Quản lý dạy học môn đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện quế võ, tỉnh bắc ninh

55 Bảng 2.10 Biện pháp tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh .... Vì vậy, nghiên cứu q

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN HỒNG

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC THEO

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2020

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN VĂN HỒNG

QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC THEO

CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH

Ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Nguyễn Thị Tính

THÁI NGUYÊN - 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tác giả xin cam đoan các số liệu được sử dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào trước đây

Thái Nguyên, ngày 20 tháng 5 năm 2020

Tác giả

Nguyễn Văn Hồng

LỜI CẢM ƠN

Bên cạnh sự cố gẳng của bản thân, tác giả đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, động viên, giúp đỡ của thầy cô giáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp

để hoàn thành chương trình cao học và luận văn thạc sĩ

Trước tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới tập thể cán bộ, giảng viên của Trường Đại học Sư phạm đã tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập chương trình Thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo dục tại Nhà trường

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Nguyễn Thị Tính - người

đã dành nhiều thời gian tâm huyết, trực tiếp hướng dẫn tận tình và giúp đỡ để tôi có thể hoàn thành công trình nghiên cứu khoa học đầu tiên của mình

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các tổ chức, cá nhân trong hệ thống tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, các trường tiểu học trên địa bàn, những phụ huynh học sinh tại các cơ sở đào tạo đã tạo giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và thu thập tài liệu phục

vụ cho luận văn

Tôi xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình hoàn thiện luận văn

Do thời gian có hạn và kinh nghiệm nghiên cứu khoa học chưa nhiều nên luận văn vẫn còn những điểm thiếu sót Rất mong nhận được sự đóng góp của Quý Thầy/Cô và các anh chị học viên

Xin trân trọng cảm ơn!

Tác giả Nguyễn Văn Hồng

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC KÝ TỰ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC BẢNG BIỂU viii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Phạm vi nghiên cứu 3

5 Giả thuyết khoa học 3

6 Phương pháp nghiên cứu đề tài 3

7 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 6

1.1 Tổng quan những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài 6

1.1.1 Những nghiên cứu về quản lý dạy học 6

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý giáo dục, dạy học môn Đạo đức ở trường tiểu học 7

1.2 Các khái niệm cơ bản 8

1.2.1 Dạy học 8

1.2.2 Dạy học môn Đạo đức 11

1.2.3 Quản lý dạy học môn Đạo đức 14

1.3 Những vấn đề cơ bản về dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 14

1.3.1 Mục tiêu, nội dung chương trình dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 14 1.3.2 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức theo chương

1.3.3 Đánh giá kết quả dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông

mới ở trường tiểu học 20

1.3.4 Yêu cầu về năng lực giáo viên và điều kiện dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 21

1.4 Quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 23

1.4.1 Lập kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 23

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 26

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 27

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 29

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 30

1.5.1 Yếu tố khách quan 30

1.5.2 Yếu tố chủ quan 32

Kết luận chương 1 34

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN QUẾ VÕ, TỈNH BẮC NINH 35

2.1 Khái quát về khách thể khảo sát và tổ chức khảo sát 35

2.1.1 Khái quát về giáo dục tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 35

2.1.2 Tổ chức khảo sát 40

2.2 Thực trạng dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 42

2.2.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về mục tiêu chương trình dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 42

2.2.2 Thực trạng nội dung chương trình dạy học môn Đạo đức theo

chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học 43 2.2.3 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức theo chương trình

phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 46 2.2.4 Đánh giá kết quả dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông

mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 51 2.2.5 Các điều kiện dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông

mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 53 2.3 Quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở các

trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 54 2.3.1 Lập kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông

mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 54 2.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình

phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 56 2.3.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình

phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 59 2.3.4 Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo

chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 62 2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình

phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 65 2.5 Đánh giá chung thực trạng quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình

phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 68 Kết luận chương 2 71

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 72 3.1.1 Đảm bảo tính mục đích 72

3.1.3 Đảm bảo tính toàn diện 73

3.1.4 Đảm bảo tính kế thừa 73

3.1.5 Đảm bảo tính thực tiễn và khả thi 74

3.2 Các biện pháp quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông mới 75

3.2.1 Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và giáo viên về dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới 75

3.2.2 Xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học 79

3.2.3 Chỉ đạo tổ chuyên môn tăng cường tổ chức sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học để thực hiện chương trình dạy học môn Đạo đức mới 83

3.2.4 Xây dựng cơ chế giám sát thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức ở trường tiểu học theo chương trình phổ thông mới 87

3.2.5 Đảm bảo các điều kiện về cơ sở vật chất, phương tiện hỗ trợ dạy và học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới 90

3.3 Mối quan hệ giữa các giải pháp 93

3.4 Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất 94

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 94

3.4.2 Đối tượng khảo sát 94

3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm 94

3.4.4 Kết quả khảo sát 95

Kết luận chương 3 97

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 98

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Quy mô phát triển của giáo dục tiểu học huyện Quế Võ giai

đoạn 2017-2019 37 Bảng 2.2 Đội ngũ CBQL, GV tiểu học huyện Quế Võ 38 Bảng 2.3 Thang điểm quy đổi tương ứng với các mức đánh giá trong

thực hiện khảo sát 41 Bảng 2.4 Mức độ thực hiện nội dung dạy học môn Đạo đức theo

chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 45 Bảng 2.5 Phương pháp dạy học đạo đức theo chương trình giáo dục phổ

thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 47 Bảng 2.6 Hình thức dạy học môn Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ

thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 49 Bảng 2.7 Hình thức đánh giá kết quả dạy học môn Đạo đức theo

chương trình giáo dục phổ thông mớí ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bác Ninh 51 Bảng 2.8 Các điều kiện dạy học môn Đạo đức theo chương trình giáo

dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 53 Bảng 2.9 Thực trạng xây dựng kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo

chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 55 Bảng 2.10 Biện pháp tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức

theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 58 Bảng 2.11 Biện pháp chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức

theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 60

Bảng 2.12 Biện pháp kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn

Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 64 Bảng 2.13 Những yếu tố ảnh hưởng tới quản lý dạy học môn Đạo đức

theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh 67 Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết và tính khả thi của

các biện pháp đề xuất 95

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Xã hội càng phát triển, con người càng phải hoàn thiện; một con người hoàn thiện về nhân cách là con người không chỉ có tài mà cần phải có cả đức Nhân cách của con người muốn được xây dựng và phát triển cần bắt đầu ngay

từ khi mới sinh ra và đặc biệt là trong giai đoạn ngồi trên ghế nhà trường Có thể nói, việc hình thành và phát triển các phẩm chất đạo đức, trí thức cho thế hệ trẻ là một trong những nhiệm vụ quan trọng, cấp thiết, đây cũng là một trong những nhiệm vụ của nhà trường nói riêng, của ngành giáo dục nói chung cần phải thực hiện

Giáo dục đạo đức (GDĐĐ) cho học sinh (HS) tiểu học là hoạt động giáo dục cơ bản nhằm hình thành ý thức cá nhân, thái độ và hành vi đạo đức, lối sống cho học sinh trong các mối quan hệ với bản thân, người khác và với quê hướng, đất nước Giáo dục đạo đức cho học sinh tiểu học có thể thực hiện bằng nhiều con đường khác nhau thông qua hoạt động dạy học, giáo dục lao động, giáo dục thể chất, thẩm mỹ; hoạt động trải nghiệm và các hoạt động xã hội vv

Trong các con đường giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường tiểu học, dạy học đạo đức là con đường cơ bản, quan trọng, thuận lợi nhất trong nhà trường tiểu học

Thực hiện đổi mới chương trình giáo dục phổ thông, chương trình dạy học môn Đạo đức có nhiều thay đổi: Thay đổi về cách tiếp cận phát triển chương trình dạy học chuyển từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận phẩm chất, năng lực học sinh; Thay đổi về mục tiêu dạy học; Thay đổi về nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và đánh giá kết quả dạy học

Môn Đạo đức trong nhà trường tiểu học là môn học vừa mang tính khoa học, đồng thời mang tính giáo dục sâu sắc Giáo dục học sinh thông qua dạy các môn học nói chung và dạy môn Đạo đức nói riêng là con đường giáo dục

có hiệu quả nhằm giúp học sinh hình thành các năng lực tự chủ, tự học; năng

lực giải quyết vấn đề, năng lực giao tiếp, hợp tác vv… và các phẩm chất nhân cách như yêu nước, nhân ái; trung thực, chăm chỉ; trách nhiệm

Chất lượng dạy học môn Đạo đức đến đâu tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó phụ thuộc trực tiếp vào quản lý (QL) của hiệu trưởng trường tiểu học đối với dạy học môn học

Mặt khác, QL dạy học môn Đạo đức không chỉ hình thành tri thức, thái

độ mà còn hình thành năng lực thực hiện hành vi, các kỹ năng hành vi của HS Điều này hoàn toàn đáp ứng và phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông hiện nay Vì vậy, nghiên cứu quản lý dạy học môn Đạo đức cho học sinh tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông mới là cần thiết và có giá trị cao trong việc nâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức, chất lượng năng lực thực hiện hành động của học sinh

Trong những năm gần đây mặc dù chưa triển khai thực hiện chương trình dạy học môn Đạo đức mới ở các trường tiểu học, nhưng Bộ Giáo dục - Đào tạo

đã triển khai công văn 4612 về đổi mới dạy học theo định hướng chương trình mới để hình thành phẩm chất, năng lực cho học sinh Thực hiện theo công văn trên Phòng Giáo dục - Đào huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai đổi mới dạy học nói chung và dạy học môn Đạo đức nói riêng theo định hướng chương trình giáo dục phổ thông 2018 Tuy nhiên trong quá trình triển khai còn những

điểm bất cập, vì vậy, tác giả lựa chọn đề tài: “Quản lý dạy học môn Đạo đức

theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế

Võ, tỉnh Bắc Ninh” làm đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng dạy học môn Đạo đức theo chương trình mới tại các trường tiểu học trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Đạo đức ở các trường tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức, đáp ứng yêu cầu của đổi mới giáo dục tiểu học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Dạy học môn Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học môn Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở các trường tiểu học tại huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

4 Phạm vi nghiên cứu

Nội dung nghiên cứu: Tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới của Hiệu trưởng

ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Phạm vi khảo sát: Tiến hành khảo sát thực trạng dạy học môn Đạo đức

và thực trạng quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới của Hiệu trưởng tại 5 trường tiểu học ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

5 Giả thuyết khoa học

Dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới còn nhiều điểm khác biệt so với chương trình hiện hành, nếu nghiên cứu đánh giá đúng thực trạng và đề xuất được các biện pháp quản lý dạy học môn Đạo đức mang tính đồng bộ, phù hợp với mục tiêu, nội dung, chương trình giáo dục mới sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Đạo đức và chất lượng thực hiện chương trình giáo dục mới ở trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

6 Phương pháp nghiên cứu đề tài

6.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp lý thuyết để xây dựng cơ

sở lý luận của vấn đề nghiên cứu:

Nghiên cứu phân tích chương trình dạy học môn Đạo đức mới và chương trình dạy học môn Đạo đức trong chương trình hiện hành; nghiên cứu hệ thống

các tài liệu về dạy học Đạo đức ở các trường tiểu học và các công trình nghiên cứu về giáo dục Đạo đức, dạy học Đạo đức, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa

để xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

6.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

i) Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi:

Đề tài sử dụng phương pháp điều tra bằng bảng hỏi tiến hành khảo sát trên cán bộ quản lý nhà trường, giáo viên tiểu học để đánh giá thực trạng dạy học và thực trạng quản lý dạy học môn Đạo đức ở trường tiểu học

ii) Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu các sản phẩm của hoạt động dạy học và sản phẩm của quản lý dạy học môn Đạo đức ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh để đánh giá đúng thực trạng dạy học và thực trạng quản lý dạy học

iii) Phương pháp phỏng vấn sâu: Đề tài sử dụng phương pháp phỏng vấn sâu để phỏng vấn cán bộ quản lý trường tiểu học và giáo viên để làm rõ thực trạng dạy học và thực trạng quản lý dạy học môn Đạo đức ở huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

iv) Phương pháp chuyên gia: Xin ý kiến các chuyên gia về mẫu phiếu khảo sát đánh giá thực trạng và các biện pháp đề xuất quản lý dạy học môn Đạo đức của chương trình phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

6.3 Các phương pháp bổ trợ

Tác giả luận văn sử dụng Toán Thống kê và các phần mềm tin học để xử

lý số liệu khảo sát

7 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, nội dung luận văn được kết cấu làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương

Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình

giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Chương 3: Các biện pháp quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương

trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC MÔN ĐẠO ĐỨC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 1.1 Tổng quan những công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài

1.1.1 Những nghiên cứu về quản lý dạy học

Hiện nay cũng đã có nhiều đề tài đề cập tới quản lý dạy học tại các trường phổ thông nói chung và trường tiểu học nói riêng như:

Nguyễn Thanh Hà (2016), Quản lý hoạt động dạy học trong trường tiểu học ở quận Hoàn Kiếm theo mô hình trường học mới (VNEN), Luận văn Thạc

sỹ Quản lý giáo dục, Trường Đại học Giáo dục (ĐHQGHN) [6] Luận văn làm sáng tỏ các vấn đề về công tác quản lý hoạt động dạy học cấp tiểu học tại các đơn vị trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội, chỉ ra những thành công và hạn chế, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng một số phương pháp quản lý hiệu quả cho hoạt động này

Lưu Bích Ý (2013), Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường tiểu học quận 11, thành phố Hồ Chí Minh, Luận văn Thạc sỹ Khoa học

giáo dục, ĐH Vinh [21] Luận văn nghiên cứu công tác quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trong các trường tiểu học của quận 11, TP Hồ Chí Minh

Đối với lĩnh vực quản lý dạy học các môn học tại các trường phổ thông hiện nay, hiện đang có một số công trình nghiên cứu tiêu biểu như:

Lê Văn Hiến (2017), nghiên cứu về “Quản lý dạy học môn toán ở các trường trung học cơ sở huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội theo định hướng phát triển năng lực học sinh [7] Đề tài nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý dạy học môn Toán Theo định hướng phát triển năng lực và thực trạng quản lý dạy học môn Toán Theo định hướng phát triển năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội , từ đó đề xuất những biện pháp quản lý dạy

Mỹ Đức, thành phố Hà Nội nhằm góp phần quản lý một cách hiệu quả chất lượng dạy học nói chung và dạy học môn toán nói riêng

Vi Thị Quỳnh Anh (2017), nghiên cứu về “Quản lý hoạt động dạy học môn Mỹ thuật ở các trường tiểu học huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên theo định hướng đổi mới giáo dục” [1] Tác giả đã nghiên cứu về cơ sở lý luận của quản lý dạy học môn Mỹ thuật ở các trường tiểu học, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý dạy học môn Mỹ thuật ở các trường tiểu học huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên theo định hướng đổi mới giáo dục và đề xuất những biện pháp quản lý dạy học môn mỹ thuật theo hướng đổi mới giáo dục ở trường tiểu học tại huyện Định Hóa nhằm góp phần quản lý một cách hiệu quả chất lượng dạy học nói chung và dạy học môn mỹ thuật nói riêng

1.1.2 Nghiên cứu về quản lý dạy học môn Đạo đức ở trường tiểu học

Tại Việt Nam, nghiên cứu về dạy học đạo đức cho học sinh tiểu học Tiêu biểu còn khiêm tốn chủ yếu là các sách, tài liệu dạy học:

Nguyễn Hữu Hợp (2006), nghiên cứu về phương pháp dạy học đạo đức

từ xa dành cho sinh viên đại học sư phạm, NXb ĐHSP Hà Nội

Nguyễn Thị Tính(2009) nghiên cứu về phương pháp dạy học Đạo đức ở trường tiểu học, tác giả đã hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về dạy học Đạo đức ở trường tiểu học và thiết kế một số bài tập tình huống dạy học Đạo đức cho học sinh ở trường tiểu học

Nguyễn Hữu Hợp (2019), đã phân tích cách xác định mục tiêu dạy học một số bài trong môn Đạo đức lớp 4 theo hướng phát triển năng lực học sinh được thể hiện ở 4 mặt: nội dung bài học Đạo đức, phương pháp được xác định

để dạy bài học đó, hình thức tổ chức dạy học và cách thức giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học Như vậy cách tiếp cận chỉ rõ các hành động của người giáo viên hướng tới mục tiêu năng lực, học sinh cần tư duy, trải nghiệm

để xử lí một tình huống trong cuộc sống (tức là năng lực giải quyết vấn đề) (Nguyễn Hữu Hợp, Thiết kế bài học phát triển năng lực học sinh tiểu học, NXB Đại học sư phạm, Hà Nội)

Tài liệu tập huấn về dạy học tích hợp ở trường tiểu học của Bộ GD&DT (2018) có đề cấp đến một số chủ đề dạy học có liên quan đến môn Đạo đức cũng đẫ cung cấp cho giáo viên thực hiện dạy học tích hợp theo định hướng đổi mới của chương trình giáo dục phổ thông mới (Bộ GD&ĐT, Tài liệu tập huấn dạy học tích hợp ở trường tiểu học, NXB Đại học sư phạm)

Nhìn chung các nghiên cứu về dạy học Đạo đức theo chương trình mới chưa có nhiều công trình, vì vậy tác giả luận văn chọn đề tài để nghiên cứu:

“Quản lý dạy học môn Đạo đức ở các trường tiểu học theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở các trường tiểu học huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh” Có

thể khẳng định việc nghiên cứu đề tài này là cấp thiết và không trùng với những nghiên cứu trước đó đã công bố mà tác giả được biết

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Dạy học

1.2.1.1 Khái niệm

Khái niệm dạy học được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau, Nguyễn Hữu Hợp: “Dạy học - một trong các bộ phận của quá trình tổng thể giáo dục nhân cách toàn vẹn - là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ và lĩnh hội tri thức khoa học, những kỹ năng kỹ xảo hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó hình thành thế giới quan, phát triển năng lực sáng tạo và xây dựng phát triển các phẩm chất của nhân cách người học theo mục đích giáo dục” [10] Cách tiếp cận trên thể hiện dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể hướng vào việc hình thành phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu của cấp học và mục đích giáo dục đặt ra

Dưới góc độ Tâm lí học: Dạy học được hiểu là sự biến đổi hợp lí hoạt động và hành vi của người học trên cơ sở cộng tác hoạt động và hành vi của người dạy và người học

Dưới góc độ Điều khiển học: Dạy học là quá trình cộng tác giữa thầy và trò nhằm điều khiển - truyền đạt và tự điều khiển - lĩnh hội tri thức nhân loại nhằm thực hiện mục đích giáo dục [11]

Dưới góc độ Lý luận dạy học hiện đại: Dạy học là quá trình tương tác giữa người dạy với người học và đối tượng (nội dung) học tập Trong đó giáo viên giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn; học sinh là người chủ động, tích cực tự tổ chức, tự học [5]

Nguyễn Thị Tính cùng nhóm tác giả quan niệm: Dạy học là quá trình được tổ chức có mục đích, có kế hoạch, trong đó, dưới vai trò chủ đạo của giáo viên, học sinh tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ dạy học, đạt mục đích dạy học đề ra” [18]

Tác giả luận văn chọn khái niệm sau đây là khái niệm công cụ của đề tài: Dạy học là một quá trình xã hội được tổ chức một cách có mục đích, có

kế hoạch Trong đó dưới vai trò chủ đạo của giáo viên (tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo) học sinh tự giác, tích cực, chủ động tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức nhằm thực hiện có hiệu quả các nhiệm vụ dạy học, đạt mục đích dạy học đề ra

1.2.1.2 Quản lí

Quản lý trở thành một hoạt động phổ biến, mọi nơi, mọi lúc, mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi người Đó là một loại hoạt động bắt nguồn từ tính chất cộng đồng, dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằm đạt một mục tiêu chung Quản lí đã trở thành một lĩnh vực khoa học được sự quan tâm của rất nhiều nhà khoa học đến từ các lĩnh vực khác nhau Trong quá trình phát triển của lý luận quản lý, các nhà nghiên cứu

lý luận cũng như thực hành quản lý đưa ra quan điểm quản lý dưới các góc độ khác nhau

Tác giả Đặng Quốc Bảo cho rằng: Hoạt động quản lý là hoạt động bao

gồm hai quá trình "quản" và "lý" tích hợp vào nhau; trong đó, "quản" có nghĩa

là duy trì và ổn định hệ, "lý" có nghĩa là đổi mới hệ Tác giả khẳng định : Hoạt

động quản lý bắt nguồn từ sự phân công, hợp tác lao động Chính sự phân công, hợp tác lao động nhằm đến hiệu quả nhiều hơn, năng suất cao hơn trong việc đòi hỏi phải có sự chỉ huy phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý phải

có người đứng đầu Đây là hoạt động để người thủ trưởng phối hợp nỗ lực với các thành viên trong nhóm, trong cộng đồng, trong tổ chức đạt được mục tiêu

đề ra [Dẫn theo 1]

Theo Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) tới đối tượng quản lý - trong tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức Cũng theo đó các tác giả còn phân định rõ hơn về hoạt động quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận

dụng các chức năng kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra [Dẫn theo 1]

Tuy có nhiều cách định nghĩa khác nhau, song có thể hiểu một cách khái

quát thì: Quản lý là một quá trình tác động có định hướng, có mục đích của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích đã đề ra

1.2.1.3 Quản lý hoạt động dạy học

Trong nhà trường tiểu học mọi hoạt động đều hướng vào người học, phục vụ hoạt động dạy học và quản lí hoạt động dạy học là nhiệm vụ trọng tâm,

cơ bản của quản lý nhà trường

Quản lý dạy học là quản lý một hoạt động với tư cách là một hệ thống toàn vẹn, bao gồm các nhân tố cơ bản: mục đích, nhiệm vụ, nội dung dạy học, thầy với hoạt động dạy, trò với hoạt động học, các phương pháp và phương tiện dạy học, các hình thức tổ chức dạy học, phương thức kiểm tra và đánh giá kết quả học tập

Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt: “Quản lý quá trình dạy học là một bộ phận cấu thành chủ yếu của toàn bộ hệ thống quản lý quá trình giáo dục và đào tạo trong trường học Quá trình thực hiện các chức năng tổng hợp, phát triển nhân cách, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” [9]

Bản chất của quá trình dạy học là sự thống nhất biện chứng của dạy và học được thể hiện bằng sự hợp tác giữa dạy và học theo logic khách quan của nội dung

Như vậy, quản lý hoạt động dạy học là quản lý hoạt động sư phạm của người thầy và hoạt động học tập rèn luyện của trò, để hình thành và phát triển nhân cách học sinh

Theo tác giả Phạm Như Phong: “Quản lý dạy học chính là sự tác động có mục đích của chủ thể quản lý (người Hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên, học sinh, toàn bộ quá trình dạy học và các thành tố tham gia vào QTDH nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩy mạnh QTDH của nhà trường để thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học và mục tiêu giáo dục của nhà trường là hình thành phát triển nhân cách học sinh đáp ứng yêu cầu xã hội” [15]

Tác giả luận văn chọn khái niệm sau làm khái niệm cơ bản của đề tài:

Quản lý dạy học là tác động có mục đích của chủ thể quản lý (người Hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên, học sinh, quá trình dạy học và lực lượng liên đới nhằm huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực vốn có, tạo động lực đẩy QTDH của nhà trường thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học đề ra

1.2.2 Dạy học môn Đạo đức

1.2.2.1 Đạo đức

Dưới góc độ đạo đức học, đạo đức là một hình thái xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống các quan điểm, quan niệm, những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội [12, tr.12]

Dưới góc độ giáo dục học, đạo đức là một hình thái xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống các quan điểm về cái thực, cái có trong mối quan hệ của con người với con người [9, tr.170-171]

Theo nghĩa rộng, khái niệm đạo đức liên quan chặt chẽ với phạm trù chính trị, pháp luật, lối sống Đạo đức là thành phần cơ bản của nhân cách, phản ánh bộ mặt nhân cách của một cá nhân đã được xã hội hóa Đạo đức được biểu hiện ở cuộc sống tinh thần lành mạnh, trong sáng, ở hành động giải quyết hợp lý, có hiệu quả những mâu thuẫn Khi thừa nhận đạo đức là một hình thái ý thức xã hội thì đạo đức của mỗi cá nhân, mỗi cộng đồng, mỗi tầng lớp giai cấp trong xã hội cũng phản ánh ý thức chính trị của họ đối với các vấn đề đang tồn tại [12, tr.153-154]

Đạo đức là một mặt trong cấu trúc nhân cách con người, được xem là khái niệm luân thường đạo lý của con người, nó thuộc về vấn đề đánh giá tốt/xấu, đúng/sai, lành/ác, dữ/hiền trong phạm vi lương tâm con người

Ngày nay, đạo đức được định nghĩa như sau: “Đạo đức là một hình thái thức xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống những quan điểm, quan niệm, những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội Nó ra đời, tồn tại và biến đổi từ nhu cầu của xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân và xã hội” [12, tr.12]

Tóm lại, đạo đức là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực xã hội nhằm điều chỉnh và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với nhau và quan hệ với xã hội, chúng được thực hiện bởi niềm tin các cá nhân, bởi truyền thông và sức mạnh của dư luận xã hội

1.2.2.2 Môn Đạo đức

Môn Đạo đức ở tiểu học giữ vai trò chủ đạo trong việc giúp học sinh hình thành, phát triển ý thức và hành vi của người công dân Thông qua các bài

chất chủ yếu và năng lực cốt lõi của người công dân, đặc biệt là tình cảm, niềm tin, nhận thức, cách ứng xử phù hợp với chuẩn mực đạo đức và quy định của pháp luật, có kỹ năng sống và bản lĩnh để học tập, làm việc và sẵn sàng thực hiện trách nhiệm công dân trong xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam và hội nhập quốc tế

Nội dung chủ yếu của môn Đạo đức là giáo dục đạo đức, giá trị sống, kỹ năng sống, pháp luật và kinh tế

Giáo dục đạo đức là quá trình tác động sư phạm có mục đích, có kế hoạch nhằm giáo dục học sinh ý thức, hành vi đạo đức phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội và quy định của pháp luật; trên cơ sở đó hình thành, phát triển cho học sinh các phẩm chất đạo đức chủ yếu và năng lực cốt lõi của người công dân Việt Nam, đáp ứng nhu cầu phát triển cá nhân và thực hiện quyền, nghĩ vụ, trách nhiệm công dân

1.2.2.3 Dạy học môn Đạo đức

Dạy học môn Đạo đức là quá trình dưới vai trò chủ đạo của giáo viên (tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo) học sinh tự giác, tích cực, chủ động tiến hành hoạt động học, rèn luyện nhằm thực hiện có hiệu quả các mục tiêu nhiệm vụ của môn học đó là hình thành các năng lực cốt lõi và 5 phẩm chất đạo đức cơ bản: Yêu nước; Nhân ái; Trung thực; Chăm chỉ; Trách nhiệm ở học sinh

Mục tiêu dạy học môn Đạo đức được quy định cụ thể trong mục tiêu chương trình giáo dục tiểu học 2018:

Giúp học sinh hình thành và phát triển các phẩm chất chủ yếu: Yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm Những phẩm chất đạo đức này được hình thành, phát triển gắn liền với quyền, trách nhiệm và nghĩa vụ của người công dân Việt Nam

Giúp học sinh hình thành, phát triển các năng lực của người công dân Việt Nam đáp ứng nhu cầu phát triển của cá nhân và cộng đồng xã hội theo yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa và

cách mạng công nghiệp mới, đặc biệt là yêu cầu của sự nghiệp xây dựng nhà nước pháp quyền và nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Đó là: năng lực phát triển bản thân; năng lực điều chỉnh hành vi đạo đức, năng lực điều chỉnh hành vi pháp luật; năng lực giải quyết vấn đề kinh tế

1.2.3 Quản lý dạy học môn Đạo đức

Quản lý dạy học môn Đạo đức là những tác động có mục đích của chủ thể quản lý tới quá trình dạy học đạo đức và các lực lương liên đới nhằm đưa hoạt động dạy học môn đạo đức đạt kết quả mong muốn, hiệu quả nhất

Về bản chất, quản lý hoạt động dạy học môn đạo đức là quá trình tác động có mục đích của chủ thể quản lý lên các thành tố tham gia vào quá trình dạy học nhằm đạt mục tiêu giáo dục đạo đức (nhằm hình thành niềm tin, lý tưởng, động cơ thái độ, tình cảm, hành vi và thói quen Đó là những phẩm chất đạo đức và năng lực cốt lõi cần hình thành ở học sinh)

Quản lý dạy học môn Đạo đức là quản lý quá trình dạy học Đạo đức cùng các lực lượng liên đới, một quá trình sư phạm đặc thù, thông qua việc thực hiện các chức năng quản lý như: Lập kế hoạch dạy học, Tổ chức thực hiện

kế hoạch, Chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức

1.3 Những vấn đề cơ bản về dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

1.3.1 Mục tiêu, nội dung chương trình dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

1.3.1.1 Mục tiêu môn Đạo đức cấp tiểu học

Môn Đạo đức cấp tiểu học nhằm giúp học sinh:

Bước đầu hình thành, phát triển ở học sinh những hiểu biết ban đầu về chuẩn mực hành vi đạo đức, pháp luật và sự cần thiết thực hiện theo các chuẩn mực đó trong quan hệ với bản thân, công việc và người khác, cộng đồng, đất nước, nhân loại và môi trường tự nhiên; Hình thành ở học sinh thái độ, hành vi

như: Tự trọng, tự tin; những tình cảm và hành vi tích cực: yêu gia đình, quê hương, đất nước; yêu thương, tôn trọng con người; đồng tình với cái thiện, cái đúng, cái tốt, không đồng tình với cái ác, cái sai, cái xấu; chăm học, chăm làm; trung thực; có trách nhiệm với thái độ, hành vi của bản thân

Giúp học sinh bước đầu nhận biết và điều chỉnh được cảm xúc, thái độ, hành vi của bản thân; biết quan sát, tìm hiểu về gia đình, quê hương, đất nước

và về các hành vi ứng xử; biết lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch cá nhân, hình thành thói quen, nền nếp cơ bản, cần thiết trong học tập, sinh hoạt

Khác với dạy học môn Đạo đức trong chương trình hiện hành, mục tiêu dạy học môn Đạo đức được thiết kế theo hướng hình thành được các năng lực

cụ thể của học sinh ở các lớp gắn với các yêu cầu cần đạt, trong đó có chú trọng

cả các năng lực đặc thù và năng lực chung của học sinh ở bậc tiểu học

Như vậy, cùng với công tác giáo dục toàn diện học sinh, môn Đạo đức giúp các em trở thành những con ngoan, biết vâng lời, hiếu thảo với ông bà, cha mẹ; những trò giỏi, biết học hành chăm ngoan, lễ phép, biết ơn các thầy cô giáo; những bạn tốt, trung thực, tự tin, biết hợp tác và quan tâm, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, hoạt động

1.3.1.2 Nội dung chương trình dạy học môn Đạo đức cấp tiểu học

Nội dung chương trình môn Đạo đức theo định hướng giáo dục phổ thông mới được xây dựng theo hướng đồng tâm từ lớp 1 đến lớp 5 và phát triển với 4 mạch cơ bản:

Giáo dục đạo đức: Hướng tới hình thành 5 phẩm chất cơ bản: Yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực và trách nhiệm

Giáo dục kỹ năng sống: Nhằm hướng tới 2 kỹ năng cơ bản: Kỹ năng nhận thức, quản lý bản thân và tự bảo vệ

Giáo dục kinh tế: Nhằm hướng tới giáo dục về hoạt động tiêu dùng

Giáo dục pháp luật: Hướng tới giáo dục chuẩn mực hành vi pháp luật Đây là những nội dung mới so với chương trình hiện hành Từ các nội dung khái quát đó, sẽ được cụ thể thành các chủ đề, bài học cho từng lớp theo hướng mở, chỉ quy định những yêu cầu cần đạt, những nội dung dạy học cơ bản nhằm đáp ứng yêu cầu cần đạt, những định hướng chung về phương pháp giáo dục và đánh giá kết quả giáo dục của học sinh

Thời lượng thực hiện chương trình:

- Thời lượng thực hiện chương trình ở các lớp (theo số tiết học): 35 tiết/năm cho tất cả các lớp 1,2,3,4,5

- Thời lượng dành cho các nội dung giáo dục ở các lớp: Thời lượng dành cho các nội dung giáo dục do tác giả sách giáo khoa và giáo viên chủ động sắp xếp căn cứ vào yêu cầu cần đạt ở mỗi lớp và thực tế dạy học

Môn Đạo đức đưa ra các chuẩn mực Đạo đức dưới dạng những mẫu hành vi cụ thể xoay quanh năm mối quan hệ chủ yếu diễn ra trong cuộc sống hàng ngày của học sinh Tiểu học: Đó là các mối quan hệ với gia đình, nhà trường, xã hội và môi trường tự nhiên với bản thân mình

Đây là những kiến thức rất gần gũi, quen thuộc với học sinh Tiểu học Các em thường xuyên bắt gặp trong cuộc sống hàng ngày Vì vậy, ít nhiều các

em cũng có vốn sống, vốn hiểu biết để chúng từ gia đình và những người xung quanh Đây là một lợi thế rất lớn, là điều kiện quan trọng để giáo viên có thể tổ chức, hướng dẫn cho học sinh tìm tòi, khám phá các tri thức đạo đức trên nền tảng vốn hiểu biết ban đầu về thực tế xung quanh của học sinh

Các chuẩn mực hành vi Đạo đức được đưa ra có tính đồng tâm, có sự mở rộng, nâng cao dần qua các lớp Vì vậy, khi dạy một chuẩn mực hành vi Đạo đức nào đó, giáo viên cần vận dụng, phát huy những kiến thức đã có của học sinh để hướng dẫn các em tự tìm tòi, khám phá, phát hiện các tri thức Đạo đức mới ở mức độ sơ giản

Mỗi bài Đạo đức được dạy trong 2 tiết Mỗi tuần dạy một tiết

Tiết 1: Cung cấp các tri thức Đạo đức, hình thành cho học sinh các biểu tượng về các chuẩn mực, hành vi Đạo đức

Tiết 2 (Tiết thực hành): Giúp học sinh củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng ứng xử theo chuẩn mực đã học ở tiết 1 Trong thực tế, giáo viên gặp rất nhiều khó khăn khi thiết kế bài dạy cho tiết thực hành Vì vậy, giáo viên thường dạy qua loa, thậm chí dành thời gian của tiết thực hành để dạy các môn khác

Đáp ứng yêu cầu của việc dạy học theo chương trình giáo dục phổ thông mới, nội dung dạy học môn Đạo đức cũng được tích hợp trong các bài học của các môn học khác có ưu thế Viêc tích hợp nội dung dạy học giữa các môn học

sẽ giúp học sinh kết nối được kiến thức từ bài học đạo đức đến các tình huống

có liên quan trong cuộc sống

1.3.2 Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

1.3.2.1 Phương pháp dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

Phương pháp dạy môn Đạo đức là cách thức tổ chức hoạt động giáo dục qua hoạt động dạy học Đạo đức nhằm giúp học sinh chiếm lĩnh nội dung môn học, quy định việc lựa chọn hình thức tổ chức Việc dạy học Đạo đức chỉ đạt được kết quả khi học sinh có sự tích cực, tự giác, chủ động tham gia vào quá trình học tập Dạy học Đạo đức là “quá trình giáo viên tổ chức, hướng dẫn học sinh hoạt động, huy động vốn kinh nghiệm và thói quen đạo đức của học sinh, trên cơ sở đó, học sinh tự khám phá, chiếm lĩnh tri thức mới, kỹ năng mới.”

Vì vậy, khi giải quyết các mục tiêu của môn Đạo đức, giáo viên cần vận dụng linh hoạt các phương pháp để phù hợp với từng nhiệm vụ cụ thể, nội dung của bài, đa dạng bài và hình thức tổ chức dạy học

Môn Đạo đức nhằm hình thành, phát triển ở học sinh các phẩm chất và năng lực của người công dân thông qua các bài học về lối sống, đạo đức, pháp

luật, kinh tế, nghĩa là chuyển các giá trị văn hóa, đạo đức, các kiến thức pháp luật, kinh tế thành ý thức và hành vi của người công dân Do vậy, các phương pháp dạy học, giáo dục sẽ:

- Chú trọng tổ chức, hướng dẫn các hoạt động để học sinh khám phá, phân tích, khai thác thông tin, xử lý tình huống thực tiễn, trường hợp điển hình; tăng cường sử dụng các thông tin, tình huống; trường hợp của thực tế cuộc sống xung quanh, gần gũi với đời sống học sinh trong việc phân tích, đối chiếu, minh họa để các bài học vừa có sức hấp dẫn, vừa nhẹ nhàng, hiệu quả; coi trọng tổ chức các hoạt động trải nghiệm để học sinh tự phát hiện và chiếm lĩnh kiến thức mới, phát triển kỹ năng và thái độ tích cực, trên cơ sở đó hình thành, phát triển phẩm chất và năng lực của người công dân tương lai

Các phương pháp dạy học để thực hiện mục tiêu, nội dung trên: Phương pháp dạy học dự án, phương pháp dạy học tình huống; phương pháp dạy học nêu vấn đề; phương pháp dạy học nghiên cứu trường hợp, phương pháp kể chuyên và phương pháp nêu gương, phương pháp đóng vai, thuyết trình, giảng giải giúp học sinh nhận thức đúng về các chuẩn mực đạo đức, pháp luật và thực hiện có hiệu quả các hành vi phù hợp với chuẩn mực,

- Kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học truyền thống với các phương pháp dạy học hiện đại theo hướng tích cực hóa hoạt động của người học, tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học đặc thù của môn học như: Giải quyết vấn đề, phân tích các trường hợp điển hình kết hợp nêu những tấm gương công dân tiêu biểu; xử lý tính huống có tính thời sự về đạo đức, pháp luật và kinh tế trong cuộc sống hàng ngày; thảo luận nhóm; đóng vai,

- Kết hợp các hình thức dạy học theo hướng linh hoạt, phù hợp, hiệu quả: dạy học theo lớp, theo nhóm và cá nhân; dạy học ở trong lớp và ở ngoài lớp, ngoài khuôn viên nhà trường; tăng cường thực hành, rèn luyện kỹ năng trong các tình huống cụ thể của đời sống; tích cực sử dụng các phương tiện dạy học

- Phối hợp giáo dục trong nhà trường với giáo dục ở gia đình và xã hội

1.3.2.2 Hình thức dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

Hình thức dạy học là những hình thái tồn tại khác nhau của hoạt động dạy học được tổ chức cho học sinh về không gian, thời gian, địa điểm, số lượng học sinh với những nội dung, phương pháp dạy học môn Đạo đức nhằm thực hiện mục tiêu môn học Hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức gắn với hoạt động, thực tiễn, thực hành nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của bài học Tùy theo mục tiêu và tính chất cụ thể của từng bài, từng phương pháp, GV cần vận dụng, phối hợp các hình thức linh hoạt, phù hợp để học sinh được làm việc độc lập, làm việc nhóm hay làm việc chung cả lớp để tiết học sôi nổi, lôi cuốn, từ

đó nâng cao hiệu quả bài đạo đức Tuy nhiên, dù với hình thức nào, mỗi học sinh cần được tạo cơ hội để tự thực hiện hoạt động học tập và trải nghiệm

Các hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức được phân biệt với nhau bởi quy mô học sinh tham gia (dạy học cá nhân, theo nhóm, theo lớp), không gian (dạy học trên lớp, sân trường, vườn sinh thái, di tích lịch sử, ), thời gian tiến hành (dạy học nội khóa, ngoại khóa), mục đích chính của bài học (bài hình thành kiến thức mới - tiết 1, bài thực hành kỹ năng, hành vi - tiết 2)

Hình thức tổ chức dạy học cơ bản môn Đạo đức là bài trên lớp (hình thức nội khóa) Ngoài ra, các hình thức tổ chức dạy học khác như dạy học tại hiện trường (dạy học trải nghiệm), tham quan, hoạt động ngoại khóa,… cũng được vận dụng vào quá trình dạy học môn học này

Dạy học nội khóa môn Đạo đức được tiến hành theo tiết, theo bài, theo thời khóa biểu định sẵn, với nội dung gắn chặt với nội dung có sẵn trong sách giáo khoa, vở bài tập Học sinh có nhiệm vụ thực hiện những yêu cầu của giáo viên nhằm lĩnh hội được những kiến thức này Vì thế, hạn chế của hình thức này là nội dung giáo dục dễ mang tính “hàn lâm” xa rời thực tế, kiến thức mà học sinh lĩnh hội có thể kém bền vững, học sinh chưa hình thành được thái độ đúng đắn và kĩ năng, hành vi chuẩn mực

Vận dụng hình thức dạy học ngoại khóa có thể bổ trợ, khắc phục được những hạn chế trên của dạy học nội khóa

1.3.3 Đánh giá kết quả dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

Đánh giá kết quả giáo dục là đánh giá mức độ đạt được của học sinh về phẩm chất và năng lực so với các yêu cầu cần đạt của mỗi lớp học, cấp học nhằm xác định vị trí và ghi nhận sự tiến bộ của mỗi học sinh tại thời điểm nhất định trong quá trình phát triển của bản thân; đồng thời cung cấp thông tin để giáo viên điều chỉnh việc dạy học và cơ quan quản lý giáo dục thực hiện phát triển chương trình Đánh giá kết quả giáo dục phải đảm bảo các yêu cầu sau:

- Kết hợp đánh giá thông qua các nhiệm vụ học tập (bài kiểm tra dưới dạng trắc nghiệm, vấn đáp hoặc tự luận, bài tập thực hành, bài tiểu luận, bài thuyết trình, bài tập nghiên cứu, ) với đánh giá thông qua quan sát biểu hiện

về thái độ, hành vi của học sinh trong quá trình tham gia các hoạt động học tập được tổ chức trên lớp học, hoạt động nhóm, hoạt động tập thể hay cộng đồng

và trong sinh hoạt giao tiếp hàng ngày

- Chú trọng sử dụng các bài tập xử lý tình huống được xây dựng trên cơ

sở gắn kiến thức của bài học với thực tiễn đời sống, đặc biệt là những tình huống, sự việc, vấn đề,…của thực tế cuộc sống, gần gũi với học sinh Tăng cường các câu hỏi mở gắn với thực tiễn trong các bài tập kiểm tra, đánh giá để học sính được thể hiện phẩm chất và năng lực Đánh giá thông qua quan sát biểu hiện về thái độ, hành vi ứng xử của học sinh trong quá trình tham gia vào các hoạt động học tập, sinh hoạt ở trường, ở nhà và ở cộng đồng cần dựa trên phiếu nhận xét của giáo viên, học sinh, gia đình hoặc các tổ chức xã hội

- Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng của học sinh, đánh giá của phụ huynh học sinh và đánh giá của cộng đồng trong

đó đánh giá của giáo viên là quan trọng nhất; coi trọng đánh giá sự tiến bộ của học sinh

- Kết quả đánh giá sau mỗi học kỳ và cả năm học đối với mỗi học sinh là kết quả tổng hợp đánh giá quá trình và đánh giá tổng kết theo hướng dẫn của

Bộ Giáo dục và Đào tạo

1.3.4 Yêu cầu về năng lực giáo viên và điều kiện dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

1.3.4.1 Yêu cầu về năng lực giáo viên dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

Bộ Giáo dục Đào tạo đã ban hành Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT ngày

22 tháng 8 năm 2018 Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông Nội dung thông tư quy định cụ thể về các tiêu chuẩn nghề nghiệp của giáo viên phổ thông Giáo viên tiểu học tham gia dạy học môn Đạo đức cũng bắt buộc phải đảm bảo các chuẩn này

Đặc biệt, từ ngày 01/7/2020, theo nội dung của Luật Giáo dục 2019 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2019, giáo viên tiểu học phải có bằng cử nhân

thuộc ngành đào tạo giáo viên trở lên (Quy định hiện hành yêu cầu bằng tốt nghiệp trung cấp sư phạm) Trường hợp môn học chưa đủ giáo viên có bằng cử

nhân thuộc ngành đào tạo giáo viên thì phải có bằng cứ nhân chuyên ngành phù hợp và có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm

Từ nội dung chương trình môn học và từ chuẩn nghề nghiệp giáo viên mới cho thấy, để dạy học môn Đạo đức có hiệu quả giáo viên phải có các năng lực sau đây:

Năng lực dạy học theo các chủ đề đạo đức;

Năng lực giáo dục đạo đức cho học sinh qua dạy học môn học;

Năng lực dạy học tích hợp: Tích hợp nội dung dạy học với nội dung giáo dục và rèn luyện kỹ năng hành vi đạo đức cho học sinh;

Năng lực dạy học trải nghiệm và dạy học theo chủ đề đạo đức để củng cố kiến thức về chuẩn mực đạo đức và rèn luyện thái độ, kỹ năng hành vi đạt được

ở học sinh;

Năng lực dạy học phân hóa: Dựa vào đặc điểm và tính cách của từng học sinh, giáo viên tôn trọng và tạo ra sự khác biệt ở mỗi học sinh;

Năng lực đánh giá kết quả dạy học đạt được ở học sinh

1.3.4.2 Điều kiện dạy học môn Đạo đức theo chương trình giáo dục phổ thông mới ở trường tiểu học

Năng lực dạy học và phẩm chất đạo đức của giáo viên dạy môn đạo đức phải chuẩn mực, giáo viên phải thực sự là tấm gương sáng để học sinh noi theo

Các yếu tố quản lý nhà trường có tác dụng tạo động lực cho hoạt động dạy học môn Đạo đức đạt hiệu quả: Cơ chế giám sát thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình môn Đạo đức; Các chính sách hỗ trợ dạy và học; các chính sách tạo môi trường dạy học cho giáo viên,

Cơ sở vật chất (CSVC) và thiết bị dạy học (TBDH) trong nhà trường được hiểu là hệ thống các phương tiện vật chất và kỹ thuật được sử dụng để phục vụ cho việc giáo dục toàn diện con người trong nhà trường bao gồm các nhóm cơ bản như sau: Trường sở, TBDH, sách báo và tài liệu tham khảo

CSVC và TBDH có ảnh hưởng rất lớn đến quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường, là một trong các điều kiện cơ bản để đảm bảo chất lượng giảng dạy và học tập, đồng thời có ảnh hưởng rất lớn đến việc thực hiện chủ trương đổi mới công tác quản lý, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá

Bên cạnh yếu tố đội ngũ giáo viên thì CSVC và TBDH cũng là điều kiện nòng cốt để ngành giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) thực hiện thành công chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) mới

Khi thực hiện chương trình GDPT mới ở cấp tiểu học phải bảo đảm yêu cầu một lớp/phòng để học 2 buổi/ngày Để thực hiện chương trình mới, mỗi nhà trường phải có đủ phòng học, phòng học bộ môn, phòng học chức năng để phục vụ cho các môn học: Tin học, Khoa học - Công nghệ, Ngoại ngữ ở cấp tiểu học

Lớp học cần được trang bị các tư liệu và đồ dùng dạy học gồm: tranh; ảnh; băng, đĩa; sách, tài liệu tham khảo có nội dung giáo dục về đạo đức, kỹ năng sống, kinh tế, pháp luật và đầu đĩa DVD; máy chiếu projector; màn hình tivi; giá để thiết bị; giá và nẹp treo tranh, ảnh; các văn phòng phẩm khác

1.4 Quản lý dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

1.4.1 Lập kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới

ở trường tiểu học

Kế hoạch là khái niệm dùng để chỉ hoạt động của chủ thể quản lý đặt ra với các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp thực hiện để đạt được mục tiêu của nhà trường, mục tiêu của hoạt động quản lý Để đạt được mục tiêu, chủ thể quản lý khi xây dựng kế hoạch sẽ sắp xếp các hoạt động theo một trình tự, một phương pháp nhất định, nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra

Căn cứ vào kế hoạch dạy học môn Đạo đức (dựa trên kế hoạch giáo dục của cấp học), Hiệu trưởng tổ chức xây dựng kế hoạch giáo dục, dạy học riêng cho trường mình Hiệu trưởng phải chỉ đạo tổ chuyên môn, hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch giáo dục của nhà trường nói chung và kế hoạch dạy học môn Đạo đức nói riêng Tiến hành quá trình phân tích bối cảnh của trường

để xác định rõ điểm mạnh, yếu, tình hình học tập, rèn luyện đạo đức của học sinh, cơ hội, thách thức để xác định các mục tiêu dạy học các môn học nói chung và môn Đạo đức nói riêng, xác định mục tiêu giáo dục mong đợi cần đạt, lựa chọn các việc cần làm, cách làm, phân bổ các nguồn lực cho mỗi công việc

và sắp xếp các hoạt động theo tiến độ hợp lý để thực thi kế hoạch dạy học, giáo dục hiệu quả;

Trong chủ trì xây dựng kế hoạch giáo dục, dạy học Đạo đức ở trường tiểu học, hiệu trưởng cần xác định đúng, đủ các căn cứ và những yêu cầu mới trong thực hiện chương trình giáo dục để làm cơ sở cho việc hoạch định Chỉ đạo các tổ chuyên môn và giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học môn học, hoạt

động giáo dục theo yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; phù hợp với đối tượng học sinh tiểu học, điều kiện nhà trường, địa phương, năng lực của đội ngũ giáo viên Đặc biệt khi chỉ đạo giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học Đạo đức, Hiệu trưởng phải yêu cầu giáo viên xác định rõ số tiết dạy lý thuyết, dạy thực hành và số tiết dạy học theo chủ đề tích hợp, trải nghiệm, đồng thời thiết kế các chủ đề dạy học đạo đức cho học sinh từng khối lớp cho phù hợp với đặc điểm tâm lý và trình độ nhận thức của học sinh

Xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường là quá trình lập kế hoạch giảng dạy của giáo viên và hướng dẫn việc học tập của người học (bao gồm cả các hoạt động trong và ngoài lớp học) do nhà trường tiến hành Có bốn hoạt động chính cần được thực hiện trong lập kế hoạch giáo dục nhà trường:

Xác định học sinh cần gì hoặc muốn học gì? và kiến thức, kỹ năng, năng lực mà học sinh cần đạt được?

Xác định hình thức học tập phù hợp và các điều kiện bổ trợ việc học tập cho học sinh?

Tiến hành tổ chức dạy học/ giáo dục và đánh giá việc học tập, rèn luyện đạo đức của học sinh?

Chỉnh sửa kế hoạch dạy học môn học thường xuyên sao cho phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh?

Kế hoạch dạy học môn Đạo đức của nhà trưởng phải đáp ứng được các yêu cầu sau đây:

- Đảm bảo thực hiện mục tiêu dạy học nói chung và dạy học môn Đạo đức nói riêng theo chương trình giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;

- Đảm bảo tính logic của mạch kiến thức và tính thống nhất giữa các nội dung và chủ đề của môn học và các hoạt động học lý thuyết, học theo chủ đề trải nghiệm thực hiện trong quá trình tổ chức dạy học

- Đảm bảo tổng thời lượng của môn học là 35 tiết/ năm học, đảm bảo tính khả thi cao

Với định hướng xây dựng cùng với các yêu cầu nêu trên, bản kế hoạch dạy học nói chung và dạy học môn Đạo đức nói riêng của nhà trường bao gồm các nội dung cơ bản sau đây:

- Cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn xây dựng Kế hoạch giáo dục, dạy học của nhà trường

- Kế hoạch dạy học và phân phối chương trình môn học

- Nguồn lực thực hiện chương trình (có thể viết trong cùng một bản kế hoạch hoặc tách thành các văn bản riêng như: Dự toán kinh phí, quyết định huy động, phân công nhân sự thực hiện trong triển khai một số nội dung cụ thể của chương trình giáo dục tiểu học)

- Tổ chức thực hiện dạy học môn học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện đạo đức của học sinh

Để công tác lập kế hoạch dạy học môn Đạo đức có hiệu quả và mang tính khả thi cao, Hiệu trưởng cần thực hiện các nội dung sau đây:

- Tổ chức cho toàn thể giáo viên tìm hiểu về Chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở cấp tiểu học, gồm: chương trình tổng thể và chương trình các môn học, hoạt động trải nghiệm nói chung và tìm hiểu sâu chương trình mô Đạo đức

- Tổ chức tìm hiểu về những định hướng lớn của chương trình tổng thể (chương trình theo định hướng phát triển năng lực, các phẩm chất chủ yếu, các năng lực chung; hệ thống môn học của cấp tiểu học, các môn học kết hợp và tích hợp, thời lượng, định hướng về phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, điều kiện thực hiện chương trình, )

- Tìm hiểu về chương trình môn Đạo đức ở mỗi khối lớp học của cấp tiểu học (mục tiêu của môn học, các năng lực đặc thù, các yêu cầu cần đạt của môn học, nội dung chính của môn học, phương pháp dạy học và kiểm tra - đánh giá của môn học)

- Tìm hiểu những năng lực cần đạt của môn Đạo đức và mối quan hệ với các năng lực chung;

- Kế hoạch tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên lựa chọn, thiết kế các chủ đề dạy học Đạo đức, các hoạt động giáo dục/hoạt động trải nghiệm môn Đạo đức;

- Hướng dẫn, chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên xây dựng kế hoạch dạy học môn Đạo đức, phân phối chương trình môn học (thời lượng cho các bài học, chủ đề, hoạt động trải nghiệm trong môn học)

- Tổng hợp phân phối chương trình và kế hoạch dạy học chung của nhà trường

1.4.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

Hoạt dộng tổ chức dạy học môn Đạo đức ở trường tiểu học là một loại hình nằm trong tổ hợp tổ chức các hoạt động dạy học trong nhà trường do người quản lý giáo dục nhà trường tổ chức thực hiện

Tổ chức dạy học môn Đạo đức là quá trình hình thành cấu trúc quan hệ giữa các thành viên và các bộ phận trong nhà trường thực hiện thành công kế hoạch dạy học môn Đạo đức và đạt mục tiêu tổng thể về chương trình giáo dục của nhà trường

Tổ chức dạy học môn Đạo đức phải căn cứ các điều kiện cụ thể của nhà trường tiểu học hiện có như đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất phục vụ dạy học, nội dung chương trình dạy học, đối tượng học sinh để lên kế hoạch dạy học tổng thể cho cả năm học

Hiệu trưởng phải tiến hành xây dựng cơ cấu tổ chức nhà trường, phân công, phân nhiệm cho từng cá nhân giáo viên dạy học Đạo đức, tổ, nhóm, chuyên môn và các bộ phận khác để triển khai kế hoạch dạy học môn Đạo đức

đã xây dựng

Xác định cơ chế phối hợp giữa Ban Giám hiệu với tổ chuyên môn, giáo viên và các mối quan hệ trong thực hiện nhiệm vụ dạy học môn Đạo đức

Huy động các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường tham gia hoạt động dạy học môn Đạo đức để đạt được mục tiêu môn học: Huy động nguồn lực ngoài trường tham gia tổ chức các hoạt động dạy học trải nghiệm môn Đạo đức theo chủ đề tích hợp

Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực thực hiện cho giáo viên dạy học môn Đạo đức về chương trình, nội dung dạy học về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học và đánh giá kết quả dạy học

Xây dựng cơ chế kiểm tra, giám sát việc thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức và có những điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết

Huy động các nguồn tài chính, cơ sở vật chất để tổ chức dạy học trải nghiệm, dạy thực hành và hoạt động ngoại khóa môn Đạo đức

Xây dựng các chuẩn và công cụ đánh giá kết quả giảng dạy và kết quả học tập môn Đạo đức, xác định số lần kiểm tra, đánh giá và sử dụng kết quả đánh giá để điều chỉnh và hoàn thiện kế hoạch dạy học hiệu quả

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

Bản chất của việc chỉ đạo thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức là việc chỉ đạo hoạt động dạy học đối với giáo viên và học sinh, bao gồm các công tác chỉ đạo sau:

- Chỉ đạo việc thực hiện nội dung kế hoạch dạy học môn Đạo đức nhằm hướng dẫn giáo viên thực hiện đúng, đủ và có chất lượng nội dung chương trình dạy học môn học

Thực hiện quá trình giao việc, hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ; Đôn đốc, động viên giáo viên, học sinh thực hiện nội dung chương trình và kế hoạch dạy học Đạo đức đúng tiến độ; Giám sát, uốn nắn, hỗ trợ để giáo viên, học sinh và các lực lượng liên đới thực hiện nhiệm vu dạy học, giáo dục học sinh đúng yêu

cầu của chương trình, kế hoạch dạy học môn Đạo đức, đảm bảo chất lượng; Tạo động lực cho giáo viên, nhân viên, học sinh trong học tập và tham gia các hoạt động giáo dục; hoạt động trải nghiệm môn học

Hiệu trưởng cần chú ý chỉ đạo thực hiện đa dạng hóa các phương pháp, hình thức dạy học Đạo đức nhằm tích cực hoá hoạt động học tập, rèn luyện của hoc sinh trong lĩnh hội các mạch nội dung kiến thức môn học để hình thành năng lực và các phẩm chất cốt lõi: Yêu nước; Nhân ái; Trung thực; Chăm chỉ; Trách nhiệm

Để làm được các điều đó cần bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức, phá bỏ các rào cản, tạo ra nhu cầu cần thiết phải thay đổi phương pháp dạy học, chuẩn

bị các điều kiện khác cho sự thay đổi ấy;

Tiếp theo tiến hành thay đổi việc dạy, việc học trong quá trình dạy học Khi đạt được kết quả mong đợi cần củng cố, duy trì và phát huy những thành tựu đạt được Nếu điểm nào chưa phù hợp, tiếp tục điều chỉnh để đạt mục tiêu

Trong quá trình triển khai thực hiện dạy học Đạo đức theo yêu cầu mới không để giáo viên đơn độc, cán bộ quản lý nhà trường, bộ môn đồng nghiệp chia sẻ hỗ trợ và đánh giá, giúp giáo viên thực hiện thành công trong dạy học

Chỉ đạo tổ chuyên môn tăng cường nghiên cứu bài học môn Đạo đức theo định hướng phát triển năng lực và hình thành các phẩm chất cốt lõi ở học sinh theo mục tiêu xác định Thông qua hoạt động nghiên cứu bài học tạo môi trường để giáo viên chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm, học tập từ đồng nghiệp để phát triển năng lực với mục tiêu thiết kế và tổ chức bài học Đạo đức, hiệu quả

Chỉ đạo giáo viên dạy thí điểm, dạy minh họa cùng nhau rút kinh nghiệm

và đổi mới hoạt động dạy nâng cao chất lượng Tổ chức hội giảng về dạy học Đạo đức trong trường nhằm tổng kết những kinh nghiệm hay, cách làm tốt

- Chỉ đạo việc nhận xét đánh giá kết quả học tập của học sinh Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh là một trong những hoạt động nhằm đánh

giá kết quả giáo dục so với mục tiêu giáo dục đã được đề ra Hoạt động này ở cấp Tiểu học hiện nay được áp dụng trên cả nước là thực hiện theo Thông tư 22/2016 của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Chỉ đạo việc đánh giá kết quả hoạt động giảng dạy của giáo viên Người quản lý nhà trường cần xây dựng một bản tiêu chí đánh giá theo Điều lệ trường Tiểu học và những tiêu chuẩn xếp loại trong Chuẩn nghề nghiệp Giáo viên tiểu học Tổ chức các hội đồng đánh giá giáo viên theo các tiêu chí đã đặt

ra Việc đánh giá giáo viên cần tập trung vào năng lực sư phạm của từng giáo viên và các nội dung công việc cụ thể, chỉ rõ những điểm mạnh, điểu yếu nhằm giúp họ thực hiện tốt hoạt động chuyên môn, xây dựng môi trường sư phạm, thực hiện tốt mục tiêu giáo dục một cách đồng bộ

- Chỉ đạo việc sử dụng và quản lý phương tiện dạy học Thường xuyên kiểm tra hoặc ủy quyền kiểm tra cơ sở vật chất phục vụ dạy học, phương tiện học tập, sách giáo khoa, tài liệu, thư viện, văn phòng phẩm, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho quá trình dạy học của giáo viên và học tập của học sinh Thực hiện chế độ kiểm tra, kiểm kê định kỳ và đột xuất, chỉ đạo tận dụng tối đa

và có hiệu quả cơ sở vật chất sẵn có để tiến hành dạy học

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học

Việc kiểm tra, đánh giá thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức theo chương trình phổ thông mới ở trường tiểu học có vai trò vô cùng quan trọng Đây chính là khâu giúp quản lý thực hiện đảm bảo tính kế hoạch trong quản lý nhà trường Do đó, công tác này cần dược tiến hành thường xuyên liên tục nhằm đảm bảo thông tin thu thập được luôn được cập nhật chính xác, kịp thời

- Kiểm tra thực hiện kế hoạch dạy học môn Đạo đức đã phê duyệt bao gồm kế hoạch dạy lý thuyết, kế hoạch dạy chuyên đề; kế hoạch dạy thực hành, trải nghiệm đạo đức cho học sinh Kiểm tra công tác tổ chức dạy học, bố trí nhân sự, huy động nguồn lực thực hiện dạy học môn Đạo đức; Kiểm tra công