Điều trị thoái hoá khớpHiện tại cha có điều trị chữa khỏi đảo ngợc quá trình thoái hoá khớp, vì thế mục tiêu điều trị là giảm triệu chứng và cải thiện chức năng khớp Điều trị nội khoa T
Trang 1Điều trị thoái hoá khớp
Hiện tại cha có điều trị chữa khỏi (đảo ngợc ) quá trình thoái hoá khớp, vì thế mục tiêu
điều trị là giảm triệu chứng và cải thiện chức năng khớp
Điều trị nội khoa THK
Các biện pháp không dùng thuốc
- Tránh cho khớp bị quá tải bởi vận động và trọng lợng
+ Dùng nạng 1 hoặc 2 bên đối với các THK ở chi dới
+ Giảm cân nếu thừa cân
- Vật lý trị liệu có tác dụng giảm đau tốt và duy trì dinh dỡng cơ ở cạnh khớp,
điều trị các đau gân và cơ kết hợp: mát xa và các biện pháp dùng nhiệt lợng
- Giúp BN thích nghi với điều kiện làm việc, trên nguyên tắc làm cho khớp tổn thơng không bị quá tải
- Về tập luyện: có thể tập các bài tập nh chạy bộ, đạp xe khi khớp cha có tổn
th-ơng X quang
- Chế độ ăn: nhiều Ca, Vit C, Vit D
Điều trị bằng thuốc:
- Điều trị giảm đau: mục tiêu đầu tiên là giảm đau cho BN
- Thuốc giảm đau:
+ Giảm đau cho bệnh nhân theo sơ đồ bậc thang của OMS
+ Paracetamol dung nạp tốt ở ngời lớn tuổi, liều 400mg cứ 4h/ lần, không quá 3g/ 24h
+ Nếu BN vẫn đau, chuyển sang bậc 2: Paracetamol + Codein (Efferalgan codein) hoặc Di-altalvic, ngày 2 – 4 viên, chia 2 lần
+ Hiếm khi opiat phải dùng để giảm đau, tuy nhiên có thể hữu ích trong 1 số TH
- NSAIDs:
+ Hữu ích để giảm đau và hiệu quả hơn acetaminophen
+ Tác dụng phụ
Thuốc có tác dụng phụ loét dạ dày tá tràng và xuất huyết tiêu hoá,
đặc biệt ở ngời có tiền sử xuất huyết tiêu hoá và bệnh lý dạ dày tá tràng, cùng sử dụng corticoid hoặc thuốc chống đông, ngời > 65 tuổi Phòng bằng cách sử dụng liều thấp nhất có thể, phối hợp với thuốc ức chế H2, PPI
Chỉ định thận trọng ở BN suy gan, thận, giảm bạch cầu + Các thuốc thờng dùng:
Voltaren: Viên 50 mg: ngày 2 viên, chia 2 lần Hoặc Voltaren SR
75 hoặc 100 mg/ viên, ngày 1 viên
Thuốc ức chế đặc hiệu COX2: giảm nguy cơ bệnh lý dạ dày tá tràng hơn các thuốc không chọn lọc Lu ý nhóm thuốc Vioxx đã bị rút khỏi thị trờng vì tác dụng phụ gây các biến cố tim mạch Cần cân nhắc nguy cơ và lợi ích giảm đau cũng nh liều và các bệnh lý cùng mắc khi dùng nhóm này Thuốc Celecoxib
- Thuốc corticoides
+ Đờng toàn thân: chống chỉ định
+ Đờng nội khớp: Rất có hiệu quả đối với các dấu hiệu chức năng của TH ở một số khớp nhất định, đặc biệt trong đợt cấp vì làm giảm đau, sng và cải thiện triệu chứng 1 thời gian dài sau đó
+ Thuốc:
Hydrocortisone acétate: Mỗi đợt 2-3 mũi tiêm cách nhau 5-7 ngày.Không vợt quá 4 mũi tiêm mỗi đợt
Với các chế phẩm "chậm" (Triamcinolone hexacetonide): mỗi mũi, cách nhau 6-8 tuần
+ Không tiêm quá 2 đợt/năm Lu ý: phải tiến hành tiêm trong điều kiện vô trùng tuyệt đối
Thuốc chống thoái hoá khớp tác dụng chậm
- Là nhóm điều trị mới, đợc đặc trng bởi hiệu quả đối với triệu chứng xuất hiện muộn (trung bình 2 tháng), và hiệu quả duy trì cả sau khi ngừng điều trị (sau vài tuần đến 2-3 tháng)
- Tuy nhiên, thờng phải dùng kéo dài: từ 1-2 tháng hoặc hơn mỗi liệu trình
Trang 2- Dung nạp thuốc tốt, dờng nh không có tác dụng phụ, gồm các loại nh sau:
- Sơ lợc về cơ chế của một số thuốc chống THK tác dụng chậm:
+ Glucosamin sulfate (Viarthril-Sề)
Glucosamin sulfate là chất cần thiết cho quá trình sinh tổng hợp và kích thích tế bào sụn sản xuất ra proteoglycan có cấu trúc bình th-ờng Chất này còn ức chế các enzym huỷ sụn khớp nh collagenese
và phospholipase A2, ức chế sinh ra các gốc superoxide huỷ tế bào
Liều: 1-1,5 gam/ngày, duy trì ít nhất 1 tháng
Chế phẩm: Gói 1,5 g, viên nhộng 0,25, ống tiêm bắp + Thành phần không sà phòng hoá của quả bơ (avocat) và đậu nành (soja) (Piascledinề)
Cơ chế: do tác dụng cùng lúc trên interleukine I, metalloprotease, collagen, proteoglycan và tế bào sụn, nên có tác dụng giảm huỷ sụn Thuốc hiện đợc sử dụng rộng rãi ở Việt nam
Liều: 0,3 gam/ngày, duy trì ít nhất 2 tháng
Chế phẩm: viên nhộng 0,3 g + Diacetylréine hoặc diacerhéine (ART 50 ề)
Thành phần: là một phân tử mới thuộc nhóm anthraquinones,
Cơ chế: ức chế sản xuất interleukine I và một số men gây huỷ hoại sụn, do đó có tác dụng giảm huỷ sụn Thuốc không làm giảm tỉ lệ prostaglandines, nên không gây tổn hại dạ dày
Liều: 100 mg/24h (uống) ít nhất 1 tháng + Chondroitine sulphate (Structum ề,Chondrosulfề)
Cơ chế: ức chế một số men tiêu sụn, nhất là men métalloprotéases
Liều: 1gam/ngày
Chế phẩm: viên nhộng 450 mg hoặc gói 250 mg + Acide hyaluronique (AH- Hyalganề)
Thành phần: hyaluronate de sodium
Cơ chế: Bao phủ và bôi trơn bề mặt sụn khớp, ngăn cản sự mất protéoglycanes bởi các khuôn sụn, gián tiếp làm tăng cờng chế tiết
AH tự do, tự nhiên hoặc hyaluro hoá bởi các tề bào màng hoạt dịch
Tiêm AH có trọng lợng phân tử cao vào nội khớp bị thoái hoá sẽ tạo
ra đợc một " độ nhớt bổ sung" thực sự
Chế phẩm: 20mg/ ống
Liều: 1 ống/tuần Mỗi liệu trình 5 tuần
Điều trị ngoại khoa
Phẫu thuật mở
- Bao gồm: chêm lại khớp, gọt giuã xơng (osteotomy), làm cứng khớp, thay một phần hoặc toàn bộ khớp Trong đó, gọt giũa xơng đặc biệt tốt để sửa chữa các khớp bị lệch trục nh khớp gối vẹo vào trong hoặc cong ra ngoài Đau có thể đợc cải thiện khi t thế tốt làm cho sụn khớp tốt hơn
- Điều trị ngoại khoa thờng đợc chỉ định với các trờng hợp hạn chế chức năng nhiều, hoặc đau khớp kháng lại với các phơng thức điều trị nội khoa
- Phẫu thuật có hiệu quả giảm đau tốt, và nhiều TH cải thiệu tầm hoạt động khớp
Điều trị dới nội soi khớp
- Dới nội soi khớp, ngời ta có thể rửa khớp, lấy bỏ các thành phần ngoại lai trong khớp (có thể là các mẩu sụn khớp bị bong ra, hoặc các thành phần bị calci hoá), gọt giũa bề mặt không đều của sụn, cắt bỏ các sụn chêm bị tổn thơng Kết quả rất tốt đối với THK gối
- Ghép sụn: Trên bề mặt của sụn bị thoái hoá có thể đợc điều trị bằng cách mài nhẵn các mẩu sụn ghép, trong đó sụn đợc duy trì do đợc nhúng vào các vùng vùng xơng đợc tới máu Nh vậy bề mặt sụn bị thoái hoá đã đợc phủ bởi sụn chức năng Nếu không, quá trình sụn bị trơ ra có thể gây cứng khớp
Thay khớp giả
- Chỉ định đối với các THK tiến triển, mang lại hiệu quả rõ với sự giảm đau và cải thiện vận động của khớp
- Thờng đợc chỉ định với khớp háng và khớp gối
- Với khớp vai, khuỷu, cổ tay, và khớp bàn ngón cái, cũng có chỉ định song kết quả không đợc chắc chắn
- Biến chứng của khớp giả: nhiễm trùng, viêm tắc tĩnh mạch, tắc mạch phổi, tổn hại thần kinh, hoặc các biến chứng do bản thân khớp giả: mềm hoặc gẫy xơng
Trang 3§iÒu trÞ ngo¹i khoa dù phßng
- Khi cã mét t thÕ xÊu hoÆc lÖch trôc, g©y THK Cã thÓ söa b»ng c¸c can thiÖp ngo¹i khoa: gät giòa x¬ng chµy trong lÖch trôc khíp gèi, söa ch÷a l¹i c¸c thiÓu s¶n khíp h¸ng bÈm sinh