“Trình bày những vướng mắc của pháp luật ảnhhưởng đến công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính của Viện kiểm sát nhân dân? Nêu giải pháp khắc phục?”

Kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính là một trong những công tác quan trọng của Viện kiểm sát khi thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp Hiến định của của mình. Để thực hiện được công tác đó, pháp luật đã có những quy định cụ thể làm cơ sở cho viện kiểm sát thực hiện việc kiểm sát giải quyết vụ án hành chính. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính cũng có không ít những vướng mắc của pháp luật. Vậy những vướng mắc đó là gì? Nó ảnh hưởng như thế nào đến việc thực hiện công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính của Viện kiểm sát? Giải pháp khắc phục vướng mắc đó như thế nào? Để làm rõ những vấn để trên, Em xin chọn đề tài: “Trình bày những vướng mắc của pháp luật ảnh hưởng đến công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính của Viện kiểm sát nhân dân? Nêu giải pháp khắc phục?” làm đề tài cho bài tiểu luận của mình.

A MỞ ĐẦU

Kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính là một trong những công tác quan trọng của Viện kiểm sát khi thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp Hiến định của của mình Để thực hiện được công tác đó, pháp luật đã có những quy định cụ thể làm cơ sở cho viện kiểm sát thực hiện việc kiểm sát giải quyết vụ án hành chính

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính cũng có không ít những vướng mắc của pháp luật Vậy những vướng mắc đó là gì? Nó ảnh hưởng như thế nào đến việc thực hiện công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính của Viện kiểm sát? Giải pháp khắc phục vướng mắc đó như thế nào? Để làm rõ những vấn để trên, Em xin chọn đề tài: “Trình bày những vướng mắc của pháp luật ảnh hưởng đến công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính của Viện kiểm sát nhân dân? Nêu giải pháp khắc phục?” làm đề tài cho bài tiểu luận của mình

B NỘI DUNG

I Khái quát về công tác kiểm sát giải quyết vụ án hành chính

1 Khái niệm công tác kiểm sát giải quyết vụ án hành chính

Theo quy định tại Điều 107 Hiến pháp 2013 và Điều 2 Luật

tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, khẳng định: Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Viện kiểm sát nhân dân có nhiệm vụ bảo vệ hiến pháp và pháp luật, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế

độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi

ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, ghóp phần bảo đảm pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh và thống nhất

“Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân để kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trongsuốt quá trình giải quyết vụ án hình sự; trong việc giải quyết vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động; việc thi hành án, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; các hoạt động tư pháp khác theo quy định của pháp luật” (khoản 1 Điều 4 Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân

dân 2014)

Hoạt động tư pháp trong tố tụng hành chính là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước do Tòa án thực hiện Đây là một trong những đối tượng của công tác kiểm sát hoạt động tư pháp của tòa án

Như vậy, kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính là hoạt động của Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án và những người tham gia tố tụng trong giải quyết vụ

án hành chính nhằm mục đích phát hiện vi phạm của Tòa án và các chủ thể tham gia quan hệ tố tụng hành chính, trên cơ sở đó thực hiện các quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị nhằm khắc phục, phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm có thể xảy ra, ghóp phàm bảo đảm cho Tòa án giải quyết các vụ án hành chính kịp thời Đúng pháp luật; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức; pháp luật của nhà nước được chấp hành nghiêm chỉnh

2 Đối tượng kiểm sát giải quyết vụ án hành chính

Viện kiểm sát kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong tố tụng hành chính nhằm bảo đảm cho việc giải quyết vụ án hành chính kịp thời, đúng căn cứ pháp luật Để đảm bảo yêu cầu đó không chỉ cần có sự tuân thủ pháp luật của cơ quan tiến hành tố tụng hay những người tiến hành tố tụng mà còn cần có sự chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật tố tụng hành chính của những người tham gia tố tụng Tuy nhiên, Viện kiểm sát không kiểm sát tất cả các hoạt động của các chủ thể đó mà chỉ kiểm sát hoạt động của họ trong một phạm vi nhất định đó là khi họ tham gia vào một quan hệ tố tụng hành chính cụ thể, hay nói cách khác là kiểm sát những hoạt động của họ khi liên quan đến việc giải quyết vụ án hành chính Trên cơ sở đó, xác định hoạt động của từng chủ thể thông qua các quyết định, hành vi

cụ thể của họ là đúng hay không đúng quy định của pháp luật

Cơ sở để xác định quyết định, hành vi đó là phù hợp hay không

p hù hợp là căn cứ vào quy định của pháp luật tố tụng hành chính về nhiệm vụ, quyền hạn, quyền lợi, nghĩa vụ của từng chủ thể tương ứng khi họ tham gia vào hoạt động giải quyết vụ án hành chính Từ đó, Viện kiểm sát nhân dân có thể phòng ngừa các hành vi vi phạm có thể xảy ra hoặc phát hiện các hành vi vi phạm đã xảy ra để yêu cầu chủ thể có hành vi vi phạm đó sửa chữa, khắc phục, hạn chế những hậu quả có thể xảy ra

Như vậy, đối tượng của công tác kiểm sát giải quyết vụ án hành chính là việc tuân theo pháp luật của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng và những người tham gia tố tụng trong quá trình giải quyết vụ án hành chính, đảm bảo các chủ thể tuân thủ đầy đủ, nghiêm túc quy định của pháp luật, ghóp phần giải quyết vụ án hành chính nhanh chóng, kịp thời, đúng căn cứ pháp luật, bảo vệ lợi ích của nhà nước; quyền, lợi ích hợp

pháp của các tổ chức, cá nhân khi tham gia quan hệ tố tụng hành chính

3 Phạm vi của công tác kiểm sát vụ án hành chính

Theo từ điển Tiếng việt, phạm vi được hiểu là khoảng giới hạn, trong công tác kiểm sát giải quyết vụ án hành chính, vấn

đề phạm vi được đặt ra để xác định giới hạn sự tham gia của Viện kiểm sát đối với việc giải quyết vụ án hành chính, hay nói cách khác là xác định điểm bắt đầu cho đến thời điểm kết thúc của hoạt động kiểm sát giải quyết vụ án hành chính của Viện kiểm sát nhân dân

Khoản 2 Điều 25 Luật tố tụng hành chính 2015 quy định:

“Viện kiểm sát kiểm sát vụ án hành chính từ khi thụ lý đến khi kết thúc việc giải quyết vụ án; tham gia các phiên tòa, phiên họp của Tòa án; kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong công tác thi hành bản án, quyết định của Tòa án; thực hiện các quyền yêu cầu, kiến nghị, kháng nghị theo quy định của pháp luật”.

Quy chế công tác giải quyết vụ án hành chính cụ thể hóa phạm vi công tác kiểm sát giải quyết vụ án hành chính Theo đó

“công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính bắt đầu

từ khi Tòa án thông báo trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính hoặc từ khi Tòa án thông báo thụ lý vụ án hành chính đến khi bản án, quyết định giải quyết vụ án hành chính của Tòa án có hiệu lực pháp luật mà không có kháng nghị, không có yêu cầu, kiến nghị, đề nghị xem xét lại theo quy định của Luật tố tụng hành chính” (khoản 1 Điều 3 Quy chế công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính (Ban hành kèm theo Quyết định số 282/QĐ-VKSTC ngày 01 tháng 08 năm 2017 của Viện

trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao)) (sau đây gọi là quy chế

282)

Như vậy, khi tham gia vào hoạt động giải quyết vụ án hành chính, Viện kiểm sát với tư cách là cơ quan tiến hành tố tụng, thực hiện chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong quá trình giải quyết vụ án hành chính, hoạt động đó được bắt đầu từ khi Tòa án xử lý đơn khởi kiện đến khi kết thúc việc giải quyết vụ án Sự tham gia của Viện kiểm sát trong suốt quá trình giải quyết vụ án hành chính nhằm bảo đảm cho việc giải quyết

vụ án nhanh chóng, kịp thời, đúng căn cứ pháp luật, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho các chủ thể khi tham gia quan hệ

tố tụng hành chính

4 Phương thức kiểm sát giải quyết vụ án hành chính

Để thực hiện công tác kiểm sát giải quyết vụ án hành chính, Viện kiểm sát phải sử dụng những phương thức nhất định Theo đó khi tiến hành công tác kiểm sát việc giải quyết vụ

án hành chính Viện kiểm sát thực hiện trên những phương thức sau đây:

Thứ nhất, thực hiện quyền yêu cầu Đây là một trong

những cách mà Viện Kiểm sát sử dụng khi thực hiện chức năng kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính Là đòi hỏi một chủ thể tham gia vào quan hệ tố tụng hành chính bằng những hoạt động của mình tuân thủ, chấp hành nghiêm túc, đầy đủ và đúng quy định của luật tố tụng hành chính

Thứ hai, thực hiện quyền kiến nghị Trong công tác kiểm

sát giải quyết vụ án hành chính, kiến nghị là một trong những

cá thức Viện kiểm sát sử dụng để đảm bảo việc giải quyết vụ án hành chính nhanh chóng, kịp thời, đúng căn cứ pháp luật, bảo

vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan,

tổ chức, cá nhân, khi thực hiện chức năng kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính, Viện kiểm sát thực hiện quyền kiến nghị để yêu cầu khởi tố vụ án hành chính, kiến nghị về việc trả lại đơn khởi kiện, kiến nghị việc áp dụng, thay đổi hủy bỏ cá biện pháp khẩn cấp tạm thời; kiến nghị Tòa án về việc quyết định đưa vụ án ra xét xử theo thủ tục rút gọn; kiến nghị cơ quan, tổ chức có thẩm quyền xử lý nghiêm người tham gia tố tụng vi phạm pháp luật; kiến nghị cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp của cơ quan, tổ chức phải chấp hành bản án, quyết định của tòa án để có biện pháp thi hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định của Tòa án; kiến nghị với Tòa án cùng cấp và cấp dưới, cơ quan, tổ chức và cá nhân có trách nhiệm để bảo đảm việc giải quyết khiếu nại, tố cáo có căn cứ, đúng pháp luật; kiến nghị với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao xem xát thủ tục đặc biệt với Quyết định Giám đốc thẩm, tái thẩm của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao

Thứ ba, thực hiện quyền kháng nghị Kháng nghị bản án,

quyết định của tòa án là quyền của Viện kiểm sát để yêu cầu Tòa án cấp trên trực tiếp giải quyết lại vụ án hoặc xét lại bản

án, quyết định giải quyết vụ án hành chính khi cho rằng việc giải quyết vụ án hành chính của tòa án cấp dưới chưa đúng căn

cứ pháp luật, vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hoặc khi phát hiện có tình tiết mới làm thay đổi cơ bản nội dung bản án, quyết định mà đương sự Tòa án không biết khi đưa ra bản án, quyết định đó theo thủ tục phúc thẩm, Giám đốc thẩm hoặc tái thẩm và thủ tục đặc biệt

Thứ tư, tham gia phiên tòa, phiên họp Theo quy định của

Luật tố tụng hành chín, Viện kiểm sát tham gia tất cả các phiên tòa, phiên họp sơ thẩm, phúc thẩm, các phiên họp Giám đốc

thẩm, tái thẩm vụ án hành chính Khi tham gia các phiên tòa, phiên họp, Viện kiểm sát kiểm sát về thành phần tham gia, việc tuân thủ pháp luật của các chủ thể tham gia tố tụng cũng như phát biểu quan điểm của Viện kiểm sát về đường lối giải quyết

vụ án

Thứ năm, khi thực hiện kiểm sát việc giải quyết vụ án

hành chính nói chung, Viện kiểm sát thực hiện quyền yêu cầu tòa án xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ trong quá trình giải quyết vụ án hành chính Trường hợp kháng nghị bản án hoặc quyết định của Tòa án theo thủ tục phúc thẩm, Giám đốc thẩm hoặc tái thẩm thì Viện kiểm sát có thể xác minh, thu thập tài liệu chứng cứ, để bảo đảm cho việc kháng nghị

II Những vướng mắc của pháp luật ảnh hưởng đến công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính của vviện kiểm sát nhân dân

Công tác kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính là một trong những công tác quan trọng của Viện kiểm sát, để thực hiện tốt công tác của mình khi kiểm sát giải quyết vụ án hành chính, pháp luật đã quy định cho Viện kiểm sát có những nhiệm

vụ, quyền hạn nhất định Nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát khi kiểm sát việc giải quyết vụ án hành chính được quy định

cụ thể tại Điều 27 Luật tổ chức viện kiểm sát nhân dân 2014, và cũng được quy định tại Điều 4 Quy chế 282 về công tác kiểm

sát việc giải quyết các vụ án hành chính Bên cạnh các nhiệm

vụ, quyền hạn mà pháp luật quy định dành cho Viện kiểm sát thì pháp luật cũng có những quy định liên quan đến trách nhiệm của các cơ quan tiến hành tố tụng, những người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng, các cơ quan, tổ chức, cá nhân khi tham gia vào quan hệ tố tụng hành chính trong việc phối hợp,

hợp tác với Viện kiểm sát để thực hiện công tác kiểm sát giải quyết vụ án hành chính Tuy nhiên, các quy định của pháp luật hiện nay vẫn còn tồn tại một số vướng mắc ảnh hưởng đến công tác kiểm sát giải quyết vụ án hành chính của Viện kiểm sát, đó là:

Thứ nhất, quy định về việc trả lại đơn khởi kiện Điều 123

Luật tố tụng hành chính quy định: “Khi trả lại đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo cho người khởi kiện, Thẩm phán phải có văn bản ghi rõ lý do trả lại đơn khởi kiện Văn bản trả lại đơn khởi kiện được gửi ngay cho Viện kiểm sát cùng cấp”.

Chúng ta có thể thấy rằng quy định trên không quy định cụ thể

về thời hạn mà Tòa án phải gửi văn bản thông báo về việc trả lại đơn khởi kiện cho Viện kiểm sát mà chỉ nói là phải gửi ngay Vậy gửi ngay ở đây được hiểu là như thế nào? Vì luật không quy định rõ ràng nên đã dẫn đến tình trạng có nhiều Tòa án sau khi trả lại đơn cho người khởi kiện nhưng phải một thời gian lâu sau mới gửi thông báo về việc trả lại đơn khởi kiên sang cho Viện kiểm sát dẫn đến việc Viện kiểm sát không kịp thời nắm được thông tin về hoạt động trả lại đơn của tòa án Ngoài ra quy định trên chỉ quy định là tòa án gửi văn bản thông báo nhưng không quy định việc sao gửi đơn khởi kiện và tài liệu, chứng cứ kèm theo cho Viện kiểm sát nên Viện kiểm sát khó khăn trong thực hiện kiểm sát việc trả lại đơn khởi kiện của Tòa án có đúng pháp luật hay không dẫn đến hạn chế về thực hiện quyền kiến nghị của Viện kiểm sát

Thứ hai, quy định về kiểm sát việc thụ lý vụ án hành

chính theo thủ tục sơ thẩm Theo khoản 1 Điều 126 Luật tố tụng

hành chính 2015 quy định: "Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể

từ ngày thụ lý vụ án, Thẩm phán đã thụ lý vụ án phải thông báo

bằng văn bản cho người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến việc giải quyết vụ án và Viện kiểm sát cùng cấp

về việc Tòa án đã thụ lý vụ án và công bố trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án (nếu có)." Tuy nhiên luật lại không quy định

việc Tòa án phải gửi kèm các tài liệu của vụ án Điều này gây khó khăn cho Viện kiểm sát khi kiểm sát việc thụ lý vụ án hành chính Cụ thể là việc Tòa án thụ lý có đúng thời hiệu, đúng thẩm quyền và đúng quy định của pháp luật hay không Do đó, việc kiểm sát ngay từ đầu là khó khăn đối Viện kiểm sát trong công tác này

Thứ ba, về việc thực hiện quyền yêu cầu Tòa án thu thập

tài liệu chứng cứ Theo quy định tại khoản 6 Điều 84 Luật tố tụng hành chính; Điều 22 Thông tư liên tịch số 03/2016/TTLT-VKSNDTC-TANDTC ngày 31/8/2016, Viện kiểm sát có quyền yêu cầu Tòa án xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ trong quá trình kiểm sát giải quyết vụ án hành chính Điều 14 Quy chế 282 về công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính quy

định: “Trường hợp xét thấy tài liệu, chứng cứ chưa bảo đảm cho việc giải quyết vụ án thì Kiểm sát viên, Kiểm tra viên báo cáo lãnh đạo Viện kiểm sát để kịp thời yêu cầu Tòa án xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ bổ sung theo quy định tại khoản 6 Điều

84 Luật TTHC và hướng dẫn tại Điều 22 TTLT số 03/2016”.

Quyền yêu cầu Tòa án thu thập tài liệu chứng, cứ là quyền rất quan trọng của Viện kiểm sát, điều này ghóp phần vào việc giải quyết đúng đắn vụ án

Tuy nhiên, Tại khoản 2 Điều 22 Thông tư liên tịch số

03/2016 quy lại định: “Trường hợp việc xác minh, thu thập chứng cứ theo yêu cầu của Kiểm sát viên là không thể thực hiện được hoặc Tòa án xét thấy không cần thiết thì chậm nhất là đến

ngày hết thời hạn mở phiên tòa theo quyết định đưa vụ án ra xét xử được quy định tại Điều 149 hoặc khoản 3 Điều 221 Luật TTHC, Tòa án thông báo cho Kiểm sát viên bằng văn bản và nêu

rõ lý do” Trên thực tế có những khi Tòa án họ không thực hiện

yêu cầu của viện kiểm sát đưa ra mà đợi đến khi gần hết thời hạn mở phiên tòa thì mới thông báo cho Viện kiểm sát Tòa án chỉ trả lời phiến diện, không có văn bản vì Luật tố tụng hành chính quy định quyền yêu cầu của Viện kiểm sát mà không có điều, khoản quy định trách nhiệm của Tòa án phải thực hiện yêu cầu Do đó, việc thực hiện quyền yêu cầu còn khó khăn, chưa đạt kết quả trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Viện kiểm sát Đồng thời Luật cũng không có quy định về việc Viện kiểm sát được tự mình thu thập tài liệu, chúng cứ khi

đã yêu cầu mà Tòa án không thực hiện

Thứ tư, quy định về thời hạn chuẩn bị xét xử Điều 130

Luật tố tụng hành chính 2015 quy định về thời hạn chuẩn bị xét

xử sơ thẩm vụ án hành chính như sau: 04 tháng kể từ ngày thụ

lý vụ án đối với trường hợp khởi kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỹ luật buộc thôi việc (quy định tại điểm a khoản 2 Điều 116); 02 tháng đối với trường hợp khởi kiện quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh (quy định tại điểm b khoản 2 Điều 116); Đối với vụ

án phức tạp hoặc có trở ngại khách quan thì Chánh án Tòa án

có thể quyết định gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử 01 lần không quá 2 tháng đối với vụ kiện quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỹ luật buộc thôi việc; 01 tháng đối với trường hợp kiện quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định

xử lý vụ việc cạnh tranh