Theo tìm hiểu của cục Điều tra dân số và Nhà ở thì Tổng số dân của Việt Nam là 96.208.984 người, trong đó, dân số nam là 47.881.061 người, chiếm 49,8% và dân số nữ là 48.327.923 người, chiếm 50,2%.Tỷ lệ người từ 5 tuổi trở lên bị khuyết tật ở Việt Nam là 3,7%. Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung là vùng có tỷ lệ người khuyết tật cao nhất cả nước (4,5%); Tây Nguyên và Đông Nam Bộ là hai vùng có tỷ lệ người khuyết tật thấp nhất (đều bằng 2,9%). ( Số liệu thông kê 2019) đã giảm được 4 % số với 10 năm trước là một dấu hiệu tích cực của nước ta. Thống kê này tuy thấp hơn so với thống kê mà người khuyết tật nặng nhận được trợ cấp của Bộ Lao Động Thương Binh và Xã Hội. Tuy chiếm tỷ lệ khá nhỏ nhưng Người Khuyết Tật vẫn rất được nhà nước xem là mối quan tâm của cộng đồng Quốc Tế và Đảng. Trong suốt mấy năm của luôn có những chuyển biến tích cực về nhận thức , thái độ và hành động về người khuyết tật, người khuyết tật giờ không còn được coi là gánh nặng xã hội. Mọi vấn đề liên quan đều đã được xem xét dưới góc quyền của con người. Và bộ phận được quan tâm hơn cả chính là Trẻ em, và trọng tâm hơn chính là Trẻ Khuyết Tật.
Trang 1MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
I.CƠ SỞ LÝ LUẬN 7
1.Các khái niệm liên quan 7
2 Các nguyên tắc làm việc với trẻ khuyết tật 10
2.1 Đặc điểm của trẻ khuyết tật 10
2.2 Các hoạt động trong công tác xã hội hỗ trợ trẻ khuyết tật 12
II THỰC TRẠNG 14
3.1 Khái quát chung về giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật ở Trung tâm Giáo dục-dạy nghề tại tỉnh Nghệ An 14
3.2 Thực trạng Giáo Dục Hòa Nhập cho Trẻ Khuyết Tật ở Trung tâm Giáo dục - Dạy nghề người khuyết tật tỉnh……… 15
3.2.1 Giới thiệu về TRUNG TÂM GIÁO DỤC- DẠY NGHỀ NGƯỜI KHUYẾT TẬT TỈNH NGHỆ AN 16
3.2.2 Thực trạng giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật tại Trung tâm Giáo dục - Dạy nghề người khuyết tật tỉnh Nghệ An 3.2.3 Thực trạng về đội ngũ giáo viên và học sinh của nhà trường tham gia giáo dục hòa nhập 18
3.2.4 Thực trạng về cơ sở vật chất trang thiết bị hỗ trợ cho giáo dục hòa nhập 20
3.3 Thực trạng hoạt động công tác xã hội trong giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật tại Trung Tâm Giáo Dục-Dạy Nghề Người Khuyết Tật tại Nghệ An 3.3.1 Hỗ trợ trẻ và gia đình tìm giải pháp cách thức vượt qua khủng hoảng đang gặp phải 21
3.3.2 Tham gia cùng giáo viên xây dựng các kế hoạch học tập,kế hoạch giúp đỡ trẻ và triển khai các hoạt động 22
3.3.3 Phối hợp, kết nối TKT với các cơ sở y tế để có thể hỗ trợ về vấn đề sức khỏe cho trẻ khuyết tật 23
3.3.4 Tuyên truyền cho giáo viên và học sinh trong trường hiểu rõ hơn về trẻ khuyết tật và có cách nhìn đúng về trẻ khuyết tật 24
3.3.5 Phối hợp đề xuất,vận động nguồn lực hỗ trợ cho trẻ khuyết tật môi trường học tập vui chơi phù hợp với trẻ 25
3.3.6 Đánh giá các hoạt động công tác xã hội trong giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật 25
Trang 23.3.7 Thực trạng một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động công tác xã hội trong hỗ trợ giáo dục hòa nhập cho TKT tại Trung Tâm Giáo Dục-Dạy Nghề Người Khuyết Tật tại Nghệ An 27 III ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CAN THIỆP CỦA HOẠT ĐỘNG CTXH TRONG HỖ TRỢ GIÁO DỤC HÒA NHẬP CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC-DẠY NGHỀ NGƯỜI
KHUYẾT TẬT TẠI NGHỆ AN 28 3.4.1 Giải pháp các cơ chế chính sách 28 3.4.2 Giải pháp phát triển giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật tại trường 28 3.4.2 Giải pháp đối với giáo viên và nhân viên CTXH trực tiếp giảng dạy lớp hòa nhập 29 KẾT LUẬN 30 TÀI LIỆU THAM KHẢO 32
Trang 3DANH MỤC VIẾT TẮT
Trẻ khuyết tật
TKT
Giáo dục hòa nhậpGDHN
Giáo dục và đào tạoGD&ĐT
Uỷ ban nhân dân
UBND
Phục hồi chức năng
PHCN
Trang 4LÝ DO CHỌN CHỦ ĐỀ
Trang 5Theo tìm hiểu của cục Điều tra dân số và Nhà ở thì Tổng số dân của Việt Nam là96.208.984 người, trong đó, dân số nam là 47.881.061 người, chiếm 49,8% và dân số
nữ là 48.327.923 người, chiếm 50,2%.Tỷ lệ người từ 5 tuổi trở lên bị khuyết tật ở ViệtNam là 3,7% Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung là vùng có tỷ lệ người khuyếttật cao nhất cả nước (4,5%); Tây Nguyên và Đông Nam Bộ là hai vùng có tỷ lệ ngườikhuyết tật thấp nhất (đều bằng 2,9%) ( Số liệu thông kê 2019) đã giảm được 4 % sốvới 10 năm trước là một dấu hiệu tích cực của nước ta Thống kê này tuy thấp hơn sovới thống kê mà người khuyết tật nặng nhận được trợ cấp của Bộ Lao Động ThươngBinh và Xã Hội Tuy chiếm tỷ lệ khá nhỏ nhưng Người Khuyết Tật vẫn rất được nhànước xem là mối quan tâm của cộng đồng Quốc Tế và Đảng Trong suốt mấy năm củaluôn có những chuyển biến tích cực về nhận thức , thái độ và hành động về ngườikhuyết tật, người khuyết tật giờ không còn được coi là gánh nặng xã hội Mọi vấn đềliên quan đều đã được xem xét dưới góc quyền của con người Và bộ phận được quantâm hơn cả chính là Trẻ em, và trọng tâm hơn chính là Trẻ Khuyết Tật
Nói đến trẻ em, chính là mầm non tương lai của đất nước, việc giáo dục trẻ ngay
từ nhỏ là rất quan trọng để sau này là những công dân có ích cho xã hội, giúp ích chođất nước Nhưng không phải đứa trẻ nào sinh ra cũng có một cuộc sống bình thườngnhư bao người khác, vẫn còn đó rất nhiều những trẻ em kém may mắn sinh ra đã bịkhuyết tật Những khiếm khuyết đó làm cho mọi sinh hoạt của các em trở nên khókhăn, thậm chí là phải phụ thuộc vào bố mẹ hay người thân trong gia đình,khuyết tậtlàm bản thân trẻ ngại đến trường vì rất khó thích nghi và khó trong việc tiếp thu bàinên những con số trẻ em khuyết tật được đến trường là rất ít và gặp rất nhiều khókhăn
Tại các trung tâm này các giáo viên có trình độ chuyên môn đã được đào tạođược phân công hỗ trợ trẻ khuyết tật học hòa nhập.Và các giáo viên này sẽ cùng giáoviên đứng lớp và các bộ phận khác tham gia hỗ trợ trẻ em khuyết tật hòa nhập nên vàcung cấp các kỹ năng sống cho trẻ Vì được nhà nước quan tâm và hỗ trợ từ rất sớmnên hầu hết trẻ em khuyết tật ở các nước này đều được đến trường tham gia giáo dụchòa nhập cùng các bạn Còn ở Việt Nam theo trang thông tin hỗ trợ người khuyết tậtthuộc Bộ Lao Động, Thương Binh và Xã Hội Việt Nam có khoảng 1,3 triệu trẻ em
Trang 6khuyết tật độ tuổi 5 và 18 tuổi tính đến năm 2010, Tổng điều tra dân số cung cấp sốliệu chỉ 66,5% trẻ khuyết tật độ tuổi 6 đến 10 tuổi được đi học tiểu học, trong khi tỷ lệtoàn quốc là 97% Như vậy qua số liệu trên tỉ lệ trẻ khuyết tật ở Việt Nam được giáodục hòa nhập là rất ít, nhưng tính đến nay nhà nước đã có nhiều chương trỉnh dự án hỗtrợ trẻ em khuyết tật hòa nhập cộng đồng thông qua giáo dục hòa nhập thì số lượnghọc sinh khuyết tật được giáo dục hòa nhập đã tăng đáng kể.Từ đó giúp trẻ khuyết tật
có thể tham gia bình đẳng như các bạn, trẻ được lĩnh hội nhiều kỹ năng, nâng cao nănglực cho bản thân và có thể tự làm những công việc sinh hoạt hằng ngày, khả năng tưduy của tẻ cũng hong phú hơn Mặc dù việc giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật gầnđây rất được nhà nước quan tâm nhưng cũng gặp rất nhiều khó khăn Cụ thể như ta cóthể thấy trong môi trường có nhiều học sinh khuyết tật học hòa nhập với các dạng tậtkhác nhau, một số học sinh mắc nhiều tật và mức độ khuyết tật nặng do đó giáo viêncòn gặp rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động giáo dục với từng dạngtật Đa số giáo viên thì chưa được đào tạo chuyên sâu về phương pháp giáo dục cho trẻkhuyết tật nên công tác giáo dục chưa hiệu quả Cùng với đó là các thiết bị hỗ trợ họctập cho trẻ khuyết tật ở các dạng khác nhau là rất hạn chế Và vẫn có những trẻ khuyếttật không tham gia giáo dục hòa nhập vì bản thân tự ti, bị bạn bè trêu chọc, kì thị làmcho trẻ không muốn đến trường Tuy có nhiều cản trở giáo dục hòa nhập với trẻ emkhuyết tật như vậy, chúng ta càng phải hỗ trợ để trẻ em khuyết tật có thể được thamgia các quyền cơ bản của mình Giáo dục hòa nhập đóng vai trò rất quan trọng đối vớitrẻ em khuyết tật ảnh hưởng đến cuộc sống cũng như hoạt động và tương lai sau nàycủa trẻ
Để có thể hỗ trợ người khuyết tật giảm thiểu những khó khăn ngành công tác xãhội ra đời như một vị trí quan trọng không thể thiếu Bằng khiến thức chuyên môn,kinh nghiệm làm việc, nhân viên công tác xã hội phát huy vai trò chức năng của mìnhtrong việc hỗ trợ nhằm tăng cường hay hôi hục việc thực hiện các chức năng củahọ,huy động nguồn lực hỗ trợ người khuyết tật giải quyết các vấn đề như kinh tế,phápluật,tâm lý,tình cảm,sức khỏe,văn hóa ,giáo dục, mối quan hệ gia đình và xã hội…Đồng thời là người đóng vai trò hỗ trợ người khuyết tật có thể tiếp cận với các dịch vụcần thiết Cùng gia đình và cộng đồng triển khai hoạt động chăm sóc trợ giúp họ mộtcách có hiệu quả, vượt qua những rào cản, đảm bảo tham gia đầy đủ vào các hoạt động
Trang 7xã hội trên nền tảng sự công bằng như những người khác trong xã hội.
Trong công tác thực hiện dự án “Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập cho trẻkhuyết tật ,trẻ tự kỷ trong các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Nghệ An” thì ngànhgiáo dục đào tạo đã có nhiều biện pháp thiết thực và phù hợp với từng trường, cấp học,địa phương.Trong đó có Trung tâm Giáo dục dạy nghề người khuyết tật Nghệ An đangtriển khai thực hiện dự án do các cấp các ngành đề ra tuy lúc đầu có nhiều khó khănnhưng đang trên đà phát triển bởi sự ủng hộ của các cấp tại địa phương.Với mongmuốn tìm hiểu về công tác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật và sự cần thiết giáodục hòa nhập cho trẻ em khuyết tật tôi xin chọn chủ đề: “Hỗ trợ giáo dục hòa nhập chotrẻ khuyết tật tại Trung tâm Giáo dục dạy nghề người khuyết tật Nghệ An tại ThànhPhố Vinh, Tỉnh Nghệ An” để nhìn nhận rõ về vấn đề này
Trang 8I.CƠ SỞ LÝ LUẬN
Trang 91.Các khái niệm liên quan
Khái niệm khuyết tật
Khuyết tật là thiếu hụt khả năng thực hiện hoạt động trong cuộc sống hoặc trongphạm vi được xem là bình thường đối với con người Khuyết tật làm sút kém hoặc làmhạn chế khả năng thực hiện chức năng cá nhân bình thường hoặc theo các mức yêu cầu
về thần kinh và thể chất
Theo phân loại Quốc tế về Khiếm khuyết ,khuyết tật và tàn tật (ICIDH) khuyếttật được hiểu là: “Khuyết tật là những hạn chế trong hoạt động theo chức năng haytrong phạm vi bình thường của con người, những hạn chế này do suy giảm chức nănggây nên.”
Theo hệ thống phân loại quốc tế ICF và WHO định nghĩa về khuyết tật nhưsau:
“Khuyết tật là thuật ngữ chung chỉ tình trạng khiếm khuyết ,hạn chế vận động vàtham gia,thể hiện những mặt tiêu cực trong quan hệ tương tác giữa cá nhân một người(về mặt tình trạng sức khỏe) với các yếu tố hoàn cảnh (bao gồm yếu tố môi trường vàcác yếu tố cá nhân khác)”
Khái niệm người khuyết tật
Theo Luật người khuyết tật được quốc hội Việt Nam thông qua ngày 17/6/2010:
“ Người bị khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể hoặc bịsuy giảm chức năng được biểu hiện dưới dạng tật khiến cho lao động, sinh hoạt,họctập gặp khó khăn”
Khái niệm trẻ khuyết tật
Trẻ khuyết tật là trẻ có những khiếm khuyết khuyết về cấu trúc hoặc các chứcnăng của cơ thể hoạt động không bình thường dẫn đến khó hoạt động độc lập hoặctham gia vào các hoạt động xã hội,khó theo học các chương trình phổ thông nếu khôngđược hỗ trợ đặc biệt,chỉnh đổi chương trình ,hướng dẫn đánh giá và các thiết bị hỗ trợkhác
Phân loại dạng khuyết tật:
*Phân loại Quốc tế về chức năng ,khuyết tật và sức khỏe( ICF) của Tổ chức y tếthế giới(WHO):
a.Khuyết tật về thể chất,vận động
Trang 10b.Khuyết tật nghe,nói
c.Khuyết tật nhìn
d.Khuyết tật về khả năng học tập (nhận thức hoặc trí tuệ)
e.Hành vi lạ (do bệnh về tâm thần như trầm cảm và tâm thần phân liệt gây ra)f.Động kinh
g.Khuyết tật khác
Phân loại khuyết tật của luật NKT Việt Nam:
a Khuyết tật vận động: Là tình trạng giảm hoặc mất chức năng cử động
đầu,cổ,chân,tay,hân mình dẫn đến hạn chế trong vận động di chuyển
b Khuyết tật nghe,nói: Là tình trạng giảm hoặc mất chức năng nghe ,nói hoặc cả
nghe cả nói ,phát âm thành tiếng và câu rõ ràng dẫn đến hạn chế trong giao tiếp,traođổi thông tin bằng lời nói
c Khuyết tật nhìn: Là tình trạng giảm hoặc mất khả năng nhìn và cảm nhận ánh
sang,màu sắc hình ảnh,sự vật trong điều kiện ánh sáng và môi trường bình thường
d Khuyết tật thần kinh,tâm thần: Là tình trạng rối loạn trị giác, trí nhớ,cảm
xúc,kiểm soát hành vi,suy nghĩ và có biểu hiện với những lời nói ,hành động bấtthường
e Khuyết tật trí tuệ: Là tình trạng giảm hoặc mất khả năng nhận thức tư duy biểu
hiện bằng việc chậm hoặc không thể suy nghĩ phân tích,về sự vật hiện tượng,giải quyết
sự việc
g Khuyết tật khác: Là tình trạng giảm hoặc mất chức năng cơ thể,khiến cho các
hoạt động lao động sinh hoạt,học tập gặp khó khăn mà không thuộc các trường hợpđược quy định tại khoản 1,2,3,4,5 và điều 2 của Nghị định 28/12/NĐ-CP
Khái niệm hòa nhập
Hòa nhập là gần gũi, chan hòa, không xa lánh mọi người, không gây mâu thuẫn,bất hòa với người khác,cùng tham gia các hoạt động chung của cộng đồng
Khái niệm giáo dục hòa nhập
Giaó dục hòa nhập là phương thức giáo dục trong đó trẻ khuyết tật cùng học vớitrẻ em bình thường,trong trường phổ thông ngay tại nơi trẻ đang sinh sống
Giao dục hòa nhập giúp đỡ người khuyết tật sống, học tập và làm việc trongnhững điều kiện đặc thù, nơi họ có được cơ hội tốt nhất để trở nên độc lập tới mức mà
Trang 11họ có thể Khuynh hướng hòa nhập – mainstreaming – được định nghĩa như việc hòanhập trẻ khuyết tật và bình thường trong cùng một lớp học Điều này mang lại cho trẻkhuyết tật cơ hội gia nhập “xu hướng chính của cuộc sống” bằng việc hướng chúngđến việc lĩnh hội những kinh ngiệm ở tuổi mầm non từ những bạn bè bình thườngđồng trang lứa, đồng thời cũng đem đến cho trẻ bình thường cơ hội học tập và pháttriển thông qua việc học hỏi kinh nghiệm từ những mặt mạnh và yếu của những bạn bèkhuyết tật.
Khái niệm giáo dục đặc biệt:
Giáo dục đặc biệt (còn được gọi là giáo dục nhu cầu đặc biệt, giáo dục hỗ trợhoặc SPED - special education) là thực hành giáo dục học sinh theo cách giải quyết sựkhác biệt cá nhân và nhu cầu cá nhân của họ Lý tưởng nhất, quá trình này bao gồm sựsắp xếp theo kế hoạch và được giám sát một cách có hệ thống các quy trình giảng dạy,thiết bị và tài liệu phù hợp và các tùy chọn về học tập cho người khuyết tật Những canthiệp này được thiết kế để giúp các cá nhân có nhu cầu đặc biệt đạt được mức độ tự túc
và thành công cá nhân cao hơn ở trường và trong cộng đồng của họ, điều này có thểkhông có nếu học sinh chỉ được tiếp cận với giáo dục trong lớp học thông thường.Giáo dục đặc biệt bao gồm khả năng học tập (chẳng hạn như chứng khó đọc), rốiloạn giao tiếp, rối loạn cảm xúc và hành vi (như ADHD), khuyết tật (ví dụ như bệnhxương dễ gãy, bại não, loạn dưỡng cơ bắp, nứt đốt sống, và mất điều hòa Friedreich),
và khuyết tật phát triển (chẳng hạn như rối loạn phổ tự kỷ và khuyết tật trí tuệ) vànhiều khuyết tật khác.Học sinh với các loại khuyết tật này có thể được hưởng lợi từcác dịch vụ giáo dục bổ sung như phương pháp giảng dạy khác nhau, sử dụng côngnghệ, khu vực giảng dạy được điều chỉnh cụ thể hoặc phòng tài nguyên riêng biệt
Khái niệm CTXH với người khuyết tật
Theo Hiệp hội nhân viên công tác xã hội Quốc tế (IFSW) thông qua tháng 7 năm
2000 tại Montreal, Canada định nghĩa: Công tác xã hội là hoạt động chuyên nghiệp đểgiúp đỡ cá nhân, nhóm hoặc cộng đồng tăng cường hay khôi phục việc thực hiện cácchức năng xã hội của họ và tạo điều kiện thích hợp nhằm đạt được các mục tiêu đề ra.Nghề công tác xã hội thúc đẩy sự thay đổi xã hội ,giải quyết vấn đề trong mối quan hệcủa con người ,tăng năng lực và giải phóng cho con người nhằm giúp cho cuộc sốngcủa họ ngày càng thoải mái dễ chịu Vận dụng các lý thuyết về hành vi con người và
Trang 12hệ thống xã hội ,Công tác xã hội tương tác vào những điểm giữa con người với môitrường của họ.Nhân quyền và công bằng xã hội là các nguyên tắc căn bản của nghề.
Từ định nghĩa của công tác xã hội như trên ta có thể hiểu : Công tác xã hội vớingười khuyêt tật là hoạt động chuyên nghiệp của nhân viên công tác xã hội giúp đỡnhững người khuyết tật nhằm tăng cường hay khôi phục việc thực hiện các chức năng
xã hội của họ,huy động nguồn lực,xác định những dịch vụ cần thiết để hỗ trợ ngườikhuyết tật ,gia đình và cộng đồng triển khai các hoạt động chăm sóc trợ giúp một cách
có hiệu quả,vượt qua những rào cản ,đảm bảo sự tham gia đầy đủ vào các hoạt động xãhội trên nền tảng sự công bằng như những người khác trong xã hội
2 Các nguyên tắc làm việc với trẻ khuyết tật
Trong giao tiếp với trẻ khuyết tật phải biết cách gọi tên loại hình khuyết tật củatrẻ theo cách tích cực,quan tâm và cảm nhận được cảm xúc của trẻ khuyết tật để tránhnhững lời nói ,cử chỉ,thái độ và hành vi khiến trẻ cảm thấy bị coi thường,phân biệt hayghét bỏ.Làm cho trẻ cảm giác an toàn khi giao tiếp và được đồng cảm với trẻ Mộttrong những đức tính cần thiết nhất khi làm việc với TKT đó là phải thực sự kiên nhẫn
và kiên trì để nghe và hiểu được trẻ khuyết tật ,từ đó ta có thể thấu hiểu được tâm lýcũng như nhu cầu hiện tại của trẻ như thế nào thì mới có thể hỗ trợ trẻ Tạo bầu khôngkhí thân thiện vui vẻ,không gây áp lực cho trẻ, tập trung lắng nghe ý kiến và biểu cảmthái độ của trẻ Nhân viên CTXH luôn là người sẵn sàng hỗ trợ giúp đỡ trẻ và tôntrọng ý kiến của trẻ tránh làm trẻ bực tức,cảm thấy mình vô dụng hoặc cảm thấy bịthương hại qua đề nghị giúp đỡ của mình.Đừng ngại đặt câu hỏi nếu bạn không chắcchắn chúng ta có thể hiểu đúng trong một tình huống giao tiếp cụ thể.Nhưng phải biếtđặt câu hỏi phù hợp và đúng cách
2.1 Đặc điểm của trẻ khuyết tật.
Về sức khỏe: Khuyết tật như khiếm thị thì trẻ rất khó khăn trong việc nhìn,khiếmthính thì khó khăn trong việc nghe nói,thiếu hụt các bộ phận cơ thể gây khó khăn trongviệc vận động sẽ khiến trẻ ức chế,trẻ trở nên trầm cảm hay nổi nóng và ngại giao tiếp
Trang 13Sức khỏe của trẻ khuyết tật kém hơn bình thường,khả năng chống lại dịch bệnh thấp,
là đối tượng gặp khó khăn trong giao tiếp và vận động Đây là một trong những đốitượng cần được nhà nước và xã hội quan tâm nhiều hơn Một thực tế khác không thểphủ nhận là sự đa dạng của khuyết tật với những nguyên nhân hình thành khác nhau,những dạng tật khác nhau và nhưng mức độ nặng nhẹ khác nhau
Về tâm lý: phần lớn trẻ khuyết tật đều có mặc cảm về tật nguyền,tự ti,sống cuộcsống bi quan cô lập với mọi người và thế giới xung quanh.Họ cho rằng mình là gánhnặng cho gia đình và xã hội nên thường có tâm lý chán nản,thái độ bất cần.Ở nhữngngười khuyết tật nhìn thấy được, chẳng hạn như khuyết tật vận động,trẻ có các biểuhiện tâm lý giống như mặc cảm ngoại hình , tức là sự chú trọng quá mức đến khiếmkhuyết cơ thể đến nỗi gây đau khổ.Trẻ thường mang tâm lý trốn tránh và sợ hãi khithực hiện các hoạt động mang tính cộng đồng như giao lưu gặp gỡ ở chỗ đôngngười.Trẻ cảm thấy mình là người thừa TKT có xu hướng,không sống thu mìnhkhông quan tâm đến hoạt động xung quanh.Do có cuộc sống khó khăn hơn người bìnhthường và tâm lý cùng điều kiện khác mà một số lượng không nhỏ TKT không giađình ,không có nơi để làm chỗ dựa nên rất cần nhà nước có những chính sách hỗ trợriêng cho họ, những con người kém phần may mắn ngoài những trợ cấp về vật chất khicần thiết
Về hoạt động xã hội: xuất phát từ những đặc thù tâm lý ,TKT được xếp vào đốitượng dễ bị tổn thương nhất,với tâm lý mặc cảm tự ti vì những khiếm khuyết của cơthể và là những người yếu thế trong xã hội trẻ tham gia các hoạt động xã hội rất hạnchế thậm chí là không tham gia
Khuyết tật là nguyên nhân chính gây ra nhiều khó khăn cho TKT trong việc thamgia các hoạt động xã hội.Những khó khăn càng trở nên trầm trọng hơn do thái độ tiêucực của cộng đồng đối với người khuyết tật làm cho trẻ ngại giao tiếp với mọi ngườixung quanh
Về nhận thức pháp luật: TKT là đối tượng chịu sự kì thị,phân biệt đối xử từ xãhội Nguyên nhân do nhiều người không hề biết đến quy định của pháp luật về ngườikhuyết tật.Sự kì thị,phân biệt đối xử diễn ra ở nhiều lĩnh vực đó là từ chính gia đìnhcủa trẻ ,tại cơ sở giáo dục nơi trẻ học tập,tham gia các hoạt động xã hội, thậm chí xuấtphát từ chính bản thân TKT
Trang 14Dưới góc độ kinh tế -xã hội:TKT là nhóm người đặc biệt phải chịu thiệt thòi vềmặt kinh tế xã hội.Những gia đình có NKT hoặc là thiếu nhân lực lao động hoặc có rấtnhiều người sống phụ thuộc.Học vấn của các thành viên trong những gia đình ngườikhuyết tật thường không cao Tài sản của gia đình người khuyết tật thường nghèonàn,thu nhập ở mức thấp.Bởi vậy điều kiện sống sinh hoạt không tốt ảnh hưởng xấuđến cuộc sống, sức khỏe, phúc lợi của các thàn viên trong gia đình.
2.2 Các hoạt động trong công tác xã hội hỗ trợ trẻ khuyết tật
Hỗ trợ TKT và gia đình tìm giải pháp cách thức vượt qua khó khăn khủng hoảng
có thể đang gặp phải
Đây là hoạt động công tác xã hội hỗ trợ trẻ khuyết tật lúc trẻ mới tham gia giáodục hòa nhập và cả quá trình trẻ tham gia học mà có vấn đề về tâm lý hay khủng hoảngthì nhân viên CTXH sẽ là người tìm hiểu nắm bắt vấn đề mà trẻ đang gặp phải từ đógiúp trẻ vượt qua khủng hoảng ổn định tâm lý để có thể tiếp tục tham gia học tập cùngcác bạn
Tham gia xây dựng các chương trình kế hoạch hành động giúp đỡ trẻ khuyết tật
và triển khai thực hiện các hoạt động
Bởi nhân viên CTXH là người hiểu rõ tâm lý cũng như nhu cầu của trẻ nên sẽtham gia hỗ trợ lên các kế hoạch giúp trẻ có thể làm quen với môi trường học tập vàđáp ứng nhu cầu mà trẻ mong muốn
Cung cấp ,kết nối TKT với các cơ sở y tế để hỗ trợ các vấn đề về sức khỏe củatrẻ
Không chỉ hỗ trợ trẻ về tâm lý nhân viên CTXH còn có vai trò là người kết nốitrẻ với các cơ sở y tế để trẻ có thể thăm khám và hưởng các chế độ ưu đãi khác
Tuyên truyền cho giáo viên và học sinh trong trường hiểu rõ hơn về trẻ khuyết tật
và có cái nhìn đúng về họ
Công tác tuyên truyền là rất quan trọng ,nhân viên CTXH đóng vai trò là ngườicốt cán tuyên truyền cho mọi người hiểu được các dạng tật của trẻ,sự khó khăn từ đómọi người có cách nhìn nhận đúng không nên có thái độ kì thị hay phân biệt đối xử.Phối hợp, đề xuất ,vận động tìm nguồn lực nguồn tài nguyên hỗ trợ cho người
Trang 15khuyết tật và gia đình họ.
Để hỗ trợ gia đình và trẻ khuyết tật nhân viên CTXH là người vận động tìm kiếmcác nguồn lực hỗ trợ góp phần giảm thiểu những khó khăn mà gia đình trẻ đang gặpphải
Các kỹ năng của công tác xã hội sử dụng trong hỗ trợ người khuyết tật
1, Kỹ năng giao tiếp
Mục đích của kỹ năng giao tiếp nhằm tạo sự tương tác giữa người nói và ngườinghe diễn đạt suy nghĩ, ý kiến của bản thân đối với đối phương để sự giao tiếp này cả
2 bên có thể hiểu được nhau muốn gì nghĩ gì
Nhân viên CTXH sử dụng kỹ năng giao tiếp để có thể trao đổi với thân chủ vềvấn đề của họ,những vấn đề họ đang gặp phải và những cảm nhận suy nghĩ của họ.Đốivới thân chủ là trẻ khuyết tật thì nhân viên CTXH phải có các hình thức giao tiếp phùhợp với từng dạng tật Ví dụ: Nhân viên CTXH làm việc với thân chủ bị khuyết tậtnghe, nói nên rất khó khăn trong việc giao tiếp vì vậy nhân viên CTXH cần trang bịcho mình các kỹ năng nói chuyện bằng ngôn ngữ hình thể,tay …
2, Kỹ năng lắng nghe
Kỹ năng lắng nghe giúp nâng cao kỹ năng giao tiếp của bạn đối với những ngườixung quanh Với quá trình lắng nghe, bạn có thể nắm bắt vấn đề, thu thập thông tinqua đó nâng cao khả năng tương tác qua lại giữa bạn và đối phương
Bên cạnh đó, lắng nghe tạo ra sự liên kết về xúc cảm giữa bạn và đối phương Từ
đó tạo được thiện cảm với đối phương Lắng nghe giúp bạn chia sẻ cảm thông vớingười khác, đồng thời còn có thể hiểu đối phương hơn
Nhân viên CTXH sử dụng kỹ năng lắng nghe để có thể nắm bắt mọi thông tincủa thân chủ hiểu được vấn đề mà thân chủ đang gặp phải qua đó tạo lập mối quan hệvới thân chủ
3, Kỹ năng thấu cảm
Thấu cảm là khả năng hiểu được thân chủ đang cảm nghĩ gì, nói gì hiểu nhưchính họ hiểu đặt mình vào vị trí và hoàn cảnh của họ, đi vào thế giới của họ và truyềnđạt lại cho họ là mình đang hiểu họ và họ đang được hiểu, quan điểm của họ đangđược chú ý và chấp nhận
Nhân viên CTXH sử dụng kỹ năng thấu cảm để có thể khai thác những thông tin
Trang 16quan trọng trong quá trình làm việc, nhân viên CTXH có thể hiểu thân chủ và tìnhhuống của thân chủ một chính xác nhất từ đó cùng thân chủ tìm ra hướng giải quyết.
4, Kỹ năng tham vấn
Tham vấn là một quá trình quá trình thiết lập tương quan trợ giúp chuyênnghiệp,sử dụng những kỹ năng kiến thức chuyên biệt để hiểu vấn đề của một ngườitheo quan điểm của họ,làm cho họ có thể thực hiện những hành động cần thiết để giảiquyết vấn đề của mình
Nhân viên CTXH sử dụng kỹ năng tham vấn giúp thân chủ giải quyết được vấn
đề tâm lý tình cảm của thân chủ, giúp thân chủ nâng cao nhận thức ,hiểu chính mình
và hoàn cảnh của mình để chủ động tìm kiếm giải pháp phù hợp và thực hiện nó, ngoài
ra nhân viên CTXH còn giúp thân chủ tiếp cận nguồn lực,biện hộ cho các quyền củathân,góp phần cải thiện luật pháp ,chính sách liên quan đến các dịch vụ xã hội
bộ quản lý thực hiện nhiệm vụ giáo dục hòa nhập Trung tâm Giáo dục-dạy nghề tạitỉnh Nghệ An được sự chỉ đạo của sở đã tham gia vào dự án giáo dục hòa nhập cho trẻkhuyết tật tại trường.Thời gian đầu trường thực hiện dự án rất khó khăn bởi vì chưa cócác thiết bị hỗ trợ quá trình hòa nhập cho trẻ nên đa số giáo viên phải tự tạo,tìm hiểudựa trên kinh nghiệm cá nhân nên đòi hỏi rất nhiều thời gian và công sức.Khó khăn làthế nhưng hiện tại Trung tâm Giáo dục-dạy nghề tại tỉnh Nghệ An là trường duy nhấttrên địa bàn Thành Phố Vinh được nhiều người biết đến bởi thành quả trong việc giáo
Trang 17dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật trên địa bàn Với đội ngũ giáo viên tâm huyết với nghề
đã đạt nhiều thành tích đáng khen ngợi trong việc giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyếttật
Trung tâm GD-DN NKT Nghệ An đóng trên địa bàn xóm 8, xã Nghi Phú,TP.Vinh Là đơn vị trực thuộc Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Nghệ An, banđầu có tên gọi là Trường Tật học Nghệ Tĩnh, đến năm 1988 Trường được đổi tên nhưhiện nay Trung tâm có chức năng quản lý, giáo dục, dạy nghề, hướng nghiệp, phụchồi chức năng và tư vấn việc làm cho người khuyết tật trên địa bàn tỉnh; thực hiệnnhiệm vụ giáo dục can thiệp sớm và giáo dục hòa nhập cộng đồng
Những năm qua chất lượng dạy và học của Trung tâm đã đạt được nhiều kết quả
rõ rệt, số học sinh tái hòa nhập địa phương ngày càng tăng, 100% các em có tiến bộ sovới khi bắt đầu tham gia học tập Đa số học sinh đều nghe lời giáo viên, một số emnhận thức tốt đã biết giúp đỡ các bạn kém may mắn hơn mình Năm 2019 học sinhTrung tâm tham gia Hội thi tiếng hát người khuyết tật khu vực miền Trung đạt đượcnhiều thành tích cao trong cuộc thi
Mặc dù số trẻ tham gia giáo dục hòa nhập ngày càng tăng và ngành giáo dụccũng như các cấp các ngành đang rất quan tâm và đầu tư để tăng cường hơn nữa để trẻkhuyết tật có thể tham gia giáo dục hòa nhập để có thể sống cuộc sống bình thườngnhưng do kinh nghiệm của giáo viên dạy trẻ còn ít ,điều kiện cơ sở vật chất còn thiếuthốn không đáp ứng nên việc thực hiện công tác giáo dục hòa nhập trên địa bàn tỉnhNghệ An nói chung và Trung tâm Giáo dục-dạy nghề tại tỉnh Nghệ An nói riêng còngặp rất nhiều khó khăn Thực tiễn dạy học trẻ khuyết tật,trẻ tự kỉ ở các cơ sở giáo dụccòn nhiều bất cập
Trung tâm Giáo dục-dạy nghề tại tỉnh Nghệ An là trường thực hiện tất tốt côngtác giáo dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật, mỗi năm nhà trường đều tiếp nhận các trườnghợp trẻ khuyết tật tham gia giao dục hòa nhập tại trường Với sự tâm huyết và thươngcảm đối với sự khiếm khuyết của trẻ và việc khó khăn trong học tập của trẻ khuyết tậtgiáo viên của trường đã kèm cặp các bạn khuyết tật tham gia giáo dục hòa nhập và ralớp, lên lớp chiếm tỉ lệ cao.Ngoài ra, mỗi năm nhà trường thực hiện công tác tuyêntruyền,vận động tại địa phương vận động gia đình có con em bị khuyết tật tham giagiáo dục hòa nhập để trẻ có thể thích nghi và thực hiện quyền của mình để hòa nhập
Trang 18học tập cùng các bạn qua đó thực hiện cái quyền lợi cũng như đảm bảo được họcvấn ,trí thức,kiến thức cho trẻ khuyết tật để trẻ có thể sống hòa nhập ,sống tự lập từ đólàm bước đệm cho sự phát triển cũng như ổn định cuộc sống sau này mà không phảiphụ thuộc vào người khác thì các em cũng có thể nuôi sống chính bản thân mình.Vớigiáo dục hòa nhập các em sẽ được hình thành tính độc lập,tự chủ,có cơ hội chọn nghề
và niềm tin yêu thích công việc chính bản thân mình chọn.Không những thế, GDHNgiúp trẻ có trách nhiệm cá nhân cao,chịu trách nhiệm về hành động và quyết định củamình.Được độc lập trong mọi lĩnh vực,Những điều này rất cần thiết cho cuộc sống laođộng,hội nhập cộng đồng trong tương lai khi trẻ đã trưởng thành