(THCS) nâng cao hiệu quả giờ thực hành tin học lớp 7

Trong điều kiện CSVC của trường, với một giờ thực hành, việc quan trọng đầu tiên là chia nhóm thực hành. Với việc cho học sinh thực hành theo nhóm, học sinh có thể trao đổi hỗ trợ lẫn nhau bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên. Với số lượng học sinh của lớp, số lượng máy hiện có, giáo viên phải có phương án chia nhóm một cách phù hợp (ở đây tôi chia nhóm đa dạng nhiều đối tượng). Tuy nhiên để việc thực hành theo nhóm có hiệu quả đòi hỏi giáo viên phải lựa chọn nội dung đưa vào thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh.

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lâp – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

“NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIỜ THỰC HÀNH TIN HỌC 7 Ở

TRƯỜNG THCS ”

Người thực hiện:

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị: Trường THCS

, tháng 4 năm 2019

CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: Hội đồng chấm sáng kiến năm học 2018 - 2019

Tôi là:

Ngày, tháng, năm sinh:

Đơn vị công tác: Trường THCS

Chức danh: Giáo viên

Trình độ chuyên môn: Đại học Tin

Tỉ lệ đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến: 100%

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Nâng cao hiệu quả giờ thực

hành tin học lớp 7 ở trường THCS

1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:

2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

- Môn tin học THCS

- Nâng cao hiệu quả dạy và học trong giờ thực hành môn tin học lớp 7

3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:

- Từ năm học 2014 - 2015 đến tháng 4 năm 2019

4 Mô tả bản chất của sáng kiến:

Sáng kiến được viết với 4 phần chính như sau:

Phần I: Mở đầu

+ Lý do chọn sáng kiến+ Phạm vi nghiên cứu+ Mục đích nghiên cứu+ Nhiệm vụ nghiên cứu+ Phương pháp nghiên cứuPhần II: Nội dung

+ Cơ sở lý luận, thực tiễn của đề tài

+ Thực trạng dạy và học môn Tin học ở trườngTHCS

+ Các giải pháp nâng cao hiệu quả giờ thực hành Tin học+ Kết quả đạt được

Phần III: Đánh giá kết quả thực hiện

+ Tính mới+ Tính hiệu quả+ Tính khoa học+ Tính ổn định+ Tính ứng dụng+ Tính tối ưuPhần IV: Kết luận

+ Bài học kinh nghiệm+ Ý nghĩa thực tiễn của đề tài+ Kiến nghị đề xuất

Dưới dây là các giải pháp nâng cao hiệu quả giờ thực hành tin học lớp 7:

4.1 Các phương tiện thực hiện

+ Phòng thực hành tin học được trang bị từ 20 máy tính, các máy đã đượccài đặt đầy đủ các phần mềm học tập theo yêu cầu bộ môn

+ Máy tính của giáo viên cài đặt đầy đủ các phần mềm học tập, có kết nốimáy chiếu, Internet

4.2 Tổ chức lớp học

4.2.1 Bố trí sơ đồ lớp học

- GV sẽ bố trí, sắp xếp chỗ ngồi cho các em học sinh ngay từ đầu năm học

để gắn trách nhiệm cho mỗi em học sinh vào máy tính cố định Giáo viên sẽ có

sổ nhật kí theo dõi tình trạng của các máy trong phòng thực hành để đảm bảothiết bị trong phòng

- Khảo sát sức học của học sinh để bố trí sơ đồ lớp Nên sắp xếp học sinh

có sức học tương tương nhau trong cùng 01 máy, không nên để học sinh quá yếucùng máy với học sinh giỏi vì như vậy học sinh yếu sẽ có tâm lý ngại và sợ sai

Phòng tin học số 1 - trường THCS

Phòng tin học số 2 - trường THCS

4.2.2 Điều hành tổ chức hoạt động của học sinh trên lớp

Trong điều kiện CSVC của trường, với một giờ thực hành, việc quan trọngđầu tiên là chia nhóm thực hành Với việc cho học sinh thực hành theo nhóm,học sinh có thể trao đổi hỗ trợ lẫn nhau - bài học trở thành quá trình học hỏi lẫnnhau chứ không chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên Với số lượng học sinhcủa lớp, số lượng máy hiện có, giáo viên phải có phương án chia nhóm một cáchphù hợp (ở đây tôi chia nhóm đa dạng nhiều đối tượng) Tuy nhiên để việc thựchành theo nhóm có hiệu quả đòi hỏi giáo viên phải lựa chọn nội dung đưa vàothực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh

Cách chia nhóm:

- Chia nhóm từ 2 học sinh/máy hoặc 4 học sinh ở 2 máy gần nhau thànhmột nhóm Nên sắp xếp để trong nhóm có các đối tượng học sinh từ giỏi, khá,trung bình và yếu để các em có thể học hỏi và giúp đỡ nhau thực hành

- Bầu trưởng nhóm, phó nhóm trong mỗi nhóm Gắn trách nhiệm cho cáctrưởng nhóm, phó nhóm Khi GV kiểm tra nếu thành viên trong nhóm khôngthực hiện được yêu cầu tối thiểu thì nhóm trưởng chịu trách nhiệm Khích lệ,động viên các em làm việc với tinh thần đoàn kết, giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.Tuyên dương động viên kịp thời những nhóm làm tốt

Ảnh phân nhóm trong giờ thực hành tin học - trường THCS

Các bước tiến hành:

- Giáo viên nêu vấn đề, yêu cầu và nội dung thực hành

- Giáo viên hướng dẫn cho học sinh các kĩ năng thao tác trong bài thựchành, thao tác mẫu cho học sinh quan sát.

- Tổ chức hướng dẫn các nhóm thực hành, gợi mở, khuyến khích học sinhtích cực hoạt động

- Giáo viên quản lí, giám sát học sinh thực hành theo nhóm:

+ Trong quá trình học sinh thực hành, giáo viên theo dõi quan sát và bổ trợkhi cần

+ Chỉ rõ những kĩ năng, thao tác nào được dành cho đối tượng học sinhyếu, kém trong các nhóm, những kĩ năng, thao tác nào được dành cho đối tượnghọc sinh khá, giỏi trong nhóm

+ Phát hiện các nhóm thực hành không có hiệu quả để uốn nắn điều chỉnh.+ Luôn có ý thức trách nhiệm trợ giúp, nhưng tránh can thiệp sâu làm hạnchế khả năng độc lập sáng tạo của học sinh

+ Trong quá trình thực hành, giáo viên có thể đưa ra nhiều cách để thựchiện thao tác giúp các em rèn luyện và nâng cao kĩ năng

- Giáo viên có thể kiểm tra hiệu quả làm việc của các nhóm bằng cách chỉđịnh một học sinh trong nhóm thực hiện lại các thao tác đã thực hành Nếu họcsinh được chỉ định không hoàn thành nhiệm vụ, trách nhiệm gắn cho các thànhviên trong nhóm, đặc biệt là nhóm trưởng Hoặc cho các nhóm trưởng kiểm tra,đánh giá kết quả thực hành lẫn nhau Làm được như vậy các em sẽ tự giác và có

ý thức hơn trong học tập Giáo viên nhận xét, bổ sung và tổng kết kiến thức

Các nhóm cũng sẽ được trình bày kết quả bài thực hành của mình Cácnhóm khác sẽ nhận xét, đặt câu hỏi cho nhóm báo cáo từ đó cùng nhau rút rađược những kinh nghiệm thực tế trong khi thực hành mà trong các giờ lý thuyếtchưa nêu được

Ví dụ: Bài thực hành 8 - sắp xếp và lọc dữ liệu

+ Khi chọn một ô trong cột cần sắp xếp máy tính sẽ không sắp xếp đượccho chúng ta hoặc chỉ sắp xếp dữ liệu trong cột đó mà các cột khác không sắpxếp dẫn đến thay đổi dữ liệu của các hàng Để khắc phục tình trạng này chúng ta

cần chọn tất cả vùng dữ liệu cần sắp xếp chứ không thể chỉ chọn một ô trong cộtcần sắp xếp.

Ảnh các nhóm báo cáo kết quả bài thực hành của mình

Giáo viên sẽ nhận xét ngắn gọn về tình hình làm việc của các nhóm để kịpthời động viên, khuyến khích các nhóm thực hành tốt và rút kinh nghiệm đối vớicác nhóm chưa thực hành tốt

4.3 Xây dựng hệ thống câu hỏi, dạng bài tập thảo luận

Trong quá trình thực hành ngoài việc cho học sinh thực hành các bài tậptrong sách giáo khoa, giáo viên nên đưa thêm các câu hỏi, bài tập nâng cao Đòihỏi học sinh phải suy nghĩ, thảo luận, cùng nhau tìm ra đáp án

Những câu hỏi này giáo viên có thể tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhaunhư: Qua kinh nghiệm nhiều năm công tác, qua các giáo viên cùng bộ môn trongtrường hoặc giáo viên các trường trong và ngoài huyện, qua mạng internet, quanhưng người thường xuyên làm các công việc liên quan đến Excel (Word ),qua chính những câu hỏi mà học sinh thắc mắc trong quá trình học tập

Sau khi đã có hệ thống các câu hỏi, dạng bài tập giáo viên sẽ lựu chọn mức

độ của câu hỏi để trong quá trình thực hành sẽ đưa ra đối với từng nhóm đốitượng học sinh Các câu hỏi này phải phù hợp không quá dễ nhưng cũng khôngquá khó, các nhóm sau một thời gian suy nghĩ sẽ làm được để từ đó tạo sự hứngthú, say mê và yêu thích môn học

Ví dụ các câu hỏi có thể đưa ra như sau:

- Bài thực hành 1- Làm quen với excel: Em hãy cho biết bảng tính excelgồm bao nhiêu hàng, bao nhiêu cột?

- Bài thực hành 2 - Làm quen với các kiểu dữ liệu trên trang tính: Em hãynêu cách đổi tên trang tính, cách ẩn một cột, một hàng?

- Bài thực hành 3 - Bảng điểm của em: Em hãy nêu các lỗi thường gặp khi

sử dụng địa chỉ trong công thức?

- Bài thực hành 4 - Bảng điểm của lớp em: So sánh giữa việc sử dụng côngthức và sử dụng hàm Average?

- Bài thực hành 5 - Trình bày trang tính của em: Cho giá trị vào ô A1 là 3, ôB1 là 4, ô C2 có công thức là = A1 + B1 Sao chép công thức tại ô C2 lên ô C1.

Em hãy nhận xét kết quả và giải thích? Thế nào là địa chỉ tuyệt đối?

- Bài thực hành 7 - In danh sách lớp em: Làm thế nào để đặt tiêu đề trên vàtiêu đề dưới, đánh số trang trong Excel giống như trong Word?

- Bài thực hành 8: Sắp xếp và lọc dữ liệu: Khi dữ liệu chỉ sắp xếp tại mộtcột, sắp xếp cả hàng tiêu đề, biểu tượng lọc xuất hiện ở ngoài cột tiêu đề em sẽ

xử lý như thế nào?

4.4 Xây dựng kế hoạch giảng dạy phù hợp

- Công việc thiết kế trước một bài dạy và phù hợp với nhiều đối tượng làkhâu quan trọng không thể thiếu của một tiết dạy học mà bất kì một giáo viênnào cũng phải biết “Thiết kế trước bài dạy giúp giáo viên chuẩn bị chu đáo hơn

về kiến thức, kĩ năng, phương pháp, tiến trình và tâm thế để đi vào một tiết dạy”

Để thiết kế một bài dạy phù hợp cho nhiều đối tượng học sinh thì tối thiểu nhấtphải làm được những việc sau:

+ Xác định được mục tiêu trọng tâm của bài học về kiến thức, kĩ năng, thái

độ tình cảm Tìm ra được những kĩ năng cơ bản dành cho học sinh yếu, kém vàkiến thức, kĩ năng nâng cao cho học sinh khá giỏi

+ Tham khảo thêm tài liệu để mở rộng và đi sâu hơn vào bài giảng, giúpgiáo viên nắm một cách tổng thể, để giải thích cho học sinh khi cần thiết

+ Ngoài những bài tập thực hành trong SGK giáo viên còn cần phải sưutầm hoặc thiết kế những dạng bài tập khác phù hợp với các đối tượng học sinhkhác nhau nhằm động viên tinh thần học tập cho các em, khuyến khích độngviên các em học yếu, phát triển bối dưỡng hơn những em học tốt

+ Nắm được ý đồ của sách giáo khoa để xây dựng và thiết kế các hoạt độnghọc tập phù hợp với tình hình thực tế của đối tượng và trình độ học sinh, điềukiện dạy học

+ Chuẩn bị tốt phòng thực hành, các thiết bị dạy học

+ Hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ các hoạt động cụ thể

Nếu thực hiện tốt những việc này xem như giáo viên đã chuẩn bị tốt tâmthế để bước vào giờ dạy và đã thành công bước đầu.

- Giờ học thực hành là giờ mà các em tái hiện lại kiến thức lý thuyết cũbằng cách làm các bài tập nên để học sinh làm được bài tập thì các em phải nhớkiến thức cũ Do đó, việc các em chuẩn bị thật tốt bài tập ở nhà là rất quan trọng.Tiết học thực hành có thời gian cũng rất ngắn chỉ có 45 phút nên trong giờ học

lý thuyết trước đó giáo viên nên giao trước các phần bài tập trong giờ thực hànhcho học sinh chuẩn bị trước ở nhà để đến giờ thực hành các em không bị lúngtúng và giáo viên không phải mất nhiều thời gian nhắc lại kiến thức Giao chocác nhóm kiểm tra lẫn nhau về sự chuẩn bị Những phần lý thuyết khó hơn, giáoviên có thể ghi lại thao tác thực hiện bằng video để đến giờ thực hành có thể chohọc sinh xem đi xem lại để áp dụng vào bài tập của mình Nhờ đó giáo viên vẫn

có thể đi quan sát các nhóm thực hành và kịp thời giải đáp các thắc mắc của học sinh

Ảnh cho học sinh quan sát các bước thực hiện qua video trong giờ lý thuyết

trước khi thực hành

- Các nhóm cần viết lại báo cáo thực hành sau khi đã thực hiện xong bài tậpcủa mình Báo cáo thực hành sẽ nêu lại các bước thực hiện của các nhóm, làmđược những gì, chưa làm được những gì Các nhóm sẽ tự đánh giá bài thực hànhcủa nhóm khác Cuối buổi thực hành trưởng nhóm sẽ nộp lại cho giáo viên đểgiáo viên tổng kết, nhắc nhở những lỗi sai thường gặp, tuyên dương nhữngnhóm làm tốt

- Sau khi học sinh thực hành xong để tăng thêm hứng thú học tập giáo viên

có thể tổ chức cho các nhóm chơi trò chơi có liên quan đến bộ môn để các emhọc sinh sẽ ham tìm hiểu và yêu thích môn học hơn

Ảnh sự hứng thú, say mê của các em học sinh trong giờ thực hành

- Ví dụ về kế hoạch của tiết 42: Bài hực hành 8, Sắp xếp và lọc dữ liệu (tiết 1)

Tiết 42, BÀI THỰC HÀNH 8: SẮP XẾP VÀ LỌC DỮ LIỆU

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Thực hiện được các thao tác sắp xếp dữ liệu

- Thực hiện được việc lọc dữ liệu

2 Kĩ năng:

- Thực hiện được các thao tác sắp xếp dữ liệu

- Thực hiện được việc lọc dữ liệu

3 Thái độ:

- Học tập nghiêm túc, có ý thức tự giác, tinh thần vươn lên vượt qua khó khăn

4.Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực tự học, năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, năng lực giao

tiếp và hợp tác

- Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông

- Học sinh vận dụng thực hành được các kĩ năng sắp xếp, lọc dữ liệu trong

2 Kiểm tra bài cũ

Câu 1: Nêu các bước sắp xếp dữ liệu tăng dần và giảm dần? Em có thể

thực hiện sắp xếp được những kiểu dữ liệu nào?

Câu 2: Nêu các bước lọc dữ liệu? lọc dữ liệu theo giá trị lớn nhất và nhỏ nhất?

- Gọi 02 học sinh lên trả lời

- Gọi học sinh khác nhận xét

- GV nhận xét cho điểm

- GV giới thiệu bài mới, các nội dung chính của bài, giới thiệu mở rộng về kiểu dữ liệu kí tự trong sắp xếp dữ liệu

3 Tiến trình bài dạy

Hoạt động 1: Giới thiệu mục đích yêu cầu của bài học

GV nêu rõ mục đích yêu cầu của bài thực

hành, nội quy, quy định của tiết thực hành,

Hoạt động 2: Ôn lại các kiến thức lý thuyết

- GV chiếu và nhắc lại các kiến thức về

- GV chiếu và nhắc lại các kiến thức về lọc

II Nội dung

1 Ôn lại các kiến thức lý thuyết

a Sắp xếp dữ liệu

- Các bước sắp xếp dữ liệu:

Bước 1: Chọn ô trong cột cần sắp xếp dữ liệu

Bước 2: Chọn lệnh để sắp

xếp tăng, lệnh để sắp xếp giảm trên thanh công cụ

- Các tùy chọn sắp xếp dữ liệu nâng cao

b Lọc dữ liệu

dữ liệu

- Hs chú ý lắng nghe, ghi nhớ

- GV chiếu các tùy chọn của lọc dữ liệu

theo giá trị lớn nhất, nhỏ nhất

- Hs chú ý quan sát lắng nghe, ghi nhớ

- GV chiếu giới thiệu các tùy chọn khác

của lọc dữ liệu

- Hs chú ý quan sát lắng nghe, ghi nhớ

- Các bước lọc dữ liệuBước 1: Chọn ô trong vùng có dữ liệu cần lọc

Bước 2: Chọn Data/FilterBước 3: Nháy chuột vào mũi tên trên tiêu đề cột để lọc dữ liệu theo tiêu chuẩn thích hợp

Bước 1: Chọn ô trong vùng có dữ liệu cần lọc, chọn công cụ lọcBước 2: Chọn mũi tên trên tiêu đề cột cần lọc chọn Number

Filter/Top 10

- Nhập các thông số vào cửa sổ Top 10 AutoFilter

1 Chọn Top (lớn nhất)hoặc Botom(nhỏ nhất)

3 Nháp OK

2 Chọn hoặc nhập nhóm giá trị cần lọc

Bước 1: Chọn ô trong vùng có dữ liệu cần lọc, chọn công cụ lọcBước 2: Chọn mũi tên trên tiêu đề cột cần lọc chọn Number

Filter/Custom Nhập các thông số trên cửa sổ Custom AutoFilter

Điều kiện lọc

Giá trị dữ liệu trong cột dữ liệu

Hoạt động 3: Thực hành

- GV yêu cầu học sinh bật máy tính cá

nhân, đọc yêu cầu bài tập 1

+ Yêu cầu học sinh thực hành theo các

yêu cầu trong bài tập 1

+ Gọi 01 học sinh lên bảng thực hiện ý a

- Gọi 01 học sinh lên bảng thực hiện ý b

- GV bao quát các nhóm thực hành, hướng

a Thực hiện thao tác sắp xếp theo điểm các môn học và điểm trung bình

b Thực hiện thao tác lọc dữ liệu

để chọn các bạn có điểm 10 môn Tin học

- Gọi 01 học sinh lên bảng thực hiện ý c

- GV bao quát các nhóm thực hành, hướng

thực hiện trên máy

- HS thực hiện trên máy

- GV: Gọi 01 nhóm chiếu kết quả thực

- GV nhận xét chung bài làm của cả lớp,

đánh giá những lỗi sai, tuyên dương nhóm

làm tốt, cho điểm học sinh thực hiện tốt

c Hãy lọc ra các bạn có điểm trung bình cả năm là một trong ba điểm cao nhất và các bạn có điểm trung bình là một trong hai điểm thấp nhất

d Hãy lọc ra năm bạn có điểm trung bình cả năm cao nhất

- HS quan sát lắng nghe, thực hiện theo

- GV: Chiếu bài tập số 2, hướng dẫn học

sinh làm bài tập số 2

(Đây là bài tập ngoài SGK nhằm nâng cao

khả năng tự tìm hiểu vấn đề của học sinh,

áp dụng cho học sinh khá giỏi)

- GV: Bao quát các nhóm thực hành,

hướng dẫn các nhóm thực hiện bài tập

- Học sinh thực hành

- GV nhận xét chung về bài thực hành của

các lớp, lưu ý các lỗi sai, tuyên dương ưu

điểm các nhóm làm tốt

- GV đưa câu hỏi nâng cao:

Khi sắp xếp dữ liệu lại sắp xếp cả cột tiêu

đề, hay dữ liệu chỉ sắp xệp tại cột đang

chọn em phải xử lý như thế nào?

- Các nhóm suy nghĩ trả lời

- GV: Biểu tưởng lọc không xuất hiện tại

hàng tiêu đề em sẽ phải làm như thế nào?

- Các nhóm suy nghĩ trả lời

Bài tập 2:

Mở bảng tính ‘Bang diem lop em’lưu trong bài thực hành 7 và thao tác trên bảng tính này

a Hãy sắp xếp tên của các bạn trong bảng điểm theo thứ tự trong bảng chữ cái

b Lọc ra các bạn có điểm trung bình từ 8,0 trở lên

- Khi sắp xếp dữ liệu lại sắp xếp

cả cột tiêu đề, hay dữ liệu chỉ sắp xệp tại cột đang chọn em phải chọn tất cả các cột, các hàng trừ hàng tiêu đề sau đó sắp xếp

- Biểu tưởng lọc không xuất hiện tại hàng tiêu đề em sẽ phải chọn hàng tiêu đề sau đó mới chọn chế

độ lọc

Hoạt động 4: Tổ chức chơi trò chơi: Đuổi chữ bắt hình: Ông là ai