Du khách mong muốn các yếu tố lịch sử khác biệt, đa dạng hơn, phong phú hơn so với các khu di tích lịch sử khác cùng thời kỳ lịch sử và vùng miền như Khu di tích Lịch sử Địa đạo Củ C[r]
Trang 1NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH
Trong nghiên cứu định tính này, chúng tôi chọn phương pháp phỏng vấn sâu từng
cá nhân vì phù hợp với mục tiêu nghiên cứu của là xác định lợi ích mong đợi và góp ý của khách du lịch đã tham quan cũng như khách chưa tham quan Nội dung của nghiên cứu này ngoài việc giúp nhóm nghiên cứu có cái nhìn tổng thể từ khách tham quan, chưa tham quan, mà còn là nền tảng không thể thiếu để hình thành thang đo cho phần nghiên cứu khảo sát, phân khúc khách hàng ở chương sau
3.1 Mục tiêu nghiên cứu:
Nghiên cứu định tính này có hai mục tiêu chính là:
- Tìm hiểu và xác định những lợi ích mong đợi của khách du lịch về khu di tích
- Tìm hiểu các góp ý của khách đã tham quan đối với khu di tích
3.2 Quy trình thu thập dữ liệu:
Nhóm nghiên cứu tiến hành các cuộc phỏng vấn sâu các đối tượng dưới hình thức bán cấu trúc Các cuộc phỏng vấn diễn ra trong khoảng thời gian từ 15 đến 30 phút
Nhóm nghiên cứu đặt các câu hỏi để người được phỏng vấn chia sẻ hết những lợi ích mong đợi về khu di tích Tùy hoàn cảnh thực tế, chúng tôi cũng hỏi du khách chia sẻ kỳ vọng, điều quan tâm, nhu cầu…là những vấn đề tương tự như lợi ích mong đợi Đối với khách đã tham quan, chúng tôi hỏi thêm về những trải nghiệm đáng nhớ trong chuyến thăm khu di tích và các góp ý của họ (nếu có) Tất
cả các câu trả lời đều được ghi chép
3.3 Đối tượng phỏng vấn:
Chúng tôi chọn các đối tượng phỏng vấn khá đa dạng về tuổi tác, công việc, trình độ học vấn… để thu được kết quả đa dạng và khách quan Việc phỏng vấn được tiến hành tại nhiều địa điểm khác nhau (chủ yếu ở khu vực TP.HCM, Tây Ninh và một số ít ở Biên Hoà) Phần lớn đối tượng được phỏng vấn hiện đang học tập và làm việc tại TP.HCM và Tây Ninh
Ở TP HCM bao gồm: Công chức, viên chức tại Sở Kế hoạch – Đầu tư TP.HCM, Viện nghiên cứu phát triển TP.HCM; quản lí tại Công ty Dược phẩm; luật sư công tác tại Đoàn Luật sư TP.HCM; sinh viên các trường Đại học (Việt Đức, Luật TP.HCM, Khoa Y ĐHQG TP.HCM, trường Đại học Quốc tế - ĐHQG TP.HCM, Trường Đại học Mở TP.HCM, Trường Đại học Tổng hợp TP.HCM, Trường Đại học Y Dược TP.HCM, trường Đại học Văn Lang TP.HCM)
Ở Tây Ninh, các đối tượng phỏng vấn là học viên, giảng viên Trường trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Tây Ninh; học sinh trường Trung học phổ thông chuyên
Trang 2Hoàng Lê Kha; công chức, viên chức đang công tác Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tây Ninh, Sở Tài nguyên và Môi trường Tây Ninh, Sở Y tế Tây Ninh, Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế tỉnh Tây Ninh, Chi cục bảo vệ thực vật Tây Ninh; Trung tâm lưu trữ lịch sử Tây Ninh Ở Biên Hoà, chúng tôi phỏng vấn học sinh trường THPT chuyên Lương Thế Vinh – Đồng Nai, cán bộ Thành đoàn Thành phố Biên Hoà
Số lượng mẫu chọn dựa trên nguyên tắc là khi thông tin phỏng vấn bắt đầu lặp lại, thì chúng tôi ngừng phỏng vấn Trên tinh thần này, chúng tôi đã phỏng vấn
40 người
3.4 Nội dung phỏng vấn
Vì bài nghiên cứu sử dụng hình thức phỏng vấn bán cấu trúc nên các câu hỏi phỏng vấn sẽ được liệt kê trước theo danh mục hoặc theo chủ đề, tuỳ tình huống thực tế, ngữ cảnh và đối tượng, người phỏng vấn có thể thêm, bớt hoặc thay đổi thứ tự câu hỏi Tuy nhiên các câu hỏi được thêm vào buổi phỏng vấn phải đảm bảo tính khách quan, không mang tính áp đặt làm ảnh hưởng đến độ chính xác trong câu trả lời của người tham gia phỏng vấn
Với đối tượng đã tham quan
1 Lần tham quan Khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam gần đây nhất của anh/chị là khi nào? Vào dịp gì? Anh/chị tham quan cá nhân hay đi cùng tổ chức?
2 Trước khi đi tham quan, anh/chị kỳ vọng hoặc mong đợi gì khi được giới thiệu về Khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam?
3 Khi tham quan Khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam, anh/chị đã
có những trải nghiệm gì?
4 Anh/chị ấn tượng về điều gì khi tham quan Khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam?
5 Những yếu tố nào anh/chị cảm thấy chưa hài lòng khi tham quan Khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam?
6 Anh chị có góp ý gì thêm về khu di tích?
Với đối tượng chưa từng tham quan
Phỏng vấn viên sẽ mô tả sơ bộ về Khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam và cho đáp viên xem một đoạn phim ngắn trên youtube về Khu di tích do Saigon Tourist thực hiện để đáp viên có một cái nhìn chung nhất về Trung ương Cục miền Nam Đây là link của phim:
https://www.youtube.com/watch?v=ZTQoUp0butQ
Các câu hỏi chính như sau:
1 Anh/chị kỳ vọng hoặc mong đợi gì nếu có dịp đi tham quan Khu di tích căn
cứ Trung ương Cục miền Nam?
Trang 32 Sau khi xem clip, anh/chị cảm thấy ấn tượng về điều gì ở Khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam?
3 Anh/chị nghĩ Khu di tích căn cứ Trung ương Cục miền Nam nên làm gì để
có thể thu hút du khách đến tham quan?
3.5 Phương pháp phân tích nội dung phỏng vấn
Nhóm nghiên cứu dùng phương pháp phân tích chủ đề để phân tích nội dung phỏng vấn Phương pháp phân tích chủ đề là phương pháp được các nhà nghiên cứu sử dụng khá phổ biến nhằm tìm ra các chủ đề hoặc các nhóm chung trong nội dung trả lời của người được phỏng vấn (Aronson 1994)
Kết quả phân tích cho thấy nội dung chia sẻ của tất cả các đáp viên về kỳ vọng về khu di tích cũng như các trải nghiệm đáng nhớ có thể được phân loại vào sáu nhóm chủ đề sau:
- Niềm tự hào dân tộc
- Dấu tích lịch sử
- Mở rộng kiến thức
- Cảnh quan thiên nhiên
- Dịch vụ
- Hạ tầng giao thông
Phần sau đây sẽ trình bày chi tiết nội dung trả lời phỏng vấn đã được phân loại vào các chủ đề
3.6 Kết quả nghiên cứu định tính và các lợi ích mong đợi chính
Như đã đề cập ở trên, trong quá trình trao đổi phỏng vấn, các đáp viên chia sẻ rất nhiều mong đợi Nhóm nghiên cứu đã dùng phương pháp phân tích chủ đề tổng hợp và phân loại các mong đợi thành các nhóm chủ đề sau:
Niềm tự hào: Phần lớn các du khách đều cho rằng động lực đầu tiên để họ chọn đi
tham quan khu di tích là niềm tự hào Niềm tự hào được diễn giải theo nhiều khía cạnh Hầu hết những người tham gia phỏng vấn đều bày tỏ niềm tự hào dân tộc và lòng kính trọng đối với những người đã theo cách mạng, chấp nhận gian khổ, thiếu thốn về vật chất, chấp nhận hy sinh bản thân để phụng sự lý tưởng cao đẹp Việc tham quan giúp các du khách mường tượng rõ nét cuộc sống khắc nghiệt trong rừng, kéo dài hàng chục năm nhưng đầy tinh thần lạc quan và đồng chí Những đáp viên tin rằng chỉ có lòng yêu nước nồng nàn mới giúp các chiến sĩ cách mạng vượt qua gian khó Có đáp viên cho biết họ tự hào vì được thăm quan khu di tích nơi tập trung những vị lãnh đạo cao nhất, những ban ngành quan trọng nhất, nơi đầu não của kháng chiến chống Mỹ, nơi những quyết định quan trọng nhất được đưa ra Có đáp viên chia sẻ sự tự hào đến từ cảm xúc khâm phục trước tinh thần quả cảm, kiên cường của lãnh đạo, dân và quân trong một môi trường khắc nghiệt, thiếu thốn trăm bề, nhưng vẫn lạc quan vừa sống, vừa chiến đấu đến ngày thống nhất Có đáp
Trang 4viên cho biết họ tự hào vì sự sáng tạo của chiến sĩ bộ đội trong quá trình hoạt động,
ví dụ việc dùng lá trung quân để lợp nhà, tránh cháy từ bom đạn của kẻ thù Có đáp viên đến khu di tích để thoả lòng tự hào về các chiến công thần thánh ở khu di tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ nói riêng, cũng như niềm tự hào về lịch sử đánh ngoại xâm hào hùng của dân tộc Việt Nam nói chung Nhiều đáp viên cho rằng niềm tự hào đặc biệt gắn liền với các câu chuyện lịch sử về khu di tích, đặc biệt là các câu chuyện liên quan đến lãnh đạo của Trung ương Cục Anh Bình (công chức)
“Tôi muốn đi thăm khu di tích vì đến đó, chứng kiến nơi mà các bậc tiền bối đã sống gian khổ, trong rừng, thiếu thốn đủ thứ nhưng vẫn kiên cường chiến đấu đến ngày giải phóng, tôi thấy mình tự hào về sự hào hùng của cha ông mình” Chị Hoài Linh (viên chức): “Tôi thực sự ngưỡng mộ và tự hào về những người không chỉ phải sống trong tình trạng thiếu thốn mà còn là tình huống nguy hiểm Nhờ chuyến đi, tôi có thể tìm thấy động lực vì so với các tình huống trong chiến tranh, những vấn đề tôi phải đối mặt bây giờ không quan trọng lắm.”
Mong đợi về các dấu tích lịch sử: Một du khách khi tìm đến bất kỳ khu di tích
lịch sử nào, điều đầu tiên họ kỳ vọng và mong đợi chính là những dấu tích lịch sử của khu di tích lịch sử đó Du khách mong muốn các yếu tố lịch sử khác biệt, đa dạng hơn, phong phú hơn so với các khu di tích lịch sử khác cùng thời kỳ lịch sử
và vùng miền như Khu di tích Lịch sử Địa đạo Củ Chi, Căn cứ Rừng Sác… Bên cạnh đó, các dấu tích lịch sử chính là phản ánh chân thực nhất về những sự kiện trọng đại trong quá khứ, cuộc sống khắc nghiệt của các chiến sĩ trong chiến tranh,
… Chính vì vậy, được “tận mắt chứng kiến các di tích, chứng tích lịch sử của thời chiến” như “những hố bom đạn”, “các loại vũ khí”, “vật dụng sinh hoạt của chiến
sĩ thời chiến”, “hệ thống hầm ngầm”,… xem lại những thước phim, trải nghiệm các không gian “tái hiện lại các sự kiện lịch sử quan trọng” hay các “thông tin hữu ích về những trận chiến, cuộc họp mang tính lịch sử” cũng là những yếu tố mà khách tham quan cực kì mong đợi Đặc biệt là rất nhiều khách tham quan mong đợi tham quan nơi ở và làm việc, ngôi nhà đơn sơ của các vị lãnh đạo khi xưa, nhìn ngắm các vật dụng sinh hoạt đơn giản của các vị, trong thời kháng chiến; biết thêm cách sinh hoạt, cách điều hành của các vị lãnh đạo trong chiến tranh Thanh Trì (Đại học Khoa học Tự Nhiên, 21 tuổi, khoa công nghệ thông tin) cho biết “Tôi rất cảm kích vì có được cuộc sống thực, trải nghiệm thực tế, khám phá đường hầm, nhìn thấy nơi làm việc, ngủ nghỉ của các lãnh đạo cao cấp" Phương (sinh viên Đại học Kinh tế, 21 tuổi, chuyên ngành Quản trị kinh doanh) cho hay: “Tham quan khu
di tích, mình rất ấn tượng với các phòng trưng bày di tích lịch sử và đài tưởng niệm chiến tranh, đặc biệt nhất là ngôi nhà của các nhà lãnh đạo trong chiến tranh được phục chế nguyên trạng so với bản gốc”
Các khách đi tham quan cũng cho biết họ bất ngờ trước sự đơn giản của nhà ở của các vị lãnh đạo Chỉ là một không gian khoảng 30m2, gồm một cái giường, một bàn làm việc, hầm trú ẩn và vài vật dụng đơn sơ Việc tận mắt chứng kiến các dấu
Trang 5tích này giúp họ thêm ngưỡng mộ và tự hào về các nhà lãnh đạo cách mạng ở khu căn cứ
Mong đợi về việc mở rộng kiến thức: Phần lớn những người trả lời đều mong
muốn mở rộng kiến thức lịch sử thông qua chuyến tham quan Họ muốn hiểu thêm
về lịch sử cách mạng thời đó, tình hình chiến tranh, cuộc sống trong chiến tranh, muốn hiểu các nhà lãnh đạo sống và làm việc thế nào trong rừng, trong những điều kiện cực kỳ khó khăn, muốn hiểu cuộc sống của bộ đội, dân quân và nhân dân trong vùng cách mạng Ví dụ, Nguyễn (sinh viên đại học, 21 tuổi, học ngành tài chính và ngân hàng) cho biết “Tôi hy vọng sẽ hiểu rõ hơn về công việc và điều kiện sống ở miền Nam Việt Nam của các vị lãnh đạo nổi tiếng trong thời kỳ chiến tranh để có thể hiểu thêm về quá khứ lịch sử hào hung của chúng ta”
Đa số những người đã đi rồi bày tỏ sự ngạc nhiên đối với những kiến thức mới lạ sau khi được hướng dẫn viên trình bày về khu di tích nói chung và cuộc sống thời chiến nói riêng Đối với thiểu số, những gì được biết là hoàn toàn mới Với đa số, tuy đã biết những thông tin này trong những bài học lịch sử thời phổ thông, nhưng khi trực tiếp nhìn thấy quang cảnh rừng, nhà, hào giao thông, cây lá trung quân, sa bàn minh họa, họ mới mường tượng rõ thực tế như thế nào Họ cho biết rằng kiến thức qua chuyến đi là sinh động, dễ nhớ và ấn tượng
Bên cạnh kiến thức về lịch sử, các đáp viên cũng chia sẻ việc tham quan sẽ giúp họ
có những bài học về động lực sống trong chiến tranh gian khổ, về tình nghĩa giữa đồng đội cùng nhau chiến đấu, và từ đó sẽ biết quý hoà bình, và nghĩ đến trách nhiệm của công dân thời bình Minh Anh (công chức, 38 tuổi) “Nếu đến tham quan nơi đây, thấy tận mắt cảnh trong quá khứ dù gian khổ vô cùng, thiếu thốn vô cùng
mà mọi người vẫn cùng nhau làm việc và chiến đấu đến ngày thắng lợi, mới thấy
và hiểu sức mạnh của ý chí của những người làm cách mạng” Quỳnh Mai (nhân viên ngân hàng, 30 tuổi) “Tôi nghĩ nếu đưa con mình đến đây thăm quan sẽ giúp con tôi có thêm nhiều kiến thức lịch sử đấu tranh của ông cha, từ đó mở rộng và dạy cho con mình biết yêu quý cuộc sống hòa bình, no đủ hiện tại…”
Hơn thế nữa, một số đáp viên cho biết, thông qua chuyến thăm khu di tích, giúp họ hiểu thêm về sự hào hùng của thế hệ cha ông, từ đó giúp họ rút ngắn khoảng cách thế hệ Một đáp viên cho biết: “Chúng tôi tham gia chuyến đi này để tìm hiểu những kiến thức mới với các con tôi và để phá vỡ khoảng cách giữa thế hệ, hiểu thêm về chúng.” Thế hệ trẻ có cơ hội tìm hiểu về lịch sử, qua đó họ tôn trọng, giữ gìn và phát triển những di sản, hoà bình mà cha ông, thế hệ đi trước để lại Những chuyến đi giúp thắt chặt tình cảm giữa những nhiều thế hệ trong gia đình hay trong một tổ chức Đây chính là một lợi ích từ việc có thêm lợi ích từ chuyến đi
Mong đợi về Cảnh quan thiên nhiên: Tìm hiểu lịch sử không hẳn phải đến với
các khu di tích lịch sử, du khách có thể tìm hiểu một cách đơn giản và thuận tiện hơn thông qua các phương tiện công nghệ hoặc đến các viện bảo tàng hay khu
Trang 6trưng bày triển lãm trong nhà Vậy tại sao du khách chọn đến khu di tích lịch sử Căn cứ Trung Ương Cục miền Nam? Câu trả lời chính là chỉ khi đến với những khu di tích lịch sử ngoài trời rộng lớn như khu di tích, du khách mới có cơ hội thư giãn bằng cách đắm chìm trong cảnh quan thiên nhiên hoang sơ, không gian tĩnh lặng, bầu không khí yên bình khác với sự ồn ào huyên náo thường thấy nơi thành thị Đó cũng chính là lý do cảnh quan thiên nhiên tại khu di tích rất được du khách
kỳ vọng Họ mong muốn khu di tích không chỉ đơn thuần là nơi tái hiện lại không gian lịch sử mà còn là nơi mang họ trở về với thiên nhiên thuần túy nhất với những địa hình tự nhiên, rừng rậm bao bọc, đường đất đỏ gồ ghề, hệ sinh thái động thực vật đa dạng, nguyên sơ và không khí mát mẻ trong lành để du khách có thể được tận hưởng, thư giãn với rừng cây xanh mát và không gian yên tĩnh, thanh bình Thanh Duy (21 tuổi, sinh viên Đại học Mở) cho biết: “Là một người yêu thiên nhiên, thích phượt và du lịch bụi nên mình rất mong chờ sẽ được đi trên con đường đất đỏ gồ ghề, dưới những tán rừng xanh hút mắt và hít thở bầu không khí trong lành” Thảo (21 tuổi, sinh viên Đại học Kinh tế) cho biết “Vì nghe nói khu di tích
là một nơi còn khá “thiên nhiên” nên mình rất mong đây sẽ là một nơi toàn rừng cây, không ồn ào nhộn nhịp, không có xe cộ lưu thông, cảm giác như chỉ có một mình ở nơi hoang vu rất thú vị.”
Mong đợi về Dịch vụ: Bên cạnh những kỳ vọng về các yếu tố lịch sử, cảnh quan
thiên nhiên, du khách còn có những mong muốn nhất định về dịch vụ tại khu di tích để đáp ứng các nhu cầu tối thiểu
Về ẩm thực: Du khách kỳ vọng họ sẽ được thưởng thức các món ăn dân dã, đặc sản của địa phương Một số khác mong muốn được nấu và ăn các món ăn của chiến sĩ thời chiến để được trải nghiệm trọn vẹn lối sinh hoạt trong chiến tranh Quỳnh Mai (nhân viên ngân hàng, 30 tuổi) “Tôi đặc biệt thích các món ăn dân dã của miền Nam, tôi nghĩ với không gian lịch sử ở khu di tích, các món ăn này, đặc biệt của Tây Ninh sẽ có trong thực đơn ở đây” Tuy nhiên một số du khách đã tham quan cho biết không có các dịch vụ ăn uống, một số cho biết là có, nhưng phải đặt trước Các đáp viên từng đi tham quan theo đoàn cho biết việc công tác hậu cần cho cả đoàn đông người khá vất vả
Về giải trí: một số người tham gia phỏng vấn cho biết hoạt động giải trí dịch vụ tại khu di tích hiện nay hầu như không có Một số mong muốn khu di tích cũng có các hoạt động giải trí thú vị như bắn súng, đi rừng, chèo thuyền ba lá…dành cho các
du khách thích vận động, phiêu lưu Một số đề xuất nên cho khách du lịch có thêm lựa chọn là được tự do tham quan hoặc bổ sung các hoạt động du lịch theo hướng trải nghiệm cuộc sống quân đội
Về hướng dẫn viên du lịch: Vì khu di tích là một không gian lịch sử nên việc có các hướng dẫn viên theo đoàn và giới thiệu là một kỳ vọng nhiều du khách đề cập
Họ kỳ vọng hướng dẫn viên phải nhiệt tình, có kiến thức và truyền cảm hứng Cụ thể, hướng dẫn viên có thể giống như “một người kể chuyện” với giọng truyền
Trang 7cảm, thân thiện, vui vẻ và có thể giới thiệu, cung cấp các thông tin một cách cặn
kẽ, chi tiết Thùy Linh (sinh viên Đại học Quốc tế, 20 tuổi) “Mình mong là sẽ có chị hướng dẫn viên nhiệt tình, dễ thương và trình bày những thông tin lịch sử thật thu hút vì mình là người rất dễ chán nếu cứ nghe đọc thuộc đều đều” Đặc biệt, các khách đã tham quan đều khen ngợi và cảm động về các câu chuyện đời thường của các vị lãnh đạo từng sống và làm việc tại khu di tích
Mong đợi về hạ tầng giao thông: Một số đáp viên đã tham quan có chia sẻ là họ
mong đường đến khu di tích từ thành phố Tây Ninh sẽ tốt hơn, vì hiện nay đường khá hẹp và có nhiều đoạn có nhiều ổ gà Đa số các đáp viên ở TP HCM đều kỳ vọng là thời gian đến khu di tích nên được rút ngắn hơn hiện tại vì việc di chuyển
từ TP.HCM đến TP Tây Ninh đã mất 2.5 giờ nếu đi ô tô và không kẹt xe Nếu đi tiếp đến khu di tích phải mất thêm một giờ nữa, như vậy đi về đã mất 7 giờ, nếu đi trong ngày thì thời gian tham quan còn rất ít Đa số đáp viên đều cho rằng đi đến Núi Bà Đen và Tòa Thánh Cao Đài thì không ngại về khoảng cách và chất lượng đường sá, nhưng đi thêm đến khu di tích thì mất thêm nhiều thời gian, và sẽ về trễ nếu đi trong ngày Đặc biệt, các đáp viên trẻ cho biết hiện không có phương tiện công cộng vào tận khu di tích cho nên phải tự túc đi Anh Hoàng (công chức)
“Đường đi khá nhỏ và xấu, xe đi rất mệt; nếu muốn đi bằng các phương tiên công cộng như xe buýt thì chỉ đi được tới cửa khẩu Xa Mát, muốn vào sâu hơn phải tìm những phương tiện khác” Ngoài ra, một số du khách đã tham quan chia sẻ rằng khu di tích nên trang bị phương tiện di chuyển trong khuôn viên vì khuôn viên khá rộng