Quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam

Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi nội dung: đề tài nghiên cứu công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam theo các nội dung như lập dự toán, chấp hành dự toán, qu

Mã số: 834 04 10

Đà Nẵng - Năm 2020

Công trình được hoành thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: PGS.TS Đỗ Ngọc Mỹ

Phản biện 1: TS Nguyễn Hồng Cử

Phản biện 2: PGS.TS Trần Đình Thao

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc

sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 24 tháng 10 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chi thường xuyên có vai trò trong nhiệm vụ chi của NSNN, chi thường xuyên đã giúp cho bộ máy nhà nước duy trì hoạt động bình thường để thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước, đảm bảo

an ninh, an toàn xã hội, đảm bảo sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia Huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn 2014-

2018, việc quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước huyện cơ bản phục vụ tốt yêu cầu phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng trên địa bàn huyện Tuy nhiên, thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước huyện Đông Giang vẫn còn nhiều hạn chế, cần phải được quản lý chặt chẽ, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả các khoản chi hơn nhằm đảm bảo sự phát triển của địa phương trên mọi phương

diện Vì vậy, xuất phát từ lý do trên, tác giả chọn đề tài: “Quản lý chi thường xuyên ngân sách huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam” để làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản

- Hệ thống hóa lý luận về QL chi thường xuyên NSNN huyện

- Phân tích, đánh giá thực trạng QL chi thường xuyên NSNN huyện Đông Giang giai đoạn 2014-2018, làm rõ những thành công, hạn chế và nguyên nhân Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đến năm 2025

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tiễn về công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi nội dung: đề tài nghiên cứu công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam theo các nội dung như lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm

- Phạm vi không gian: huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam

- Phạm vi thời gian: trong 5 năm (từ năm 2014- 2018)

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập số liệu

- Tác giả thu thập thông tin về những vấn đề lý luận đã được rút ra từ các Giáo trình, qua đề tài nghiên cứu, các văn bản quản lý Nhà nước và qua các phương tiện thông tin đại chúng

- Tác giả thu thập dữ liệu từ các các báo cáo hàng năm trong công tác quản lý chi NSNN huyện từ các cơ quan chức năng của huyện Đông Giang

4.2 Phương pháp phân tích

- Tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp: phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh, phương pháp diễn giải, phương pháp phân tích tổng hợp

5 Tổng quan về tài liệu nghiên cứu

6 Bố cục của luận văn

- Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

- Chương 2: Thực trạng quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam

- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi thường xuyên NSNN huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam

CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 1.1 TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.1.1 Khái quát về chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp huyện

a Đơn vị hành chính cấp huyện

Đơn vị hành chính cấp huyện có nhiều tên gọi khác nhau tùy theo cấp hành chính nó trực thuộc gồm “huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương”

b Khái niệm chi ngân sách nhà nước

Chi NSNN là việc phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo thực hiện chức năng của Nhà nước theo những nguyên tắc nhất định

1.1.2 Khái niệm, đặc điểm và vai trò quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

a Khái niệm quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện là quá trình Nhà nước sử dụng các phương pháp, các công cụ thích hợp nhằm hướng dẫn, điều khiển các hoạt động NSNN cấp huyện thường xuyên trên địa bàn phát triển phù hợp với các quy luật khách quan và đạt

được các mục tiêu kinh tế xã hội đã dự định

b Đặc điểm quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

c Vai trò của quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

1.1.3 Mục tiêu, nguyên tắc QL chi thường xuyên NSNN huyện

a Mục tiêu của quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

b Nguyên tắc quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

1.2 NỘI DUNG VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.2.1 Lập dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Lập dự toán chi là khâu đầu tiên của chu trình quản lý chi NSNN, là lập dự toán theo chế độ, tiêu chuẩn, định mức, tỷ lệ, nội dung chi ngân sách quy định hiện hành

Quy trình lập dự toán chi thường xuyên NSNN huyện gồm các bước sau: Bước (1): UBND cấp tỉnh hướng dẫn và giao số kiểm tra

dự toán ngân sách cho UBND cấp huyện Bước (2): UBND cấp huyện tổ chức triển khai xây dựng dự toán ngân sách và giao số kiểm tra cho các đơn vị sử dụng NSNN Bước (3): Các đơn vị lập dự toán chi thường xuyên của mình Bước (4): Các đơn vị được giao dự toán

có trách nhiệm làm việc với UBND cấp huyện (do Phòng Tài chính-

ế hoạch đảm nhiệm); dự toán chi thường xuyên ngân sách được tổng hợp và hoàn chỉnh bởi ế toán tổng hợp Bước (5): Dự toán chi thường xuyên ngân sách được UBND cấp huyện trình thường trực HĐND c ng cấp xem x t c ng như đóng góp ý kiến Bước (6): UBND c ng cấp hoàn chỉnh lại dự toán và gửi Sở Tài chính dựa trên

ý kiến của thường trực HĐND cấp huyện Bước (7): Sở Tài chính tổ chức làm việc về dự toán ngân sách với các huyện/thị/thành phố trực thuộc tỉnh; Tổng hợp và hoàn chỉnh dự toán cấp tỉnh báo cáo UBND cấp tỉnh Bước (8): Dự toán ngân sách chính thức được Sở Tài chính giao cho UBND cấp huyện Bước (9): UBND cấp huyện chỉnh lại dự

toán ngân sách gửi đại biểu HĐND c ng cấp trước phiên họp của HĐND cấp huyện về dự toán ngân sách; HĐND cấp huyện thảo luận

và quyết định dự toán ngân sách Bước (10): UBND cấp huyện giao

dự toán cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc; thực hiện công khai dự toán ngân sách cấp huyện

* Tiêu chí đánh giá lập dự toán chi thường xuyên NSNN

Lập dự toán đúng quy trình, đảm bảo thời gian quy định của Luật NSNN; Tổng dự toán chi thường xuyên NS huyện; Tỷ lệ % (dự toán chi thường xuyên/Tổng dự toán chi cân đối NS huyện)

1.2.2 Chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Nội dung chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước cấp huyện: uật NSNN và các văn bản hướng dẫn hiện hành là cơ sở để

dự toán ngân sách huyện và các đơn vị sử dụng ngân sách công khai theo quy định Quản lý việc chấp hành dự toán chi ngân sách cấp huyện của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện, cụ thể:

- Phòng Tài chính - Kế hoạch thực hiện 3 nhiệm vụ cơ bản

sau: Dựa trên nguyên tắc đảm bảo ph hợp với nội dung dự toán được UBND tỉnh giao, đúng chính sách, chế độ, tiêu chuẩn và định mức để thực hiện thẩm tra việc phân bổ dự toán NSNN

- Kiểm soát thanh toán, chi trả các khoản chi thường xuyên NSNN: Kho bạc Nhà nước huyện có nhiệm vụ thực hiện việc kiểm soát thanh toán, chi trả các khoản chi NSNN trên cơ sở căn cứ vào dự toán được giao, quyết định chi của Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách (Chủ tịch UBND huyện hoặc người được ủy quyền là chủ tài khoản chi thường xuyên NSNN) và tính hợp pháp của các tài liệu cần thiết khác theo quy định

- Thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện, tổ chức quản lý, sử dụng ngân sách và tài sản nhà nước theo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức; đúng mục đích, tiết kiệm, có hiệu quả; phát hiện và báo cáo đề xuất kịp thời với Chủ tịch UBND huyện về những

vi phạm chế độ, tiêu chuẩn, định mức để có biện pháp xử lý kịp thời

*Tiêu chí đánh giá chấp hành dự toán chi thường xuyên NSNN: Tỷ lệ số đơn vị chậm trễ trong chấp hành dự toán; Thực

hiện dự toán trong năm; Tỷ lệ thực hiện/dự toán (%); Bổ sung dự toán từng năm; Tỷ lệ bổ sung/dự toán; Số chứng từ không đủ điều kiện thanh toán; Số tiền từ chối thanh toán

1.2.3 Quyết toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Quyết toán ngân sách nhà nước là phản ánh cuối cùng về thực hiện thu, chi theo dự toán hàng năm, là khâu cuối cùng của một chu trình ngân sách Để quản lý quyết toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước tốt cần phải: Đảm bảo thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, kiểm toán, báo cáo kế toán, quyết toán NSNN theo luật định; Quyết toán NSNN phải đảm bảo các nguyên tắc theo luật định, đảm bảo số liệu báo cáo quyết toán phải chính xác, trung thực, đầy đủ và kịp thời; Việc kiểm tra và duyệt quyết toán các khoản chi thường xuyên NSNN của các đơn vị trực thuộc là trách nhiệm của thủ trưởng các đơn vị dự toán cấp trên; từ đó, tạo cơ sở vững chắc để phân tích, đánh giá quá trình chấp hành dự toán chính xác, trung thực và khách quan

*Tiêu chí đánh giá quyết toán chi thường xuyên NSNN: Tỷ

lệ có báo cáo kịp thời, Tỷ lệ có báo cáo đúng theo biểu mẫu quy định; Tỷ lệ báo cáo bảo đảm chính xác và hợp lý; Tỷ lệ báo cáo được kiểm tra chặt chẽ và kịp thời; Tổng quyết toán chi thường xuyên NS

huyện; Tỷ lệ quyết toán/dự toán (%)

1.2.4 Thanh tra và xử lý vi phạm trong quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Mục tiêu của thanh tra, kiểm tra chi thường xuyên NSNN nhằm phòng ngừa, phát hiện những sơ hở trong cơ chế, chính sách, pháp luật về quản lý chi thường xuyên NSNN để kiến nghị với các

cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý chi thường xuyên NSNN; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý chi thường xuyên NSNN trên địa bàn huyện đảm bảo trung thực, hiệu quả Công tác thanh tra quản lý chi NSNN cấp huyện là do Phòng Thanh tra huyện thực hiện Bên cạnh đó, công tác quản lý chi NSNN còn có sự giám sát của HĐND huyện và chịu sự kiểm tra của Phòng Tài chính

*Tiêu chí đánh giá công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm: Cuộc thanh tra, kiểm tra; Số vụ chuyển cơ quan hình sự; Số

tiền sai phạm kiến nghị thu hồi NSNN; Số tiền thu hồi NSNN

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CÔNG TÁC QUẢN

LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.3.1 Đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội

a Đặc điểm tự nhiên

b Đặc điểm kinh tế - xã hội

1.3.2 Bộ máy quản lý và trình độ đội ngũ cán bộ, công chức quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

 Tổ chức bộ máy quản lý

 Trình độ, năng lực của cán bộ, công chức quản lý

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM 2.1 KHÁI QUÁT TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ NHÂN

TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM

2.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam

a Điều kiện tự nhiên

b Đặc điểm về xã hội

c Đặc điểm về kinh tế

Tổng giá trị sản xuất các ngành (theo giá so sánh 2010) giai

đoạn 2014-2018 đều tăng (năm 2014 đạt 1.318,05 tỷ đồng đến năm

2018 đạt 1.945,43 tỷ đồng) Tổng giá trị sản xuất các ngành (theo giá

hiện hành) qua các năm từ 2014-2018 c ng tăng lên (năm 2014 đạt 1.862,32 tỷ đồng đến năm 2018 đạt 2.807,00 tỷ đồng) Giá trị sản xuất từng ngành Nông Lâm - Thủy sản; Công nghiệp - Xây dựng và Thương mại - Dịch vụ c ng có sự tăng đều qua các năm

2.1.2 Tình hình thu, chi NSĐP huyện Đông Giang

a Tình hình thu NSĐP huyện giai đoạn 2014-2018

Tổng thu NSĐP huyện Đông Giang giai đoạn năm 2014-2018

có bước tiến triển, đa số số thu năm sau đạt cao hơn năm trước Tổng thu NSĐP huyện Đông Giang giai đoạn năm 2014 - 2018 tăng dần qua các năm Tổng thu NSĐP năm 2014 là 417,64 tỷ đồng đến năm

2018 tăng lên 668,37 tỷ đồng Tuy nhiên, nguồn thu trên địa bàn huyện Đông Giang còn thấp, nguồn thu chủ yếu được bổ sung từ ngân sách cấp trên

b Tình hình chi NSĐP huyện giai đoạn 2014-2018

Tổng chi NSĐP huyện Đông Giang năm 2014 là 349,51 tỷ đồng đến năm 2018 tổng chi NSĐP tăng lên 649,68 tỷ đồng Việc tăng chi NSĐP qua các năm đã góp phần tăng chi tiêu cho chi đầu tư

và chi thường xuyên của huyện trong giai đoạn này Trong tổng chi cân đối NSĐP thì chi đầu tư phát phát triển năm 2014 là 56,69 tỷ đồng, năm 2017 tăng lên 138,16 tỷ đồng, đến năm 2018 là 114,00 tỷ đồng Chi thường xuyên NS năm 2014 là 175, 02 tỷ đồng, năm 2017

là 235,05 tỷ đồng, đến năm 2018 tăng lên là 289,13 tỷ đồng

2.1.3 Bộ máy quản lý và đội ngũ cán bộ, công chức quản lý chi thường xuyên NSNN cấp huyện

Các cơ quan, đơn vị trong tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN huyện gồm: HĐND huyện, UBND huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch, Kho bạc Nhà nước huyện và các đơn vị sử dụng ngân sách Tất cả cán bộ đều có trình độ chuyên môn từ trung cấp, cao đẳng, đại học và sau đại học

2.1.4 Đánh giá những ảnh hưởng từ điều kiện cơ bản huyện Đông Giang tới quản lý chi thường xuyên NS huyện Đông Giang

Huyện Đông Giang là huyện miền núi phía Tây tỉnh Quảng Nam có diện tích khá rộng, dân cư thưa (31 người/ km2) với 11 đơn

vị hành chính cấp xã Điều này đòi hỏi phải có bộ máy quản lý hành chính phân bổ rộng trên toàn huyện, các đơn vị này đều phải thực hiện chi thường xuyên để duy trì hoạt động cung cấp dịch vụ công và quản lý địa phương

Đội ng cán bộ công chức nói chung và quản lý tài chính nói riêng có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao và chất lượng không đồng đều, mức độ hiểu biết và kiến thức tài chính công có hạn đã ảnh hưởng rất lớn tới quản lý chi ngân sách;

Việc áp dụng các công cụ hiện đại trong quản lý ngân sách được triển khai chậm do địa bàn rộng, trình độ cán bộ thấp Bên cạnh

đó, sự hỗ trợ của cấp trên c ng khó khăn hơn vì xa trung tâm hành chính, kinh tế của tỉnh;

Trình độ phát triển kinh tế thấp, tỉnh phải cân đối ngân sách nên việc quản lý chi thường xuyên yêu cầu chặt chẽ hơn

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN ĐÔNG GIANG, TỈNH QUẢNG NAM

2.2.1 Công tác lập dự toán chi thường xuyên ngân sách

Nhìn chung, trong thời gian qua, công tác lập và phân bổ dự toán của huyện Đông Giang thực hiện theo đúng thời gian quy định, đúng quy trình lập và giao dự toán của Luật NSNN Dự toán chi được các đơn vị dự toán trực thuộc tiến hành lập đúng thời hạn; nội dung chi trong dự toán còn được phân loại theo lĩnh vực cụ thể, có thuyết minh và chi tiết tính toán Nhìn chung, dự toán NS huyện được lập ra đã dần sát hơn với điều kiện thực tế ngân sách huyện

Dự toán chi thường xuyên là khoản chi chiếm tỷ trọng lớn trong tổng dự toán chi ngân sách huyện Đông Giang, tỷ lệ chiếm trên 68-74% tổng dự toán chi cân đối NS huyện

Tuy nhiên, công tác lập dự toán chưa đồng đều, chưa đạt chất lượng cao Nguyên nhân là do trình độ của cán bộ cơ sở còn hạn chế,

ở một số đơn vị cơ sở công tác lập dự toán chưa thật được quan tâm đúng với tầm quan trọng của nó

Tổng dự toán chi thường xuyên NS huyện giai đoạn 2014 -

2018 đều tăng qua các năm, cụ thể: dự toán chi thường xuyên 105,29

tỷ đồng, năm 2015 là 108,20 tỷ đồng, năm 2016 là 120,12 tỷ đồng đến năm 2017 là 145,15 tỷ đồng và năm 2018 là 160,62 tỷ đồng

Trong đó, dự toán chi thường xuyên phân bổ chi sự nghiệp Giáo dục

- Đào tạo, Chi các hoạt động kinh tế và Chi hoạt động quản lý hành chính chiếm tỷ lệ lớn trong tổng dự toán chi thì thường xuyên ngân sách huyện

2.2.2 Công tác chấp hành dự toán chi thường xuyên NS huyện

Quản lý việc chấp hành dự toán chi TX ngân sách cấp huyện thông qua hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền như Phòng Tài chính kế hoạch và Kho bạc nhà nước huyện Trong thời gian qua, ở huyện Đông Giang, các cơ quan này đã thực hiện quản lý chấp hành dự toán chi TX ngân sách theo đúng chức năng nhiệm vụ của mình

Trong giai đoạn 2014-2018, việc chấp hành dự toán chi thường xuyên dần đảm bảo theo dự toán được giao, tuy nhiên số chấp hành

dự toán qua các năm đều vượt so với số dự toán giao đầu năm

Số tiền bổ sung dự toán hàng năm khá cao, năm thấp nhất là hơn 10 tỷ đồng, năm cao nhất là gần 23 tỷ đồng, tương ứng với tỷ lệ

bổ sung /dự toán là từ gần 7% tới 19% Nhưng các khoản bổ sung này bảo đảm cho khoản chi TX NSNN huyện đủ để thực hiện các nhiệm vụ đặt ra

2.2.3 Công tác quyết toán chi thường xuyên NS huyện

Thực tế những năm qua, theo quy định, định kỳ hàng quý, các đơn vị sử dụng ngân sách phải lập báo cáo quyết toán gửi cho Phòng TC-KH huyện Khi kết thúc năm ngân sách, các đơn vị phải lập báo cáo quyết toán năm gửi Phòng TC-KH huyện để thẩm tra theo đúng mẫu biểu quy định, sau đó Phòng TC-KH ra báo cáo thẩm tra quyết toán Tuy nhiên trong thực tế những năm qua, vẫn có 12% đơn vị báo cáo chậm tiến độ năm 2014, các năm sau có được cải thiện nhưng năm 2018 vẫn có 4% báo cáo chậm Đa số các đơn vị hưởng ngân