TÁC ĐỘNG của COVID 19 đến VIỆC làm ở THÀNH PHỐ đà NẴNG và một số KHUYẾN NGHỊ

Trong bối cảnh đó, Đà Nẵng đã rất kịp thời trong việc hỗ trợ đối với người lao động mất việc làm do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.. Tác động của đại dịch Covid-19 đến tình hình việc là

TÁC ĐỘNG CỦA COVID-19 ĐẾN VIỆC LÀM VÀ PHẢN ỨNG

CHÍNH SÁCH CỦA ĐÀ NẴNG

THE IMPACT OF COVID-19 ON DANANG'S EMPLOYMENT

AND POLICY RESPONSE

ThS Lê Đức Thọ, ThS Hồ Thị Thanh Tâm

Trường Cao đẳng Nghề Đà Nẵng (Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia: “Chính sách vượt qua tác động

của Covid-19 để phục hồi và phát triển kinh tế”, ISBN 978-604-946-919-0,

Nxb Đại học Kinh tế Quốc dân, tr.456-462 Năm 2020)

TÓM TẮT

Bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính, phương pháp thu thập tài liệu thứ cấp nghiên cứu về tác động của đại dịch Covid-19 đến tình hình việc làm ở thành phố Đà Nẵng Kết quả cho thấy, đại dịch Covid-19 đã tác động rất lớn đến tình hình kinh tế - xã hội thành phố, số lao động mất việc làm tăng lên Trong bối cảnh đó, Đà Nẵng đã rất kịp thời trong việc hỗ trợ đối với người lao động mất việc làm do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 Từ đó, bài viết đề xuất một số khuyến nghị nhằm khắc phục tác động của Covid-19 đến việc làm ở thành phố Đà Nẵng hiện nay

Từ khóa: Đại dịch Covid-19; tình hình việc làm; người lao động; Đà

Nẵng

ABSTRACT

The article uses qualitative research methods, methods of collecting secondary documents to study the impact of the Covid-19 pandemic on employment in Da Nang city.The results showed that the Covid-19 epidemic had a great impact on the socio-economic situation of the city, the number of unemployed workers increased In that context, Da Nang was very timely in

providing support to workers who lost their jobs due to the effects of the Covid-19 epidemic Since then, the article proposes a number of recommendations to overcome the impact of Covid-19 on employment in the current city of Da Nang

Keywords: Covid-19 pandemic; employment situation; workers;

Danang

1 MỞ ĐẦU

Dịch bệnh Covid-19 do chủng mới của virus corona (SARS-CoV2) gây

ra đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến ngành công nghiệp du lịch và có thể sẽ trở thành lực cản với nền kinh tế toàn cầu Dịch bệnh Covid-19 đang thực sự là một cú sốc với tình hình kinh tế - xã hội ở Việt Nam nói chung và ở thành phố

Đà Nẵng nói riêng Trong bối cảnh khó khăn do dịch Covid-19 bùng phát và lan rộng khắp thế giới, nền kinh tế Đà Nẵng bị ảnh hưởng nghiêm trọng, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) sáu tháng đầu năm 2020 ước tính sụt giảm ở mức 3,61% so cùng kỳ năm 2019, đây là lần đầu tiên kinh tế Đà Nẵng tăng trưởng âm, kể từ khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào tháng

1-1997 [4] Tính đến ngày 08/08/2020 toàn thành phố có hơn 56.000 công nhân, lao động bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 [5] Mất việc làm đã ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của người lao động Chính vì vậy, nghiên cứu những tác động của đại dịch Covid-19 đến tình hình việc làm ở Đà Nẵng và tìm được những hướng đi mới trong giải quyết việc làm cho người lao động ở Đà Nẵng trong bối cảnh hậu Covid-19 là việc làm cần thiết

2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

2.1 Tác động của đại dịch Covid-19 đến tình hình việc làm ở thành phố Đà Nẵng

Covid-19 là một đại dịch truyền nhiễm gây ra bỡi virus SARS-CoV-2 đang ảnh hưởng đến hơn 210 quốc gia và vùng lãnh thổ khác (tính đến 7 giờ

ngày 29/4/2020), bắt đầu bùng phát từ tháng 12 năm 2019 tại thành phố Vũ Hán thuộc tỉnh Hồ Bắc ở miền Trung, Trung Quốc, khi một nhóm người bị viêm phổi không rõ nguyên nhân, đã tiếp xúc chủ yếu với những người buôn bán làm việc tại chợ buôn bán hải sản Hoa Nam, nơi bán động vật sống và được cho là địa điểm bùng phát dịch đầu tiên Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Quốc tế và Phân loại Virus (ICTV) đã đặt tên chính thức cho chủng virus corona mới này là SARS-CoV-2 Đêm ngày 11/3/2020 theo giờ Việt Nam, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chính thức tuyên bố dịch Covid-19 là đại dịch toàn cầu Qua bảng số liệu này ta thấy tỷ lệ ca nhiễm bệnh lan rất nhanh trên diện rộng, tỷ lệ tử vong cao, đây chưa phải là con số cuối cùng trong khi dịch bệnh còn đang diễn biến rất phức tạp Trong đó, Hoa Kỳ, Ấn Độ, Brazil, Nga và Peru là những quốc gia có số ca nhiễm nhiều nhất (Hoa Kỳ: 6.706.639 người mắc; 198.474 người tử vong Ấn Độ: 4.845.003 người mắc; 79.754 người tử vong Brazil: 4.330.455 người mắc; 131.625 người tử vong Nga: 1.062.811 người mắc; 18.578 người tử vong Peru: 722.832 người mắc; 30.593 người tử vong)

Bảng 1 Số liệu ảnh hưởng của COVID 19 (tính đến 7h00, ngày

14/9/2020)

Nguồn: số liệu thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)

Quốc gia và vùng

lãnh thổ bị nhiễm

Covid 19

Số ca nhiễm (người)

Ca tử vong (người)

Ca phục hồi (người)

Đang nhiễm (người)

215 29.181.882 928.267 21.026.790

7.226.82 5 Tại Việt Nam, từ 23/1 đến 14/9/2020 ghi nhận 1.063 ca nhiễm Covid-19 (Việt Nam có tổng cộng 691 ca mắc Covid-19 do lây nhiễm trong nước, trong

đó số lượng ca mắc mới tính từ ngày 25/7 đến nay: 551 ca), có 35 ca tử vong

và 918 ca chữa khỏi hoàn toàn và ra viện, hiện còn 108 ca nhiễm đang được

điều trị tại các cơ sở điều trị.

Đại dịch COVID-19 đã ảnh hưởng toàn diện, sâu rộng đến tất cả quốc gia trên thế giới, hiện nay đang tiếp tục diễn biến rất phức tạp Nền kinh tế toàn cầu rơi vào suy thoái nghiêm trọng Nền kinh tế Việt Nam có độ mở lớn, hội nhập quốc tế sâu rộng đã và đang chịu nhiều tác động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tất cả các lĩnh vực kinh tế-xã hội, gây gián đoạn chuỗi cung ứng và lưu chuyển thương mại, làm đình trệ các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ; đã tác động trực tiếp đến các ngành xuất, nhập khẩu, hàng không, du lịch, dịch vụ lưu trú, ăn uống, y tế, giáo dục, lao động, việc làm; nhiều doanh nghiệp phá sản, giải thể, tạm dừng hoạt động, thu hẹp quy mô

Những biện pháp của chính phủ nhằm giảm thiểu sự lây lan của dịch Covid-19 như dãn cách xã hội, hạn chế các hoạt động kinh tế đồng nghĩa với hàng loạt lao động tự do, lao động gia đình bị ảnh hưởng tới sinh kế Trong

đó, nhóm lao động tự do gồm người bán hàng rong, quà vặt, lao động thu gom rác, người làm nghề bốc vác xe đẩy, lái xe mô tô 2 bánh chở khách, xe xích

lô, người bán vé số lưu động không phải là các đại lý, người lao động tại các

cơ sở dịch vụ ăn uống, lưu trú, du lịch, chăm sóc sức khỏe là nhóm bị ảnh hưởng nặng nề nhất Theo nghiên cứu của ILO, gần 9 triệu người lao động tự

do và lao động gia đình chịu ảnh hưởng nặng nền của dịch Covid-19 Đối với

hộ kinh doanh, dịch Covid-19 không chỉ ảnh hưởng tới cá nhân người lao động mà còn ảnh hưởng tới sinh kế, thu nhập của cả gia đình do sự sụt giảm trong các dòng doanh thu của gia đình

Tính đến thời điểm hiện tại (ngày 14/09/2020), tình dịch bệnh tại Đà Nẵng về cơ bản đã được khống chế, đã 11 ngày qua, Đà Nẵng không ghi nhậm theo ca nhiễm mới nào từ cộng động, hiện tại các hoạt động kinh tế - xã hội ở Đà Nẵng đang từng bước diễn ra bình thường Tuy nhiên, những tác động của đại dịch Covid-19 đến kinh tế - xã hội ở Đà Nẵng là rất lớn Theo báo cáo của Liên đoàn lao động thành phố Đà Nẵng, tính đến ngày 08/08/2020

toàn thành phố có hơn 56.000 công nhân, lao động bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, trong đó tập trung nhiều nhất ở khối ngành du lịch, dịch vụ với 44.274 người Trong các khu công nghiệp và khu công nghệ cao, hiện có 514 doanh nghiệp bị tác động lớn, khiến trên 2.800 người lao động phải nghỉ việc

7-14 ngày trở lên [5]

2.2 Phản ứng chính sách của thành phố Đà Nẵng

Trong tình hình đó, Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng đã có nhiều chính sách hỗ trợ kịp thời cho đội ngũ lao động bị mất việc hoặc bị ảnh hưởng việc làm, giảm thu nhập trên địa bàn thành phố Ngày 21-8 Thường trực Thành

ủy Đà Nẵng đã thống nhất đề xuất của Ban cán sự Đảng Ủy ban nhân dân thành phố về chủ trương tiếp tục hỗ trợ cho các đối tượng gặp khó khăn do đại dịch Covid-19 thêm hai tháng 8 và tháng 9-2020 Cụ thể là các đối tượng quy định tại Nghị quyết số 42 của Chính phủ về các biện pháp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch Covid-19

- Hỗ trợ đối tượng bị giảm sâu thu nhập, mất, thiếu việc làm, gặp khó khăn, không đảm bảo mức sống tối thiểu và hỗ trợ thêm cho một số nhóm đối tượng đang hưởng chính sách ưu đãi, bảo trợ xã hội

- Lao động làm việc theo chế độ hợp đồng phải tạm hoãn hợp đồng lao động, nghỉ việc không lương từ 1 tháng trở lên được hỗ trợ mức 1,8 triệu đồng/người/tháng Hộ kinh doanh cá thể có doanh thu khai thuế dưới 100 triệu đồng/năm tạm ngừng kinh doanh được hỗ trợ 1 triệu đồng/hộ/tháng

- Người lao động bị chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc nhưng không đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp; người lao động không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm được hỗ trợ 1 triệu đồng/người/tháng

- Người có công với cách mạng đang hưởng trợ cấp ưu đãi hàng tháng được hỗ trợ thêm 500.000 đồng/người/tháng Đối tượng bảo trợ xã hội đang hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng được hỗ trợ thêm 500.000 đồng/người/tháng

- Hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo quốc gia hỗ trợ 250.000 đồng/khẩu/tháng Trong đợt 1 hỗ trợ từ tháng 4-6, TP đã phê duyệt 2.185 người

có công với cách mạng và người đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng với số tiền gần 3 tỉ đồng

- Các đối tượng lao động không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm của thành phố được quy định tại Quyết định 2408 của Ủy ban nhân dân thành phố về việc phê duyệt bổ sung nhóm đối tượng người lao động không có giao kết hợp đồng lao động bị mất việc làm do đại dịch Covid-19

Hiện nay, thành phố Đà Nẵng đã chi hỗ trợ cho 92.846 đối tượng với kinh phí 99,1 tỷ đồng (trong đó có 13.807 người có công với cách mạng, đạt

tỷ lệ 98%; 25.521 đối tượng bảo trợ xã hôi, đạt tỷ lệ 94,7%; 53.518 người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đạt tỷ lệ 96,3%) [7] Đối với những đối lượng lao động ngoại tỉnh mất việc và vị mắc kẹt tại Đà Nẵng Theo thống kê sơ bộ của

Sở Lao động, Thương binh và Xã hội Thành phố Đà Nẵng, hiện nay thành phố đang có khoảng 15 đến 16 nghìn lao động tự do, lao động phi chính thức

từ nhiều tỉnh, thành phố miền trung đang bị mắc kẹt lại và không có việc làm

do thực hiện Chỉ thị 16 Theo khảo sát sơ bộ của Sơ Lao động, thương binh

và xã hội Đà Nẵng, trong khoảng 16 nghìn lao động các tỉnh khác về đây có khoảng 7.000 người có nhu cầu về quê, còn lại vẫn ở lại để tiếp tục chờ sau dịch Covid-19 để làm việc Các tổ dân phố, khu dân phố sẽ báo cáo cho phường để hỗ trợ gạo, thực phẩm thiết yếu để họ có cuộc sống ổn định

Cùng với kinh tế, tình trạng lao động thất nghiệp, thiếu việc làm tăng cao

do nhu cầu thị trường lao động sụt giảm Kết quả sơ bộ điều tra lao động -việc làm thì tỷ lệ thất nghiệp chung toàn thành phố trong sáu tháng đầu năm là 7,24%; tỷ lệ thất nghiệp của lực lượng lao động trong độ tuổi là 7,55% (cùng

kỳ 2019, tỷ lệ thất nghiệp trong độ tuổi là 2,98%) nguyên nhân khiến tỷ lệ thất nghiệp trên địa bàn Thành phố sáu tháng qua tăng cao bởi tác động, ảnh hưởng của dịch Covid-19, khiến nhiều doanh nghiệp ngừng hoặc đình trệ sản

xuất Cùng với đó, thị trường tiêu thụ sản phẩm của Việt Nam từ Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc… bị “đóng băng” do các nước thực hiện giãn cách xã hội, không nhập khẩu hàng từ các nước khác đến Đây cũng là lý do khiến vị trí việc làm bị thu hẹp, người lao động mất việc làm cao

Cũng theo báo cáo của Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng, trong các Khu Công nghiệp và Khu công nghệ cao hiện nay có 514 doanh nghiệp, trong đó: 103 doanh nghiệp bị tác động lớn, 55 doanh nghiệp ngưng trệ sản xuất, 12 doanh nghiệp ngừng việc, 2.803 người lao động phải nghỉ việc từ

7-14 ngày Số người phải cách ly là 1.664 người, nhưng số liệu này có biến động hàng ngày [6] Từ các kết quả nghiên cứu về tác động của dịch

Covid-19 có thể thấy, đối tượng dễ tổn thương nhất là lao động tự do, chưa qua đào tạo nghề, không có trình độ chuyên môn kỹ thuật, làm công việc đơn giản Còn với doanh nghiệp, nhóm bị tác động nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ

Như vậy, trước tác động của đại dịch Covid-19 đến tình hình việc làm

của người lao động trên địa bàn thành phố, Đà Nẵng đã có những chính sách kịp thời hỗ trợ đối với những người lao động bị mất việc hoặc bị ảnh hưởng bơi đại dịch, đã phần nào góp phần giảm bớt những khó khăn trong cuộc sống của người lao động Tuy nhiên, đấy cũng chỉ là những giải pháp cấp bách, tạm thời; về lâu dài, để hỗ trợ cho người lao động tìm kiếm việc làm trong bối cảnh hậu Covid-19, đòi hỏi chính quyền thành phố, các cấp, ngành cần có những giải pháp căn cơ, lâu dài hơn nhằm tạo điều kiện cho người lao động trong việc tìm kiếm việc làm

3 MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ NHẰM GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VIỆC LÀM Ở ĐÀ NẴNG SAU ĐẠI DỊCH COVID-19

Đà Nẵng đang xây dựng ba kịch bản về phát triển kinh tế - xã hội thành phố sáu tháng cuối năm Với quyết tâm chính trị, sự đồng lòng của các cấp, ngành, cộng đồng doanh nghiệp và toàn thể nhân dân, Đà Nẵng phấn đấu

vượt qua khó khăn, thách thức, nỗ lực đạt kết quả cao nhất các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra trong năm 2020, cũng như kế hoạch năm năm 2016 - 2020 Trong đó, tập trung giải ngân vốn đầu tư công; tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài, tiếp tục các biện pháp phòng, chống dịch bệnh Covid-19, tiếp tục triển khai các chương trình an sinh xã hội, từng bước ổn định và nâng cao đời sống nhân dân

Từ kết quả nghiên cứu nêu trên, nhóm tác giả xin đề xuất một kiến nghị nhằm giải quyết việc làm cho người lao động trong bối cảnh hậu Covid-19 ở

Đà Nẵng như sau:

Một là, thành phố cần đẩy mạnh hoạt động của công đoàn cơ sở trong

thời gian này; cần hướng dẫn cụ thể cho hoạt động của công đoàn cơ sở sao cho sát hợp với tình hình cụ thể từng đơn vị; tăng cường nắm bắt, tuyên truyền để ổn định tình hình tư tưởng trong công nhân lao động Bên cạnh đó, cần sử dụng tất cả các nguồn lực của công đoàn để quan tâm đến công nhân lao động; đặc biệt đến những đối tượng cần lưu tâm nhất

Hai là, trong thời gian tới, dự báo dịch còn diễn biến phức tạp, kéo dài,

thành phố Đà Nẵng cần đẩy mạnh tuyên truyền cho đoàn viên, người lao động thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Trung ương cũng như địa phương về chống dịch, không hoảng sợ về dịch, thực hiện đầy đủ các giải pháp phòng chống dịch cho bản thân và cơ quan, đơn vị

Ba là, để khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh và tạo việc làm cho

người lao động thì phải đào tạo, đào tạo lại, nâng cao kỹ năng nghề cho lao động để tăng năng suất lao động và thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động do ảnh hưởng của dịch bệnh

Bốn là, Đà Nẵng cần có những chính sách hỗ trợ thiết thực hơn nữa cho

doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, nhanh chóng tiếp cận các hình thức sản xuất kinh doanh mới, hiện đại, hiệu quả, phù hợp để đủ sức tham gia ngay các chuỗi giá trị mới, mở rộng quan hệ đối tác gắn với mở rộng thị

trường khi cấu trúc kinh tế thế giới có sự thay đổi, điều chỉnh Từ đó tạo cơ hội tăng việc làm cho người lao động

Năm là, nâng cấp sàn giao dịch việc làm, một mặt góp phần giải quyết

chính sách Bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động, mặt khác gia tăng cơ hội việc làm cho người lao động thông qua hoạt động tư vấn, giới thiệu, kết nối người lao động với người sử dụng lao động và các cơ sở giáo dục nghề nghiệp Tăng cường giao dịch việc làm trực tuyến tại hệ thống trung tâm dịch

vụ việc làm, chủ động cung ứng nguồn lao động đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp Ngoài những phiên giao dịch việc làm được tổ chức định kỳ mỗi tuần, cần phối hợp với các đơn vị để tổ chức các phiên tuyển dụng trực tuyến, kết nối với các tỉnh lân cận như Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi… nhằm tạo điều kiện kết nối để những doanh nghiệp tuyển được nhân viên phù hợp và người lao động có được công việc đúng chuyên môn của mình

Sáu là, thực hiện có hiệu quả chính sách việc làm, tạo điều kiện cho

người lao động sớm quay trở lại thị trường, bảo đảm đủ lực lượng lao động khi bước vào giai đoạn tăng cường sản xuất, kinh doanh sau dịch Tập trung

hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, đào tạo lại người lao động đáp ứng yêu cầu mới; đẩy mạnh kết nối cung, cầu lao động trong nước, gắn với thị trường lao động quốc tế

Bảy là, tiếp tục thực hiện đồng bộ, hiệu quả các cơ chế, chính sách phù

hợp, nhất là về tài chính, tiền tệ, an sinh xã hội để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, người lao động, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua khó khăn của đại dịch Covid-19, nhanh chóng khôi phục và phát triển kinh tế - xã hội

Tám là, Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng cần có giải pháp hướng

dẫn các công đoàn cơ sở thực hiện tốt các nhiệm vụ, trong đó, cần làm việc với chủ doanh nghiệp để thực hiện các giải pháp phòng chống dịch, ổn định tình hình, tâm lý cho cán bộ đoàn viên, người lao động, thương lượng các giải

pháp để đảm bảo thu nhập, việc làm cho người lao động Cùng với đó, công đoàn cần quan tâm chăm lo tới các đoàn viên, người lao động bị nhiễm Covid-19, bị cách ly; xem xét hoàn cảnh các thành viên trong gia đình bị ảnh hưởng bởi dịch để kịp thời động viên, hỗ trợ trên cơ sở vận dụng các văn bản hướng dẫn của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Các cấp công đoàn cũng cần sát với cơ sở hơn nữa để nắm được tình hình, kịp thời báo cáo về Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, giải quyết, đảm bảo quyền lợi cho người lao động

4 KẾT LUẬN

Có thể thấy, đại dịch Covid19 đã tác động rất lớn đến tình hình kinh tế

-xã hội của thành phố Đà Nẵng, trong đó, lĩnh vực việc làm của người lao động bị ảnh hưởng khá nặng nề Mặc dù, hoạt động sản xuất kinh doanh đang dần trở lại với trạng thái “bình thường mới” nhưng tình hình dịch bệnh

Covid-19 diễn biến phức tạp và kéo dài đã khiến không ít doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh trên địa bàn thành phố phải tạm dừng hoặc thu hẹp quy mô sản xuất, đời sống và việc làm của người lao động bị ảnh hưởng nặng nề Chính vì vậy, Đà Nẵng cần có những giải pháp kịp thời để giải quyết việc làm cho người lao động trong bối cảnh hậu Covid-19; đồng thời, bản thân người lao động phải chủ động trong tìm kiếm các cơ hội việc làm cho bản thân

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] ILO (2020) Báo cáo “Đại dịch Covid-19 với thị trường lao động Việt Nam”

[2] Hoàng Văn Minh (2020), Đà Nẵng: Hơn 25.000 lao động du lịch bị mất việc do dịch COVID-19, https://www.msn.com

[3] Lê Đức Thọ, Nguyễn Thị Lệ Hữu (2020), “Tác động của đại dịch Covid-19 đến ngành du lịch Đà Nẵng và một số giải pháp”, Kỷ yếu Hội thảo