chuyen de vat ly cap huyen NGUYEN TRAI

Tai nạn thương tích hiện nay là vấn đề bức xúc của nhiều người trên thế giới, theo số liệu thống kê của WHO trong những năm gần đây tỷ lệ mắc và tử vong do tai nạn thương tích đang có xu hướng gia tăng, trung bình mỗi ngày trên thế giới có khoảng 16.000 người chết vì các tai nạn thương tích. Ở Việt Nam tai nạn thương tích hiện nay cũng đang là một trong những nguyên nhân chính gây nên tử vong và tàn tật cho nhiều trẻ em đang ở tuổi học trò. Theo thông báo của Bộ Y tế tỷ lệ tử vong do tai nạn thương tích ở trẻ em chiếm 75% trong khi đó tỷ lệ tử vong do các bệnh truyền nhiễm chỉ chiếm 12%, các bệnh mãn tính khác chỉ chiếm 13% (Số liệu DA tai nạn thương tích trẻ em BYT2004). Như chúng ta đã biết tai nạn thương tích là một tai nạn bất ngờ xảy ra, không có nguyên nhân rõ ràng và khó lường trước được và gây ra những thương tổn thực thể trên cơ thể người và có thể xảy ra mọi lúc, mọi nơi nhất là ở lứa tuổi học trò. Vì ở lứa tuổi này các em thường hiếu động, thích tò mò, nghịch ngợm và chưa có kiến thức, kỹ năng phòng, tránh nên rất dễ bị tai nạn thương tích. Mặc dù nhiều biện pháp phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em đã và đang được thực hiện, nhưng tình hình trẻ nhập viện vì tai nạn thương tích vẫn chưa giảm. Tai nạn là sự kiện xảy ra bất ngờ ngoài ý muốn, do tác nhân bên ngoài, gây nên thương tích cho cơ thể. Thương tích là tổn thương thực thể của cơ thể do phải chịu tác động đột ngột ngoài khả năng chịu đựng của cơ thể hoặc rối loạn chức năng do thiếu yếu tố cần thiết cho sự sống như không khí, nước, nhiệt độ phù hợp. Tai nạn thương tích đã xảy ra ở lứa tuổi còn ngồi trên ghế nhà trường những năm gần đây trong cả nước nói chung, Huyện Đại Lộc nói riêng, Trường THCS Nguyễn Trãi cũng đã có những tai nạn thương tích xảy ra đối với học sinh và các trường khác đều có tai nạn thương tích xảy ra do nhiều nguyên nhân có thể xảy ra gây mối lo bất an cho học sinh, phụ huynh và giáo viên, ... Đối với trường học, nguyên nhân dẫn đến các tai nạn thương tích nêu trên là do điều kiện, môi trường sinh hoạt và học tập của học sinh còn nhiều bất cập, chưa bảo đảm đầy đủ an toàn phòng chống tai nạn, thương tích; công tác truyền thông giáo dục chưa đồng bộ, chưa sâu rộng do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh hiếu động, thích tò mò, nghịch ngợm và chưa có kiến thức, kĩ năng phòng tránh nên rất dễ bị tai nạn thương tích. Vì vậy để phần nào giảm bớt tai nạn thương tích cho học sinh, mỗi giáo viên cần tích hợp vào các giờ dạy bộ môn kiến thức, kỹ năng, thái độ phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh nhằm giảm tối đa tỷ lệ tai nạn, thương tích trong và ngoài trường học.

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI LỘC

TRƯỜNG THCS NGUYỄN TRÃI

Tháng 5/2020

CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH

LỒNG GHÉP TRONG DẠY VÀ HỌC MÔN VẬT LÝ 8

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở thực tiễn.

Tai nạn thương tích hiện nay là vấn đề bức xúc của nhiều người trên thêgiới, theo số liệu thống kê của WHO trong những năm gần đây tỷ lệ mắc và tưvong do tai nạn thương tích đang có xu hướng gia tăng, trung bình mỗi ngày trênthê giới có khoảng 16.000 người chêt vì các tai nạn thương tích

Ở Việt Nam tai nạn thương tích hiện nay cũng đang là một trong nhữngnguyên nhân chính gây nên tư vong và tàn tật cho nhiều trẻ em đang ở tuổi học trò.Theo thông báo của Bộ Y tê tỷ lệ tư vong do tai nạn thương tích ở trẻ em chiêm75% trong khi đó tỷ lệ tư vong do các bệnh truyền nhiễm chỉ chiêm 12%, các bệnh

mãn tính khác chỉ chiêm 13% (Số liệu DA tai nạn thương tích trẻ em BYT-2004).

Như chúng ta đã biêt tai nạn thương tích là một tai nạn bất ngờ xảy ra, khôngcó nguyên nhân rõ ràng và khó lường trước được và gây ra những thương tổn thựcthể trên cơ thể người và có thể xảy ra mọi lúc, mọi nơi nhất là ở lứa tuổi học trò Vìở lứa tuổi này các em thường hiêu động, thích tò mò, nghịch ngợm và chưa có kiênthức, kỹ năng phòng, tránh nên rất dễ bị tai nạn thương tích Mặc dù nhiều biệnpháp phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em đã và đang được thực hiện, nhưngtình hình trẻ nhập viện vì tai nạn thương tích vẫn chưa giảm Tai nạn là sự kiện xảy

ra bất ngờ ngoài ý muốn, do tác nhân bên ngoài, gây nên thương tích cho cơ thể.Thương tích là tổn thương thực thể của cơ thể do phải chịu tác động đột ngột ngoàikhả năng chịu đựng của cơ thể hoặc rối loạn chức năng do thiêu yêu tố cần thiêtcho sự sống như không khí, nước, nhiệt độ phù hợp

Tai nạn thương tích đã xảy ra ở lứa tuổi còn ngồi trên ghê nhà trường nhữngnăm gần đây trong cả nước nói chung, Huyện Đại Lộc nói riêng, Trường THCSNguyễn Trãi cũng đã có những tai nạn thương tích xảy ra đối với học sinh và cáctrường khác đều có tai nạn thương tích xảy ra do nhiều nguyên nhân có thể xảy ragây mối lo bất an cho học sinh, phụ huynh và giáo viên,

Đối với trường học, nguyên nhân dẫn đên các tai nạn thương tích nêu trên là

do điều kiện, môi trường sinh hoạt và học tập của học sinh còn nhiều bất cập, chưabảo đảm đầy đủ an toàn phòng chống tai nạn, thương tích; công tác truyền thônggiáo dục chưa đồng bộ, chưa sâu rộng do đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinhhiêu động, thích tò mò, nghịch ngợm và chưa có kiên thức, kĩ năng phòng tránh nên

học sinh, mỗi giáo viên cần tích hợp vào các giờ dạy bộ môn kiên thức, kỹ năng,thái độ phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh nhằm giảm tối đa tỷ lệ tainạn, thương tích trong và ngoài trường học.

1.1 Thuận lợi.

Năm học 2019-2020 tiêp tục thực hiện phong trào “ xây dựng trường họcthân thiện - học sinh tích cực” “mỗi thầy cô giáo là một tấm gương tự học và sángtạo”, xây dựng “ngôi trường hạnh phúc”, việc không ngừng nâng cao trình độchuyên môn nghiệp vụ đổi mới phương pháp dạy và học gắn liền với thực tê kêthợp giáo dục kĩ năng sống về mọi mặt từng bước nâng cao chất lượng giáo dục

Bộ môn vật lí là môn khoa học có cơ sở kiên thức liên quan đên tai nạnthương tích Trong khi các bộ môn khác khó có khả năng giải thích được mà chỉ cóthể dừng lại ở tuyên truyền Chính vì vậy dùng kiên thức khoa học giải thích kháchquan dễ được các em chấp nhận, từ đó các em tự giác phòng và tránh tai nạn tốthơn

Tích hợp giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong bộ môn vật lí giúphọc sinh:

Nhận thức được tai nạn thương tích có thể tránh được; phần lớn là do ý thứcđạo đức của con người

Hiểu biêt được nguyên nhân tai nạn thương tích có thể xảy ra trên cơ sởkhoa học từ đó học sinh tự giác phòng và tránh bảo vệ cho bản thân, cho bạn, chogia đình và cộng đồng

Thông qua hiểu biêt có cơ sở khoa học từ môn vật lí học sinh có khả nănglường trước những tai nạn nguy hiểm có thể xảy ra Mặt khác từ hiểu biêt của bảnthân học sinh có thể tuyên truyền rộng rãi ra cộng đồng góp phần giáo dục tiềmthức đạo đức con người, mang tính chiên lược lâu dài, bền vững

Từ kiên thức trong bài học có cơ sở khoa học, học sinh yêu mên trường lớp,

“xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực”, xây dựng “ngôi trường hạnhphúc”

1.2 Khó khăn

Không phải bài nào cũng tìm được cơ hội để giáo dục

Giáo viên phải đầu tư nghiên cứu kiên thức bài học gắn với thực tê chuẩn bịtrước tình huống có thể lồng ghép trên cơ sở khoa học

Phân phối thời lượng tiêt dạy để không ảnh hưởng trọng tâm kiên thứcchuẩn

Tìm cơ hội lồng ghép phòng chống tai nạn thương tích trong bộ môn vật lí làvấn đề không dễ, giáo viên phải nghiên cứu và sáng tạo Làm như thê nào để đạtkêt quả cao là tùy vào năng khiêu của mỗi người, nhưng nhất thiêt phải chuẩn bịtrước nội dung

2 Lí do chọn đề tài

Trong thời gian qua cũng có một số yêu tố ảnh hưởng đên tai nạn thươngtích ở học sinh THCS: Đó là vấn đề an toàn cho học sinh ở 3 môi trường: gia đình –nhà trường – xã hội chưa thật sự đảm bảo giảm thiểu các nguy cơ gây ra tai nạnthương tích Công tác truyền thông, giáo dục chưa đủ mạnh để có thể chuyển đổihành vi ứng xư trong cộng đồng, nhất là gia đình và trường học trong việc phòngchống tai nạn, thương tích ở trẻ em

Trong công tác quản lý, phải thường xuyên chỉ đạo giáoviên biêt cách phòngtránh tai nạn, thương tích cho học sinh đó là thực hiện phong trào trường học antoàn, phòng chống tai nạn, thương tích, trường học thân thiện, học sinh tích cực,trường học hạnh phúc mà ngành đã phát động, một trong những nội dung củaphong trào trên là tạo môi trường học tập an toàn cho học sinh, có môi trường họctập an toàn sẽ góp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng dạy và học củanhà trường

Để xây dựng trường học hạnh phúc, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài: “Giáo

dục phòng chống tai nạn thương tích lồng ghép trong dạy và học môn Vật lí 8”.

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Để khắc phục tình trạng học sinh bị tai nạn, thương tích trong trường học thìcó rất nhiều cách làm khác nhau Theo chúng tôi để thực hiện tốt công việc này thìmỗi giáo viên cần phải thực hiện tốt một số biện pháp như sau:

2.1 Tìm hiểu nguyên nhân HS thường bị tai nạn, thương tích

- Các loại tai nạn thương tích thường gặp ở lứa tuổi học sinh và nguyên nhân:

Tai nạn giao thông: Xảy ra khi các em tham gia giao thông do chủ quan viphạm luật giao thông hoặc do gặp phải tình huống bất ngờ, sự cố đột xuất khôngkịp tránh gây ra thiệt hại tính mạng và sức khỏe

Bỏng: Là tai nạn thương tích gây tổn thương một hoặc nhiều lớp tê bào da bịtiêp xúc với tác nhân gây bỏng, các tai nạn thương tích da do nước sôi, lưa, điện,chất hóa học được coi là những trường hợp bỏng

Điện giật: Là những trường hợp tai nạn thương tích do tiêp xúc với nguồnđiện dẫn đên bị thương tích hay tư vong

Ngã: Là những trường hợp tai nạn thương tích do bị ngã rơi từ trên caoxuống hoặc ngã trên cùng một mặt phẳng

Đuối nước: Là những trường hợp tai nạn thương tích bị chìm trong chất lỏngnhư nước, dầu, xăng dẫn đên ngạt do thiêu ô-xy hoặc ngừng tim dẫn đên tư vong

Động vật cắn là những trường hợp thương tích do động vật cắn (Chó, mèo,chuột, rắn, cáo chồn, khỉ ) đốt (ong, côn trùng ) húc (trâu, bò, dê ) đá (ngựa ).

Vật sắc nhọn: Do vô tình va vấp, dẫm phải các vật sắc nhọn như kim tiêmhoặc vũ khí tấn công dẫn đên bị thương hoặc tư vong

2.2 Giải pháp cho dạy học lồng ghép giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong dạy học Vật Lý 8.

Tìm hiểu về thực trạng việc tai nạn, thương tích của học sinh trong trường;thấy được những nguyên nhân xảy ra tai nạn, thương tích Qua thực tiễn dạy học,chúng tôi đưa ra các giải pháp cụ thể như sau:

Sau khi hoàn thành xong nội dung kiên thức chuẩn của một bài học hoặcmột phần học, giáo viên đưa ra một số vấn đề củng cố kiên thức cơ bản Đồng thờikêt hợp lồng ghép kiên vật lí của bài học vào trong những vấn đề liên quan phòngchống tai nạn thương tích bằng các tình huống, phương pháp khác nhau tránh nhàmchán gây hứng thú bất ngờ, kích thích sự quan sát tìm tòi sáng tạo của học sinh, từđó học sinh tự giác biêt cách phòng chống tai nạn thương tích có thể xảy ra

Muốn học sinh có ý thức phòng chống tai nạn thương tích phải xuất phát từgiáo dục tri thức đạo đức thông qua những bài học thường xuyên liên tục, tích hợpcủa nhiều môn học của mỗi giáo viên

Tìm cơ hội lồng ghép trong bài học của bộ môn mình giảng dạy để giáo dụccho học sinh có kiên thức phòng chống tai nạn thương tích, giáo dục ý thức đạo đứctham gia tiêp cận kiên thức khoa học trong sách vở gắn với thực tê Từ đó trang bịcho các em có kĩ năng sống, phòng chống tai nạn thương tích nói chung để bảo vệbản thân Thông qua các em tuyên truyền đên gia đình, bạn bè, góp phần cùng vớixã hội giảm thiểu tai nạn thương tích, đem lại hạnh phúc cho mọi người

Làm thê nào để giáo dục được ý thức tự giác phòng chống tai nạn thươngtích góp phần giảm tai nạn thương tích, thông qua mỗi bài học kiên thức văn hóa làđiều cần thiêt Vật lí là môn khoa học thực nghiệm trong đó có nhiều kiên thức liênquan đên phương tiện giao thông, đên môi trường, nhiệt độ,… có thể thay thê mộtsố câu hỏi để lồng ghép giáo dục về phòng chống TNTT, giúp các em suy nghĩhành động đúng để phòng chống tai nạn thương tích bảo vệ tính mạng cho mình,cho bạn, gia đình và cộng đồng

a Mục đích:

- Chuẩn bị trước tình huống có vấn đề hoặc đưa thêm hình ảnh có nội dungtai nạn thương tích trong thực tê vào phần vận dụng, hướng học sinh đên những suynghĩ và hành động cụ thể phòng chống tai nạn thương tích

- Các em vừa nắm chắc kiên thức bộ môn vật lí của tiêt học vừa vận dụnghiểu biêt, của mình giải thích có cơ sở khoa học các vân đề có liên quan đên tai nạnthương tích từ đó các em yêu thích môn học và tự giác hành động có văn hóa

b Tài liệu

- Sách giáo khoa vật lí, các sách bài tập, sách giáo viên

- Phân phối chương trình

- Tài liệu liên quan phòng chống tai nạn thương tích trên phương tiện thôngtin đại chúng

- Quan sát thực tê

- Giáo viên đặt câu hỏi để học sinh suy nghĩ, vận dụng kiên thức có liên quancủa bài học để giải thích

d Cách tiến hành

- Giáo viên nghiên cứu từng bài tìm hiểu các yêu tố có thể liên quan với tainạn thương tích

- Lấy ví dụ gắn liền với kiên thức cần lồng ghép

- Phát huy tính dân chủ của học sinh để các em thảo luận và trình bày ý kiên

- Ghi lại nội dung giáo dục

Những bài học có nội dung tích hợp đên vấn đề tai nạn thương tích là khôngnhiều Giáo viên phải tìm tòi, suy nghĩ, sáng tạo, chắt lọc kiên thức tìm cơ hội đưavào bài giảng về tai nạn thương tích sao cho học sinh cảm thấy tự nhiên, cần thiêt,biêt liên hệ thực tê để áp dụng giáo viên không nên gò ép, áp đặt và không quá lạmdụng về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích làm loãng kiên thức trọng tâmcủa tiêt học

Dưới đây là một số ví dụ nêu ra khi dạy một số bài vật lí có cơ hội có thểlồng ghép giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

Ví dụ: Bài 2 Vận tốc ( trang 9 vật lý 8 )

III/ Đơn vị vận tốc:

- Bạn A đi từ trường về nhà gặp trên

đường có một biển báo giao thông như

ảnh chụp dưới đây nhưng chưa hiểu Em

hãy giải thích giúp bạn?

- Biển báo cho biêt giới hạn tốc độ là20km/h, có nghĩa là các phương tiệngiao thông chỉ được đi là 20 km trongthời gian 1 giờ khi đi trên đoạn đườngtrước mặt

* Căn cứ vào dụng cụ đo có tên gọi là

“tốc kê” hoặc “công tơ mét”, quan sátđường chủ động lái xe an toàn

* Nêu chạy quá tốc độ có thể xảy ra tai

nạn do va chạm làm biến đổi chuyển động hoặc biến dạng người và xe

- Giáo dục học sinh không nên tham giagiao thông với vận tốc lớn sẽ gây ra tainạn, nhất là khi hai phương tiện đingược chiều

Ví dụ: Bài 3 Chuyển động đều- chuyển động không đều.( trang 12 vật lý 8 )

III/ Vận dụng:

Trước giờ học hoặc lúc ra chơi Một số

học sinh thường chạy, nhảy, đùa giỡn

xô đẩy nhau Em hãy cho biêt ý kiên

của em về những chuyển động của

những học sinh đó?

Khi xe đạp, xe máy xuống dốc là

chuyển động đều hay không đều? Vì

sao?

Chuyển động của những học sinh trướcgiờ học hoặc giờ ra chơi là chuyển độngkhông đều

Hạn chê nô đùa quá mức có thể vachạm gây tai nạn thương tích

- Chuyển động không đều Vì dọcđường có lúc em phải đi chậm lại đểtrách các phương tiện khác

- Giáo dục các em khi tham gia giaothông phải biêt nhường đường, đi trênphần đường dành cho phương tiện mìnhđang đi

Ví dụ: Bài 5 Sự cân bằng lực- quán tính (trang 19 vật lý 8)

II/ Quán tính:

Người điều khiển hoặc người ngồi sau

phương tiện giao thông Bất chợt xe bị

biên đổi chuyển động Hỏi người ngồi

trên xe sẽ thê nào?

Khi xảy ra tai nạn phần nào của cơ thể

bị va chạm mạnh và trước

Ý kiên của em về việc đội mũ bảo

hiểm khi tham gia giao thông

- Ngã về phía trước nêu bất chợt xechuyển động nhanh về phía sau

- Ngã về phía sau nêu bất chợt xechuyển động nhanh về phía trước

- Ngã sang phải nêu bất chợt xe chuyểnđộng sang trái

- Ngã sang trái nêu bất chợt xe chuyểnđộng sang phải

* Khi xảy ra tai nạn giao thông xe biênđổi chuyển động đột ngột, chân ngườingồi trên xe biên đổi chuyển động cùngvới xe Mặt khác do quán tính phầnphía trên của cơ thể người vẫn cóhướng chuyển động lúc trước và vớivận tốc cũ, kêt quả là có xu hướng bịngã về phía truớc khi xảy ra biên đổichuyển động đột ngôt, thường phầnphía đầu bị va chạm trước và mạnhhơn

Người đi xe gắn máy, xe đạp điện

bắt buộc phải đội mũ bảo hiểm

Đội mũ bảo hiểm để bảo vệ phần đầuhạn chê chấn thương sọ não, nguy hiểmđên tính mạng.

Ví dụ: Bài 6 Lực ma sát (trang 22 vật lý 8)

III/ Vận dụng:

- Giáo viên thường nhắc nhở học sinh

không được đùa giỡn, chạy nhảy tự do

trên đường trơn, nền đá hoa khi mới lau

còn ướt hoặc hành lang do mưa tạt nước

vào Sự nhắc nhở đó đúng hay sai? Tại

sao?

- Sự nhắc nhở của giáo viên là đúng

- Đường trơn, nền đá hoa khi mới laucòn ướt hoặc hành lang bị mưa tạt bịướt Học sinh không nên đùa, giỡn,chạy nhảy tự do thoải mái vì lực masát nghỉ giữa bàn chân tiêp xúc vớinền gạch giảm, đo đó rất dễ chuyểnthành ma sát trượt gây TNTT (có thể

va chạm vào cạnh bàn, cạnh tường, )

Đầu người kì dị do tai nạn

giao thông

Dầu nhờn trên đường trơn trượt

Ví dụ: Bài 7 Áp suất (trang 27 vật lý 8)

III/ Vận dụng:

- Nhà trường thường đưa vào nội quy

cấm học sinh không được tự do mang

đên trường những vật sắc, nhọn,… Điều

đó đúng hay sai ? Tại sao?

- Đúng Vì những vật sắc, nhọn có diện tích bềmặt chỗ sắc, nhọn rất nhỏ Nêu xảy ra

va chạm có thể gây ra kêt quả tác dụngcủa lực rất lớn, mặc dù lực tác dụng lênnó không lớn lắm, cũng dễ dàng gây ratai nạn thương tích

- Hãy cho biêt ý kiên của em về việc

chấp hành nội qui

* Tự giác chấp hành nội qui và nhắcnhở các bạn không mang những vật sắcnhọn đên trường

Ví dụ: Bài 8 Áp suất chất lỏng – máy nén thủy lực (trang vật lý 8)

IV/ Vận dụng:

- Tại sao khi lặn ta luôn cảm thấy tức

ngực và càng lặn sâu thì cảm giác này

- Áo lặn có cấu tạo đặc biệt chịu đượcáp suất của nước từ mọi phía tác dụnglên cơ thể nguời lặn để bảo vệ sức khỏetính mạng người lặn

Ví dụ: Bài 12 Sự nổi (trang 44 vật lý 8)

- Một số phương tiện tham gia giao

thông đường thủy không trang bị đầy

đủ áo phao (hoặc phao cứu sinh) cho

người tham gia giao thông đường thủy,

đúng hay sai? Tại sao?

Đắm tàu ở Cần Giờ ngày 3/8/2013 chêt 31 người

- Sai; Phương tiện tham gia giao thông đường thủy phải trang bị đầy đủ áophao, hoặc phao cho người tham giagiao thông đường thủy

- Để đề phòng khi đắm tàu ngườitham gia giao thông có áo phao để mặchoặc phao cứu sinh để không bị đuốinước

* Nên học bơi, để phòng tai nạn đuối

Mặc áo phao, phao khi xuống nước Phao, áo phao