luôn đi trước và biểu hiện trình độ cao về văn minh, vật chất lẫn tinh thần

Là sự hòa huyện giữa giá trị truyền thống và tinh hoa văn hóa nhân loại đáp ứngyêu cầu xã hội đem lại hạnh phúc cho con người

Trong thời kỳ đổi mới, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế,

Đảng ta đã xác định nền văn hóa mà chúng ta tiến tới là nền văn hóa tiên tiến,đậm đà bản sắc dân tộc Trình độ tiên tiến của nền văn hóa không mâu thuẫn vớibản sắc văn hóa dân tộc, ngược lại, hai đặc tính thống nhất biện chứng với nhau,tác động qua lại và quy định lẫn nhau Ở đây, chúng ta tách thành 2 nội dung đặc

trưng “tiên tiến” và “bản sắc dân tộc” để nghiên cứu sâu sắc hon và đầy đủ hơn

theo phương pháp trừu tượng hóa khoa học

- Tính chất tiên tiến của nền văn hóa Việt Nam được thể hiện như sau:

Thứ nhất, nền văn hóa tiên tiến là nền văn hóa thể hiện tinh thần yêu nước

và tiến bộ

Đặc trưng tiên tiến của nền văn hóa hiện đại dựa trên các giá trị văn hóacao đẹp và tiến bộ của dân tộc và thời đại Đó là chủ nghĩa yêu nước và chủnghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh - cơ sở chỉ đạo đời sống tinh thần dântộc và là thành tố quan trọng của văn hóa

Dưới ánh sáng của hệ tư tưởng tiến bộ trên, tính “tiên tiến” của nền văn hóa Việt Nam thể hiện ở mục tiêu mà nền văn hóa hướng tới là “độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội” Bảo vệ độc lập dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội và nền

văn hóa mới ở nước ta hiện nay là một quá trình thống nhất không thể tách rời.Chế độ xã hội tiên tiến quy định tính tiên tiến của nền văn hóa, đồng thời nềnvăn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc vừa là mục tiêu, vừa là iộng lực của sựnghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và phát triên kinh tế - xã hội của đất nước

Nghị quyêt Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII của Đảng nhấn mạnh: “Tiêntiến là yêu nước và tiến bộ mà nội dung cốt lõi là lý tưởng độc lập dân tộc vàchủ nghĩa xã hội theo chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh”

Thứ hai, nền văn hóa tiên tiến phải thể hiện tinh thần nhân văn cách

mạng

Xây dựng nền văn hóa nhân văn là hướng tới con người, giải phóng conngười, phát triển và hoàn thiện con người Chủ nghĩa Mác-Lênin là hệ tư tưởngduy nhất lấy việc giải phóng con người làm mục tiêu cao cả của mình Giảiphóng con người không chỉ là làm cho con người thoát khỏi mọi hình thức bóclột, áp bức bất công về thể xác mà còn là giải phóng con người về mặt tinh thần,giải phóng mọi tiềm năng sáng tạo, mở ra những điều kiện xã hội tốt đẹp chocon người phát triển toàn diện về nhân cách Chủ nghĩa Mác-Lênin là chủ nghĩa

nhân văn “trực tiếp nhằm vào hành động” đê giải phóng con người theo ý nghĩa

cách mạng cao quý đó Hồ Chí Minh đã nhiều lần nhấn mạnh tinh thần giảiphóng con người như là mục đích tối thượng của chủ nghĩa Mác-Lênin “muốnchủ nghĩa cộng sản thực hiện được, mọi người đều được phát triển hết khả năngcủa mình”

Thứ ba, nền văn hóa tiên tiến là nền văn hóa mang tinh thần dân chủ.

Dân chủ là đặc trưng cơ bản của nền văn hóa tiên tiên (tiến bộ), dân chủ làyếu tố làm thay đổi nhiều mặt đời sống văn hóa dân tộc Dân chủ là nguồn sữanuôi dưỡng nền văn hóa, là tiền đề quan trọng cho sự phát triển văn hóa Dânchủ là động lực cho sự phát triển tài năng, nhu cầu sáng tạo của quần chúngnhân dân góp phần làm phong phú, đa dạng nền văn hóa dân tộc để phục vụ chocon người Dân chủ gắn liền với tự do sáng tạo, tôn trọng cá tính sáng tạo, ý kiến

cá nhân, giá trị cá nhân trong văn hóa và mọi hoạt động của đời sống xã hội

Thứ tư, nền văn hóa tiên tiến bao gồm tính hiện đại.

Ngoài yếu tố hệ tư tưởng - thành tố quan trọng của nền văn hóa tiên tiếnthì các yếu tố khác của nó cũng đòi hỏi phải có trình độ hiện đại: trình độ giáo

dục, khoa học - công nghệ, v.v Phải dẩn dần tiến kịp và hòa nhập với trình độhiện đại của thế giới, phải hướng tới cuộc cách mạng khoa học và công nghệ đểcông nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đòi hỏi sự vận dụng sáng tạo và làmchủ các tri thức khoa học và công nghệ để xây dựng đất nước Nâng cao trình độ

tư duy khoa học, duy lý trong mọi hoạt động kinh tế - xã hội trong điều kiện

kinh tế thị trường, giải quyết các vân đê dân tộc đặt ra trên tâm thời đại Nen văn

hóa mới phải tạo ra những phẩm chất, đạo đức, tâm hồn, lối sống con người ViệtNam hiện đại ngang tầm với sự nghiệp đổi mới đất nước

Thứ năm, nền văn hóa tiên tiến thể hiện ở hình thức biểu hiện, phương

tiện chuỵển tải nội dung

Sử dụng các hình thức sáng tạo mới bằng các công nghệ hiện đại làm sâusắc, phong phú và đa dạng các sản phẩm văn hóa dân tộc Có cách thức vàphương pháp tiên tiến để chuyển đổi nội dung và làm mới các giá trị văn hóa cổtruyền cho phù hợp với thời đại Đồng thời phải xây dựng kết cấu hạ tầng của xãhội và văn hóa từng bước hiện đại hóa Đầu tư để xây dựng cơ sở vật chất kỳthuật, trang thiết bị cho hoạt động văn hóa tiến kịp trình độ khoa học công nghệhiện đại Có như vậy mới giúp cho sự sáng tạo tốt hơn, sự truyền bá nhanh hon,rộng rãi hơn đáp ứng được nhu cầu văn hóa ngày càng tăng và càng cao củanhân dân

- Bản sắc dân tộc của nền văn hóa mới

Trong văn kiện Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII, Đảng Cộng sản ViệtNam đã chỉ rõ: “Bản sắc dân tộc bao gồm những giá trị bền vững, những tinhhoa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam được vun đắp nên qua lịch sử hàngngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ýchí tự cường dân tộc; tinh thần đoàn kết, ý thức cộng đồng gắn kết cá nhân - giađình làng xã - Tổ quốc; lòng nhân ái, khoan dung, trọng nghĩa tình, đạo lý; đức

tính cần cù, sáng tạo trong lao động; sự tinh tế trong ứng xử, tính giản dị tronglối sống Bản sắc văn hóa dân tộc còn đậm nét cả trong các hình thức biểu hiệnmang tính dân tộc độc đáo”.

Nền văn hóa tiên tiến phải có sắc thái riêng, cái độc đáo của truyền thống,tâm hồn, cốt cách, lối sống, v.v của một dân tộc chứa đựng những tinh hoa củaquá khứ kết hợp với những cái tốt đẹp của hiện đại Nền văn hóa đó phải pháttriển trên nền những sắc thái riêng đã trở thành bản sắc của chính nó Nếukhông, trước xu hướng toàn cầu hóa, xu hướng áp đặt văn hóa được truyền bábởi sức mạnh vật chất và phương tiện kỹ thuật hiện đại sẽ biến văn hóa của cácquốc gia dân tộc thành “bản sao” của nền văn hóa khác

Để xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, chúng ta cần:

+ Kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc, đổi mới bảnsắc dân tộc phù hợp với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đem lạihạnh phúc cho nhân dân

+ Phát triển văn hóa dân tộc đi đôi với giao lưu văn hóa với nước ngoài,tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại làm giàu đẹp thêm văn hóa Việt Nam.Ngăn chặn và đấu tranh chống sự xâm nhập của những sản phẩm văn hóa, phảngiá trị, chống lại âm mưu “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực văn hóa, tư tưởngcủa các thế lực phản động hiện nay

Văn hóa là nền tảng, là động lực mục tiêu, là cái gốc của dân tộc, gốc củacon người Sự nghiệp cách mạng vẻ vang đòi hỏi Đảng và nhân dân ta phảiquyết tâm xây dựng nền văn hóa mới tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc Đứngtrước những khó khăn và thách thức mới, mỗi người dân Việt Nam chúng càngphải nhận thức được vai trò của bản thân trong xây dựng và phát triển nền vănhoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc theo định hướng đã đề ra Chúng

ta hãy cố gắng học tập, rèn luyện bản thân thật tốt để mỗi người đều trở thànhmột bông hoa đẹp có ích, qua đó thể hiện được bản sắc văn hoá dân tộc trongtừng lời nói, hành động Làm được điều đó có nghĩa là chúng ta đã góp phần xâydựng hình ảnh đất nước Việt Nam thân thiện và đẹp đẽ trong mắt bạn bè quốc tế.

Với riêng bản thân tôi, để góp phần sức lực nhỏ bé của mình, khôngngừng học tập nâng cao trình độ chuyen môn, trình độ chính trị, hoàn thành xuất

ắc các nhiệm vụ được giao; gương mẫu đi đàu trong các hoạt động địa phương,

từ đó tuyên truyền, vận động người thân, gia đình tham gia xây dựng đời sốngvăn hóa mới như các phong trào xây dựng Gia đình văn hóa, khu dân cư vănhóa, củng cố tình làng nghĩa xóm, nêu cao tinh thần doàn kết tương trợ lẫn nhau;tích cực tham gia cùng mặt trận, hội đoàn thể địa phương tổ chức vận động nhândân xây dựng đời sống văn hóa, bài trừ hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, kịp thờigóp ý phản biện để Đảng, Nhà nước có những sửa đổi cho phù hợp, góp phầnđưa chủ trương chính sách của Đảng vào cuộc sống

Giữ gìn, phát huy, làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc càng ngày càng trở

thành nhu cầu, nhiệm vụ của văn hóa và của tất cả mọi người Để làm tốt nhucầu và nhiệm vụ nặng nề này, cần phải thấm nhuần quan điểm: chỉ có phát triểnmạnh mẽ văn hóa các dân tộc với bản sắc riêng của chúng, văn hóa nhân loạimới trở nên phong phú, đa dạng Nếu văn hóa của tất cả các dân tộc trên thế giớiđều bị mất đi bản sắc riêng hoặc bị đồng hóa bởi một nền văn hóa thì chắcchắn kho tàng văn hóa nhân loại sẽ nghèo nàn, đơn điệu Cho nên cái chung củavăn hóa nhân loại chỉ phong phú khi cái riêng của văn hóa từng dân tộc đượccoi trọng

Đảng ta chỉ rõ xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến đặc đậm bàn sắcdân tộc, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc trong giao lưu quốc tế là nhiệm vụ củatoàn Đảng, toàn dân

Giữ gìn bản sắc văn hóa không có nghĩa là loại bỏ các yếu tố văn hóangoại lai Các yếu tố văn hóa bản địa trước đây đã từng dung hợp với các yếu tốvăn hóa ngoại nhập nhưng vẫn tạo ra những nét văn hóa bản sắc Vấn đề là phảidung hợp như thế nào và điều đó phải trở thành nhận thức, ý thức thường trựctrong tiếp nhận và sử dụng Thực tế cho thấy nhiều người có ý thức giữ gìn bảnsắc văn hóa Việt Nam rất quan ngại khi các yếu tố văn hóa ngoại nhập đã làmxâm phạm và làm lu mờ những giá trị văn hóa truyền thống Gần đây trang phục

và diễn xuất của nhiều ca sĩ, diễn viên trên sân khấu đã tạo ra sự phản cảm, trởthành một vấn đề nhức nhối khiến cho một bộ phận không nhỏ khán giả quaylưng với nghệ thuật sân khấu

Giữ gìn bản sắc văn hóa là một yêu cầu vừa lâu dài vừa cấp thiết Do đó,chúng ta cần phải:

- Kế thừa và phát huy truyền thống văn hóa của tất cà các dân tộc trongnước, sự đa dạng, phong phú của văn hóa tộc người, vùng, miền, địa phưong.khẳng định giá trị, giữ' gìn tinh hoa di sàn văn hóa dân tộc

- Phát triển văn hóa dân tộc đi liền với giao lưu văn hóa quốc tế; tiếp thunhững tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu đẹp văn hóa dân tộc; đồng thời đềcao bản lĩnh văn hóa dân tộc, đấu tranh chống sự thâm nhập của văn hóa độchại

- Chuyển đổi, bổ sung những thiêu hụt cùa văn hóa cổ truyền trước yêucầu mới của thời đại, làm cho bản sắc văn hóa dân tộc càng giàu có, phong phú,

có sự đồi mới phù hợp với thời đại tiên tiến, với việc đầy mạnh công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước

- Phát huy thế giới quan của chủ nghĩa Mác - Lê nin, tư tưởng đạo đức HồChí Minh như sự kết tinh tốt đẹp nhất của tinh hoa văn hóa dân tộc và nhân loại

thời hiện đại.

- Tạo một môi trường quốc gia về văn hóa thật sự lành mạnh và thuận lợicho việc giữ gìn, phát huy bàn sắc văn hóa dân tộc Môi trường này thể hiện ờcấu trúc văn hóa (gia định, làng (phố, nước); những cơ quan làm văn hóa; ởkhông khí nhiệt tình sáng tạo của nhũng lực lượng sưu tầm, nghiên cứu, pháthuy bản sắc văn hóa dân tộc, nhũng lực lượng tiếp nhận văn hóa nước ngoài vàtính tích cực tham gia văn hóa ờ trình độ dân trí cao và sự am hiểu văn hóa dântộc của toàn dân; đưa giáo dục văn hóa văn nghệ vào nhà trường, từ mẫu giáo

- Tổ chức, vật chất hóa quá trình gìn giữ, phát huy các giá trí văn hóa cổtruyền và hiện đại bằng cách đầy mạnh phương châm xã hội hóa sự nghiệp vănhóa kết họp sự tìm tòi, đóng góp đầu tư của Nhà nước, nhân dân và các nguồnquí quốc tế

- Một mặt táng cường hoạt động giao lưu văn hóa với nước ngoài, tronggiao lưu chú ý tiếp thu tinh hoa, ngăn chặn độc tố; mặt khác tăng cường pháthuy bản sắc văn hóa dân tộc góp phần vào kho tàng văn hóa thế giới

- Giữ gìn, phát huy, làm giàu bàn sắc văn hóa dân tộc trong giao lưu quốc

tế là một nhiệm vụ hết sức nặng nề, rất cần sự chung sức, chung lòng của Đàng,Nhà nước, nhân dân, mới có thể làm tốt được

Câu 4: Cơ sở lý luận và thực tiễn đường lối chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước ta?

Ngay từ thời dựng nước, Việt Nam đã là quốc gia thống nhất đa dân tộc(tộc người) Trong tiến trình phát triển hàng ngàn năm, các dân tộc luôn luôn sát

cánh bên nhau xây dựng và bảo vệ Tổ quốc với truyền thống: “Bầu ơi thươnglấy bí cùng, tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn” Cái “giàn” mà ông cha

ta đã tổng kết chính là Tổ quốc Việt Nam của tất cả chúng ta Ngay từ khi mớithành lập, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định vấn đề dân tộc có vaitrò và vị trí đặc biệt quan trọng đối với toàn bộ sự nghiệp cách mạng của Đảng

và nhân dân ta Quán triệt những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin

về vấn đề dân tộc, ngay từ đầu, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề ranhững nguyên tắc và định hướng chiến lược về chính sách dân tộc ở Việt Nam,

đó là đoàn kết, bình đẳng, tương trợ giữa các dân tộc

Với quan điểm cách mạng là sáng tạo không ngừng, trong thời kỳ đổimới, chính sách dân tộc của Đảng ta vừa đảm bảo tính nhất quán, vừa đổi mớitrước yêu cầu phát triển và hội nhập nhằm giải quyết thành công vấn đề dân tộc

ở nước ta hiện nay và trong tương lai

Dân tộc được hiểu là một cộng đồng ổn định có chung về lãnh thổ hoạt

động kinh tế, về một ngôn ngữ giao tiếp và một nền văn hóa hay còn gọi là dântộc quốc gia

Các dân tộc sống trong một dân tộc quốc gia có ba đặc trưng về tiếng mẹ

đẻ (ngôn ngữ riêng), về nền văn hóa riêng và ý thức tự giác riêng thì gọi là dântộc tộc người

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, vấn đề dân tộc là một vấn đềrộng lớn, phức tạp Việc đề ra chính sách dân tộc cùa Đảng Cộng sản Việt Namdựa trên các cơ sở lý luận và thực tiễn cũng như các điều kiện lịch sử cụ thể củatừng dân tộc sinh sống trên đất nước Việt Nam

1 Về cơ sở lý luận

- Thứ nhất, đó là việc dựa trên các quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin

về khái niệm và những đặc trưng cơ bản của dân tộc

Dân tộc được hiểu là một khái niệm để chỉ một công đồng người ổn định,được hình thành và phát triển trong những điều kiện lịch sử nhất định, vớinhững đặc trưng cơ bản đó là có chung lãnh thổ, có một phương thức sinh hoạtkinh tế chung, một ngôn ngữ giao tiếp chung và một nền văn hóa chung biểuhiện trong tâm lý dân tộc

Từ khái niệm này, chúng ta có thể xem dân tộc là một cộng đồng người ổnđịnh, hình thành và phát triển trong lịch sử với ba đặc trưng cơ bản sau:

+ Cộng đồng về ngôn ngữ Ngôn ngữ chung của cộng đồng có thể bao

gồm ngôn ngữ nói và viết Đây là nhân tố quan trọng giúp cho quá trình cố kếtcộng đồng Tuy nhiên, không phải có bao nhiêu ngôn ngữ nói là có bấy nhiêudân tộc

+ Có những đặc điểm chung thuộc bản sắc văn hóa Những đặc điểm

chung này có thể là văn hóa vật chất, có thể là văn hóa linh thần phản ánhtruyền thống, phong tục, tập quán, tín ngưỡng lon giáo của dân tộc

+ Có ý thức tự giác tộc người Đây là nhân tố quan trọng khẳng định sự

tồn tại và phát triển của dân tộc, đồng thời là tiêu chí để phân định giữa dân tộcnày với dân tộc khác Các yếu tố cư dân, kinh tế, địa bàn có thể thường xuyênbiến đổi, song ý thức tộc người có tính bền vững tương đối và thường gắn vớilịch sir dựng và giữ nước của cả dân tộc

- Thứ hai, việc đề ra chính sách dân tộc còn dựa trên lý luận về 2 xu

hướng khách quan trong phong trào dân tộc và quan hệ dân tộc

Nghiên cứu vấn đề dân tộc trong điều kiện của chủ nghĩa tư bản chủ nghĩaMác-Lênin đã phát hiện ra 2 xu hướng khách quan:

+ Xu hướng phân lập Đây là xu hướng phản ánh sự chín muồi về ý thức

dân tộc, sự thức tỉnh về các quyền sống của dân tộc và phát triển thành phongtrào dân tộc Các cộng đồng cư dân muốn tách ra để thành lập các quốc gia dântộc độc lập Trong giai đoạn đầu của chủ nghĩa tư bản, hàng loạt các dân tộcvùng lên đấu tranh để lập nên các quốc gia dân tộc độc lập; xác lập quyền lựachọn chế độ chính trị và con đường phát triển của dân tộc mình

+ Xu hướng liên hiệp Đây là xu hướng mà các dân tộc ớ từng quốc gia

hoặc nhiều quốc gia liên hiệp với nhau, xóa bở sự biệt lập khép kín, phá vỡ hàngrào ngăn cách giữa các dân tộc đế thành lập các quốc gia đa dân tộc độc lập,thúc đẩy sự xích lại gần nhau giữa các dân tộc

- Thứ ba, dựa trên cương lĩnh dân tộc của chủ nghĩa Mác-Lênin.

Những năm đầu của thế kỷ XX, dựa trên sự vận dụng và phân tích sâu sắc

lý luận của C.Mác về mối quan hệ giữa vấn đề giai cấp và vấn đề dân tộc, 2 xuhướng khách quan của phong trào dân tộc, kinh nghiệm thế giới và kinh nghiệm

của nước Nga, V.I.Lênin đã nêu ra Cương lĩnh dân tộc: các dân tộc hoàn toàn

bình đẳng; các dân tộc được quyền tự quỵêt, liên hiệp công nhân tất cả các dântộc lại Cương lĩnh dân tộc của V.I.Lênin có 3 nội dung:

+) Một là, các dân tộc hoàn toàn bình đẳng Bình đẳng dân tộc là quyền

thiêng liêng của các dân tộc trong mối quan hệ giữa các dân tộc Các dân tộchoàn toàn bình đẳng có nghĩa là các dân tộc dù lớn hay nhỏ, không phân biệttrình độ cao hay thấp đều có nghĩa vụ và quyền lợi ngang nhau, không một dântộc nào được giữ đặc quyền đặc lợi và đi áp bức dân tộc khác

+) Hai là, các dân tộc được quyền tự quyết Quyền dân tộc tự quyết là

quyền làm chủ của một dân tộc đối với vận mệnh của dân tộc mình, trong đó cóquyền quyết định chế độ chính trị - xã hội và con đường phát triển của dân tộcmình; quyền tự do độc lập về chính trị tách ra thành một quốc gia dân tộc độclập vì lợi ích của các dân tộc; quyền tự nguyện hiệp lại với các dân tộc khác trên

cơ sở bình đẳng cùng có lợi để có sức mạnh chống nguy cơ xâm lược từ bênngoài, giữ vững độc lập chủ quyền và có thêm những điều kiện thuận lợi cho sựphát triển quốc gia, dân tộc

+) Ba là, liên hiệp công nhân tất cả các dân tộc Đây là tư tưởng cơ bản

trong Cương lĩnh dân tộc của V.I.Lênin, phản ánh bản chất quốc tế của phongtrào công nhân, đồng thời phản ánh sự thống nhất giữa sự nghiệp giải phóng dântộc với giải phóng giai cấp Nó đảm bảo cho phong trào dân tộc có đủ sức mạnh

để giành thắng lợi

- Thứ tư, dựa trên Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc

Tư tưởng Hồ Chí Minh về đại đoàn kết dân tộc có nguồn gốc từ nhiều yếu

tố và được hình thành trên cơ sở kế thừa và phát triển chủ nghĩa yêu nước vàtruyền thống đoàn kết của dân tộc, tinh hoa văn hóa nhân loại, đặc biệt là đã vậndụng và phát triển sáng tạo, chủ nghĩa Mác - Lênin phù hợp với tình hình vàđiều kiện cụ thể của Việt Nam trong từng giai đoạn cách mạng

2 Về cơ sở thực tiễn

Trên phương diện thực tiễn, việc đề ra chính sách dân tộc hiện nay củaĐảng ta trước hết xuất phát từ thực tiễn vấn đề dân tộc và quá trình giải quyếtvấn đề dân tộc ở Việt Nam những năm qua

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc, các dân tộc ở Việt Nam có một quátrình gắn bó và một ý thức dân tộc được hình thành trong suốt chiều dài lịch sửdựng và giữ nước của cả cộng đồng các dân tộc Việt Nam Theo các nhà nghiêncứu, các dân tộc ở Việt Nam có các đặc điểm đáng chú ý về tộc người và quan

hệ giữa các tộc người sau:

Một là, các dân tộc ở Việt Nam cư trú, sinh sống xen kẽ nhau và có sự

chênh lệch khá lớn về nhiều mặt

Nhìn chung, việc các dân tộc sống và cư trú xem kẽ, đang xen từ lâu đãtrở thành tình trạng chủ yếu ở mọi vùng, miền, tình thành trong cả nước Không

có dân tộc nào có lãnh thổ riêng biệt hoặc sống biệt lập Trên một địa bàn có thể

có nhiều dân tộc cùng sinh sống, cư trú Hơn thế nữa cùng một dân tộc có thể cưtrú, sinh sống trên nhiều địa bàn, tỉnh thành khác nhau Cả nước có 54 dân tộcanh em, riêng vùng Tây Nguyên đã có tới hơn 40 dân tộc cùng sinh sống đanxen nhau

Việc cư trú, sinh sống xen kẽ nhau một mặt sẽ tạo điều kiện thuận lợi đểcác dân tộc giao lưu về kinh tế, văn hóa, xã hội, v.v kế thừa và phát huy cácyếu tố tốt đẹp của các dân tộc khác, các giá trị về mặt đạo đức, phong tục tậpquán của nhau và phát huy các giá trị bản sắc dân tộc; mặt khác cũng sẽ xuấthiện các vấn đề náy sinh trong các quan hệ dân tộc đòi hỏi Đảng, Nhà nước vàchính quyền địa phương phải đương đầu giải quyết

Về địa bàn cư trú, ngoại trừ người Kinh chủ yếu sống ở các thành phố,vùng đồng bằng, trung du nơi có những điều kiện sống thuận lợi hơn, còn hầuhết các dân tộc thiểu số ở nước ta cư trú ở các vùng núi, biên giới, hải đảo, v.v nơi có những điều kiện sống không thuận lợi và nhiều khó khăn Chính nhữngđiều kiện sống khác nhau này đã dẫn tới trình độ phát triển về các mặt kinh tế,

xã hội và văn hóa không đều nhau Trong các dân tộc thiểu số, có những dân tộc

đã đạt đến tình độ kinh tế hàng hóa phát triển, song cũng còn không ít các dântộc kinh tế hàng hóa mới hình thành Tình trạng nói trên đã và đang đặt ra choĐảng và Nhà nước ta những nhiệm vụ hết sức bức thiết, nặng nề đó là khắc phục

và thu hẹp dần khoảng cách về mọi mặt giữa miền núi với miền xuôi, vùng caovới vùng thấp

Hai là, các dân tộc ở Việt Nam có truyền thống đoàn kết, tương thân

tương ái, gắn bó lâu đời trong quá trình đấu tranh dựng và giữ nước của dân tôc.

Đây là một truyền thống được hun đúc gắn liền với quá trình đấu tranh chốngthiên nhiên và chống giặc ngoại xâm nhiều thế kỷ Chính quá trình gắn bó lâudài, chung lưng đấu cật, chia ngọt sẻ bùi của các dân tộc anh em đã lạo nêntruyền thống đoàn kết, yêu nước của cả cộng đồng dân tộc Việt Nam

Ba là, các dân tộc ở Việt Nam đều có bản sắc văn hóa riêng tao nên sự

thống nhất trong đa dạng của văn hóa Việt Nam

Bản sắc văn hóa là tổng thể các giá trị đặc trưng của văn hóa dân tộc, được hình thành, tồn tại và phát triển cùng với quá trình lịch sử lâu dài của đất nước.

Bản sắc văn hóa có các giá trị đặc trirng mang tính bền vững, trường tồn,trừu tượng và tiềm ẩn Để nhận biết chúng phải thông qua vô vàn sắc thái vănhóa với tư cách là sự biểu hiện của bản sắc văn hóa ấy Nghị quyết Hội nghịTrung ương 5 khóa VIII của Đảng đã chỉ rõ: Bản sắc văn hóa của dân tộc ViệtNam bao gồm những giá trị bền vững, những tinh hoa vun đắp nên qua lịch sửhàng ngàn năm đấu tranh dựng nước và giữ nước trở thành những nét đặc sắccủa cộng đồng dân tộc Việt Nam, con người Việt Nam Đó là lòng yêu nướcnồng nàn, ý chí tự cường dân tộc, tinh thần đoàn kết, tính cộng đồng gắn kết cánhân, gia đình, làng nước, lòng nhân ái bao dung, trọng nghĩa tình đạo lý, đầu óc

thực tế, tinh thần cần cù, sáng tạo trong lao động, tế nhị trong ứng xử, giản dịtrong lối sống.

Có thể hiểu bản sắc văn hóa của các dân tộc ở nước ta như là yếu tố cốtlõi tạo nên bản sắc dân tộc Việt Nam, tới lượt nó, bản sắc dân tộc góp phần tạonên bản lĩnh dân tộc, sức sống và sự từng trải của dân tộc, nhờ đó mà dân tộc cóthể vững vàng, trường tồn trước thử thách khắc nghiệt của lịch sử

Bốn là, xuất phát từ thực tiễn đã và đang đặt ra hiện nay của vấn đề dân

tộc ở nước ta vấn đề dân tộc thực chất là quan hệ giữa các tộc người trong mộtquốc gia đa dân tộc Mối quan hệ ấy thế hiện trên tất cả các mặt, các lĩnh vựccủa đời sống xã hội, từ đời sống chính trị, kinh tế đến đời sống xã hội, văn hóa

và tinh thần Thực tiễn những năm qua cho thấy, vấn đề dân tộc và quan hệ giữacác dân tộc ở nước ta đang nổi lên những vấn đề lớn sau đây:

Đời sống kinh tế - xã hội và an ninh, quốc phòng vùng dân tộc thiểu số cókhông ít những vấn đề cộm cán, phức tạp Hiện nay mặc dù đã được Đảng vàNhà nước đầu tư, quan tâm, song đời sống kinh tế vùng dân tộc thiểu số vẫn cònquá nhiều khó khăn, kinh tế hàng hóa chưa theo kịp trình độ chung, tỷ lệ hộ đói,nghèo vẫn còn cao Các vụ việc phức tạp và điểm nóng về dân tộc, tôn giáo vẫntiếp tục phát sinh ở Tây Nguyên, Tây Bắc, Tây Nam Bộ An ninh chính trị vàtrật tự an toàn xã hội vẫn còn nhiều phức tạp tiềm ấn, nhất là vùng núi, hải đảo,vùng dân tộc thiểu số Đây là những vấn đề đã, đang và sẽ còn đặt ra trong thờigian tới đòi hỏi chúng ta phải quan tâm giải quyết và giải quyết đồng bộ

Cần phải có một chiến lược và tập trung khắc phục khoảng chênh lệch vềnhiều mặt giữa các vùng miền, giữa dân tộc trong cả nước Thời gian qua chúng

ta đã tập trung để giải quyết vấn đề nan giải này, song hiệu quả chưa cao,khoảng cách và sự chênh lệch về kinh tế, văn hóa, mức sống vẫn còn lớn Vìvậy, mục tiêu và chủ trương đưa miền núi tiến kịp miền xuôi vẫn tiếp tục được

đặt ra Ở cấp độ vĩ mô, quốc gia dân lọc cần phát huy sức mạnh đoàn kết dân tộc

vì lợi ích và mục tiêu chung là độc lập dân tộc và dân giàu, nước mạnh, dân chủ,công bằng và văn minh Ở cấp độ dân tộc, quan hệ giữa các tộc người I ủn phảiphát huy năng động tính của từng dân tộc và quan tâm tạo những điều kiện hỗtrợ, giúp đỡ các tộc người cả về vật chất và tinh thần để nhanh chóng xóa đói,giảm nghèo, tiến kịp trình độ chung

Cần cảnh giác, đấu tranh chống mọi âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, chia

rẽ dân tộc của các thế lực thù địch, vấn đề dân tộc được Đảng ta coi là vấn đềchiến lược, gắn với chính sách đại đoàn kết dân tộc Chính vì vậy, các thế lựcthù địch luôn tộp trung công phá, kích động, chia rẽ các dân tộc Các vụ bạoloạn ở Tây Nguyên, Tây Bắc thời gian qua đều có bàn tay kích động, chia rẽ củacác thế lực xấu lợi dụng vấn đề dân tộc và tôn l',iáo, lợi dụng các sơ hở, thiếu sótcủa ta trong thực hiện chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo Thực tiễn đó vẫnđang và sẽ đặt ra cho Đảng và Nhà nước, các ngành, các cấp, cho từng tộc ngườitrong phạm vi cả nước nhiều vấn đề cần phải giải quyết Do đó việc giải quyếtvấn đề dân tộc, thực hiện chính sách dân tộc trong những năm tới không thểkhông tính đến tác động nói trên

Chính sách dân tộc của Đảng ta trong thời kỳ đổi mới chính là sự kế thừa

và phát triển chính sách dân tộc của Đảng đã được vạch ra cùng với sự ra đời vàtrưởng thành của Đảng; là sự vận dụng sáng tạo các quan điểm của chủ nghĩaMác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về vấn đề dân tộc Cơ sở lý luận và thựctiễn là tiền đề, là điều kiện quan trọng nhất để giải quyết thành công vấn đề dântộc ở nước ta trên hành trình đổi mới

Câu 5: Quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước Việt Nam về quyền con người Trong những quan điểm đó theo Anh (Chị) quan điểm nào là quan trọng nhất? Vì sao?

Ai sinh ra trên thế giới đều được hưởng món quà của tạo hóa đó là quyềncon người, đây không còn là khái niệm xa lạ trong lịch sử pháp luật của nhânloại Tư tưởng này được thể hiện trong bản tuyên ngôn độc lập của nước Mĩ năm

1776 đã được chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh trong trong bản tuyên ngôn độclập nước ta, được đọc vào ngày 2/9/1945 trước toàn thế giới: “Tất cả mọi ngườisinh ra đều có quyền bình đẳng Tạo hóa cho họ những quyền không ai có thểxâm phạm được; trong những quyền ấy có quyền được sống, quyền tự do vàquyền mưu cầu hạnh phúc”

Quyền con người (hay còn gọi là nhân quyền) là một vấn đề rộng lớn,phức tạp, nên luôn có các cách hiếu khác nhau Kế thừa nhận thức chung và trên

quan điểm Mácxít, có thể hiểu: Quyền con người là quyền của tất cả mọi người;

đó là những nhu cầu xuất phát từ nhân phẩm vốn có của con người, được pháp luật ghi nhận và bảo vệ.

Theo định nghĩa của Văn phòng Cao ủy Liên Hiệp Quốc, nhân quyền lànhững bảo đảm pháp lý toàn cầu có tác dụng bảo vệ các cá nhân và các nhómchống lại những hành động hoặc sự bỏ mặc mà làm tổn hại đến nhân phẩm,những tự do cơ bản của con người

Quan điểm về quyền con người của Đảng và Nhà nước ta dựa trên nềntảng tư tưởng của chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, truyền thốngvăn hoá dân tộc và xem xét, chọn lọc những tiêu chuẩn về quyền con ngườiđược thế giới thừa nhận rộng rãi Đảng và Nhà nước ta khẳng định, con người vàquyền con người vừa là mục tiêu vừa là động lực của cách mạng Việt Nam Mụctiêu của chúng ta là xây dựng một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa dân giàu,

nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, đóng góp vào cuộc đấu tranhchung vì mục tiêu hoà bình và tiến bộ xã hội của nhân dân yêu chuộng hoà bìnhtrên thế giới.

Nội dung quan điểm của Đảng, Nhà nước Việt Nam về quyền con người

đó là:

Một là, Quyền con người là giá trị chung của nhân loại

Quyền con người khởi nguồn từ phẩm giá con người Quyền con người cónội dung phong phú như ngày nay là thành quả chung của nhân loại Lịch sử chothấy, tư tưởng và thực tiễn bao vệ nhân quyền là sự đóng góp chung của mọi dântộc, ở mọi thời kỳ lịch sử Quyền con người gắn liền với các hình thái kinh tế -

xã hội, với văn minh nhân loại; mỗi bước tiến của lịch sử nhân loại đều làm sâusắc hơn nhân quyền Quyền con người vừa là sản phẩm của văn minh nhân loại,vừa là sản phẩm của cuộc dấu tranh chổng lại áp bức, bóc lột

Ngày nay, các nguyên tắc và quy định của luật nhân quyền quốc tế đượcxác định là mục tiêu phấn đấu của các quốc gia; Là giá trị chung nên tất cả cácdân tộc - không phân biệt chế độ chính trị, trình độ phát triển kinh tế, xã hội, vănhóa - đều có quyền thụ hưởng và có nghĩa vụ bảo vệ, phát triển giá trị xã hội caoquý này

Hai là, Trong xã hội có phân chia giai cấp, quyền con người mang tính giai cấp sâu sắc.

Con người, xét về bản chất vốn có đặc quyền Đó là những quyền tự

nhiên, gắn với con người và chỉ có ở con người Các quyền này biểu hiện dưới

dạng nhu cầu, do phẩm giá con người quy định Nhưng để trở thành quyền,những nhu cầu ấy cần phải được pháp luật ghi nhận và bảo vệ Mặt khác, lịch sửluôn là sự kế thừa, tiếp nối những giá trị tốt đẹp của các giai đoạn trước đó vàvận động theo hướng nhân đạo, văn minh Tính giai cấp, do đó, luôn gắn liềnvới tính nhân loại của nhân quyền.

Trong phạm vi quốc gia, quan điểm giai cấp thể hiện ở việc bảo vệ chế độ

xã hội và lợi ích của giai cấp cầm quyền Trên phạm vi quốc tế, tính giai cấp củaquyền con người thể hiện trong cuộc đấu tranh giữa lực lượng cách mạng vớicác lực lượng phản tiến bộ Ngày nay cuộc đấu tranh này biểu hiện dưới hìnhthức chống lại âm mưu “diễn biến hòa bình”, bạo loạn, lật đổ của các thế lựcphản động

Nhận rõ tính chất giai cấp của nhân quyền, song cần tránh khuynh hướngtuyệt đối hóa vấn đề này, vì sẽ cản trở sự hợp tác, tăng đối đầu trên lĩnh vựcnhân quyền Trong xã hội Việt Nam, tính giai cấp của quyền con người thốngnhất với tính nhân loại, tính phổ biến của quyền con người

Ba là, Quyền con người là giá trị phổ biến song có tính đặc thù

Quyền con người là giá trị được kết tinh từ những đặc sắc trong việc bảo

vệ quyền con người của mồi quốc gia và chính nét đặc thù của mỗi quốc gia lạilàm phong phú thêm giá trị nhân quyền Do sự phát triển không đồng đều củathế giới, nên quyền con người cũng không thể được đáp ứng như nhau giữa cácquốc gia, mà luôn phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế, xã hội, văn hóa củamỗi nước

Chính cộng đồng quốc tế cũng thừa nhận thực tế này, như việc cho phépbảo lưu khi tham gia công ước, hoặc có các nghị định thư bổ sung cho một côngước, v.v thể hiện việc thừa nhận sự “chưa ngang bằng” giữa các quốc gia

Quyền con người là giá trị phổ biến, nhưng đối với các nước đang phát triển,thực hiện đầy đủ các chuẩn mực nhân quyền là quá trình lâu dài Mỗi quốc gia

có quyền lựa chọn các giải pháp tối ưu trong việc cân bằng giữa ổn định xã hội

với đảm bảo đầy đủ nhân quyền, có quyền xây dựng lộ trình trong việc thực hiện

cam kết đối với các điều ước quốc tế về nhân quyền

Tuy nhiên, không được tuyệt đối hóa tính đặc thù, mà cần phải hướng tới

sự phát triển tiến bộ, văn minh, tôn trọng nhân phẩm của tất cả mọi người Việckhắng định tính đặc thù của quyền con người tạo cơ sở bác bỏ mọi sự sao chép,

áp đặt các mô hình dân chủ, nhân quyền; đồng thời đòi hỏi phải chủ động, sángtạo trong việc bảo đảm các quyền con người phù hợp với thực tiễn mỗi quốc gia

Bốn là, Quyền con người gắn với độc lập dân tộc và chủ quyền quốc gia

Lịch sử đã cho thấy, đất nước bị nô lệ thì người dân không thể có tự do,nhân quyền sẽ bị chà đạp nghiêm trọng Có thể nói, độc lập dân tộc, chủ quyềnquốc gia là điều kiện tiên quyết đô bảo đảm quyền con người Không có độc lậpdân tộc, chủ quyền quốc gia, không thể nói đến nhân quyền

Bảo đảm quyền con người trước hết và chủ yếu thuộc trách nhiệm củamỗi quốc gia Ngày nay, nhân quyền đã được quốc tế hóa về nhiều mặt, nhưng

việc bảo đảm quyền con người chủ yếu vẫn thuộc thẩm quyền của các quốc gia;

các cơ chế nhân quyền quốc tế chỉ nhằm bổ sung chứ không thể thay thế các cơchế đang vận hành tại mỗi quốc gia

Độc lập dân tộc, chủ quyền quốc gia là điều kiện cần thiết, nhưng nhànước phải sử dụng các điều kiện này để đem lại cuộc sống hạnh phúc cho mọithành viên của quốc gia Điều này thể hiện mối quan hệ biện chứng giữa quyềndân tộc tự quyết với quyền con người và trở thành định hướng chính trị quantrọng trong hoạt động bảo vệ nhân quyền của mọi nhà nước

Năm là, Quyền con người phải được pháp luật bảo vệ

Thực tiễn cho thấy, đảm bảo bằng pháp luật là một trong những điều kiệnquan trọng nhất để các quyền con người được thực hiện Mọi nhu cầu hay yêusách về quyền nếu không được pháp luật ghi nhận và bảo vệ thì không thể có bất

cứ một quyền con người nào Quyền con người khi được pháp luật ghi nhận trởthành ý chí của toàn dân, buộc cả xã hội phải phục tùng và nhà nước bảo vệ

Sau khi Liên hợp quốc ra đời, quyền con người được bảo vệ bởi hệ thốngpháp luật quốc tế Các văn kiện nhân quyền quốc tế luôn nhấn mạnh là nhânquyền phải được bảo vệ bằng nhà nước pháp quyền, theo các nguyên tắc phápquyền Trong phạm vi quốc gia, pháp luật bảo vệ nhân quyền thể hiện ở việc ghinhận quyền trong pháp luật, hoàn thiện các thiết chế, bộ máy nhằm bảo vệ ngàycàng tốt hơn trên thực tế Ở mọi quốc gia, nhân quyền đều được chi nhận và bảo

vệ bằng các hình thức pháp luật khác nhau

Quan điểm này là cơ sở để bác bỏ mặt phiến diện của thuyết nhân quyền

tự nhiên; khẳng định vai trò của pháp luật trong việc hảo vệ nhân quyền

Sáu là, Quyền con người gắn liền với nghĩa vụ công dân

C.Mác từng viết: “Không có quyền lợi nào mà không có nghĩa vụ, không

có nghĩa vụ nào mà không có quyền lợi” Trên thực tế, ở bất cứ quốc gia nào,người dân cũng phải thực hiện những nghĩa vụ nhất định, theo quy định của

pháp luật Điều 29 Tuyên ngôn thế giới về quyền con người cũng ghi nhận: “Mỗi

người đều có những nghĩa vụ đối với cộng đồng mà chính trong đó nhân cáchcủa bản thân có thể phát triển tự do và đầy đủ”; các văn kiện nhân quyền kháccũng đều nhấn mạnh, mỗi cá nhân trong khi được hưởng thụ các quyền cần tôntrọng tự do của người khác và tôn trọng trật tự xã hội, lợi ích của cộng đồng.Ọuan điểm này có ý nghĩa hết sức quan trọng, vì chỉ ra được cách giải quyết một

trong những mối quan hệ cơ bản nhất của nhân lịuyền, khắc phục được cáchhiểu phiến diện, cực đoan về vấn đề nhân quyền.

Bảy là, Quyền con người là bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa

Thực tiễn cho thấy, nhân quyền là giá trị lớn của nhân loại, nhưng đó chỉ

là một trong những giá trị mà nhân loại đã giành được từ cuộc đấu tranh chốnglại mọi áp bức dân tộc, giai cấp Mặc dù nhân quyền đã tạo ra bước tiến lớn lao

và đó là động lực thúc đẩy mọi quá trình phát triển, nhưng nhân quyền mới tạolập được sự binh đẳng về mặt xã hội - tức giúp tất cả mọi người được bình đẳng

về cơ hội để đạt tới tự do, chứ chưa khắc phục được bất bình đẳng về mặt sở hừu

tư nhân về tư liệu sản xuất và phân phối của cải xã hội Đó là một trong nhữngcách thức để tạo ra môi trường, điều kiện cho việc hiện thực hóa đầy đủ cácquyền con người

Quan điểm này cũng nhằm khẳng định lại mục tiêu mà những người cộngsản theo đuổi là xóa bỏ nguồn gốc sâu xa nhất của mọi vi phạm nhân quyền - đó

là ách áp bức dân tộc, giai cấp sinh ra bởi chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệusản xuất Đồng thời xác định rõ, việc bảo đảm tối đa quyền con người là thuộc

về bản chất của chế độ xã hội chủ nghĩa, là mục tiêu hướng tới của các nhà nước

chính trị và kinh tế công bằng, dân chủ, ngăn ngừa chiến tranh, xung đột, củng

cố hòa bình, đẩy mạnh hợp tác cùng có lợi”

Trong lĩnh vực hợp tác quốc tế về quyền con người, ngay từ khi bắt đầu

sự nghiệp đổi mới, Đảng ta đã đề ra những tư tưởng chỉ đạo, trong đó nêu rõ sẵnsàng tỏ thiện chí hợp tác trong quan hệ quốc tế về quyền con người, đồng thờiđấu tranh với những âm mưu lợi dụng vấn đề này để chống phá ta Quan điểmnày được thể hiện xuyên suốt và từng bước được phát triển thêm qua các kỳ đạihội của Đảng Từ chỗ “sẵn sàng tỏ thiện chí hợp tác”, đến nay ta “sẵn sàng đốithoại với các nước, các tổ chức quốc tế và khu vực có liên quan về vấn đề dânchủ, nhân quyền; chủ động, kiên quyết đấu tranh, làm thất bại mọi âm mưu,hành động can thiệp vào công việc nội bộ, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thốngnhất, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia và ổn định chính trị của Việt Nam”

Quyền con người cần được xử lý thông qua đối thoại và mở rộng hợp tácquốc tế trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bình đẳng,cùng có lợi, đồng thời kiên quyết đấu tranh chống việc lợi dụng vấn đề dân chủ,nhân quyền để can thiệp vào công việc nội bộ của nước ta

Đảng và Nhà nước ta, trước sau như một, đều nhất quán khẳng định sựquan tâm, chăm lo, bảo vệ quyền con người; luôn đề cao sự tôn vinh, tôn trọngquyền con người và thực hiện có hiệu quả quyền con người Tất cả các quanđiểm của Đảng, Nhà nước nói trên, quan điểm nào cũng quan trọng Tuy nhiên,

quan điểm: “Quyền con người phải được pháp luật bảo vệ” là quan trọng nhất.

Với những lý do sau:

Mặc dù về cơ bản, pháp luật nước ta không mâu thuẫn với các tiêu chuẩnquốc tế về nhân quyền và việc bảo đảm các quyền con người trên thực tế là phùhợp, thậm chí ở mức tiến bộ, so với thông lệ quốc tế; tuy nhiên, trong việc bảo

đảm quyền con người ở nước ta hiện nay vẫn còn một số vấn đề tồn tại nhấtđịnh.

- Thực tế cho thấy, hiểu biết về nhân quyền ở nước ta hiện nay còn nhiềuhạn chế, dẫn đến có những hành động cố ý hoặc vô ý vi phạm các quyền hợppháp của công dân, đặc biệt là ở một số cơ quan công quyền và một số cơ quan

tư pháp Sự hạn chế như vậy có nguyên nhân từ công tác tuyên truyền, giáo dục

- Nước ta vẫn chưa có một cơ quan chuyên trách về vấn đề thúc đẩy vàbảo vệ nhân quyền; chưa có một quy chế chặt chẽ trong việc xử lý các tố cáo và

ra là để bảo vệ và thúc đẩy các quyền con người, quyền công dân; việc bảo đảm