Nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn quận 3, thành phố hồ chí minh

luat/cac-yeu-to-tac-dong-den-su-hinh-thanh-nhan-than-nguoi-thuc-hien-cac-toi-Các công trình nghiên cứu trên là cơ sở để nhận thức những vấn đề lý luận cơbản về nhân thân người phạm tội t

VIỆN HÀN LÂM

KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN THANH PHÚC

NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI SẢN

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ TỘI PHẠM HỌC VÀ PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM

HÀ NỘI - 2020

VIỆN HÀN LÂMKHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐOÀN THANH PHÚC

NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI SẢN

TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm

Mã số: 638.01.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ TỘI PHẠM HỌC VÀ PHÒNG NGỪA TỘI PHẠM

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:PGS.TS PHẠM VĂN TỈNH

HÀ NỘI - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Luận văn: “Nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh” là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng

dẫn của PGS.TS Phạm Văn Tỉnh Các số liệu, kết quả trong luận văn là trung thực

và chưa được công bố bởi các công trình khác

Người viết luận văn

Đoàn Thanh Phúc

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 : NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI SẢN 7

1.1.Khái niệm nhân thân người phạm tội cướp tài sản 7

1.2 Các đặc điểm nhân thân người phạm tội cướp tài sản 8

1.3 Ý nghĩa của việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sản 13

Tiểu kết chương 1 22

Chương 2: THỰC TIỄN NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI SẢN VÀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3 24

2.1 Thực tiễn nhận thức về nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 giai đoạn từ năm 2015 - 2019 24

2.2 Thực tiễn các đặc điểm nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 giai đoạn 2015 đến 2019 35

Tiểu kết chương 2 50

Chương 3: NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI SẢN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI CƯỚP TÀI SẢN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3 52

3.1 Tăng cường nhận thức về nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn quận vì mục đích phòng ngừa tình hình tội phạm 52

3.2 Hoàn thiện hệ thống giải pháp phòng ngừa tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 từ khía cạnh nhân thân người phạm tội ……… 64

Tiểu kết chương 3 63

KẾT LUẬN 64 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Tỉ lệ giữa số vụ, số bị cáo của tội cướp tài sản so với tổng 25

số vụ, số bị cáo phạm tội hình sự trên địa bàn Quận 3

Bảng 2.2: Tỉ lệ số vụ, số bị cáo phạm tội cướp tài sản trên địa bàn 26

Quận 3 so với số vụ, số bị cáo phạm tội cướp tài sản trênđịa bàn toàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 -2019

Bảng 2.3: Diễn biến của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 27

3 giai đoạn 2015 - 2019 So sánh mức độ tăng, giảm của số

vụ, số bị cáo (lấy năm 2015 làm gốc 100%)

Bảng 2.4: Diễn biến của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 28

3 giai đoạn 2015 – 2019 trong so sánh liên kế

Bảng 2.5: Mức độ của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, 29

xét theo yếu tố dân cư của 14 đơn vị hành chính cấpphường (số dân cư sinh sống/bị cáo) từ năm 2015 - 2019

Bảng 2.6: Mức độ của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, 30

xét theo yếu tố diện tích (m2) của 14 đơn vị hành chính cấpphường, (số bị cáo/ 1m2), từ năm 2015 - 2019

Bảng 2.7: Mức độ của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, 31

xét theo yếu tố dân cư và diện tích của 14 đơn vị hànhchính cấp phường, từ năm 2015 - 2019

Bảng 2.9: Cơ cấu theo giới tính nhân thân người phạm tội cướp tài 36

sản trên địa bàn Quận 3 (2015 - 2019)

Bảng 2.10: Cơ cấu theo độ tuổi nhân thân người phạm tội cướp tài sản 37

trên địa bàn Quận 3 (2015 - 2019)

Bảng 2.11: Cơ cấu theo dân tộc nhân thân người phạm tội cướp tài sản 38

trên địa bàn Quận 3 (2015 – 2019)

Bảng 2.12: Cơ cấu theo trình độ học vấn của nhân thân người phạm 38

tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 (2015 – 2019).

Bảng 2.13: Cơ cấu theo nghề nghiệp của nhân thân người phạm tội 38

cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 (2015 – 2019)

Biểu đồ 2.1: Thông số về mức độ của tình hình tội cướp tài sản trên địa 26

bàn Quận 3 giai đoạn 2015 - 2019

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Là một quận nội thành của thành phố Hồ Chí Minh, Quận 3 có diện tích4,92 km2, dân số 190.000 người [10], có phía Bắc giáp quận Phú Nhuận; phía Đông

và Đông Nam giáp Quận 1 với ranh giới là đường Hai Bà Trưng và đường NguyễnThị Minh Khai; phía Nam và Tây Nam giáp quận 10 qua đường Cách mạng thángtám và đại lộ Lý Thái Tổ Quận 3 được coi là nơi có vị trí chiến lược quan trọngtrong sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố Hồ Chí Minh, có nhiều trục giaothông quan trọng chạy qua điạ bàn: đường Cách mạng tháng 8 nối với quốc lộ 22 điTây Ninh đi Camphuchia; đường Điện Biên Phủ nối với quốc lộ 1 xuyên Việt;đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa đi sân bay Tân Sơn Nhất Ở Quận này còn quy tụ nhiềucông trình về khoa học, giáo dục, thương mại, y tế với hàng loạt trung tâm thươngmại sầm uất, thu hút nhiều dự án đầu tư phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm chongười lao động, góp phần cải thiện đời sống vật chất, tình thần cho người dân, nângcao thu nhập bình quân đầu người hàng năm

Bên cạnh những thuận lợi, cơ hội thì Quận 3 cũng có những khó khăn,thách thức do những tác động tiêu cực như: do nhu cầu về việc làm nên số lượngngười từ nhiều nơi kéo về đã mang theo những tệ nạn xã hội và phát sinh những tiêucực, nảy sinh những mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng dân cư; tình hình tộiphạm các loại ngày càng gia tăng, đặc biệt là tội cướp tài sản Theo số liệu thống kêcủa Tòa án nhân dân (TAND) Quận 3, từ năm 2015 - 2019, trên địa bàn quận đã xảy

ra 1.283 vụ án với 2.269 bị cáo, trong đó, tội cướp tài sản có 163 vụ, 271 bị cáo, tức

là gần 8,37% về số bị cáo, một tỉ lệ rất cao so với toàn quốc giai đoạn 1986 - 1988

là 4,26 %, giai đoạn 2001 - 2003 là 5,77 % [4]

Mặt khác, các biện pháp phòng ngừa tội phạm trên phạm vi toàn quốc, cũngnhư trên địa bàn cấp tỉnh và cấp huyện những năm qua đã được thực hiện thốngnhất và ráo riết: Đảng có Chỉ thị 48 - CT/TW ngày 22/10/2010 về tăng cường sựlãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hình mới; Thủtướng chính phủ có Quyết định số 282/QĐ – TTg ngày 24 tháng

02 năm 2011, Quyết định 623/QĐ-TTg ngày 14 tháng 4 năm 2016 về phê duyệtchiến lược quốc gia phòng, chống tội phạm giai đoạn 2016 – 2025 và định hướngđến năm 2030; Đảng và chính quyền cấp tỉnh và quận, huyện đều đề ra kế hoạch vàchương trình hành động để triển khai thực hiện Chỉ thị và Quyết định của Trungương như đã nêu một cách ráo riết và liên tục Tuy vậy, kết quả đạt được còn hạnchế, tình hình tội phạm vẫn xẩy ra và có diễn biến phức tạp Để phòng ngừa tộiphạm xảy ra trên thực tế, tiến tới đẩy lùi tội phạm trên một địa bàn cụ thể như địabàn Quận 3, thì tình hình tội phạm cần phải được nghiên cứu cơ bản và chuyên sâu,tức là việc phòng ngừa tội phạm phải được nghiên cứu và thiết lập trên cơ sở hướngdẫn của khoa học chuyên ngành, cái đã và đang hiện hữu ở nước ta Đó là tội phạmhọc.

Trong nghiên cứu tội phạm học, nhân thân người phạm tội vốn là mặt bộc

lộ ra bên ngoài bao trùm nhất và sát thực nhất về bản chất xã hội của người phạm tội, cái giữ vai trò là cơ sở khách quan cho việc xác định nguyên nhân và điều kiện của tội phạm với tính cách là sự kết tinh của môi trường sống vào con người.

Chính vì vậy, đề tài: “Nhân thân ngươì phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, thành phố Hồ Chí Minh” đã được lựa chọn để nghiên cứu trong phạm vi

chuyên ngành Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

2.1 Nhóm các công trình nghiên cứu lý luận cơ bản về nhân thân người phạm tội

Thuộc về nhóm này, các công trình khoa học tiêu biểu sau đây cần phải đượcnghiên cứu:

- Dương Tuyết Miên (2017), Tội phạm học đương đại, Nxb Tư Pháp;

- Phạm Văn Tỉnh (2011), Phòng ngừa tội phạm và vấn để bảo vệ quyền con người một nghiên cứu liên ngành tội phạm học và nhân quyền học, Tạp chí Cảnh sát

nhân dân, (số 29), tr 7 - 14;

- Phạm Văn Tỉnh (2011), Cơ chế hành vi phạm tội - cơ sở để xác định

nguyên nhân và điều kiện phòng ngừa tội phạm, Tạp chí kiểm sát, (số 1, số 3);

- Phạm Văn Tỉnh (2016), Tăng cường nhận thức về khái niệm tham nhũng và phòng, chống tham nhũng nước ta hiện nay, Tạp chí Nhân lực khoa học xã hội, (số

2);

- Bùi Ai Giôn (2018), Các yếu tố tác động đến sự hình thành nhân thân người thực hiện các tội xâm phạm tình dục, https://tapchitoaan.vn/bai-viet/phap-

xam-pham-tinh-duc, truy cập ngày 28/06/2020

luat/cac-yeu-to-tac-dong-den-su-hinh-thanh-nhan-than-nguoi-thuc-hien-cac-toi-Các công trình nghiên cứu trên là cơ sở để nhận thức những vấn đề lý luận cơbản về nhân thân người phạm tội trong tội phạm học, bao gồm khái niệm nhân thânngười phạm tội; phân biệt khái niệm nhân thân người phạm tội với một số khái niệmkhác có liên quan; các đặc điểm của nhân thân người phạm tội; vai trò của nhânthân người phạm tội trong nghiên cứu nguyên nhân và điều kiện của tội phạm theo

mô hình cơ chế hành vi phạm tội… Đây là những cơ sở lý luận quan trọng mà luậnvăn sẽ kế thừa để giải quyết các vấn đề do đề tài luận văn đặt ra

2.2 Nhóm các công trình nghiên cứu cụ thể về nhân thân người phạm tội

ở cả khía cạnh luật hình sự và tội phạm học

Thuộc nhóm này có các công trình nghiên cứu sau đây đã được tham khảo:

- Chu Thị Quỳnh (2015), Vai trò nhân thân người phạm tội – dấu hiệu quy trách nhiệm hình sự, Luận văn thạc sĩ Luật học, Khoa Luật – Đại học quốc gia Hà

Nội

- Phan Thị Phương Thảo (2017), Nhân thân người phạm tội cướp giật tài sản trên địa bàn quận Bình Tân, Thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn thạc sĩ Luật học,

Học viện khoa học xã hội;

- Trần Thị Liên (2018), Nhân thân người phạm tội về ma túy trên địa bàn quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh, Luận án tiến sĩ, HVKHXH.

Các công trình nghiên cứu trên được xem như những tài liệu thực tế ở nhiềuvùng, miền khác nhau, ở các phạm vi nghiên cứu khác nhau và ở các tội phạm khácnhau để nhận thức rõ về các vấn đề như:

Thứ nhất, thấy rõ sự khác biệt giữa khoa học luật hình sự và tội phạm học trong nhận thức về cùng khái niệm nhân thân người phạm tội;

Thứ hai, xác định hệ thống phân loại tối ưu đối với các đặc điểm nhân thân người phạm tội trong tội phạm học;

Thứ ba, xác định mối quan hệ giữa nhân thân người phạm tội với tình hình nhân thân người phạm tội và nhờ mối quan hệ này mà nhận biết được đích thực

vai trò của nhân thân người phạm tội trong cơ chế hành vi phạm tội

Thứ tư, xác định đặc thù của từng địa bàn, từng môi trường sống và của từng loại tội phạm thông qua đặc điểm, cũng như hệ thống đặc điểm nhân thân người phạm tội.

Tóm lại, tình hình nghiên cứu như đã trình bày cho phép khẳng định, đề tài:

"Nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh" có tính kết thừa và tính khả thi cao, lại không bị trùng lặp.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận

3, Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến mục đích là hoàn thiện các giải pháp phòngngừa tình hình người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, Thành phố Hồ ChíMinh thông qua việc làm rõ những đặc điểm nhân thân người phạm tội và xác địnhđược các yếu tố tác động đến quá trình hình thành nhân thân người phạm tội cướptài sản trên địa bàn Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để nghiên cứu luận văn cần thực hiện những nhiệm vụ sau đây:

Một là, nghiên cứu lý luận và pháp luật;

Hai là, nghiên cứu thực tế;

Ba là, nghiên cứu triển khai.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài đã nêu thể hiện ở việc làm rõ mối quan hệphụ thuộc giữa các đặc điểm nhân thân người phạm tội cướp tài sản với các hiệntượng, quá trình kinh tế - xã hội khác trên địa bàn Quận 3, tức là làm rõ quy luật của

sự hình thành tội phạm cướp tài sản trên địa bàn quận

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về nội dung, đề tài nghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sảndưới góc độ tội phạm học thuộc chuyên ngành tội phạm học và phòng ngừa tộiphạm;

- Về không gian, đề tài chỉ nghiên cứu đối với địa bàn Quận 3, Thành phố

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh

và các quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về đấu tranh phòng, chống tội phạm nóichung và về từng vấn đề do đề tài luận văn đặt ra, như vấn đề Chung – Riêng – Đặcthù; vấn đề quyết định luận; vấn đề môi trường sống và con người; vấn đề kháchquan, chủ quan; vấn đề phản ánh và được phản ánh; vấn đề bản chất và hiệntượng…

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện đề tài, Luận văn sử dụng các phương pháp nghiêncứu, cụ thể:

- Phương pháp nghiên cứu lí luận, nghiên cứu tài liệu, hệ thống hóa, kháiquát hóa và cụ thể hóa được sử dụng để làm rõ những vấn đề lý luận chung về nhânthân người phạm tội cướp tài sản

- Phương pháp nghiên cứu lý luận, thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh,quy nạp, hệ thống, biểu đồ, diễn dịch, đối chiếu, suy luận, phương pháp lịch sửlogic, phương pháp nghiên cứu tổng hợp bản án, nghiên cứu hồ sơ vụ án

- Phương pháp tổng kết đánh giá; phân tích luận điểm, quy định của pháp luật, số liệu…

- Để nghiên cứu sâu các đặc điểm nhân thân người phạm tội, tác giả sửdụng phương pháp nghiên cứu 100 bản án, hồ sơ vụ án với 167 bị cáo là ngườiphạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn từnăm 2015 đến năm 2019 đã được TA Quận 3 xét xử cũng như các số liệu thống kêcủa các cơ quan tiến hành tố tụng ở Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh để phân tích,tổng hợp số liệu thể hiện các đặc trưng về nhân thân người phạm tội cướp tài sản.

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Về lý luận, kết quả nghiên cứu của Luận văn góp phần bổ sung lý luận về

nhân thân người phạm tội cướp tài sản dưới góc độ Tội phạm học

Về thực tiễn: Kết quả nghiên cứu của Luận văn là những tài liệu quan trọng

giúp các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội trên địa bàn Quận 3 đề ra cácgiải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm cướp tài sản, góp phầnbảo đảm cuộc sống bình yên cho người dân trên địa bàn

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn có kết cấu ba chương, cụ thể như sau:

Chương 1 Những vấn đề lý luận chung về nhân thân người phạm tội cướp

tài sản

Chương 2 Thực tiễn nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn

Quận 3 và những yếu tố tác động đến quá trình hình thành nhân thân người phạmtội cướp tài sản trên địa bàn Quận

Chương 3 Nhân thân người phạm tội cướp tài sản và những vấn đề đặt ra

đối với phòng ngừa tội phạm này trên địa bàn Quận 3

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG

VỀ NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI SẢN

1.1.Khái niệm nhân thân người phạm tội cướp tài sản

Từ kết quả nghiên cứu những công trình tội phạm học như đã đề cập ở mục

tình hình nghiên cứu, khái niệm nhân thân người phạm tội cướp tài sản trong tội

phạm học được hiểu một cách cô đọng thông qua những nhận xét sau:

Thứ nhất, Nhân thân người phạm tội được coi là một khách thể nghiên cứu

của Tội phạm học Sở dĩ như vậy là vì bản thân chủ thể hành vi phạm tội, các đặcđiểm về nhân chủng học, dân tộc học, về tâm lý, sinh lý, về xã hội và về tư pháphình sự của chủ thể đó đều tồn tại khách quan, có thể nhận thức được và chứa đựngnhững thông tin cho phép nhìn nhận ra mối quan hệ nhân quả hay quy luật của sựphạm tội, tức là cho phép thấy được đối tượng nghiên cứu của tội phạm học để dựavào đó mà xác định biện pháp phòng ngừa hiệu quả;

Thứ hai, nhân thân người phạm tội cướp tài sản được coi là một bộ phận

không thể tách rời của tình hình tội cướp tài sản (tội được quy định tại Điều 168BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017)

Thứ ba, có sự khác nhau giữa khoa học luật hình sự và tội phạm học trong

quan niệm về nhân thân người phạm tội Khoa học Luật hình sự khai thác nhân thânngười phạm tội để tìm kiếm những đặc điểm, những yếu tố có ý nghĩa, có giá trịthiết thực cho việc thực hiện chính sách hình sự của Nhà nước ta, đặc biệt là để giảiquyết đúng đắn vấn đề trách nhiệm hình sự Còn tội phạm học cũng khai thác nhữngđặc điểm, những yếu tố nhân thân người phạm tội nhưng để trả lời câu hỏi tại saocon người đó lại phạm tội, đặc điểm nào, yếu tố nào đã dẫn dắt đến sự phạm tội củangười đó, tức là tìm nguyên nhân của tội phạm để phòng ngừa Chính vì mục đíchcủa tội phạm học bao trùm như vậy, cho nên hệ thống các đặc điểm, các yếu tốthuộc nhân thân người phạm tội ở lĩnh vực tội phạm học phải bao trùm hơn, rộnghơn những gì mà khoa học Luật hình sự đã khai thác Và những đặc điểm, những

yếu tố này không bắt buộc phải có hình thức pháp lý, tức là phải có sẵn trong Luậthình sự, nhưng phải có mối liên hệ dẫn dắt tới sự phạm tội của chủ thể hành vi Cpsthể nhìn nhận nhân thân người phạm tội cướp tài sản như sau:

Một là, ở mức độ chung, nhân thân của một người nào đó là cái phản ánh,

tức là hình ảnh có thể nhận thức được thông qua tổng thể các đặc điểm về mặt tự

nhiên, xã hội và hành vi xã hội của chủ thể đã thực hiện hành vi đó ở một địa bàn vàthời gian nhất định;

Hai là, ở mức độ riêng, nhân thân người phạm tội là hình ảnh có thể nhận

thức được thông qua tổng thể các đặc điểm về tự nhiên, xã hội và hành vi phạm tộicủa chủ thể đã thực hiện hành vi đó trên một địa bàn và thời gian nhất định, tức lànhững đặc điểm chứa đựng những thông tin về nguyên nhân và điều kiện của sựphạm tội;

Ba là, ở mức độ cụ thể của đề tài, nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 thành phố Hồ Chí Minh là hình ảnh ( cái phản ánh) có thể nhận

thức được thông qua tổng thể các đặc điểm về tự nhiên, xã hội và hành vi phạm tộicướp tài sản của các chủ thể đã thực hiện hành vi cướp tài sản trên địa bàn Quận 3trong giai đoạn 2015 - 2019, tức là những đặc điểm chứa đựng những thông tin vềnguyên nhân và điều kiện của sự phạm tội cướp tài sản

1.2 Các đặc điểm nhân thân người phạm tội cướp tài sản

Việc phân loại các đặc điểm của nhân thân người phạm tội là rất cần thiếtcho nghiên cứu tội phạm học và việc này cũng có nhiều cách khác nhau Ở đây, đểphục vụ cho nghiên cứu thực tế đặc điểm của nhân thân người phạm tội cướp tài sảnđược phân thành ba nhóm đặc điểm: Sinh học; Xã hội; Pháp lý hình sự

1.2.1 Các đặc điểm sinh học

1.2.1.1 Về độ tuổi

Qua nghiên cứu tội cướp tài sản chủ yếu ở hai nhóm tuổi từ đủ 14 tuổi đếndưới 18 tuổi và nhóm tuổi từ đủ 18 tuổi đến 30 tuổi thực hiện Đây là cơ sở quantrọng trong việc xây dựng các giải pháp phòng ngừa THTP cướp tài sản trong xãhội

1.2.1.2 Về giới tính

Nghiên cứu đặc điểm giới tính người phạm tội cướp tài sản, tội phạm họctập trung xác định hai vấn đề: nam giới và nữ giới có tỷ lệ phạm tội như thế nào;đặc trưng của giới tính có ảnh hưởng như thế nào đến cơ chế hành vi phạm tội.Những nghiên cứu của các nhà tội phạm học cho thấy, tội cướp tài sản chủ yếu donam giới thực hiện Xác định được ảnh hưởng của giới tính trong cơ chế hành viphạm tội sẽ có nhiều ý nghĩa trong việc phòng ngừa tội phạm cướp tài sản từ khíacạnh nhân thân người phạm tội.

1.2.1.3 Về dân tộc

Dân tộc là một hình thái đặc thù của một tập đoàn người, xuất hiện trongquá trình phát triển của tự nhiên và xã hội, được phân biệt bởi 3 đặc trưng cơ bản làngôn ngữ, văn hóa và ý thức tự giác của cộng đồng, mang tính bền vững qua hàngnghìn năm lịch sử Mỗi dân tộc có sự phân bố ở những địa bàn khác nhau dẫn đếnquá trình hình thành, nảy sinh tội phạm cướp tài sản cũng khác nhau Do đó, việcnghiên cứu về đặc điểm dân tộc của tội cướp tài sản có ý nghĩa trong việc đề ra cácbiện pháp ngăn chặn và giáo dục

1.2.1.4 Về nơi sinh

Nơi sinh hay là địa điểm sinh chính là địa danh hành chính nơi con ngườiđược sinh ra Nơi sinh là diễn biến khách quan tại địa điểm người đó sinh ra, có thểkhông phải nơi thường trú, có thể là bất kỳ địa danh nào Yếu tố này có ảnh hưởngkhông nhỏ đến sự hình thành nhân thân người phạm tội cướp tài sản Vì vậy nghiêncứu nơi sinh sẽ cho phép chúng ta nhận thức được tác động của nơi cư trú đếnTHTP cướp tài sản mà Tội phạm học gọi là địa lý học tội phạm

1.2.1.6 Về nơi cư trú

Yếu tố nơi cư trú có thể ảnh hưởng đến một số đặc điểm thuộc tâm lý cánhân như yếu tố văn hóa, tập quán, thói quen, tính cách đặc trưng của địa bàn cư trú.Điều này rất có ý nghĩa trong hoạt động dự báo và phòng ngừa tội phạm cướp tàisản Nơi cư trú, nơi sinh sống có ảnh hưởng không nhỏ đến tình trạng phạm tội nóichung và tội cướp tài sản nói riêng cho phép chúng ta nhận thức được tỉ lệ phạm tộitheo khu vực cư trú của tội cướp tài sản

1.2.2 Các đặc điểm xã hội

1.2.2.3 Hoạt động xã hội (Hội, đoàn, đảng viên)

Nghiên cứu của các nhà tội phạm học cho thấy, việc xác định được hoạtđộng xã hội của nhân thân người phạm tội cướp tài sản giúp xác định được vai trò

xã hội của người phạm tội, đó là những chức năng xã hội của cá nhân được quyếtđịnh bởi địa vị của nó trong hệ thống các quan hệ xã hội đang tồn tại; bởi việc người

đó thuộc nhóm xã hội nhất định nào, bởi mối quan hệ lẫn nhau và sự phụ thuộc lẫnnhau của người đó đối với người khác Thái độ của người đó đối với những chứcnăng đó và kế hoạch đời sống…

1.2.2.4 Tôn giáo, tín ngưỡng

Tôn giáo là niềm tin vào các lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tínhthiêng liêng, được chấp nhận một cách trực giác và tác động qua lại một cách hư ảo,nhằm lí giải những vấn đề trên trần thế cũng như thế giới bên kia Niềm tin đó đượcbiểu hiện rất đa dạng, tùy thuộc vào từng thời kì lịch sử, hoàn cảnh địa lí – văn hóakhác nhau, phụ thuộc vào nội dung từng tôn giáo, được vận hành bằng những nghi

lễ, những hành vi tôn giáo khác nhau của từng cộng đồng xã hội tôn giáo khác nhau.Nghiên cứu vấn đề tôn giáo, tín ngưỡng sẽ có vai trò hết sức quan trọng trong việcnghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sản

1.2.2.5 Sở thích (nghiện rượu, ma túy, games…)

Sở thích là những mối quan tâm khác ngoài lĩnh vực công việc Chúng thỏamãn sự sáng tạo và cho phép con người thử nghiệm những điều mới mẻ Sở thíchcủa con người thường rất rộng và có đối tượng không giống nhau ở mỗi người nênnghiên cứu về sở thích người phạm tội cướp tài sản có ý nghĩa quan trọng việc hạnchế các đặc điểm tiêu cực trong người phạm tội Từ đó, đề ra những giải phápphòng ngừa có hiệu quả

1.2.2.6 Khuynh hướng giá trị ( lối sống)

Việt Nam ngày nay đang ở trong quá trình vận động và biến đổi mạnh mẽ

Sự phát triển theo hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa về thực chất sẽ là một quátrình biến đổi mà trong đó cơ cấu xã hội cũng bị thay đổi tận gốc rễ

Một số biểu hiện ở người phạm tội được thể hiện như sau:

+ Người phạm tội thường có sự đánh giá không đúng, có sự nhầm lẫn giữacác giá trị trong xã hội như tình cảm gia đình, tình cảm nam nữ, quan hệ hàng xóm,láng giềng…

+ Triết lý sống của con người đã chuyển dẫn qua xu hướng thực dụng, ích

kỉ, đề cao lối sống hưởng thụ, cổ xúy cho tư tưởng tự do phát triển cá nhân… Một

bộ phận không nhỏ coi thực dụng là yếu tố chủ đạo, coi đồng tiền là trên hết

+ Người phạm tội cướp tài sản có xu hướng coi lợi ích của bản thân là trênhết

1.2.1.7 Hoàn cảnh gia đình

Trong những năm gần đây, do sự biến đổi của nền kinh tế thị trường đã hìnhthành nên sự cố kết lỏng lẻo trong lối sống gia đình tạo nên các khiếm khuyết và sựvới các yếu tố khác đã tác động đến việc hình thành các đặc điểm nhân thân xấu ởngười phạm tội và trong những điều kiện, tình huống thuận lợi sẽ dễ dàng phát sinhhành vi phạm tội Nghiên cứu về hoàn cảnh gia đình có ý nghĩa rất quan trọng trongviệc xác định các nguyên nhân hình thành các đặc điểm nhân thân tiêu cực củangười phạm tội Mặt khác, môi trường gia đình giữ vai trò đáng kể đối với cơ chếhình thành hành vi cướp tài sản thông qua đời sống vật chất của gia đình, cơ cấu củagia đình, phương pháp giáo dục của gia đình

1.2.1.8 Tình trạng hôn nhân

Tình trạng hôn nhân có ý nghĩa đối với việc hình thành đặc điểm nhân thânngười phạm tội cướp tài sản Những nghiên cứu tội phạm học về nhân thân ngườiphạm tội cho thấy, những người đã xây dựng gia đình phạm tội cướp tài sản chiếm

tỷ lệ ít hơn so với những người sống đơn thân hoặc chưa xây dựng gia đình

1.2.3 Các đặc điểm pháp lý hình sự

1.2.3.1 Tiền sự (Vi phạm hành chính chưa được xóa)

Tiền sự là hành vi phạm pháp nhưng chưa đến mức phải chịu trách nhiệmhình sự đã có trước đó Người có tiền sự là người đã chịu các biện pháp kỷ luật, xửphạt hành chính về hành vi vi phạm pháp luật có dấu hiệu tội phạm, nhưng chưa đếnmức phải xử lý hình sự, mọi biện pháp kỉ luật và xử lý hành chính của người nàychưa được xóa đi Xác định nhân thân người phạm tội cướp tài sản là người có tiền

sự (vi phạm hành chính chưa được xóa) là cơ sở để cho các cơ quan thi hành phápluật giải quyết vụ án theo đúng quy định của pháp luật Việc xác định này bảo đảmcho bị cáo được giảm nhẹ hình phạt trong trường hợp vi phạm lần đầu, có lời khaitrung thực, có thái độ phối hợp với cơ quan điều tra, vừa bảo đảm tòa án sẽ đưa ranhững bản án công bằng, nghiêm minh cho những trường hợp đã từng phạm tộinhiều lần

1.2.3.2 Tái phạm, tái phạm nguy hiểm

Vấn đề tái phạm, tái phạm nguy hiểm được căn cứ tại Điều 53 BLHS năm

2015 Nghiên cứu đặc điểm nhân thân người phạm tội cướp tài sản đối với nhữngngười tái phạm, tái phạm nguy hiểm là cơ sở để xác định được tính chất, mức độ vềhành vi chống đối pháp luật, vi phạm pháp luật của người phạm tội cướp tài sản, từ

đó có những biện pháp giáo dục, cảm hóa, cải tạo cho phù hợp với từng loại đốitượng

1.2.3.3 Động cơ phạm tội

Để truy cứu trách nhiệm hình sự của một người cần phải bảo đảm yếu tốtheo quy định Trong đó khi cấu thành tội phạm cướp tài sản phải quan tâm đếnđộng cơ phạm tội là nhân tố tâm lý bên trong chủ thể thúc đẩy họ thực hiện hànhđộng là động cơ của hành động Cơ sở tạo thành động cơ phạm tội là những nhu cầu

về vật chất, tinh thần, các lợi ích sai lệch của cá nhân được chủ thể nhận thức hoặcnhững tư tưởng sai lệch của chủ thể, cũng có thể là nhu cầu bình thường nhưng chủthể đã lựa chọn cách thỏa mãn chúng trái với các lợi ích và chuẩn mực của xã hội.

1.2.3.4 Mục đích phạm tội

Tội cướp tài sản thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp Mục đích của người phạmtội cướp tài sản là nhằm chiếm đoạt tài sản của người khác Xác định được mục đíchphạm tội cướp tài sản là cơ sở để đề ra các biện pháp phòng ngừa tình hình tội cướptài sản

1.2.3.5 Phương thức thực hiện tội phạm

Nghiên cứu về phương thức thực hiện tội phạm cướp tài sản ở khía cạnhnhân thân người phạm tội nhằm xác định được cách thức thực hiện tội phạm diễn ratrong thực tế, để từ đó đưa ra những thông báo nhằm phòng ngừa tội phạm này cóhiệu quả

1.2.3.6 Địa bàn gây án

Nghiên cứu về địa bàn gây án của người phạm tội cướp tài sản là cơ sở đểxác định mức độ và diễn biến của tội phạm được thực hiện ở từng địa điểm cụ thểnhư: đoạn đường vắng, ít người qua lại; những khu vực thường xuyên có hoạt độnggiao nhận tài sản lớn; thông qua các dịch vụ của mạng internet, mạng xã hội, mạngviễn thông… Từ đó, kịp thời tham mưu các giải pháp phòng ngừa, ngăn chặn kịpthời tội phạm cướp tài sản xảy ra

1.2.3.7 Chế tài đã áp dụng

Chế tài áp dụng đối với người phạm tội cướp tài sản được căn cứ tại Điều

168 BLHS năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) có 05 khung hình phạt đối với tộinày được quy định tại các khoản 2,3,4,5,6 Tùy thuộc vào mức độ thực hiện tộiphạm và hậu quả do người phạm tội cướp tài sản gây ra mà áp dụng chế tài đối với

- Về mặt lý luận (tội phạm học), nhân thân người phạm tội cướp tài sản trênđịa bàn Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh có giá trị gì vô cùng quan trọng Bởi vì,một mặt nó khẳng định lý luận tội phạm học về nhân thân người phạm tội, xem lýluận đó có phù hợp hay không, mặt khác, nó có thể bổ sung cho lý luận đã có Cụthể như sau:

+ Tình hình tội cướp tài sản là tổng thể các hành vi phạm tội và người (chủthể) đã thực hiện hành vi cướp tài sản trong một đơn vị không gian và thời gian nhấtđịnh được xem xét qua 4 thông số là mức độ, cơ cấu, động thái và tính chất của tìnhhình tội phạm [3] Nhiều đặc điểm tội phạm học về nhân thân người phạm tội đãđược phản ánh thông qua việc nghiên cứu này nhờ việc sử dụng và khai thác (hệthống hóa, phân tổ theo các chiêu thức khác nhau), số liệu thống kê thường xuyên

do các cơ quan chức năng cung cấp, bốn thông số về tình hình tội cướp tài sản phảiđược làm rõ ở một chừng mực có thể nhất Qua đó, một bức tranh tổng thể về ngườiphạm tội cướp tài sản cùng các đặc điểm nhân thân nhất định của họ được làm rõ;

+ Việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sản giúp tìm ranguyên nhân và điều kiện của tội cướp tài sản Nguyên nhân và điều kiện của tộicướp tài sản bao gồm những yếu tố thuộc về nhân thân người phạm tội như đặcđiểm tâm, sinh lý, khuynh hướng giá trị… của con người với những yếu tố tác độngthuộc môi trường bên ngoài làm phát sinh tội cướp tài sản Nghiên cứu các đặcđiểm của nhân thân người phạm tội cướp tài sản, phân tích bản chất cũng như cácđặc điểm hình thành của nó chính là nguyên nhân và điều kiện của tình hình tộicướp tài sản thuộc quá trình tương tác nhập tâm và quá trình tương tác xuất tâm;

+ Thông qua việc nghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sản sẽ tìm

ra được những yếu tố tiêu cực từ phía người phạm tội và môi trường rồi tác độngvào đó để hạn chế, loại trừ những đặc điểm tiêu cực của nhân thân con người, gópphần phòng ngừa tình hình tội cướp tài sản bằng các biện pháp thiết thực, các giảipháp cụ thể đánh giá một cách khái quát nhất các đặc điểm về mặt tự nhiên, xã hội

và hành vi phạm tội Phân loại từng nhóm đối tượng theo độ tuổi, giới tính, trình độ,nghề nghiệp… từ đó áp dụng các biện pháp giáo dục và cải tạo cho phù hợp

- Về mặt thực tế, khi nhân thân người phạm tội cướp tài sản trên địa bànquận 3 trong giai đoạn 2015-2019 đã được làm rõ, thì đem lại tác dụng thiết thựcsau:

+ Nghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sản là cơ sở để các cấpchính quyền ở Quận 3 đề ra những chính sách phát triển kinh tế, xã hội phù hợp vớiđịa bàn, quan trọng hơn cả là chính sách pháp luật nói chung và chính sách hình sựnói riêng;

+ Kết quả nghiên cứu nhân thân của tội cướp tài sản là cơ sở để đề ra cácgiải pháp phòng ngừa tình hình tội cướp tài sản từ khía cạnh nhân thân người phạmtội một cách toàn diện và phù hợp với tình hình cụ thể trên địa bàn

+ Nghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sản, có ý nghĩa quan trọngtrong việc giáo dục, cải tạo người phạm tội trên địa bàn Quận

1.4 Những yếu tố tác động đến quá trình hình thành nhân thân người phạm tội cướp tài sản

Những yếu tố tác động đến quá trình hình thành nhân thân người phạm tội cướp tài sản là:

1.4.1 Những yếu tố tác động đến quá trình tương tác nhập tâm

1.4.1.1 Những yếu tố khách quan

a) Môi trường gia đình

Gia đình là gì? Gia đình là tế bào của xã hội, là nơi sinh sống của mọi thành viêndưới một mái nhà Ở gia đình có tình yêu thương, chăm sóc, nâng niu, có tiếng cười củanhững đứa trẻ hay sự đồng cảm chia sẻ của mọi người Đối với trẻ thơ, gia đình khôngchỉ là nơi được sống hạnh phúc mà là nơi nuôi dưỡng tâm hồn của đứa trẻ, giúp hoànthiện bản thân về tư duy lẫn nhân cách Tuy nhiên, không phải ai cũng được sống tronggia đình hạnh phúc có những gia đình khuyết thiếu, đỗ vỡ, không an toàn, lành mạnh…những yếu tố tiêu cực trong môi trường gia đình sẽ tác động, làm hình thành nhân cáchlệch lạc của cá nhân khi gặp tình huống cụ thể thuận lợi sẽ làm phát sinh hành vi phạmtội, nhất là đối với lứa tuổi thanh thiếu niên Những yếu tố này được biểu hiện cụ thểnhư sau:

- Gia đình khuyết thiếu: là gia đình không có cha, không có mẹ hoặc không

có cả cha lẫn mẹ dẫn đến con cái bị bỏ rơi, thiếu sự dạy dỗ và tình thương của cha

mẹ Chúng sẽ dễ phạm tội khi bị bạn bè rủ rê, lôi kéo thực hiện hành vi phạm tộitrong đó có tội cướp tài sản;

- Gia đình không hạnh phúc, thường xuyên cãi, chửi, đánh nhau: vì nhiều lý

do khác nhau, một bộ phận gia đình đã không còn thật sự là "tổ ấm" để trao truyềnyêu thương, chăm lo, dạy dỗ, giáo dục và nuôi dưỡng con trẻ Ở đó, cấu trúc giađình lỏng lẻo, liên kết giữa các thành viên trong gia đình yếu, cha mẹ thiếu gươngmẫu, thường xuyên mâu thuẫn, xung đột, dẫn đến bạo lực gia đình; trong đó, bạolực của người chồng đối với người vợ và bạo lực của cha mẹ đối với con cái xảy ranghiêm trọng Ở những nơi con trẻ phải thường xuyên chứng kiến những "hìnhảnh", "sự việc" không đẹp đó, ắt chúng hoặc bị khủng hoảng tâm lý "đòn roi", lệchlạc trong suy nghĩ dẫn đến lệch lạc trong hành động, có xu hướng áp dụng hành vibạo lực đối với người khác trong tương lai Cùng với các mâu thuẫn, xung đột vàbạo lực gia đình là vấn đề li hôn, nhất là gia đình có cha mẹ li hôn khi con còn nhỏtuổi, thì con trẻ dễ bị khủng hoảng tâm sinh lý hoặc thu mình, rồi sẽ dẫn đến cónhững hành vi lệch chuẩn trong đó có hành vi cướp tài sản trong tương lai Vi phạmpháp luật của những người này đa số quậy phá, ngông nghênh, gây rối trật tự côngcộng và phát triển cao hơn là kết thành băng nhóm chuyên phá phách, sinh sự đánhnhau, gây thương tích, thâm chí sa vào thực hiện hành vi cướp tài sản;

Thứ ba, gia đình thiếu sự quan tâm chăm sóc, giáo dục con cái: Con trẻ lúc

nào cũng cần có sự quan tâm, theo dõi sát sao của cha mẹ Vì nếu không cảm nhậnđược tình yêu của cha mẹ con cái sẽ cảm thấy thua kém bạn bè, bị bỏ rơi và dầnphát sinh những hệ lụy đáng ngại Ngày nay, xã hội phát triển một cách nhanhchóng, cha mẹ đôi lúc mải mê với cuộc chiến "cơm áo gạo tiền" mà quên đi mấttrách nhiệm giáo dục con cái mình Có gia đình phó mặc con cái mình cho ngườigiúp việc, "khoán trắng" cho xã hội và nhà trường việc giáo dục con trẻ Bên cạnh

đó không ít cha mẹ không dành nhiều thời gian cho con; một số khác thiếu kỹ năng

và phương pháp giáo dục khoa học… đã ảnh hưởng đến tâm sinh lý, sự hình thànhnhân cách, lối sống đúng đắn, thậm chí sự thành công của con trẻ trong tương lại;

Thứ tư, gia đình quá nuông chiều con cái: Bên cạnh sự nuông chiều, cha mẹ

bao bọc mọi việc khiến trẻ hình thành tính cách ỷ lại, dựa dẫm, sống ích kỉ, lườinhác không ý thức về trách nhiệm, quen được hưởng thụ, phục vụ Sự vi phạm phápluật có nguồn gốc từ sự buông lỏng, thiếu phối hợp quản lý của gia đình với nhàtrường Điều kiện vật chất của gia đình và sự quản lý lỏng lẻo cũng thường khiến họnhanh chóng sa đà vào những thú vui vật chất tầm thường (games, bạo lực, đua xecảm giác mạnh, ăn nhậu, quậy phá, nghiện hút…) đến những hành vi phạm pháp.Nhiều người thực hiện hành vi cướp tài sản thậm chí là tài sản của những ngườithân trong gia đình hoặc của người khác để thỏa mãn những nhu cầu không chínhđáng như đua đòi, ăn diện, đánh bạc, hút chích…

b) Môi trường nhà trường

Môi trường giáo dục chứa đựng tất cả những điều kiện vật chất và tinh thầnảnh hưởng đến mọi hoạt động giáo dục, học tập, rèn luyện, vui chơi và phát triểnnhân cách của các em học sinh Môi trường giáo dục lành mạnh là môi trường màngười học được bảo vệ, tôn trọng, đối xử công bằng, dân chủ và nhân ái, được tạođiều kiện phát triển phẩm chất và năng lực Môi trường nhà trường không những rènluyện nhân cách cho con người mà còn có giá trị duy trì, củng cố những phẩm chấttốt đẹp hay còn gọi là nơi rèn đức, luyện tài Tuy nhiên hiện nay dưới tác động củamặt trái của nền kinh tế thị trường môi trường nhà trường có ảnh hưởng đến việchình thành những đặc điểm nhân thân tiêu cực như sau:

- Hiện nay văn hóa ứng xử học đường ở Việt Nam đang bị xuống cấpnghiêm trọng một phần là do bị xem nhẹ Nhà trường chỉ tập trung vào việc dạykiến thức tự nhiên xã hội mà quên đi giáo dục nhân cách sống cho học sinh Vấn đềdạy "nhân" và "nghĩa" bị buông lỏng giảm sút nhất là các mặt đạo đức, lối sốngTheo thống kê của Bộ giáo dục đào tạo, trong giai đoạn 2015 – 2019 cả nước đã xảy

ra 1600 vụ đánh nhau ngoài trường học, trong đó có các vụ án hình sự ngày cànggia tăng có cả những đối tượng ở lứa tuổi học sinh, sinh viên thực hiện hành vi cướptài sản Tình trạng bạo lực học đường gia tăng là vấn đề hết sức quan ngại trong giaiđoạn hiện nay;

- Tình trạng kết bè, kết phái tạo thành băng hội cũng làm ảnh hưởng đếnmôi trường giáo dục làm cho cả xã hội quan tâm, lo lắng Hiện tượng lập băngnhóm trong lứa tuổi học sinh, sinh viên để đi cướp tài sản, trấn lột, dằn mặt lẫnnhau, thanh toán ân oán cá nhân làm gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh đối với khôngnhững chỉ ngành giáo dục mà còn toàn xã hội;

- Hiện nay mối quan hệ giữa thầy – trò không còn đúng chuẩn mực nhưtrước học sinh không có sự tôn trọng đối với thầy cô, nhiều trường hợp vì bị giáoviên phạt mà có những cư xử không chuẩn mực, thậm chí trả thù Những hiện tượngtiêu cực trong giáo dục không phải là ít, quá trình thương mại hóa trong giáo dục đãlàm biến tướng và thương mại hóa quan hệ thầy trò, làm cho thầy không được làthầy không được tôn trọng, không uy nghiêm, được học trò coi là tấm gương để noitheo học tập, trò cũng không phải là trò, không lễ phép, kính trọng thầy và chăm chỉhọc hành tu dưỡng những điều này sẽ tạo nên tâm lý bất cần, không tôn trọng ngườikhác, tôn trọng xã hội, coi thường pháp luật dễ dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật;

- Hệ thống giáo dục các cấp bậc từ đại học đến phổ thông còn thiếu đồng

bộ, chưa có sự cân đối Ở phổ thông, các học sinh được học các môn học khoa họcmang tính lý thuyết rất nhiều, nhưng khi lên cấp bậc đại học thì những lý thuyết ởphổ thông không thể áp dụng được, khiến các học viên phải học lại từ đầu, như thếphải mất thêm một khoảng thời gian nữa Tư duy của nền giáo dục còn chậm đổimới, chưa theo kịp tốc độ phát triển, đổi mới của đất nước trong bối cảnh nền kinh

tế thị trường, phát triển và hội nhập thế giới Việc thiếu kĩ năng cuộc sống khiến các

em trở nên lúng túng dễ phạm phải sai lầm không đáng có

c) Môi trường nhóm

Đối với con người môi trường bạn bè có vai trò hết sức quan trọng Môitrường bạn bè giúp con người thể hiện cá tính, thấu hiểu và chấp nhận mình Tuynhiên, môi trường bạn bè có sự ảnh hưởng hai chiều cả tích cực lẫn tiêu cực, bởi

ông bà ta đã có câu: "Lựa bạn mà chơi" Đối với người phạm tội cướp tài sản

thường có sự tụ tập bạn bè xấu và nghe theo bạn bè tham gia vào các tệ nạn xã hộinhư ma túy, cờ bạc, mại dâm… Hoặc có những trường hợp tham gia vào các băngnhóm cướp tài sản để có tiền thỏa mãn, tiêu xài cá nhân

Nơi cư trú, nơi làm việc của người phạm tội cướp tài sản là nơi người đósinh sống có những đặc điểm riêng về kinh tế, văn hóa, xã hội, đạo đức, thuầnphong mỹ tục có tác động không nhỏ đến việc hình thành các đặc điểm nhân thânngười phạm tội Những người có nơi cư trú ổn định, rõ ràng, môi trường sống vănhóa thì ít có khả năng hình thành những thói hư, tật xấu Đối với người phạm tộicướp tài sản thường có nói cư trú không rõ ràng, ổn định, phức tạp, tập trung dân cưđông đúc.

d) Yếu tố thuộc môi trường xã hội vĩ mô

Mỗi con người đều có kiến thức về tự nhiên, xã hội và cách nhận thức vềđạo đức ứng xử Điều đó cho thấy rằng người phạm tội trong đó có người phạm tộicướp tài sản dù cho tác động trực tiếp bởi gia đình hay bị tác động trực tiếp từtrường học thì họ đều có chung sự ảnh hưởng của môi trường xã hội Điều này giảithích vì sao cùng một hoàn cảnh gia đình, cùng một môi trường học và cùng một độtuổi tương tự, nhưng cách thức, tính chất, mức độ và tần suất thực hiện hành vicướp tài sản ở Thành thị cụ thể là Thành phố Hồ Chí Minh khác với những thànhphố khác, khác với vùng nông thôn Những yếu tố tác động thuộc môi trường kinh

tế xã hội vĩ mô với nhà nước là chủ thể bao gồm:

- Sự phân hóa giàu nghèo đang là vấn đề quan ngại hiện nay Những ngườinghèo rất ít có cơ hội tiếp cận và được bảo đảm những điều kiện sống cơ bản Phânhóa giàu nghèo góp phần tạo ra sự đa dạng trong các hình mẫu lối sống như lối sống

xa hoa, lãng phí, bất chấp các giá trị đạo đức chuẩn mực xã hội, không quan tâmđến con cái dẫn đến con cái thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong đó có cướptài sản mà không biết Những người thu nhập thấp chịu ảnh hưởng của lối sống nàydẫn đến việc hành động bất chấp kể cả hành vi vi phạm pháp luật để làm giàu trong

đó có hành vi cướp tài sản Phân hóa giàu nghèo gây ra tình trạng thiếu hụt văn hóatrong phát triển Những thanh niên được sinh ra trong những gia đình khá giả, có

quyền lực thường có tư tưởng "con ông cháu cha" coi thường luân lý, đạo đức,

không chịu củng cố kiến thức Còn những gia đình nghèo không đủ điều kiện chocon ăn học gây ra tình trạng thiếu hụt văn hóa trong xã hội Nếu không có nhữngbiện pháp khắc phục thì xã hội không thể đạt tới sự phát triển bền vững;

- Tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm đang có xu hướng gia tăng Không

có việc làm là hạn chế việc giao tiếp với người khác trong môi trường làm việc,không có khả năng chi trả đáp ứng những nhu cầu tối thiểu của cuộc sống Ngườithất nghiệp, thiếu việc làm dễ nảy sinh tâm lý, tự ti chán nản tìm đến games, ma túy,

cờ bạc, rượu bia… để quên đi buồn phiền Yếu tố này gặp điều kiện, hoàn cảnhthuận lợi dễ nảy sinh hành vi cướp tài sản do bí bách việc trang trải nhu cầu cánhân;

- Mặt trái của nền kinh tế thị trường đã hình thành nên chủ nghĩa cá nhân,ích kỷ, thói vô cảm, tâm lý tiêu dùng vật chất đang thâm nhập vào mọi ngõ ngáchcủa đời sống xã hội Bên cạnh đó sự phát triển của công nghệ thông tin, internetđang cuốn hút một bộ phận không nhỏ đặc biệt là giới trẻ sa vào thế giới ảo Nhữngsản phẩm văn hóa trái thuần phong mỹ tục gây ảnh hưởng không nhỏ tới lớp trẻ,băng hoại đạo đức xã hội;

- Công tác quản lý nhà nước còn nhiều tồn tại, hạn chế chưa đáp ứng đượcyêu cầu phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, chưa pháthuy đầy đủ những mặt tích cực và hạn chế những mặt tiêu cực Một số chính sáchcủa Nhà nước chưa được thực hiện triệt để nhất là chính sách xóa đói, giảm nghèo,

an sinh xã hội, hỗ trợ doanh nghiệp, hỗ trợ thất nghiệp, định hướng nghề nghiệp chotầng lớp thanh thiếu niên Tình trạng thừa cử nhân, những cử nhân tốt nghiệp không

có việc làm hoặc làm trái ngành nghề đang trở nên ngày càng phổ biến, cuộc sốngkhông được bảo đảm, làm giàu bằng mọi thủ đoạn, lối sống tham lam, ích kỉ và hẹphòi là một trong những nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội cướp tài sản.Công tác quản lý nhà nước về mua bán, tàng trữ, sử dụng các loại công cụ, vũ khíthô sơ như: Súng, dao găm, mã tấu, roi điện ở hầu khắp các địa bàn, đặc biệt làtầng lớp thanh thiếu niên rất thuận lợi cho những đối tượng thực hiện hành vi cướptài sản mua bán và sử dụng làm công cụ, phương tiện phạm tội;

- Thành phố Hồ Chí Minh là nơi tập trung nhiều nhân khẩu di cư đến đểlàm việc, học tập, lao động… Tuy nhiên, công tác quản lý vấn đề này hiện nay vẫncòn chưa được làm tốt là một trong những cơ chế hình thành đặc điềm nhân thântiêu cực của tội cướp tài sản

1.4.1.2 Những yếu tố chủ quan

Các yếu tố chủ quan thuộc về người phạm tội như sở thích, nhu cầu, ý thứcpháp luật cá nhân… là mặt bên trong của nhân thân người phạm tội cướp tài sản đượccoi là điều kiện và tiền đề đề để hình thành các đặc điểm tiêu cực

- Sai lệch về sở thích

Sở thích là những mối quan tâm ngoài công việc là điều khiến con người thưgiãn, thoải mái, vui vẻ Nếu trong cuộc sống con người có những sở thích lành mạnh thìnhân cách đúng đắn sẽ được hình thành bởi con người đó Ngược lại, nếu có sở thíchkhông lành mạnh sẽ hình thành những nhân cách lệch lạc nếu gặp những hoàn cảnh,tình huống cụ thể sẽ không kiềm chế, kiểm soát được hành vi và thậm chí vi phạm phápluật

- Nhu cầu và cách thức thỏa mãn nhu cầu có sự sai lệch với chuẩn mực

Nhu cầu với tư cách là một hiện tượng tâm lí của con người, nó chi phối mộtcách mãnh liệt tới đời sống tâm lí nói chung, đến hành vi của con người nói riêng Bất

cứ một hoạt động nào của con người là cũng nhằm thỏa mãn nhu cầu của cá nhân.Nguồn gốc của hành vi phạm tội cướp tài sản không phải ở bản thân nhu cầu mà đó là

sự sai lệch về nhu cầu và cách thức thỏa mãn nhu cầu thường nghiêng về vật chất,mang tính vụ lợi theo khuynh hướng lệch chuẩn xã hội Phần lớn những người này cónhu cầu vật chất quá lớn, vượt quá sự đáp ứng của bản thân, gia đình họ lựa chọn hành

vi cướp tài sản để thỏa mãn điều này

- Những hạn chế về ý thức pháp luật cá nhân

Ý thức pháp luật là toàn bộ các quan điểm, quan điểm của con người và thái

độ của họ đối với pháp luật cá nhân từ các quan hệ kinh tế, đặc biệt là quan hệ sản xuấtnhất định Mỗi con người có quan điểm, quan niệm, nhận thức riêng với pháp luật, đốivới cơ quan bảo vệ pháp luật Những người phạm tội cướp tài sản thường có hiểu biếthạn chế về pháp luật, có thái độ thờ, coi thường pháp luật; có xu hướng chống đối phápluật và các cơ quan bảo vệ pháp luật nhất là các trường hợp tái phạm, tái phạm nguyhiểm

1.4.2 Những yếu tố tác động đến quá trình tương tác xuất tâm

Đối với tội cướp tài sản đều được thể hiện rõ ở hai khâu như sau:

Khâu kế hoạch hóa hành vi Tội này thực hiện do lỗi cố ý trực tiếp Ngườiphạm tội nhận thức rõ được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trướchậu quả của hành vi đó là tài sản của người khác bị chiếm đoạt và mong muốnchiếm đoạt tài sản đó Người phạm tội cướp tài sản có phương thức thực hiện tộiphạm nhất định có sự nghiên cứu về thời gian, địa điểm, nạn nhân mà đối tượng sẽthực hiện hành vi cướp tài sản, có sự chuẩn bị về công cụ, phương tiện phạm tội vànghiên cứu việc trốn tránh cơ quan chức năng, sự chống trả của bị hại…

Khâu hiện thực hóa hành vi, chủ thể trực tiếp thực hiện hành vi bằng cáchành động cụ thể như: Dùng vũ lực; đe dọa dung vũ lực ngay tức khắc; hoặc cáchành vi khác làm cho người bị tấn công lâm vào tình trạng không thể chống cự đượcnhằm chiếm đoạt tài sản với mong muốn chuyển dịch tài sản của người khác thànhtài sản của mình trái pháp luật và trái ý chí của chủ sỡ hữu hoặc người quản lý tàisản Tuy nhiên có nhiều trường hợp lúc đầu người phạm tội không có ý định chiếmđoạt tài sản, nhưng trong quá trình thực hiện hành vi phạm tội, người phạm tội đãnảy sinh ý định chiếm đoạt và sau đó tiếp tục có hành vi dùng vũ lực hoặc đe dọadùng vũ lực ngay tức khắc để chiếm đoạt tài sản thì hành vi chiếm đoạt tài sản vẫn

bị coi là hành vi phạm tội cướp tài sản

Tiểu kết chương 1

Từ những điều đã trình bày ở trên, ở chương một, cho phép rút ra kết luận

về những vấn đề sau:

Thứ nhất, về nhân thân người phạm tội cướp tài sản, Luận văn đúc kết và

chia sẻ những luận điểm sau:

Một là, dưới góc độ tội phạm học, nhân thân người phạm tội cướp tài sản cócùng bản chất với nhân thân người phạm tội nói chung, tức là nó không phải làngười phạm tội, mà chỉ là cái phản ánh, là hình ảnh có thể nhận thức được về ngườiphạm tội cướp tài sản Hình ảnh có thể nhận thức được này chính là khách thểnghiên cứu của đề tài;

Hai là, có sự khác nhau giữa khoa học luật hình sự và tội phạm học trong

nhận thức về cùng khái niệm nhân thân người phạm tội cướp tài sản Nếu như khoa

học luật hình sự xem nhân thân người phạm tội cướp tài sản là căn cứ để quyết định

hình phạt, thì tội phạm học xem nó là căn cứ để xác định vấn đề nguyên nhân vàđiều kiện của tội cướp tài sản;

Thứ hai, nghiên cứu nhân thân người phạm tội cướp tài sản chính là làm rõ

những đặc điểm mà tội phạm học đã khái quát thành ba nhóm: tự nhiên; xã hội; pháp

lý hình sự Hệ thống hóa các đặc điểm này đối với tội cướp tài sản trong một đơn vị

thời gian và địa bàn nhất định chính là nghiên cứu tình hình nhân thân người phạm tội cướp tài sản Và các đặc điểm nhân thân người phạm tội cướp tài sản hoàn toàn

có thể sử dụng để phân loại nhân thân người phạm tội này;

Thứ ba, những yếu tố tác động đến quá trình hình thành nhân thân người phạm tội cướp tài sản được nghiên cứu theo quá trình nhập tâm và xuất tâm của

hành vi phạm tội Cách làm này vừa khả thi, vừa có tính khái quát cao

Chương 2 THỰC TIỄN NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI SẢN VÀ NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN NHÂN THÂN NGƯỜI PHẠM TỘI CƯỚP TÀI

SẢN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3

2.1 Thực tiễn nhận thức về nhân thân người phạm tội cướp tài sản

trên địa bàn Quận 3 giai đoạn từ năm 2015 - 2019

2.1.1 Tổng quan về tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3

Bảng 2.1 Tỉ lệ giữa số vụ, số bị cáo của tội cướp tài sản với tổng số vụ, số

bị cáo phạm tội hình sự trên địa bàn quận 3

Năm Tình hình tội phạm trên Tội cướp tài sản Tỉ lệ (%)

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND Quận 3 giai đoạn 2015 - 2019)

Biểu đồ 2.1 Thông số về mức độ của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn

Quận 3 giai đoạn 2015 - 2019.

NĂM 2015 NĂM 2016 NĂM 2017 NĂM 2018 NĂM 2019 Số vụ

Thông qua số liệu thống kê trong bảng 2.1 cho thấy, trong thời gian từ ngày01/01/2015 đến ngày 31/12/2019, trên địa bàn Quận 3 đã xảy ra 1.283 vụ phạmpháp hình sự với 2.269 bị cáo Riêng số vụ cướp tài sản đã xảy ra 163 vụ với 271 bịcáo chiếm tỉ lệ 12,70 % tổng số vụ án hình sự và 11,94 % số bị cáo đã đưa ra xét xử.Trong đó xảy ra nhiều nhất là năm 2015 với 43 vụ và 79 bị cáo, thấp nhất là năm

2019 với 24 vụ và 31 bị cáo, trung bình mỗi năm xét xử 32,6 vụ và 54,2 bị cáo

Để thấy tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, ta so sánh tình hìnhtội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 so với toàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn

2015 - 2019

Bảng 2.2 Tỉ lệ số vụ, số bị cáo phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3

so với số vụ, số bị cáo phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2015 – 2019.

Số vụ Số bị cáo Số vụ Số bị cáo Số vụ Số bị cáo

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND các cấp giai đoạn 2015 – 2019)

Qua bảng 2.2 chúng ta thấy được tỉ lệ số vụ cướp tài sản xảy ra trên địa bànQuận 3 chiểm tỉ lệ không nhỏ với 7,64 % số vụ và 8,97% số bị cáo so với toàn

Thành phố (tổng số 24 Quận, huyện trên toàn Thành phố)

Bảng 2.2 cũng cho thấy số vụ phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 có

xu hướng giảm dần qua các năm: cụ thể Năm 2016 thấp hơn năm 2015 là 6 vụ, năm

2017 thấp hơn năm 2016 là 06 vụ, năm 2018 thấp hơn năm 2017 là 3 vụ và năm

2019 thấp hơn năm 2018 là 4 vụ Điều này cho thấy công tác phòng ngừa tình hìnhtội này đã có hiệu quả

2.1.2 Nhận thức thông qua diễn biến của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 giai đoạn 2015 - 2019

2.1.2.1 So sánh định gốc

Phương pháp so sánh định gốc mà tác giả sử dụng được tiến hành trên cơ sởcủa đơn vị thời gian, theo năm và theo giai đoạn được thể hiện thông qua bảng sau:

Bảng 2.3 Diễn biến của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 giai

đoạn 2015 – 2019 So sánh mức độ tăng, giảm của số vụ, số bị cáo (lấy năm 2015 làm gốc 100%)

Năm Số vụ Mức độ tăng, giảm Số bị cáo Mức độ tăng giảm

2015 – 2017 111 100% 202 100%

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND Quận 3 giai đoạn 2015 – 2019)

Bảng trên cho phép khẳng định xu hướng gia tăng của tội cướp tài sản đượcthực hiện trên địa bàn Quận trong 05 năm qua Cụ thể nếu lấy giai đoạn 2015 –

2019 làm định gốc thì giai đoạn 2017 – 2019 giảm về số vụ là 25,23% và 39,11% số

bị cáo Điều này cho thấy được công tác phòng, chống tình hình tội phạm đặc biệt làtội cướp tài sản trên địa bàn đã có hiệu quả Tuy nhiên phương thức thủ đoạn hoạtđộng của tội phạm ngày càng tinh vi, táo tợn hơn, có sử dụng vũ khí nóng xảy ranhiều Tính xã hội của tội phạm ngày càng thể hiện rõ nét, thể hiện những đặc trưngcủa nền kinh tế thị trường

2.1.2.2 So sánh liên kế

Phương pháp so sánh liên kế này lấy năm sau so với năm trước liền kề đểlàm rõ tỉ lệ tăng, giảm hàng năm của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3xét về mặt lượng Kết quả của phương pháp so sánh này được thể hiện qua bảng 2.4

Bảng 2.4 Diễn biến của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3 giai

đoạn 2015 – 2019 trong so sánh liên kế

Năm Số vụ Mức độ tăng giảm Số bị cáo Mức độ tăng giảm

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND Quận 3 giai đoạn 2015 – 2019)

Từ kết quả phương pháp so sánh liên kế năm cho thấy rõ xu hướng của tìnhhình tội cướp tài sản được thực hiện trên địa bàn Quận 3 giai đoạn 2015 – 2019giảm qua các năm Nếu lấy số liệu năm 2015 làm con số so sánh thì năm 2015 xét

xử 43 vụ cướp tài sản; năm 2016 là 37 vụ giảm 13,94% tương tự năm 2017 là 31 vụ

giảm 27,91%; năm 2018 là 37,94 vụ giảm 37,49%, năm 2019 là 34 vụ giảm44,19%.

So sánh số bị cáo cũng giảm qua các năm nếu so với năm liền kề trước đó lànăm 2015 có 79 bị cáo, thì năm 2016 giảm 12,66%; năm 2017 giảm 31,65%; năm

2018 giảm 51,9% và năm 2019 giảm 60,07% Sự liên kết giữa các đối tượng quacác năm được thể hiện như sau năm 2015 là 1,84%, năm 2016 là 1,86%, năm 2017

là 1,74%, năm 2018 là 1,36%; năm 2019 0,91% Kết hợp hai phương pháp so sánhđịnh gốc và liên kế, cho phép rút ra nhận xét về diễn biến của tình hình tội cướp tàisản trên địa bàn Quận 3 có xu hướng giảm qua các năm

2.1.3 Nhận thức thông qua cơ cấu của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3

2.1.3.1 Cơ cấu theo đơn vị hành chính cấp phường

Cơ cấu theo đơn vị hành chính theo số thứ tự từ 1 đến của bảng 2.5 đồngthời cũng là số thứ tự từ cao xuống thấp của mức độ tình hình tội cướp tài sản trênđịa bàn Quận 3 giai đoạn 2015 – 2019

Bảng 2.5 Mức độ của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, xét

theo yếu tố dân cư của 14 đơn vị hành chính cấp phường (số dân cư sinh sống/ bị cáo) từ năm 2015 - 2019.

STT Đơn vị hành chính Số dân Số bị cáo Số dân/bị cáo

11 Phường 4 23.062 5 4.612,4

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND Quận 3)

Qua bảng số liệu có thể thấy, tội cướp tài sản xảy ra chủ yếu ở Phường 2, Phường 3, Phường 8, Phường 13, Phường 5 Theo số liệu thống kê của TAND Quận

3 từ năm 2015 đến 2019, số bị cáo phạm tội cướp tài sản đứng đầu quận là Phường

8 chiếm tỉ lệ 16,6%; đứng thứ 2 là Phường 2 chiếm tỉ lệ 15,12%; tiếp theo là Phường 11 chiếm tỉ lệ 13,65%

Bảng 2.6 Mức độ của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, xét

theo yếu tố diện tích (m 2 ) của 14 đơn vị hành chính cấp phường, (số bị cáo/ 1 m 2 ),

Kết quả bảng 2.6 cho thấy mật độ tội cướp tài sản thực hiện trên địa bànQuận 3 cao nhất là ở Phường 2, tiếp đến là Phường 3, Phường 5, Phường 8, Phường

13, Phường 11

Để đánh giá cấp độ nguy hiểm của tình hình tội cướp tài sản được thực hiệntrên địa bàn cần phải dùng phương pháp kết hợp hai chỉ số đã nêu Kết quả đạt đượcthể hiện ở bảng sau

Bảng 2.7 Mức độ của tình hình tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3, xét

theo yếu tố dân cư và diện tích của 14 đơn vị hành chính cấp phường, từ năm 2015 – 2019.

STT Địa danh Thứ bậc đã xét theo số Hệ số tiêu cực Cấp độ nguy

(Nguồn: Số liệu thống kê của TAND Quận 3)

Bảng 2.7 cho thấy cột dọc số (4) biểu thị hệ số tiêu cực trêm cơ sở tổng sốcủa hai số thứ tự đã dùng để xác định ngôi thứ tự từng địa danh trên cơ sở của haibảng là 2.5 và 2.6 Con số ở cột dọc số (5) thể hiện cấp độ nguy hiểm được hìnhthành trên cơ sở hệ số tiêu cực ở cột dọc số (4) Hệ số càng nhỏ thỉ cấp độ nguyhiểm ngày càng lớn, căn cứ vào bảng số liệu có thể thấy được Phường 2 và Phường

3 có hệ số tiêu cực thấp nhất, tiếp theo là Phường 8, Phường 5, Phường 13, Phường16… Các huyện có mức độ nguy hiểm thấp nhất là Phường 1, Phường 4, Phường

vi cướp tài sản và tẩu thoát

- Quận 3 bao gồm 14 phường với tổng số dân là 255.470 người với 46.155

hộ (số lượng dân số đứng thứ 12 trong 24 quận, huyện) Mật độ dân số 46.830người/km2 (là quận có mật độ dân số đứng hàng thứ 4 trong 24 quận, huyện) Tỉ lệ

số dân ở diện KT2, KT3, KT4 chiến tỉ lệ 29% số hộ và 30% số nhân khẩu trongtổng số 46.155 hộ [10] Sự khác nhau về dân cư và mật độ dân số trên địa bàn Quận

đã tác động đến cơ cấu tình hình tội phạm trên địa bàn 2.1.3.2.

Cơ cấu theo phương thức thực hiện tội phạm

Trong 163 bản án với 271 bị cáo phạm tội cướp tài sản trên địa bàn Quận 3giai đoan 2015 – 2019 cho thấy phương thức thực hiện của tộ cướp tài sản Trong

163 vụ thì có 67/163 vụ đồng phạm (chiếm tỉ lệ 41,1%) và có 96/163 vụ đơn lẻ(chiếm tỉ lệ 58,9%) Tuy nhiên xu thế phạm tội có tổ chức của tội cướp tài sản cóchiều hướng gia tăng

Qua nghiên cứu 163 bản án của TAND Quận 3 thì có đến 119/163 vụ là có

sử dụng vũ khí (là sử dụng một trong những loại vũ khí được quy định tại khoản 1Điều 3 Luật quản lý, sử dụng vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ năm 2017) chiếm tỉ lệ73%

Tội cướp tài sản thường diễn ra qua 3 giai đoạn: Giai đoạn chuẩn bị, giaiđoạn gây án và giai đoạn sau khi gây án Qua nghiên cứu 163 bản án cho thấy phầnlớn các đối tượng gây án đều có sự chuẩn bị kĩ lưỡng (có thời gian thăm dò, theodõi, lựa chọn thời điểm, mục tiêu thuận lợi; chuẩn bị các công cụ, phương tiện; có

sự bàn bạc, lên kế hoạch, phân công rõ trách nhiệm giữa các đối tượng trong quá