Quản lý chi đầu tư Ngân sách Nhà nước huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam

Tính cấp thiết của đề tài Chi ngân sách Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.Vì vậy, quản lý nâng cao hiệu quả trong công tác chi n

Mã số: 834 04 10

Đà Nẵng - Năm 2020

Công trình được hoành thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn KH: PGS.TS Bùi Quang Bình

Phản biện 1: TS Phạm Quang Tín

Phản biện 2: TS Lê Kim Long

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 24 tháng 10 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin-Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chi ngân sách Nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.Vì vậy, quản lý nâng cao hiệu quả trong công tác chi ngân sách từ trung ương đến địa phương là vấn đề có ý quyết định đến sự ổn định và phát triển của nền kinh tế

Phú Ninh là một huyện của tỉnh Quảng Nam, được thành lập

từ ngày 10 tháng 01 năm 2005 Là huyện đồng bằng, nguồn thu ngân sách của huyện chủ yếu dựa vào các hoạt động thương mại, kinh doanh trên địa bàn Thời gian qua, việc quản lý và sử dụng NSNN trong đầu tư còn nhiều hạn chế, chưa có tính hiệu quả cao Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng chi NSNN trong đầu tư tránh gây thất thoát, lãng phí đảm bảo sự hiệu quả trong phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương;

Với mong muốn hoàn thiện, nâng cao tính hiệu quả trong việc quản lý, sử dụng tiết kiệm, tránh lãng phí và có hiệu quả các khoản chi NSNN, khắc phục và giảm thiểu tối đa các hạn chế trong khâu quản lý chi NSNN nhất là việc sử dụng NSNN trong đầu tư phát triển đang yêu cầu và đòi hỏi tất yếu đối với các cơ quan quản lý

và sử dụng NSNN trên địa bàn huyện Phú Ninh Xuất phát từ thực tế

đó tác giả chọn nội dung đề tài: “Quản lý chi đầu tư Ngân sách Nhà nước huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam” làm đề tài nghiên cứu

luận văn

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.1 Mục tiêu nghiên cứu tổng quát: Nhằm hoàn thiện, nâng cao

hiệu quả trong công tác quản lý chi đầu tư ngân sách nhà nước tại huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam, phục vụ tốt hơn nhu cầu, lợi ích mang lại của việc đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN, góp phần thúc

đẩy phát triển kinh tế - xã hội của huyện

2.2 Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chi đầu tư ngân sách nhà nước của huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi đầu tư từ ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Phú Ninh trong thời gian 05 năm gần đây (2015-2019); đánh giá những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế, nguyên nhân của tồn tại hạn chế trong công tác quản lý chi đầu tư ngân sách nhà nước

- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi đầu tư ngân sách nhà nước huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam trong thời gian đến

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tƣợng nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu về công tác quản lý chi đầu tư trong chi NSNN trên địa bàn huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu công tác chi đầu tư trong quản lý NSNN thông qua chu trình ngân sách là phân bổ, lập, chấp hành và quyết toán NSNN Các hoạt động chi đầu tư trong chi ngân sách NSNN trên huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam

3.3 Về thời gian

Đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN tại huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam trong giai đoạn 2015 – 2019 Từ đó có những định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác này trong thời gian tới

4 Phương pháp nghiên cứu

4.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

4.2 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý chi đầu tư ngân sách nhà nước cấp huyện

Chương 2 Thực trạng công tác quản lý chi đầu trong ngân sách nhà nước tại huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam

Chương 3 Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi đầu tư trong ngân sách nhà nước tại huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ

NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

1.1 Một số vấn đề chung về ngân sách nhà nước

a Khái niệm Ngân sách nhà nước

Quy định tại khoản 14, Điều 4, Luật Ngân sách nhà nước

năm 2015: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”

Ngân sách trung ương được Quy định tại khoản 15, Điều 4,

Luật Ngân sách nhà nước năm 2015: “Là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp trung ương hưởng và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp trung ương”

Ngân sách địa phương được Quy định tại khoản 13, Điều 4,

Luật Ngân sách nhà nước năm 2015: “Là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương”

b Đặc điểm của Ngân sách Nhà nước

NSNN là một bộ phận chủ yếu của hệ thống tài chính quốc gia Hệ thống tài chính quốc gia gồm: tài chính nhà nước, tài chính doanh nghiệp, trung gian tài chính và tài chính cá nhân hoặc hộ gia đình Tài chính nhà nước (TCNN) là khâu chủ đạo trong hệ thống tài chính quốc gia TCNN tác động đến sự hoạt động và phát triển của

toàn bộ nền KTXH Tài chính nhà nước thực hiện việc huy động và tập một bộ phận nguồn lực tài chính từ các định chế tài chính tài khác, chủ yếu qua thuế và các khoản thu mang tính chất thuế

c.Nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước

- Nguyên tắc thống nhất, tập trung dân chủ

- Nguyên tắc tiết kiệm, hiệu quả và thực hiện công khai, minh bạch

- Nguyên tắc kết hợp quản lý theo từng nghành, lãnh thổ, địa phương

- Nguyên tắc đảm bảo cân đối NSNN

1.2 Khái niệm và đặc điểm về quản lý chi đầu tƣ NSNN

a Khái niệm

Quản lý chi đầu tư trong NSNN là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình trong xã hội và các hành vi hoạt động đầu tư của con người; do các cơ quan trong hệ thống hành pháp và hành chính thực hiện nhằm hỗ trợ để các chủ đầu tư thực hiện đúng vai trò, chức năng nhiệm vụ của người đại diện sở hữu vốn Nhà nước trong các dự án đầu tư; ngăn ngừa các ảnh hưởng tiêu cực và kiểm tra, kiểm soát ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực trong việc sử dụng nguồn vốn nhà nước tránh gây thất thoát, lãng phí NSNN

Nội dung đánh giá cụ thể bao gồm các vấn đề sau:

- Đánh giá thực trạng về Luật và các quy định có liên quan đến công tác quản lý chi đầu tư trong NSNN;

- Đánh giá về những chính sách ngân sách và kế hoạch chi đầu tư trong NSNN;

- Đánh giá về lập kế hoạch chi đầu tư trong NSNN

- Đánh giá về phân bổ chi đầu tư trong NSNN

- Đánh giá về chấp hành chi đầu tư trong NSNN

- Đánh giá về quyết toán chi đầu tư trong NSNN

- Đánh giá về việc thực hiện thanh tra, kiểm tra các chương trình, dự án đầu tư

b Đặc điểm

Quản lý chi NSNN trong lĩnh vực đầu tư XDCB tuyệt đối phải tuân thủ theo những quy định của Luật NSNN, Luật Xây dựng, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công và các văn bản pháp quy trong hoạt động đầu tư XDCB của Nhà nước

Quản lý chi NSNN trong lĩnh vực đầu tư XDCB luôn phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quy trình thực hiện dự án đầu tư XDCB Quản lý chi đầu tư trong NSNN là một trong những yêu cầu, nhiệm vụ tất yếu để đảm bảo sự phát triển KT-XH trong mỗi quốc gia

1.3 Tầm quan trọng của quản lý chi đầu tư ngân sách nhà nước

Việc quản lý chi đầu tư có một vai trò quan trọng và tác động lên trên mọi mặt kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh quốc phòng của mỗi quốc gia Quản lý chi đầu tư NSNN là công cụ kinh tế quan trọng để Nhà nước trực tiếp điều tiết vĩ mô nền kinh tế, giữ vững vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước Ngoài ra còn có tác động lớn đến khả năng thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn đầu tư khác

1.4 Nguyên tắc quản lý chi đầu tư NSNN

- Đúng đối tượng cần được cấp phát vốn đầu tư XDCB từ NSNN

- Thực hiện đúng trình tự, thủ tục đầu tư và xây dựng, có đủ các tài liệu thiết kế và dự án được duyệt

- Đúng mục đích, đúng kế hoạch đã được duyệt của Nguồn vốn NSNN đầu tư cho các công trình, dự án được xác định trong kế hoạch NSNN hàng năm dựa trên kế hoạch đầu tư XDCB của từng

Bộ, ngành, địa phương, đơn vị và khả năng cân đối nguồn vốn của NSNN

- Theo mức độ khối lượng thực tế hoàn thành kế hoạch và nằm trong phạm vi giá trị dự toán được duyệt

- Kiểm tra giám đốc bằng đồng tiền đối với việc sử dụng nguồn vốn đúng mục đích, đúng kế hoạch, có hiệu quả là chức năng của các đơn vị quản lý tài chính

2 NỘI DUNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN

2.1 Lập dự toán chi đầu tư NSNN huyện

Theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 và Luật đầu tư công năm 2014 kế hoạch chi ngân sách nhà nước gồm kế hoạch chi ngân sách nhà nước trung hạn và kế hoạch chi ngân sách nhà nước hàng năm (dự toán chi ngân sách nhà nước)

Xây dựng kế hoạch đầu tư trung hạn từ nguồn ngân sách nhà nước; Xây dựng kế hoạch đầu đầu tư hàng năm

Tiêu chí đánh giá: Dự toán phù hợp với qui định của nhà

nước; Dự toán sát với thực tế của địa phương; Tỷ lệ hoàn thành kế hoạch so với kế hoạch ban đầu được duyệt

2.2 Phân bổ dự toán chi đầu tư NSNN huyện

Thực hiện phân bổ, giao dự toán chi đầu tư phát triển từ NSNN phải tuân thủ đúng quy định của Luật NSNN, Luật Đầu tư công, Luật Đấu thầu và Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 02/6/2016 của Thủ tướng Chính phủ; Nghị Quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh, Nghị quyết của Hội đồng nhân dân huyện và các quy định hiện hành khác, phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương hàng năm Tập trung bố trí vốn để thực hiện các Nghị quyết của HĐND huyện

Chỉ tiêu phản ánh kết quả chi đầu tư XDCB từ NSNN

- Tỷ lệ vốn đầu tư phân bổ so với vốn đầu tư được được duyệt trong kế hoạch

- Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện năm nay so với năm trước

2.3 Chấp hành chi đầu tư ngân sách nhà nước huyện

Sau khi được UBND huyện giao dự toán ngân sách, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, đơn vị dự toán cấp III tiến hành phân bổ và giao dự toán chi ngân sách nhà nước cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc

Chi NSNN trong đầu tư chỉ được thực hiện khi có đủ các điều kiện sau đây:

- Đã có trong dự toán ngân sách được giao

- Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định

- Đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được ủy quyền quyết định chi

Tiêu chí đánh giá:

- Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện so với vốn đầu tư được phân bổ

- Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện năm nay so với năm trước

2.4 Quyết toán chi đầu tư ngân sách nhà nước huyện

Vốn đầu tư XDCB được quyết toán dưới hai hình thức là quyết toán theo niên độ ngân sách và quyết toán dự án hoàn thành

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả trong việc quản lý chi đầu tư trong NSNN:

- Tỷ lệ vốn đầu tư tiết kiệm được so với dự toán

- Tỷ lệ vốn đầu tư được quyết toán so với kế hoạch được

duyệt.; Tỷ lệ nợ đọng XDCB năm nay so với năm trước

- Giá trị tài sản cố định huy động

2.5 Thanh tra, kiểm tra chi đầu tư ngân sách nhà nước huyện

Hàng năm cơ quan Thanh tra cấp huyện xây dựng kế hoạch thanh tra kiểm tra tình hình sử dụng ngân sách trên địa bàn huyện, hoặc tổ chức thanh tra kiểm tra tiến độ thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn trình Chủ tịch UBND huyện phê duyệt và tiến hành kiểm tra theo kế hoạch đã được phê duyệt

Tiêu chi đánh giá:

- Số lượt kiểm tra, thanh tra

- Số công trình được thanh tra, kiểm tra, xử lý

Kết cấu hạ tầng trên địa bàn huyện thuộc lĩnh vực giao thông,

cơ cấu giáo dục, y tế, các công trình phúc lợi, xã hội… cũng là những nhân tố quan trọng quyết định đến cơ cấu chi NSNN trong từng thời kỳ

Tổ chức bộ máy và vai trò của chính quyền địa phương trong phát triển KT-XH trên địa bàn là yếu tố quan trọng quyết định đến nội dung, cơ cấu chi NSNN trên địa bàn, nó quyết định đến bản chất

và nhiệm vụ KT-XH của địa phương

3.2 Tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN huyện

Hoạt động quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư XDCB được triển khai có thuận lợi và hiệu quả hay không phụ thuộc rất lớn vào tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư XDCB và quy trình nghiệp vụ, trong đó đặc biệt là quy trình nghiệp

vụ quản lý

3.3 Tình hình chi đầu tƣ NSNN huyện

Công tác quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB trên địa bàn huyện Phú Ninh đã tuân thủ theo trình tự đầu tư và xây dựng Từng bước hoàn thiện quản lý từ khâu lập kế hoạch, chuẩn bị dự án, thực hiện dự án cho đến khi đưa dự án vào sử dụng; các khâu quản lý chi NSNN trong đầu tư XDCB dần dần được quy định cụ thể và chặt chẽ hơn, góp phần hạn chế lãng phí, thất thoát chi NSNN trong đầu tư XDCB trên địa bàn huyện

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ TRONG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC HUYỆN PHÚ NINH,

TỈNH QUẢNG NAM 2.1 ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ CHI ĐẦU TƯ NSNN HUYỆN PHÚ NINH, TỈNH QUẢNG NAM

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên

Phú Ninh là một trong những huyện đồng bằng và thuộc vùng kinh tế động lực của tỉnh Quảng Nam Tổng diện tích tự nhiên là 251,52 km2 Toàn huyện có 10 xã và 1 thị trấn, với tổng dân số là 77.597 người

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

a Về mặt kinh tế

Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ trọng ngành nông nghiệp giảm từ 22% năm 2015 xuống còn 12,2%, công nghiệp xây dựng và thương mại dịch vụ tăng từ 78% lên 87,8% vào năm 2019 Đời sống nhân dân được cải thiện đáng kể, thu nhập bình quân đầu người đều tăng qua các năm, đến cuối năm 2019 ước đạt 43 triệu đồng/người/năm (vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra), tăng 17 triệu đồng/người/năm so với năm 2015 Từng ngành kinh tế đã được quan tâm đầu tư tạo được tiền đề, triển vọng cho những năm đến [17]

nghèo (đạt chỉ tiêu Nghị quyết) Hộ cận nghèo còn 372 hộ, tỷ lệ 1,63%, dự kiến đến cuối năm 2020 giảm còn 345 hộ, tỷ lệ 1,5% (đạt chỉ tiêu Nghị quyết, 3%) Công tác đào tạo nghề, giải quyết việc làm, chuyển đổi nghề cho người lao động được chú trọng thực hiện, nâng

tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 55,2% năm 2015 lên 68% năm 2020, hầu hết các lao động sau đào tạo đều được tuyển dụng vào các doanh nghiệp hoặc tự tìm việc làm, mở rộng sản xuất, kinh doanh; từ đó đã giải quyết việc làm mới hàng năm trên 1000 lao động; tỷ lệ lao động

có việc làm thường xuyên đạt trên 93%; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp đạt 69% (các chỉ tiêu trên đều đạt và vượt so với Nghị quyết)

2.1.3 Tổ chức bộ máy quản lý chi đầu tƣ NSNN cấp huyện

- HĐND huyện Phú Ninh: Thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn và hằng năm của huyện; quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án của huyện theo quy định của pháp luật; quyết định quy hoạch, kế hoạch phát triển các ngành, lĩnh vực trên địa bàn huyện trong phạm vi được phân quyền

- UBND huyện Phú Ninh: hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc các chủ đầu tư thuộc phạm vi quản lý thực hiện kế hoạch đầu tư, tiếp nhận và sử dụng vốn đầu tư đúng mục đích, đúng chế độ Nhà nước; thực hiện quản lý trong quyền hạn được giao, chịu trách nhiệm trước HĐND huyện, UBND cấp Tỉnh và pháp luật Nhà nước về những quyết định của mình

- Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Phú Ninh: chịu sự quản

lý của UBND huyện Phú Ninh, Quảng Nam và sự quản lý về chuyên môn của Sở Tài chính tỉnh Quảng Ngãi, là cơ quan chuyên môn thuộc UBND huyện có chức năng tham mưu, giúp UBND huyện thực