Chuyên đề 5 một số bài toán về số nguyên tố hợp số

Như vậy để kiểm số a là hợp số hay không ta chia số a cho một số nguyên tố nào đó nhỏ hơn a, nếu pháp chia hết thì a là hợp số.. Cơ sở của phương pháp kiểm tra là chia số a cho các số n

Chuyên đề MỘT SỐ BÀI TOÁN VỀ SỐ NGUYÊN TỐ – HỢP SỐ

Số 0 và số 1 không phải số nguyên tố cũng không phải là hợp số

Số 2 là số nguyên tố chẵn duy nhất và là số nguyên tố nhỏ nhất, các số

nguyên tố còn lại đều là số lẻ

2 Một số tính chất

• Nếu số nguyên tố p chia hết cho số nguyên tố q thì p q=

• Nếu tích abc chia hết cho số nguyên tố p thì ít nhất một thừa số của tích abc chia hết cho số nguyên tố p

• Nếu a và b không chia hết cho số nguyên tố p thì tích ab không chia hết cho số nguyên tố p

3 Cách nhận biết một số nguyên tố

a) Chia số đó lần lượt cho các số nguyên tố đã biết từ nhỏ đến lớn

• Nếu có một phép chia hết thì số đó không phải là số nguyên tố

• Nếu chia cho đến lúc số thương nhỏ hơn số chia mà các phép chia vẫn còn

số dư thì số đó là số nguyên tố

b) Một số có 2 ước số lớn hơn 1 thì số đó không phải là số nguyên tố Ước số

nguyên tố của một hợp số a không vượt quá a

Như vậy để kiểm số a là hợp số hay không ta chia số a cho một số nguyên

tố nào đó nhỏ hơn a, nếu pháp chia hết thì a là hợp số

4 Phân tích một số ra thừa số nguyên tố

• Phân tích một số tự nhiên lớn hơn 1 ra thừa số nguyên tố là viết số đó dưới dạng một tích các thừa số nguyên tố

+ Dạng phân tích ra thừa số nguyên tố của mỗi số nguyên tố là chính số đó + Mọi hợp số đều phân tích được ra thừa số nguyên tố

Chẳng hạn A a b c=   , trong đó a, b, c là các số nguyên tố và *

, , , N

Khi đó số các ước số của A được tính bằng (+1)(+1 ) ( +1)

Tổng các ước số của A được tính bằng

• Hai số a và b nguyên tố cùng nhau khi và chỉ khi ( )a, b =1

• Các số a, b, c nguyên tố cùng nhau khi và chỉ khi (a, b,c)=1

• Các số a, b, c đôi một nguyên tố cùng nhau khi và chỉ khi ( ) ( ) ( )a, b = b,c = c,a =1

II Một số dạng bài tập liên quan đến số nguyên tố hai hợp số

1 Dạng 1 – Kiểm tra một số là số nguyên tố hay hợp số

Đây là dạng bài tập phổ biến và dễ nhất trong các dạng bài tập về số nguyên tố Cơ

sở của phương pháp kiểm tra là chia số a cho các số nguyên tố nhỏ hơn a , nếu xẩy ra một phép chia hết thì a là hợp số và nếu không có phép chia hết nào xẩy ra thì a là số nguyên tố

Bài 1 Tổng hiệu sau là số nguyên tố hay hợp số:

a) 3.4.5.6 7.8+ b) 5.7.9.11 2.3.4.7−

c) 3.5.7 11.13.17+ d) 16354 67541+

• Định hướng tư duy Để kiểm tra một số A là số nguyên tố hay hợp số ta kiểm tra xem A

có chia hết cho các số nguyên tố không vượt quá A không Nếu số A lớn hơn p mà chia hết cho số nguyên tố p thì A là hợp số Ngoài ra quan sát các tổng, hiệu trên ta dự đoán các tổng hiệu trên là các hợp số, do đó ta chỉ cần chỉ ra các tổng hiệu trên chia hết cho một số nguyên tố nhở hơn là được Thông thường với các bài tập kiểu như trên ta thường kiểm tra đến tính chẵn lẻ hoặc sử dụng tính chất chia hết của một tổng

Lời giải

a) Ta có 3.4.5.6 7.8+ =4 3.5.6 7.2( + ) chia hết cho 4 Vậy tổng trên là hợp số

b) Ta có 5.7.9.11 2.3.4.7− =7 5.9.11 2.3.4( − ) chia hết cho 7 Vậy hiệu trên là hợp số c) Ta có 3.5.7 11.13.17+ là số chẵn lớn hơn 2 nên suy ra tổng trên là hợp số

d) Ta có 16354 67541+ có chữ số tận cùng là 5 nên chia hết cho 5 Vậy tổng trên là hợp số

Bài 2 Tổng hiệu sau là số nguyên tố hay hợp số

a) 5.6.7 8.9+ b) 5.7.9.11.13 2.3.7−

c) 5.7.11 13.17.19+ d) 4253 1422+

• Định hướng tư duy Quan sát các tổng, hiệu trên ta dự đoán các tổng hiệu trên là các

hợp số, do đó ta chỉ cần chỉ ra các tổng hiệu trên chia hết cho một số nguyên tố nhở hơn là được

Lời giải

a) Ta có 5.6.7 8.9+ =3 5.2.7 8.3( + ) chia hết cho 3 Vậy tổng trên là hợp số

b) Ta có 5.7.9.11.13 2.3.7− =7 5.9.11.13 2.3( − ) chia hết cho 7 Vậy tổng trên là hợp số c) Ta có 5.7.11 là số lẻ và 13.17.19 cũng là số lẻ nên tổng 5.7.11 13.17.19+ là số chẵn

Bài 4 Cho a 2.3.4.5 2008=  Các số tự nhiên liên tiếp a 2; a 3; a 4; ; a 2008+ + + + là

số nguyên tố hay hợp số

• Định hướng tư duy Để chứng minh dãy số a 2; a 3; a 4; ; a 2008+ + + + là các hợp số

ta đi chứng minh dãy trên có một ước khác 1 và chính nó Dễ thấy số a chia hết cho các số 2; 3; 4;… ; 2008 nên dãy số trên cũng tương ứng chia hết cho 2; 3; 4;… ; 2008 Do đó các số của dãy trên đều là hợp số

Lời giải

Dễ thấy a chia hết lần lượt cho 2; 3; 4;… ; 2008, do đó a 2; a 3; a 4; ; a 2008+ + + +lần lượt chia hết cho 2; 3; 4;… ; 2008 Đồng thời các sốa 2; a 3; a 4; ; a 2008+ + + +đều lớn hơn 2 Do vậy a 2; a 3; a 4; ; a 2008+ + + + là các hợp sô

Bài 5 Thay d bằng chữ số d nào để số 5d là một số nguyên tố

• Định hướng tư duy Ta thấy d là chữ số tận cùng của 5d do đó d0;1; 2; ; 8; 9 Từ

đó để kiểm tra 5d là số nguyên tố hay hợp số ta thay trực tiếp các chữ số d như trên

Lời giải

Ta có d0;1; 2; 3; ; 8; 9

Nếu d0; 2; 4; 6; 8 thì 5d chia hết cho 2 nên là hợp số

Nếu d 1; 7 thì 5d chia hết cho 3 nên là hợp số

Nếu d 5= thì 5d chia hết cho 5 nên là hợp số

Nếu d 3; 9 thì 5d là số nguyên tố

Vậy với d 3= hoặc d 9= thì 5d là số nguyên tố

Bài 5 Với mỗi số tự nhiên n để thì các số sau là số nguyên tố hay hợp số

a) n2+12n b) 3n+ 6

• Định hướng tư duy Dự đoán rằng các số trên chỉ là số nguyên tố với một số trường

hợp của n, do đó ta thay một số giá trị đặc biệt để kiểm tra Với các giá trị bất kì còn lại ta chứng minh nó là hợp số, tức là ta sẽ chứng minh các số đó chia hết cho một số nguyên tố nhỏ hơn nó

3 + chia hết cho 3 nên là hợp số 6

Bài 6 Với mỗi số tự nhiên n thì các số sau là số nguyên tố hay hợp số

a) A=(2n 5 3n 1+ )( + ) b ( ) ( 2 )

A= n 2 n− + + n 7

Lời giải

a) Do A=(2n 5 3n 1+ )( + ) nên A có hai ước là 2n 5+ và 3n 1+

Dễ thấy với n là số tự nhiên nên 2n 5 1+  Do đó để A là số nguyên tố thì

3n 1 1+ = hay n 0= , khi đó A 5= là số nguyên tố

Như vậy nếu n 1 thì 2n 5 1+  và 3n 1 1+  nên A là hợp số

Vậy nếu n 0= thì A là số nguyên tố và nếu n 1 thì A là hợp số

b) Ta có A là số tự nhiên nên n2 Do ( ) ( 2 )

A= n 2 n− + + nên A có hai ước là n 7

n 2− và 2

n + +n 7 Dễ thấy 2

n + + n 7 1 nên để A là số nguyên tố thì n 2 1− = hay

n 3= , khi đó A 17= là số nguyên tố Như vậy khi n4 thì ta có n 2 1−  và

2

n + + n 7 1 nên A là hợp số

Vậy nếu n 3= thì A là số nguyên tố và nếu n4 thì A là hợp số

2 Dạng 2 – Bài toán tìm các số tự nhiên là số nguyên tố hay hợp số

Dạng bài toán tìm số nguyên tố hay hợp số hay một số tự nhiên nào đó thỏa mãn một yêu cầu nào đó Với dạng toán này ta thường dự đoán trước số cần tìm từ đó sử dụng loại trừ các số không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Bài 1 Tìm tất cả các số nguyên tố p sao cho:

a) p 2; p 4+ + cũng là số nguyên tố

b) p 10; p 14+ + cũng là số nguyên tố

• Định hướng tư duy Nhận thấy với p 3= thì các dãy số trên đều là số nguyên tố Như

vậy ta cần chứng minh với các số nguyên tố p khác 3 thì một trong các số của dãy là hợp số Chú ý rằng với số nguyên tố p khác 3 thì p chia 3 có số dư 1 hoặc 2 Từ đó ta có các hướng sau

+ Hướng 1 Ta bổ sung vào dãy số đa cho một số sao cho số đó chia hết cho 3 khi p 3=

Như vậy khi p không chia hết cho 3 thì số được bổ sung cũng không chia hết cho 3, đo đó một trong hai số của dãy phải chia hết cho 3

+ Hướng 2 Xét các trường hợp p 3k 1= + và p 3k 2= + , từ đó chỉ ra một trong hai số của

dãy số là hợp số

+ Nếu p 3 , khi đó do p là số nguyên tố nên p có hai dạng là p 3k 1= + và

p 3k 2= + với k là số tự nhiên khác 0 Như vậy trong dãy trên thì p 3+ không chia hết cho 3, do đó p 2+ hoặc p 4+ chia hết cho 3 Do đó p 3 không thỏa mãn yêu

cầu bài toán

Vậy p 3= là số nguyên tố cần tìm

• Lời giải 2 Giả sử với p 2= là số nguyên tố ta có p 2 4+ = là hợp số Do đó p 2= không thỏa mãn Với p 3= là số nguyên tố, khi đó p 2 5+ = và p 4 7+ = đều là số nguyên tố, do đó p 3= thỏa mãn yêu cầu bài toán Với p 3 , khi đó do p là số nguyên tố nên p có hai dạng là p 3k 1= + và p 3k 2= + với k là số tự nhiên khác 0

Ta có

+ Nếu p 3k 1= + là số nguyên tố, khi đó ta có p 2 3k 1 2+ = + + chia hết cho 3 nên là hợp số, do đó p 3k 1= + không thỏa mãn

+ Nếu p 3k 2= + là số nguyên tố, khi đó p 4 3k 2 4+ = + + chia hết cho 3 nên

là hợp số, do đó p 3k 2= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 3= , khi đó p 10 13+ = và p 14 17+ = đều là số nguyên tố, do đó p 3= thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 3 , khi đó do p là số nguyên tố nên p có hai dạng là p 3k 1= + và

p 3k 2= + với k là số tự nhiên khác 0 Như vậy trong dãy trên thì p 12+ không chia hết cho 3, do đó p 10+ hoặc p 14+ chia hết cho 3 Do đó p 3 không thỏa mãn yêu

cầu bài toán

Vậy p 3= là số nguyên tố cần tìm

• Lời giải 2 Giả sử với p 2= là số nguyên tố ta có p 10 12+ = là hợp số Do đó

p 2= không thỏa mãn Với p 3= là số nguyên tố, khi đó p 10 13+ = và p 14 17+ =đều là số nguyên tố, do đó p 3= thỏa mãn yêu cầu bài toán Với p 3 , khi đó do p

là số nguyên tố nên p có hai dạng là p 3k 1= + và p 3k 2= + với k là số tự nhiên khác 0 Ta có

+ Nếu p 3k 1= + là số nguyên tố, khi đó ta có p 14 3k 15+ = + chia hết cho 3 nên là hợp số, do đó p 3k 1= + không thỏa mãn

+ Nếu p 3k 2= + là số nguyên tố, khi đó p 10 3k 12+ = + chia hết cho 3 nên là hợp số, do đó p 3k 2= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy p = 3 là số nguyên tố cần tìm

Bài 2 Tìm tất cả các số nguyên tố p sao cho:

a) p 2;p 6;p 8;p 14+ + + + cũng là số nguyên tố

b) p 6;p 8;p 12;p 14+ + + + cũng là số nguyên tố

• Định hướng tư duy Thử các giá trị 2, 3, 5 ta nhận thấy với p 5= thì các dãy số trên

đều là số nguyên tố Như vậy ta cần chứng minh với các số nguyên tố p khác 5 thì một trong các số của dãy là hợp số Chú ý rằng với số nguyên tố p khác 5 thì p chia 5 có số dư 1 hoặc 2 hoặc 3 hoặc 4 Từ đó ta có các hướng sau

+ Hướng 1 Ta bổ sung vào dãy số đa cho một số sao cho số đó chia hết cho 5 khi p 5=

Như vậy khi p không chia hết cho 5 thì số được bổ sung cũng không chia hết cho 5 Mà trong dãy số luôn có một số chia hết cho 5, do đó một trong các số của dãy đã cho phải chia hết cho 5

+ Nếu p 2= , khi đó p 2 4+ = chia hết cho 2 nên là hợp số Do đó p 2= không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 3= , khi đó p 6 9+ = chia hết cho 3 nên là hợp số Do đó p 3= không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5= , khi đó p 2 7;p 6 11;p 8 13;p 14 19+ = + = + = + = đều là các số nguyên tố

Do đó p 5= thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5 , khi đó do p là số nguyên tố nên p có các dạng là p 5k 1= + , p 5k 2= + ,

p 5k 3= + và p 5k 4= + với k là số tự nhiên khác 0 Như vậy trong dãy trên thì

p 10+ không chia hết cho 5, nên trong các số p 2; p 6; p 10; p 14+ + + + có một số chia hết cho 5 Do đó p 5 không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy p 5= là số nguyên tố cần tìm

• Lời giải 2 Giả sử với p 2= là số nguyên tố, khi đó ta có p 2 4+ = là hợp số, do đó

p 2= không thỏa mãn yêu cầu bài toán Với p 3= là số nguyên tố, khi đó ta có

p 6 9+ = là hợp số, do đó p 3= không thỏa mãn yêu cầu bài toán Với p 5= là số nguyên tố, khi đó p 2 7; p 6 11; p 8 13; p 14 19+ = + = + = + = đều là số nguyên tố, do

đó p 5= thỏa mãn yêu cầu bài toán Với p 5 , khi đó p có các dạng

p 5k 1; p 5k 2; p 5k 3; p 5k 4= + = + = + = + Trong đó k là số tự nhiên khác 0 Từ đó ta xét các trường hợp sau

+ Nếu p 5k 1= + là số nguyên tố, khi đó p 14 5k 15+ = + là hợp số, do đó p 5k 1= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 2= + là số nguyên tố, khi đó p 8 5k 10+ = + là hợp số, do đó p 5k 2= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 3= + là số nguyên tố, khi đó p 2 5k 5+ = + là hợp số, do đó p 5k 3= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 4= + là số nguyên tố, khi đó p 6 5k 10+ = + là hợp số, do đó p 5k 4= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy p 5= là số nguyên tố cần tìm

b) p 6;p 8;p 12;p 14+ + + + cũng là số nguyên tố

• Lời giải 1 Xét dãy số sau p 6; p 8; p 10; p 12; p 14+ + + + + Để ý rằng 2, 6, 8, 10, 14

có một số chia hết cho 5 nên năm số tự nhiên trong dãy trên chẵn luôn có một số chia hết cho 5

+ Nếu p 2= , khi đó p 6 8+ = chia hết cho 2 nên là hợp số Do đó p 2= không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 3= , khi đó p 6 9+ = chia hết cho 3 nên là hợp số Do đó p 3= không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5= , khi đó p 6 11;p 8 13;p 12 17;p 14 19+ = + = + = + = đều là các số nguyên

tố Do đó p 5= thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5 , khi đó do p là số nguyên tố nên p có các dạng là p 5k 1= + , p 5k 2= + ,

p 5k 3= + và p 5k 4= + với k là số tự nhiên khác 0 Như vậy trong dãy trên thì

p 10+ không chia hết cho 5, nên trong các số p 6; p 8; p 12; p 14+ + + + có một số chia hết cho 5 Do đó p 5 không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy p 5= là số nguyên tố cần tìm

• Lời giải 2 Giả sử với p 2= là số nguyên tố, khi đó ta có p 6 8+ = là hợp số, do đó

p 2= không thỏa mãn yêu cầu bài toán Với p 3= là số nguyên tố, khi đó ta có

p 6 9+ = là hợp số, do đó p 3= không thỏa mãn yêu cầu bài toán Với p 5= là số nguyên tố, khi đó p 6 11; p 8 13; p 12 17; p 14 19+ = + = + = + = đều là số nguyên tố, do

đó p 5= thỏa mãn yêu cầu bài toán Với p 5 , khi đó p có các dạng

p 5k 1; p 5k 2; p 5k 3; p 5k 4= + = + = + = +

Trong đó k là số tự nhiên khác 0 Từ đó ta xét các trường hợp sau

+ Nếu p 5k 1= + là số nguyên tố, khi đó p 14 5k 15+ = + là hợp số, do đó p 5k 1= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 2= + là số nguyên tố, khi đó p 8 5k 10+ = + là hợp số , do đó p 5k 2= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 3= + là số nguyên tố, khi đó p 12 5k 15+ = + là hợp số, do đó p 5k 3= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 4= + là số nguyên tố, khi đó p 6 5k 10+ = + là hợp số, do đó p 5k 4= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy p 5= là số nguyên tố cần tìm

Bài 3 Tìm tất cả các số nguyên tố p, q sao cho các số 7p q+ và pq 11+ cũng là số nguyên tố

• Định hướng tư duy Do pq 11+ là số nguyên tố nên pq 11+ phải là số lẻ do đó pq là

số chẵn, khi đó ít nhất một trong hai số p hoặc q bằng 2 Đến đây ta xét các trường hợp

p 2= hoặc q 2 = để tìm số nguyên tố còn lại

Lời giải

Nếu pq 11+ là số nguyên tố thì nó phải là số lẻ vì nó là số nguyên tố lớn hơn 2 Suy

ra pq là số chẵn, khi đó ít nhất một trong hai số p hoặc q bằng 2 Ta xét hai trường hợp sau

• Trường hợp 1 Với p 2= Khi đó ta cần tìm số nguyên tố q để 7p q 14 q+ = + và 2q 11+ là các số nguyên tố

+ Nếu q 2= ta có 7p q 7.2 2 16+ = + = là hợp số nên q 2= không thỏa mãn

• Trường hợp 2 Với q 2= Khi đó ta cần tìm số nguyên tố p để 7p q 7p 2+ = + và 2p 11+ là các số nguyên tố

+ Nếu p 2= ta có 7p 2 7.2 2 16+ = + = là hợp số nên p 2= không thỏa mãn

p 3 không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy ta được các số nguyên tố ( ) ( ) ( )p; q = 2; 3 , 3; 2 thỏa mãn yêu cầu bài toán

Bài 4 Tìm một số nguyên tố, biết rằng số đó bằng tổng của hai số nguyên tố và

bằng hiệu của hai số nguyên tố

• Định hướng tư duy Gọi số nguyên tố cần tìm là p Vì p vừa là tổng vừa là hiệu của hai

số nguyên tố nên p 2 Gọi a, b, m, n là các số nguyên tố thỏa mãn p a b m n= + = − Khi

đó dễ thấy b n 2 = = Từ đó ta được a p 2 = − và m p 2 = + Ta chuyển thành bài toán tìm

Ta đi tìm số nguyên tố p để a p 2= − và m p 2= + cũng là số nguyên tố

+ Nếu p 2= , khi đó p 2 0− = không phải là số nguyên tố Do đó p 2= không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 3= , khi đó p 2 1− = không phải là số nguyên tốn Do đó p 2= không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5= , khi đó p 2 3;p 2 7− = + = đều là các số nguyên tố Do đó p 5= thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5 , khi đó do p là số nguyên tố nên p có các dạng là p 5k 1= + , p 5k 2= + ,

p 5k 3= + và p 5k 4= + với k là số tự nhiên khác 0 Khi đó dễ thấy p 2− hoặc p 2+ chia hết cho 5 Do đó p 5 không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy p 5= là số nguyên tố cần tìm

Bài 5 Tìm tất cả các số nguyên tố p để p4+ cũng là số nguyên tố 2

• Định hướng tư duy Thử các giá trị 2, 3, 5 ta nhận thấy với p 3 = thỏa mãn yêu cầu bài

toán Như vậy ta cần chứng minh với các số nguyên tố p khác 3 thì p4+ là hợp số Chú ý 2

rằng khi p chia 3 có số dư là 1 hoặc 2 thì p chia 3 luôn có số dư là 1, từ đó 2 p chia 3 cũng 4

luôn có số dư là 1 Do vậy p4+ là hợp số 2

Lời giải

Ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét p 2= là số nguyên tố ta có p4 + =2 18 là hợp số Do đó p 2= không thỏa mãn

• Trường hợp 2 Xét p 3= là số nguyên tố, khi đó p4+ =2 83 là số nguyên tố, do

đó p 3= thỏa mãn yêu cầu bài toán

• Trường hợp 3.Với p 3 , khi đó do p là số nguyên tố nên p có hai dạng là

p 3k 1= + và p 3k 2= + với k là số tự nhiên khác 0 Ta có

+ Nếu p 3k 1= + là số nguyên tố, khi đó p chia 3 có số dư là 1, suy ra 4 p4+ 2chia hết cho 3 nên là hợp số, do đó p 3k 1= + không thỏa mãn

+ Nếu p 3k 2= + là số nguyên tố, khi đó 2

p chia 3 có số dư là 1, suy ra p4+ 2chia hết cho 3 nên là hợp số, do đó p 3k 2= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán Vậy p = 3 là số nguyên tố cần tìm

Bài 6 Tìm tất cả các số nguyên tố p để 2p2− và 3 2

2p + đều là các số nguyên tố 3

Ta xét các trường hợp sau

• Định hướng tư duy Thử các giá trị 2, 3, 5 ta nhận thấy với p 5= thỏa mãn yêu cầu bài

toán Như vậy ta cần chứng minh với các số nguyên tố p khác 5 thì 2p2− hoặc 3 2p2+ 3

là hợp số

Lời giải

Ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét p 2= là số nguyên tố, khi đó ta có 2p2− = và 3 5 2p2+ =3 11đều là các số nguyên tố Do đó p 2= thỏa mãn yêu cầu bài toán

• Trường hợp 2 Xét p 3= là số nguyên tố, khi đó ta có 2p2+ =3 21 là hợp số, do

đó p 3= không thỏa mãn yêu cầu bài toán

• Trường hợp 3 Với p 5= là số nguyên tố, khi đó 2

2p − =3 47 và 2p2+ =3 53 đều

là số nguyên tố, do đó p 5= thỏa mãn yêu cầu bài toán

• Trường hợp 4 Xét p 5 , khi đó p có các dạng

p 5k 1; p 5k 2; p 5k 3; p 5k 4= + = + = + = + Trong đó k là số tự nhiên khác 0

+ Nếu p 5k 1= + là số nguyên tố, khi đó 2

p chia 5 có số dư là 1, suy ra 2p2+ chia 3hết cho 5 nên là hợp số Do p 5k 1= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 2= + là số nguyên tố, khi đó p chia 5 có số dư là 4, suy ra 2 2p2− chia 3hết cho 5 nên là hợp số Do đó p 5k 2= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 3= + là số nguyên tố, khi đó p chia 5 có số dư là 4, suy ra 2 2p2− chia 3hết cho 5 nên là hợp số Do đó p 5k 4= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Nếu p 5k 4= + là số nguyên tố, khi đó p chia 5 có số dư là 1, suy ra 2 2p2+ chia 3hết cho 5 nên là hợp số Do p 5k 4= + không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy p 2= và p 5= là các số nguyên tố cần tìm

Bài 7 Tìm tất cả các số nguyên tố p sao cho 2p+p2 cũng là số nguyên tố

• Định hướng tư duy Thử các giá trị 2, 3, 5 ta nhận thấy với p 3= thỏa mãn yêu cầu bài

toán Như vậy ta cần chứng minh với các số nguyên tố p khác 3 thì 2p+p2 là hợp số Để ý rằng p 3 thì p chia 3 có số dư là 1 hoặc 2, khi đó 2

p hia 3 luôn có số dư là 1 Từ đó ta cần

chứng minh được 2pchia 3 có số dư là 2 Tương tự ta xét p 3k 1= + và p 2k 2= + , tuy

nhiên với hai trương hợp như vậy ta chưa thể chỉ ra được 2pchia 3 có số dư là 2 Ta biết

rằng mọi số nguyên tố p lớn hpn 3 biểu diễn được hai dạng p 6k 1= + và p 6k 5= + , từ đó

ta xét hai trường hợp như trên để chứng minh p

2 +p =2 64 + 6k 5+ chia hết cho 3 hay 2p+p2 là hợp số

Do đó các số nguyên tố p 3 không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy p 3= là số nguyên tố cần tìm

Bài 8 Tìm ba số nguyên tố liên tiếp nhau sao cho tổng bình phương của ba số đó

cũng là một số nguyên tố

• Định hướng tư duy Gọi ba số nguyên tố liên tiếp nhau cần tìm là x, y, z và x y z  

Để ý rằng với các số nguyên tố lớn hơn 3 thì bình phương của nó chia 3 luôn có số dư là 1

Do vậy với 3 x y z   thì (x2+y2+z2) 3 Từ đó ta chỉ cần xét các bộ số nguyên tố liên tiếp như (2; 3; 5 3; 5; 7) ( ) để kiểm tra

Lời giải

Gọi ba số nguyên tố liên tiếp nhau cần tìm là x, y, z và x y z  Ta xét các trường hợp sau:

• Trường hợp 1 Với x 2; y 3; z 5= = = Khi đó x2 +y2+z2 =38 2 là hợp số Trường hợp này không thỏa mãn

• Trường hợp 2 Với x 3; y 5; z 7= = = Khi đó 2 2 2

x +y +z =83 là số nguyên tố Vậy bộ ba số (x; y; z) (= 3; 5; 7) là bộ ba số nguyên tố liên tiếp cần tìm

• Trường hợp 3 Với x 3 Khi đó y 5 và z 7 Từ đó suy ra x, y, z chia 3 có số

dư là 1 hoặc 2 Suy ra x ; y ; z chia 3 dư 1 nên 2 2 2 ( 2 2 2)

x +y +z 3 nên là hợp số

Vậy bộ ba số (x; y; z) (= 3; 5; 7) là bộ ba số nguyên tố liên tiếp cần tìm

Bài 9 Tìm các số nguyên tố x, y, z thoả mãn đẳng thức xy+ =1 z2

• Định hướng tư duy Từ đẳng thức của bài toán ta thấy x và z khác tính chẵn lẻ Như

vậy ta cần xét hai trường hợp x=2 hoặc z=2 Nhận thấy ngay với z=2 thì ta thu được

x 3; y 1= = không thỏa mãn yêu cầu bài toán Từ đó ta xét bài toán với trường hợp x=2

và ta có hai hướng như sau

+ Hướng 1 Ta quy bài toán về 2y+ =1 z2 hay y 2 ( )( )

2 =z − =1 z 1 z 1− + Từ đây chú ý đến 2 là số nguyên ta suy ra được z 1 2 ; z 1 2− = u + = v với u v + = y

+ Hướng 2 Xét tính chẵn lẻ của y và z

Lời giải

• Lời giải 1 Từ giả thiết ta suy ra y

x và z2 khác tính chẵn lẻ dẫn đến x và z cũng khác tính chẵn lẻ Mà x và z là hai số nguyên tố nên ta xét các trường hợp sau

+ Với x2 và z=2 thì ta có xy+ = 1 4 xy = Do x là số lẻ nên từ đẳng thức trên 3suy ra x 3; y 1= = , không thỏa mãn vì y 1= không phải là số nguyên tố

Vậy bộ số nguyên tố thỏa mãn yêu cầu bài toán là (x; y; z) (= 2; 3; 3)

• Lời giải 2 Ngoài các xét như trên ta có thể xét tình chẵn lẻ của x, y, z như sau Nếu x là số lẻ suy ra xy là số lẻ suy ra z2 chẵn hay z=2 Từ đó suy ra xy = 3

Mặt khác vì x, y là số nguyên tố nên ta được x 2; y 2  suy ra y 2

2 + = suy ra y 31 3 = Thử lại ta thấy bộ số (x; y; z) (= 2; 3; 3) thỏa mãn

Vậy bộ số nguyên tố thỏa mãn yêu cầu bài toán là (x; y; z) (= 2; 3; 3)

Bài 10 Tìm tất cả các số nguyên tố p, q, r, s sao cho ps+s ; qq s+s ; rr s+ cũng là các sp

số nguyên tố

• Định hướng tư duy Quan sát các biểu thức đã cho ta thấy số nguyên tố s có nặt ở tất cả

các biểu thức, ngoài ra do p, q, r, s và các biểu thức trên là số nguyên tố nên các biểu thức

đã cho phải là số nguyên tố lẻ Như vậy ta thấy nếu s là số chẵn thì các số p, q, r phải là số

lẻ và nếu s là số lả thì các số p, q, r phải là số chẵn đều là số lẻ Từ đó ta xét tính chẵn lẻ của

s để giải bài toán

Lời giải

Ta xét hai trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét s là số nguyên tố lẻ Khi đó do s q s r s p

p +s ; q +s ; r + cùng là số snguyên tố ta suy ra được p, q, r phải là số nguyên tố chẵn, do đó p q r 2= = = Do

2 chia 3 có số dư là 1 nên 22k 1+ =2.22k chia 3 có số dư là 2 Do s là số lẻ nên s có dạng s 2k 1= + với k là một số tự nhiên khác 0 Suy ra s 2k 1

2 =2 + chia 3 có số dư là 2 + Nếu s không chia hết cho 3 thì s chia 3 có số dư là 1 Khi đó 2 2s+ chia hết cho s2

3, mà lại có 2s+  nên là hợp số, điều này mâu thuẫn với s2 3 s 2

Vậy các bộ số (p; q; r; s) (= 2; 2; 2; 3) và (p; q; r; s) (= 3; 3; 3; 2) thỏa mãn yêu cầu bài toán

Bài 11 Tìm tất cả các số tự nhiên n sao cho 3n 4; 4n 5; 5n 3− − − đều là số nguyên tố

• Định hướng tư duy Quan sát các biểu thức ta thấy 3n 4 4n 5 5n 3 12n 12− + − + − = −

là số chẵn và chia hết cho 3 Như vậy trong ba số 3n 4; 4n 5; 5n 3− − − phải có ít một số chẵn Lại thấy 4n 5 − là số chẵn nên suy ra một trong hai số 3n 4; 5n 3− − phải là số chẵn Do các số đã cho là số nguyên tố nên ta có 3n 4 2 − = hoặc 5n 3 2 − = Từ đó ta xét

các trường hợp để giải bài toán

Lời giải

Xét tổng của ba số đã cho là 3n 4 4n 5 5n 3 12n 12− + − + − = − là số chẵn, suy ra

trong ba số 3n 4; 4n 5; 5n 3− − − phải có ít nhất một số chẵn và đồng thời là số

nguyên tố Do đó trong ba số 3n 4; 4n 5; 5n 3− − − có ít nhất một số là 2 Dễ thấy ngay 4n 5− là số lẻ nên ta xét hai trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét 3n 4 2− = , khi đó ta được n=2 Suy ra ta được 4n 5 3− = và 5n 3 7− = đều là các số nguyên tố Do vậy n=2 là một số thỏa mãn bài toán

• Trường hợp 2 Xét 5n 3 2− = , khi đó ta được n 1= Suy ra 4n 5− không phải là

số tự nhiên vì 4n 5 Do vậy n 1= không thỏa mãn bài toán

Vậy n=2 là số tự nhiên duy nhất cần tìm

Bài 12 Tìm tất cả các số tự nhiên k sao cho k 1; k 77; k 99+ + + đều là số nguyên tố

• Định hướng tư duy Quan sát các biểu thức k 1; k 77; k 99+ + + ta thấy các số đó khi

chia cho 3 có số dư là 0, 1, 2 Như vậy do ba số là số nguyên tố nên phải có một số là 3 Từ

đó ta xét các trường hợp k 1 3 + = hoặc k 77 3+ = hoặc k 99 3+ = để giải bài toán

Lời giải

Một số tự nhiên bất kì khi chia cho 3 có thể nhận một trong các số dư 0, 1, 2 Như vậy số tự nhiên k viết được dưới dạng k 3n; k 3n 1; k 3n 2= = + = + với n là một số

tự nhiên Khi đó ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét k 3n= , khi đó dễ thấy k 99 3n 99+ = + chia hết cho 3

• Trường hợp 2 Xét k 3n 1= + , khi đó dễ thấy k 77 3n 1 77 3n 78+ = + + = + chia hết cho 3

• Trường hợp 3 Xét k 3n 2= + , khi đó dễ thấy k 1 3n 2 1 3n 3+ = + + = + chia hết cho 3

Như vậy trong ba số k 1; k 77; k 99+ + + luôn có một số chia hết cho 3 Như vậy để

ba số k 1; k 77; k 99+ + + là số nguyên tố thì một trong ba số phải bằng 3

Để ý rằng 3 k 77 k 99 +  + nên suy ra k 1 3+ = hay k 2=

Khi đó ta được k 77 79+ = và k 99 101+ = đều là số nguyên tố

Vậy k 2= là số tự nhiên thỏa mãn yêu cầu bài toán

Bài 13 Tìm tất cả các số tự nhiên k sao cho k 1; k 3; k 7; k 9; k 13; k 15+ + + + + + đều là các số nguyên tố

Lời giải

Một số tự nhiên bất kì khi chia cho 5 có thể nhận một trong các số dư 0, 1, 2, 3, 4 Như vậy số k viết được dưới dạng k 5n; k 5n 1; k 5n 2; 5n 3; k 5n 4= = + = + + = + với

n là một số tự nhiên Khi đó ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét k 5n= , khi đó dễ thấy k 15 5n 15+ = + chia hết cho 5

• Trường hợp 2 Xét k 5n 1= + , khi đó dễ thấy k 9 5n 10+ = + chia hết cho 5

• Trường hợp 3 Xét k 5n 2= + , khi đó dễ thấy k 3 5n 5+ = + chia hết cho 5

• Trường hợp 4 Xét k 5n 3= + , khi đó dễ thấy k 7 5n 10+ = + chia hết cho 5

• Trường hợp 5 Xét k 5n 4= + , khi đó dễ thấy k 1 5n 5+ = + chia hết cho 5

Như vậy trong năm số k 1; k 3; k 7; k 9; k 13; k 15+ + + + + + luôn có một số chia hết cho 5 Như vậy để năm số k 1; k 3; k 7; k 9; k 13; k 15+ + + + + + là số nguyên tố thì một trong ba số phải bằng 5 Để ý rằng 5 k 7 k 9 k 13 k 15 +  +  +  + nên ta suy ra được k 1 5+ = hoặc k 3 5+ =

+ Với k 1 5+ = ta được k 4= Khi đó ta được các số sau đều là số nguyên tố

k 1 5; k 3 7; k 7 11; k 9 13; k 13 17; k 15 19+ = + = + = + = + = + =+ Với k 3 5+ = ta được k 2= Khi đó ta được k 7 9+ = là hợp số

Vậy k 4= là số tự nhiên thỏa mãn yêu cầu bài toán

3 Dạng 3 – Chứng minh một số là số nguyên tố hay hợp số

Dạng bài toán về chứng minh một số là số nguyên tố hay hợp số khá tương đồng với các bài toán ở dạng thứ nhất, tuy nhiên mức độ khó của nó cao hơn Thông thường để chứng minh một số a là hợp số ta phải chứng minh a chia hết cho một số nhỏ hơn a và để chứng minh a là số nguyên tố thì ta cần phải chứng a không chia hết cho số nguyên tố nào nhỏ hơn a

Bài 1 Cho p và q là hai số nguyên tố lẻ liên tiếp Chứng minh rằng p q

Do p và q là hai số nguyên tố lẻ liên tiếp nên p q

là số tự nhiên nằm giữa hai số nguyên tố

lẻ p và q liên tiếp Suy ra p q

2

+

là hợp số

Bài 2 Cho p và 8p 1− là số nguyên tố Chứng minh rằng 8p 1+ là hợp số

• Định hướng tư duy Thử một số nguyên tố ta thấy chỉ có p 3 = thỏa mãn yêu cầu bài

toán Như vậy ta đi chứng minh với p là số nguyên tố khác 3 thì 8p 1− luôn là hợp số

• Định hướng tư duy Thử một số nguyên tố ta thấy chỉ có p 3= thỏa mãn yêu cầu bài

toán Như vậy ta đi chứng minh với p là số nguyên tố khác 3 thì 8p 1− luôn là hợp số

Lời giải

Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p có hai dạng p 3k 1= + và p 3k 2= + với k là số

tự nhiên khác 0

+ Nếu p 3k 1= + là số nguyên tố thì ta có 2p 1 6k 3+ = + chia hết cho 3 nên là hợp

số Do đó p 3k 1= + không thỏa mãn

+ Nếu p 3k 2= + là số nguyên tố thì ta có 2p 1 6k 5+ = + Giả sử 2p 1 6k 5+ = + cũng

là số nguyên tố Khi đó 4p 1 12k 9+ = + chia hết cho 3 nên là hợp số

Vậy bài toán được chứng minh

Bài 4 Chứng minh rằng nếu 2n−1 là số nguyên tố (n2) thì 2n+1 là hợp số

• Định hướng tư duy Với n2 thì các số n

2 −1 và n

2 +1 thì có một số chia hết cho 3 Từ đó khi n

2 −1 là số nguyên tố không chia hết cho 3 thì 2n+1 là hợp số

Lời giải

Xét ba số tự nhiên liên tiếp là 2n−1; 2 ; 2n n + 1

Trưng ba số tự nhiên liên tiếp trên có duy nhất một số chia hết cho 3

Do n2 nên 2n−  , mà theo giả thiết thì 1 3 n

2 −1 là số nguyên tố, do đó n

2 −1không chia hết cho 2 Lại có 2n không chia hết cho 3 Do đó suy ra 2n+1 chia hết cho 3 Mà do n2 nên 2n+  Từ đó ta được 1 3 n

2 +1 là hợp số

Bài 5 Chứng minh rằng với p và 8p2+ là số nguyên tố thì 1 8p2 − là hợp số 1

• Định hướng tư duy Thử một số nguyên tố ta thấy chỉ có p 3= thỏa mãn yêu cầu bài

toán Như vậy ta đi chứng minh với p là số nguyên tố khác 3 thì 8p2+ luôn là hợp số 1

Lời giải

Ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét p 2= là số nguyên tố Khi đó 2

8p + =1 33 chia hết cho 3 nên là hợp số, do đó p 2= không thỏa mãn

• Trường hợp 2 Xét p 3= là số nguyên tố Khi đó 8p2+ =1 73 và 8p2− =1 71 đều

+ Nếu p 3k 2= + là số nguyên tố thì ta có 2 ( )2 2

8p + =1 8 3k 2+ + =1 72k +96k 33+chia hết cho 3 Do đó p 3k 1= + không thỏa mãn

Vậy bài toán được chứng minh

Bài 6 Cho a, b, c, d là các số tự nhiên khác 0 thỏa mãn a2+c2=b2+ Chứng d2

2 Mà ta có a b c d 4+ + +  nên a b c d+ + + là hợp số

Bài 7 Cho p là số nguyên tố thỏa mãn p3− và 6 3

2p + cũng là các số nguyên tố 5Chứng minh rằng p2+10 cũng là số nguyên tố

• Định hướng tư duy Thử một số nguyên tố ta thấy chỉ có p 7= thỏa mãn yêu cầu bài

toán Như vậy ta đi chứng minh với p là số nguyên tố khác 7 thì p3− hoặc 6 2p3+ luôn 5

là hợp số

Lời giải

Ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét p 2= là số nguyên tố Khi đó 2p3+ =5 21 là hợp số, do đó

• Trường hợp 5 Xét p 7 Vì p là số nguyên tố nên p có hai dạng p 7k 1=  hoặc

p 7k 2=  hoặc p 7k 3=  với k là số tự nhiên khác 0 Khi đó p chia 7 có số dư là 3

1

− hoặc 1 hay p chia 7 có số dư là 1 hoặc 6 3

+ Nếu p chia 7 có số dư là 1 thì 3 2p3+ chia hết cho 6, mà 5 3

2p +  nên là hợp 5 7

số

+ Nếu p chia 7 có số dư là 6 thì 3 p3− chia hết cho 7, mà 6 p3−  nên là hợp số 6 7

Do đó p 7 không thỏa mãn

Vậy với p 7= thì p2 +10 cũng là số nguyên tố Bài toán được chứng minh

Bài 8 Cho n2 là số tự nhiên thỏa mãn 1.2.3 n 1+ chia hết cho n 1+ Chứng minh rằng n 1+ là số nguyên tố

Lời giải

Giả sử n 1+ là hợp số Khi đó tồn tại số tự nhiên d là ước của n 1+ với 1 d n 1  + Như vậy ta được d n và do đó 1.2.3 n chia hết cho n Theo bài ra thì 1.2.3 n 1+ chia hết cho n 1+ nên suy ra 1.2.3 n 1+ cũng chia hết cho d Mà ta lại có 1.2.3 n chia hết cho d nên theo tính chất chia hết của một tổng ta được 1 cũng chia hết cho

d, do đó suy ra d 1= , điều này mâu thuẫn với 1 d Như vậy điều giả sử trên là sai Vậy n 1+ là số nguyên tố

4 Dạng 4 – Một số bài toán số học khác liên quan đến số nguyên tố

Các bài toán số học liên quan đến số nguyên tố là những bài toán về quan hệ chia hết, số chính phương, có sử dụng các tính chất của số nguyên tố để giải quyết bài toán

Có thể nói đây là một dạng toán khá khó vì ngoài các tính chất về số nguyên tố ta cần sử dụng thì còn có các tính chất khác về quan hệ chia hết, tính chất số chính phương,

Bài 1 Cho p là số nguyên tố lớn hơn 3 thỏa mãn p 2+ cũng là số nguyên tố Chứng minh rằng p 1+ chia hết cho 6

• Định hướng tư duy Khi p 1 + chia hết cho 6 thì p 1 + là một hợp số Như vây ta giải

bài toán chứng minh một số là hợp số tương tự như các ví dụ trong dạng bài tập thứ hai

Lời giải

Vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p có dạng p 3k 1= + và p 3k 2= + với k là một

số tự nhiên khác 0 Ta xét hai trường hợp sau

+ Trường hợp 1 Nếu p 3k 1= + là số nguyên tố, khi đó ta có p 2 3k 3+ = + chia hết cho 3 nên là hợp số Do đó p 3k 1= + không thỏa mãn

+ Trường hợp 2 Nếu p 3k 2= + là số nguyên tố, khi đó ta có p 2 3k 4+ = + Giả sử

p 2 3k 4+ = + cũng là số nguyên tố Khi đó ta có p 1 3k 3 3 k 1+ = + = ( + ) chia hết cho

3 Mà ta đã có p 3k 2= + là số nguyên tố lẻ nên k là số lẻ, do đó k 1+ chia hết cho 2 Suy ra 3 k 1( + ) chia hết cho 6 nên p 1+ chia hết cho 6

Vậy bài toán được chứng minh

Bài 2 Chứng minh rằng nếu p là số nguyên tố lớn hơn 3 thì (p 1 p 1+ )( − ) chia hết cho 24

• Định hướng tư duy Với p là số nguyên tố lớn hơn 3 thì p là số lẻ, khi đó p 1− và p 1 +

là hai số chẵn liên tiếp, do đó (p 1 p 1+ )( − ) chia hết cho 8 Như vậy ta cần phải chứng minh (p 1 p 1+ )( − ) chia hết cho 3 Điều này hiển nhiên vì khi p không chia hết cho 3 thì

p 1+ hoặc p 1 − chia hết cho 3

+ Trường hợp 2 Nếu p 3k 2= + thì ta được (p 1 p – 1+ )( ) (= 3k 3 3k 1+ )( + ) chia hết cho 3

Vậy p là số nguyên tố lớn hơn 3 thì (p 1 p – 1+ )( ) chia hết cho 3

Mặt khác vì p là số nguyên tố lớn hơn 3 nên p là số lẻ Suy ra p 1+ và p 1− là hai số chẵn liên tiếp p – 1 2n= nên p 1 2n 2+ = +

Từ đó ta có (p 1 p – 1+ )( )=2n 2n 2( + )=4n n 1( + ) Mà n n 1( + ) chia hết cho 2 nên

4n n 1+ chia hết cho 8 Do đó (p 1 p – 1+ )( ) chia hết cho 8

Vì 3 và 8 là hai số nguyên tố cùng nhau ta được (p 1 p – 1+ )( ) chia hết cho 24

Bài 3 Cho p và q là các số nguyên tố sao cho p q 3 và − =  p q 2 Chứng minh rằng +p q chia hết cho 12

• Định hướng tư duy Với p là số nguyên tố lớn hơn 3 thì p là số lẻ Tương tự như trên ta

đi chứng minh p q+ chia hết cho 3 và cho 4

Lời giải

Do q là số nguyên tố lớn hơn 3 nên q không chia hết cho 3, do đó q có các dạng là

q 3k 1= − và q 3k 1= + với k là số nguyên dương Ta xét hai trường hợp sau

+ Trường hợp 1 Với =q 3k 1, khi đó từ − =+ p q 2 ta được p 3k 3 3 k 1= + = ( + ) chia hết cho 3, đầu này mâu thuẫn với p là số nguyên tố lớn hơn 3 Do đó trường hợp này loại

+ Trường hợp 2 Với =q 3k 1, khi đó từ − =− p q 2 ta suy ra được =p 3k 1 Từ đó +

ta được + =p q 6k chia hết cho 6 Mặt khác do p và q là các số nguyên tố lơn hơn 3 nên p và q là hai số lẻ Lại có − =p q 2 nên p và q là hai số lẻ liên tiếp Từ đó suy ra +

p 1 và +q 1 là hai số chẵn liên tiếp, do dó trong hai số p 1 và ++ q 1 có một số chia hết cho 4 Nếu +p 1 chia hết cho 4 thì ta được p 4m 1= − với m là một số tự nhiên khác 0, khi đó từ − =p q 2 ta tính được =q 4m 3 Do đó + =− p q 8m 4 chia −hết cho 4 Nếu +q 1 chia hết cho 4 thì ta được q 4m 1= − với m là một số tự nhiên khác 0, khi đó từ − =p q 2 ta tính được p 4m 1 Từ đó ta được + == + p q 8m chia hết cho 4 Do đó trong các trường hợp ta đều có +p q chia hết cho 4

Mà 3 và 4 nguyên tố cùng nhau nên ta suy ra được +p q chia hết cho 12

Bài 4 Cho p, q, r, s là các số nguyên tố lớn hơn 3 Chứng minh rằng p2−q2 + − r2 s2chia hết cho 24

• Định hướng tư duy Với p là số nguyên tố lớn hơn 3 thì p là số lẻ, khi đó áp dụng bài

toán (p 1 p 1− )( + ) chia hết cho 24 ta giải quyết được ví dụ trên

Lời giải

Theo như ví dụ trên ta chứng minh được p2− chia hết cho 24 với p là số nguyên 1

tố lớn hơn 3 Hoàn toàn tương tự thì ta được q2−1; r2−1; s2− cũng chia hết cho 1

24 Ta có p2−q2+ −r2 s2 =(p2− −1) (q2− +1) (r2 − −1) (s2 − 1)

Do đó ta được p2−q2 + − chia hết cho 24 r2 s2

Bài 5 Cho dãy số tự nhiên 2; 6; 30; 210; được xác định như sau: số hạng thứ k

bằng tích của k số nguyên tố đầu tiên (k 1; 2; 3; = ) Biết rằng có hai số hạng của dãy số đó có hiệu bằng 30000 Tìm hai số hạng đó

• Định hướng tư duy Giả sử hai số cần chọn là a=2.3.5 p ; bn =2.3.5 pm trong đó

Ta thấy 2.3.5.1000 tồn tại ước của 3 nên a và b có chữa số nguyên tố 3 nên pn 3

và 1000 không có ước nguyên tố khác 2 và 5 nên a không có ước khác 2 và 5 nên

p 5 Từ đó ta được

+ Nếu pn =3, ta được pn 1+ pn 2+ pm =10000, không tồn tại pm thỏa mãn

+ Nếu pn =5, ta được pn 1+ pn 2+ pm =1001 7.11.13= nên pm =13, từ đó ta được

a 2.3.5 30; b 2.3.5.7.11.13 30030= = = =

Bài 6 Cho B 1.3.5.7 2017.2019= Trong các số 2B 1; 2B; 2B 1− + số nào là số chính phương

• Định hướng tư duy Ta có B là số lẻ nên 2B chia hết cho 2 nhưng không chia hết cho 4

Từ đó ta nhận thấy 2B 1− chia 3 dư 2 và 2B 1+ chia 4 có số dư là 3 Do đó cả ba số trên đều không phải là số chính phương

Lời giải

+ Ta có 2B 1 2.1.3.5 2017.2019 1− = − Mà ta có 2B chia hết cho 3 nên 2B 1− chia 3

có số dư là 2 Do vậy 2B 1 3k 2− = + với k là một số chính phương Điều này dẫn đến số 2B 1− không là số chính phương

+ Với 2B 2.1.3.5 2017.2019= nên 2B chia hết cho 2 Mặt khác do B là số lẻ nên B không chia hết cho 2 Như vậy 2B chia hết cho 2 nhưng không chia hết cho 4 Do đó 2B không thể là số chính phương

+ Ta có B là số lẻ nên chia 4 có số dư là 1 hoặc 3 Khi đó 2B chia 4 có số dư là 2 hoặc

6, điều này dẫn đến 2B 1+ chia 3 có số dư là 3 Do vậy 2B 1+ không phải là số chính phương

Bài 7 Chứng minh rằng nếu số tự nhiên abc là số nguyên tố thì b2 − 4ac không là

số chính phương

• Định hướng tư duy Giả sử b2−4ac là một số chính phương, khi đó b2−4ac k= 2 Từ

4a.abc= 20a b+ −k = 20a b k 20a b k+ + + − Dễ

thấy 4a.abc có hai ước là 4a và abc Như vậy nếu ta chỉ ra được 20a b k 4a+ −  thì số

abc sẽ có hai ước khác 1 hay abc là hợp số Điều này mâu thuẫn với giả thiết, tức là bài toán được chứng minh

Lời giải

Ta sử dụng phương pháp phản chứng để cứng minh bài toán

Giả sử b2 −4ac là một số chính phương, khi đó ta đặt b2−4ac k= 2 với n là số tự nhiên khác 0 Từ đó ta được 4ac b= 2− Ta có k2

4a.abc 4a 100a 10b c 400a 40ab 4ac 400a 40ab b k

20a b k 20a b k 20a b k

Do abc là số nguyên tố nên c 0 nên suy ra ac 0 , do đó từ 4ac b= 2− ta suy ra k2

được b k

Từ đó dẫn đến 20a b k 20a b k 20a+ +  + − 

Từ trên ta suy ra được (20a b k 20a b k)( )

4a

Do 20a b k 4a+ +  và 20a b k 4a+ −  nên ta suy ra được m1 và n 1

Suy ra abc không phải là một số nguyên tố Điều này mâu thuẫn với giả thiết của bài toán

Vậy điều giả sử trên là sai hay b2−4ac không thể là số chính phương

Bài 8 Tìm số nguyên tố p nhỏ nhất sao cho p2+23 có đúng 6 ước số

• Định hướng tư duy Trước hết ta nhận thấy A27 Ngoài ra do A có đúng 6 ước nên

A có một trong hai dạng là A a= và x x y

A a b= Từ đó ta xét các trường hợp để giải bài toán

Lời giải

Đặt A p= 2+23 Do p là số nguyên tố nên p 2 suy ra A27 Để A có đúng 6 ước

số thì A phải có dạng A a b= x y với (x 1 y 1+ )( + =) 6 và a, b là các số nguyên tố Để

ý rằng 6 1.6 2.3= = nên ta xét hai trường hợp sau

+ Trường hợp 1 Nếu A chỉ chứa một thừa số nguyên tố, khi đó A a= và ta được x

x 1 6+ = nên x 5= Do p là số nguyên tố nhỏ nhất nên ta được A nhỏ nhất, do đó ta chọn a 2= Khi đó ta được 5

A 2= =32 nên suy ra p 3= + Trường hợp 2 Nếu A chứa hai thừa số nguyên tố, khi đó ta có A a b= x y nên sta được x 2; y 1= = hoặc ngược lại Để A nhỏ nhất ta chọn hai thừa số nguyên nhỏ nhất khác nhau và thừa số nguyên tố bé có số mũ lớn và thừa số lớn có số mũ bé,

do đó ta có A 2 3= 2 1= ước, trường hợp này loại do 6 A27

Vậy số nguyên tố thỏa mãn yêu cầu bài toán là p 3=

Bài 9 Tìm tất cả các số nguyên tố p sao cho 2+

p 11 có đúng 6 ước phân biệt (kể cả 1

+ Trường hợp 1 Nếu =p 3 , khi đó ta có 2+ = + =

p 11 9 11 20 có đúng sáu ước phân biệt là 1; 2; 4; 5; 10; 20 Do đó ta có =p 3 thỏa mãn yêu cầu bài toán

+ Trường hợp 1 Nếu p 3 Khi đó p là số nguyên tố lẻ Ta thấy p là một số chính 2phương lẻ nên (p2−1 4 , do đó ta suy ra được ) (p2+11 4 Lại thấy p không chia )

hết cho 3 nên p chia 3 dư 1, do đó ta được 2 (p2−1 3 nên ) (p2+11 3 Do 3 và 4 )

nguyên tố cùng nhau nên ta suy ra được ( 2+ )

p 11 12 Mà 12 có đúng sáu ước là 1; 2; 3; 4; 6; 12 Mặt khác p 3 nên p2+11 12 Ta thấy  p2+11 là bội của 12 và lớn hơn 12 nên p2+11 phải có nhiều hơn sáu ước phân biệt

Vậy với =p 3 thì 2 +

p 11 có đúng sáu ước phân biệt

Bài 10 Tìm số tự nhiên A nhỏ nhất trong các trường hợp sau

a) Số 9 có các cách phân tích 9 1.9 3.3= = nên ta xét các trường hợp sau

+ Trường hợp 1 Khi 9 phân tích được thành 1.9 nên ta có (x 1 y 1+ )( + =) 1.9 từ đó

ta được x 0; y 8= = , điều này có nghĩa là số tự nhiên A có dạng 8

A b= Để A là số

tự nhiên nhỏ nhất thì b phải là số nguyên tố nhỏ nhất, do đó b 2= và 8

A 2= =256

+ Trường hợp 2 Khi 9 phân tích được thành 3.3 nên ta có (x 1 y 1+ )( + =) 3.3 từ đó

ta được x 2; y 2= = , điều này có nghĩa là số tự nhiên A có dạng A a b= 2 2 Để A là

số tự nhiên nhỏ nhất thì a và b phải là số nguyên tố nhỏ nhất, do đó a 2; b 3= = và khi đó A 2 3= 2 2=36

Kết hợp hai kết quả trên ta được A 36= là số tự nhiên nhỏ nhất cần tìm

b) Số 12 có các cách phân tích 12 1.12 2.6 3.4 2.2.3= = = = nên ta xét các trường hợp như sau

+ Trường hợp 1 Khi 12 phân tích thành 1.12 nên ta có (x 1 y 1+ )( + =) 1.12 từ đó ta được x 0; y 11= = , điều này có nghĩa là số tự nhiên A có dạng A b= 11 Để A là số tự nhiên nhỏ nhất thì b phải là số nguyên tố nhỏ nhất, do đó b 2= và khi đó ta được

+ Trường hợp 4 Khi 12 phân tích thành 2.2.3 nên ta có (x 1 y 1 z 1+ )( + )( + =) 2.2.3

từ đó ta được x 1; y 1; z 2= = = , điều này có nghĩa số tự nhiên A có dạng A abc= 2

Để A là số tự nhiên nhỏ nhất thì a, b, c phải là số nguyên tố khác nhau nhỏ nhất và

c phải nhỏ hơn a và , do đó ta được a 5;a 3; b 2= = = và khi đó A 5.3.2= 2=60 Kết hợp các kết quả trên ta được A 60= là số tự nhiên nhỏ nhất cần tìm

Ví dụ 11 Tìm bốn số tự nhiên x , x , x , x1 2 3 4 thỏa mãn x1x2 x3x4 sao cho tất cả các số p ; p ; p ; p ; p ; p1 2 3 4 5 6đều là số nguyên tố với

ta được p4 =p1+p ; p2 5 =p2+p ; p3 6 =p1+p2+p3 Ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Xét các số p ; p ; p1 2 3 cùng là số lẻ hoặc cùng là số chẵn Khi đó

Hoàn toàn dễ dàng ta tìm được p2 =3; p4 =5; p6 =7

Như vậy các số nguyên tố lần lượt là p1 =2; p2 =3; p3 =2; p4 =5; p5 =5; p6 =7

Từ đó ta được 2=x4−x ; 3 x3 = 3−x ; 22 =x2 −x ; 5 x1 = 4−x ; 5 x2 = 3−x ; 61 =x4−x1

Suy ra x2 =x1+2; x3 =x1+5; x4 =x1+7 với x1 là số tự nhiên tùy ý

Ví dụ 12 Cho bảy số nguyên tố khác nhau a, b,c,a b c,a b c,a c b, b c a+ + + − + − + − trong đó hai trong ba số a, b, c có tổng bằng 800 Gọi d là hiệu giữa số lớn nhất và

số nhỏ nhất trong bảy số nguyên tố đó Hỏi giá trị lớn nhất của d có thể nhận là bao nhiêu

Lời giải

Do vai trò của a, b, c như nhau nên không mất tính tổng quát ta giả sử a b c  Khi đó số nguyên tố lớn nhất là a b c+ + và số nguyên tố nhỏ nhất là a b c+ −

Do đó ta được d=(a b c+ + −) (a b c+ − )=2c, nên để có d lớn nhất ta cần chọn được

số nguyên tố c lớn nhất Chú ý rằng a, b, c là các số nguyên tố lẻ vì nếu a 2= thì khi

đó b c a+ − là số chẵn lớn hơn 2 nên không thể là số nguyên tố Do đó cả bảy số nguyên tố đã cho đều là số lẻ Ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Nếu a b 800+ = , khi đó số nguyên tố a b c 3+ −  nên ta được

c 797 Vì 797 là số nguyên tố và ta cần lấy c lớn nhất nên ta chọn c 797=

Khi đó ta được a b c 1597+ + = và a b c 3+ − = Vì 1597 và 3 đều là các số nguyên tố nên ta cần chọn các số nguyên tố a, b sao cho 797 a b+ − và 797 b a+ − là các số nguyên tố Lại chọn a 13= thì ta được b 787= và 797 a b 23;797 b a 1571+ − = + − =đều là các số nguyên tố Lúc đó ta được d 2c 2.797 1594= = =

• Trường hợp 2 Nếu b c 800+ = , khi đó c 800 Nếu ta chọn c 797= thì ta được

b 3= Mà a b nên a 2= không thỏa mãn Do đó c 797 nên d 2.797 1594 =

• Trường hợp 3 Nếu a c 800+ = , khi đó c 800 Nếu ta chọn c 797= thì ta được

a 3= Từ đó ta được a b c 5+ −  nên suy ra b 799 , do đó b c không thỏa mãn

Ta xét bài toán tổng quát Tìm số nguyên dương n lớn nhất sao cho số nguyên dương A

(A3) viết được thành tổng a1+a2+a3+ + an trong đó các số a ; a ; a ; ; a1 2 3 n là các hợp số

Giả sử A a= 1+a2+a3+ + antrong đó a ; a ; a ; ; a1 2 3 n là các hợp số Khi đó theo đề bài ta phải tìm số n lớn nhất có thể Chú ý rằng để có n lớn nhất thì các hợp số

a ; a ; a ; ; a phải nhỏ nhất Dễ thấy 4 là hợp số chẵn nhỏ nhất và 9 là hợp số lẻ nhỏ nhất Do đó với mọi số nguyên dương A ta luôn có A 4a r= + , trong đó a là số nguyên dương và r0;1; 2; 3 Đến đây ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Nếu r 0= , khi đó A 4a= Mà 4 là hợp số nhỏ nhất nên số k lớn nhất là n a=

• Trường hợp 2 Nếu r 1= , khi đó A 4a 1= + Mà 4 là hợp số nhỏ nhất nên naXét n a= Vì A là số lẻ nên tồn tại ít nhất một số ai với i 1; 2; ; n= là số lẻ Không mất tính tổng quát, giả sử a1 lẻ, suy ra a1 9

a +a + + a  +9 4 a 1− =4a 3 2+ + 4a 3 A+ =Xét n a 1= − , khi đó ta có A=4a 3 4 a 3+ = ( − +) 15 4 a 3= ( − + +) 6 9 Do đó n lớn nhất là n a 1= −

+ Kết luận Với số nguyên dương A 3 và A chẵn thì A phân tích được thành a hợp số Với số nguyên dương A 3 và A lẻ thì A phân tích được thành a 1− hợp

số, trong đó a là thương trong phép chia số A cho 4

+ Áp dụng Với A 2019 4.504 3= = + thì ta được n lớn nhất là 503 và khi đó ta được

A 2019 501.4 6 9= = + + Với A 2020 4.505= = thì ta được n lớn nhât là 505 và khi đó ta được

A 2017 502.4 9= = +

Ví dụ 14 Tồn tại hay không số nguyên tố a, b, c thỏa mãn điều kiện ab+2011 c=

Lời giải

Giả sử tồn tại các số nguyên tố a, b, c thỏa mãn điều kiện ab+2011 c= Khi đó ta xét các trường hợp sau

• Trường hợp 1 Nếu c 2= , khi đó b

a +2011 2= , điều này vô lí do a, b lớn hơn 1

• Trường hợp 1 Nếu c 3 , khi đó do c là số nguyên tố nên c là số lẻ

Vậy không tồn tại các số nguyên tố a, b, c để ab+2011 c=

5 Dạng 5 Một số bài toán suy luận liên quan đến số nguyên tố hay hợp số

Ví dụ 1 Chứng minh rằng với mọi số nguyên tố lẻ p đều không tồn tại các số

nguyên dương m; n thoả mãn điều kiện 1 = 12 + 12

Lời giải

Theo giả thiết p 2. Giả sử 1 12 12

p= m +n hay là m n2 2 =p m( 2 +n2) Suy ra m n p Do p nguyên tố nên mn p và vì thế m p hoặc n p 2 2

Kết hợp với 2 2 ( 2 2)

m n =p m +n suy ra m2+n p2 Do đó m p và n p

Suy ra mp; np Khi đó ta được 1 12 12 12 12 22

p=m +n  p +p =p Điều này dẫn đến p 2 Mâu thuẫn với p là số nguyên tố lẻ

Vậy với mọi số nguyên tố lẻ p đều không tồn tại các số nguyên dương m; n thoả mãn yêu cầu bài toán

Ví dụ 2 a) Hãy chỉ ra một bộ bốn số nguyên dương phân biệt mà tổng ba số bất kì

+ Nếu trong năm số tự nhiên phân biệt này có ba số chia cho 3 có cùng số dư Khi

đó tổng ba số đó chia hết cho 3 và tổng này lớn hơn 3 nên tổng đó là hợp số

+ Nếu trong năm số tự nhiên phân biệt này có ba số khi chia cho 3 có số dư khác nhau Khi đó số dư là 0; 1; 2 và tổng ba số đó lớn hơn 3 nên tổng đó chia hết cho 3 hay tỏng đó là hợp số

Như vậy với 5 số tự nhiên bất kì ta luôn chọn được ba số mà tổng của chúng

là hợp số

Vậy không tồn tại bộ năm số tự nhiên phân biệt thỏa mãn yêu cầu bài toán

Ví dụ 3 Cho số nguyên tố p 5 Chứng minh rằng tồn tại số có dạng 111 1 chia hết cho p

Lời giải

Xét dãy số

p c/s 1

1;11;111; ;111 1 Giả sử trong dãy số trên không có số nào chia hết cho

p Khi đó chia các số trong dãy trên cho p ta được dãy các số dư là 1; 2; ; p 1−

Mà khi chia p số

p c/s 1

1;11;111; ;111 1 cho p thì ta được p số dư Như vậy theo nguyên

lí Dirichlet thì trong p số dư trên có hai số dư bằng nhau Giả sử hai số khi chia cho

p có số dư giống nhau là

cũng nằm trong dẫy số trên Điều này dẫn đến mâu

thuẫn với giả sử hay điều giả sử là sai Do vậy luôn tồn tại số có dạng 111…1 chia hết cho số nguyên tố p

Ví dụ 4 Chứng minh rằng trong 12 số nguyên tố phân biệt luôn chọn ra được sáu

số nguyên tố kí hiệu là p ; p ; p ; p ; p ; p1 2 3 4 5 6thỏa mãn (p1−p2)(p3−p4)(p4+p6) chia hết cho 1800

ta được (p1−p2) 5 Ngoài ra hiển nhiên ta còn có (p1−p2) 3 và (p1−p2) 2 Nên ta suy ra được (p1−p2) 30

• Xét 7 số nguyên tố còn lại sau khi đã lai đi năm số chia cho 3 có cùng số dư Khi

đó theo nguyên lí Dirichlet luôn tồn tại 4 số có cùng số dư ki chia cho 3 Xét 4 số đó trong phép chia cho 5 ta có các trường hợp sau

+ Nếu trong bốn số đó mà ta có (p3−p4) 5 và hiển nhiên (p3−p4) (3, p3−p4) 2

Do ta có (2, 3, 5)=1 nên suy ra (p3−p4) 30 Đến đây ta chỉ cần lấy hai số lẻ p5 và

6

p để có (p5+p6) 2 Từ đó ta được (p1−p2)(p3−p4)(p4 +p6) chia hết cho 1800

+ Nếu trong bốn số đó khi chia 5 có số dư theo thứ tự là 1; 2; 3; 4 Khi đó ta chọn được hai số p5 chia 5 dư 1 và p6 chia 5 dư 4 Từ đó ta được (p5+p6) 5 Đồng thời khi đó hai số còn lại là p3 và p4 thỏa mãn (p3−p4) 3 Chú ý rằng (p5+p6) 2 và (p3−p4) 2 Do đó suy ra (p5+p6) 10 và (p3−p4) 6

Vậy ta cũng được (p1−p2)(p3−p4)(p4+p6) chia hết cho 1800

Do đó với 12 số nguyên tố phân biệt ta chọn được sáu số p ; p ; p ; p ; p ; p1 2 3 4 5 6thỏa mãn điều kiện (p1−p2)(p3−p4)(p4+p6) chia hết cho 1800

Ví dụ 5 Cho tập A=1; 2; 3; ;16 Hãy tìm số nguyên dương k nhỏ nhất sao cho trong mỗi tập con gồm k phần tử của A đều tồn tại hai số phân biệt a, b mà 2 2

a +b

là một số nguyên tố

Lời giải

Nếu a, b chẵn thì a2+b2 là hợp số Do đó nếu tập con X của A có hai phần

tử phân biệt a, b mà a2+b2 là một số nguyên tố thì X không thể chỉ chứa các số chẵn Suy ra k 9 Ta chứng tỏ k 9= là giá trị nhỏ nhất cần tìm Điều đó có ý nghĩa

là với mọi tập con X gồm 9 phần tử bất kỳ của A luôn tồn tại hai phần tử phân biệt

a, b mà a2+b2 là một số nguyên tố Để chứng minh khẳng định trên ta chia tập A thành các cặp hai phần tử phân biệt a, b mà 2 2

a +b là một số nguyên tố, ta có tất cả

8 cặp ( ) ( ) ( ) (1; 4 , 2; 3 , 5; 8 , 6;11 , 7;10 , 9;16 , 12;13 , 14;15) ( ) ( ) ( ) ( ) Theo nguyên lý Dirichlet thì 9 phần tử của X có hai phần tử cùng thuộc một cặp và ta có điều phải

chứng minh

Ví dụ 6 Cho năm số nguyên dương đôi một phân biệt sao cho mỗi số trong chúng

không có ước số nguyên tố nào khác 2 và 3 Chứng minh rằng trong năm số đó tồn tại hai số mà tích của chúng là một số chính phương

Xét 5 cặp số (x ; y , x ; y , x ; y , x ; y , x ; y1 1) ( 2 2) ( 3 3) ( 4 4) ( 5 5) mỗi cặp số này nhận giá trị một trong bốn trường hợp sau (số chẵn; số chẵn), (số chẵn; số lẻ), (số lẻ; số lẻ)

và (số lẻ; số chẵn) nên theo nguyên lí Dirichlet thì có ít nhất 2 cặp số trên nhận cùng một dạng giá trị Không mất tính tổng quát khi giả sử (x ; y , x ; y1 1) ( 2 2) cùng nhận giá trị dạng( số chẵn; số lẻ) Khi đó x1+x2 và y1+y2 đều là số chẵn nên

+ Nếu có nhiều hơn 2 số có cùng số dư khi chí cho 3 thì có ít nhất 3 số có cùng số

dư khi chia cho 3 Chọn 3 số này thì tổng của chúng chia hết cho 3

+ Nếu có đúng 2 số có số dư r với r0;1; 2 thì loại hai số này, khi đó ta còn lại 3

số có số dư khác r Theo nguyên lý Dirichlet thì có ít nhất 2 số có cùng số dư khác r

và một số còn lại có số dư khác số dư của hai số này Như vậy trong 5 số đó luôn tồn tại 3 số có 3 số dư khác nhau khi chia cho 3 Chọn 3 số này thì tổng của chúng chia hết cho 3

Do đó trong 5 số nguyên dương ta luôn chọn được 3 số có tổng chia hết cho 3 và tổng này lớn hơn 3 nên nó không phải là số nguyên tố Từ đó suy ra n 5 thì không thỏa mãn yêu cầu bài toán

Vậy giá trị lớn nhất thỏa mãn yêu cầu bài toán là n=4

Bài 8 Xét 20 số nguyên dương đầu tiên 1, 2, 3,, 20 Hãy tìm số nguyên dương k nhỏ nhất có tính chất: Với mỗi cách lấy ra k số phân biệt từ 20 số trên, đều lấy được hai số phân biệt a và b sao cho a b+ là một số nguyên tố

Lời giải

Xét tập hợp 2; 4; 6; 8;10;12;14;16;18; 20, ta thấy tổng của hai phần tử bất kì của tập hợp này đều không phải là số nguyên tố Do đó k 11 , ta sẽ chứng minh k 11=

là số nhỏ nhất thỏa mãn yêu cầu bài toán

Thật vậy, ta chia tập hợp A=1; 2; 3; ; 20 thành 10 cặp số sau:

( ) (1, 2 , 3,16 , 4,19 , 5,6 , 7,10 , 8,9 , 11, 20 , 12,17 , 13,18 , 14,15) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )

Tổng của hai số trong mỗi cặp số trên là số nguyên tố Khi đó mỗi tập con của A có 11 phần tử thì tồn tại ít nhất hai phần tử thuộc cùng vào một trong 10 cặp

số trên Suy ra trong A luôn có hai phần tử phân biệt có tổng là một số nguyên tố

Ví dụ 9 a) Chứng minh rằng không tồn tại các số nguyên tố a, m, n thỏa mãn điều

kiện a2=m2+n 2

b) Chứng minh rằng không tồn tại các số nguyên tố a, b, m, n, p thỏa mãn điều kiện a2+b2 =m2 +n2+p 2

Lời giải

a) Giả sử tồn tại các số nguyên tố a, b, m thỏa mãn a2 =m2+n Khi đó dễ thấy a là 2

số lẻ, như vậy trong hai số m và n có một số lẻ và một số chẵn Không mất tính tổng quát ta giả sử m là số chẵn, do m là số nguyên tố nên ta suy ra được m=2