QLNN về vệ sinh và an toàn lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn Khu kinh tế Mở Chu Lai, tỉnh Quảng Nam

QLNN về VSATLĐ trong các doanh nghiệp hiện nay đã thu được những kết quả nhất định như: Tổ chức bộ máy công tác VSATLĐ từng bước hoàn thiện, nhiều doanh nghiệp đã tăng cường công tác tự

Mã số: Mã số: 834 04 10

Quảng Nam - Năm 2020

Công trình được hoàn thành tại TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Đặng Văn Mỹ

Phản biện 1: PGS.TS Lê Văn Huy

Phản biện 2: PGS.TS Trần Đình Thao

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản lý kinh tế họp tại Trường Đại Kinh tế, Đại học Đà Nẵng vào ngày 24 tháng 10 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế

MỞ ĐẦU

Công tác Vệ sinh an toàn lao động (VSATLĐ) và bảo vệ môi trường đang là xu thế toàn cầu Nền kinh tế nói chung và các doanh nghiệp nói riêng nếu muốn nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững thì bên cạnh sử dụng hiệu quả các nguồn lực cần phải đảm bảo công tác VSATLĐ

QLNN về VSATLĐ trong các doanh nghiệp hiện nay đã thu được những kết quả nhất định như: Tổ chức bộ máy công tác VSATLĐ từng bước hoàn thiện, nhiều doanh nghiệp đã tăng cường công tác tự kiểm tra, chấn chỉnh những thiếu sót trong công tác vệ sinh và an toàn lao động Tuy nhiên bên cạnh đó vẫn tồn tại nhiều hạn chế nhất định như: Thiếu các văn bản pháp luật hoặc đã có nhưng chưa phù hợp với thực tiễn; Chủ doanh nghiệp chưa coi trọng công tác VSATLĐ; chưa tổ chức bộ máy làm công tác VSATLĐ hoặc có nhưng đa phần kiêm nhiệm, hoặc không đúng chuyên môn; thiếu trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân; ít đầu tư đưa vào sử dụng máy móc, thiết bị có công nghệ tiên tiến, sử dụng lao động thủ công, chưa qua đào tạo, Chưa quản lý công tác VSATLĐ cho thuê lại lao động; không quản lý được công tác chăm sóc sức khỏe lao động đối với các doanh nghiệp theo mùa vụ ngắn hạn Công tác thanh tra, kiểm tra còn ít, các quy định xử phạt còn nhẹ, chưa đủ răn đe

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, tác giả chọn đề tài:

“QLNN về vệ sinh và an toàn lao động tại các doanh nghiệp trên địa

bàn Khu kinh tế Mở Chu Lai, tỉnh Quảng Nam” để nghiên cứu là cần

thiết, có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Khái quát được lý luận QLNN về vệ sinh và an toàn lao động tại các doanh nghiệp trong khu kinh tế

- Đánh giá được thực trạng liên quan đến QLNN về vệ sinh và

an toàn lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn Khu kinh tế Mở Chu Lai, tỉnh Quảng Nam

- Kiến nghị được các giải pháp hoàn thiện QLNN về vệ sinh

và an toàn lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn Khu kinh tế

Mở Chu Lai, tỉnh Quảng Nam

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

a Đối tượng nghiên cứu

Là những vấn đề lý luận và thực tiễn trong công tác QLNN về vệ sinh và an toàn lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn Khu kinh tế

Mở Chu Lai

b Phạm vi nghiên cứu

-Về nội dung: Đề tài nghiên cứu vấn đề công tác QLNN về vệ

sinh và an toàn lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn Khu kinh

tế Mở Chu Lai

- Về không gian: Các nội dung được nghiên cứu tại các doanh

nghiệp trên địa bàn Khu kinh tế Mở Chu Lai

- Về thời gian: Đề tài nghiên cứu nội dung QLNN về vệ sinh

và an toàn lao động tại các doanh nghiệp trên địa bàn Khu kinh tế

Mở Chu Lai, đề xuất giải pháp đến năm 2025

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thu thập dữ liệu Nghiên cứu chủ yếu sử

dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Các dữ liệu thứ cấp tác giả tổng hợp từ các nguồn như sách, giáo trình liên quan đến QLNN

về VSATLĐ; các văn bản, báo cáo được công bố trên các phương tiện truyền thông của các đơn vị như KKTM Chu Lai, UBND Tỉnh liên quan đến QLNN về hoạt động vệ sinh, an toàn lao động; các tài liệu nghiên cứu có trước của các nhà khoa học đã công bố; hệ thống các chính sách pháp luật của Nhà nước, các sở ban ngành về VSATLĐ tại các doanh nghiệp

- Phương pháp xử lý thông tin:

+ Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu

+ Phương pháp thống kê – so sánh

Số liệu được sử dụng trong nghiên cứu chủ yều từ nguồn dữ liệu thứ cấp Tác giả thu thập thông tin về công tác VSATLĐ trong khoảng thời gian 5 năm gần đây

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

CHƯƠNG 1 CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC QLNN VỀ

VỆ SINH AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG CỦA QLNN VỀ VỆ SINH AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

1.1.1 Một số khái niệm

a Khái niệm vệ sinh lao động

Vệ sinh lao động được hiểu là: “toàn bộ các giải pháp phòng

và chống tác động của mọi yếu tố gây ra bệnh tật, làm suy giảm sức khỏe, thể lực của con người khi tham gia lao động, sản xuất Nếu VSLĐ không được đảm bảo sẽ gây ra bệnh nghề nghiệp, đây là các bệnh lý phát sinh do các yếu tố có hại phát sinh trong quá trình lao động, sản xuất ảnh hưởng và tác động với tần suất liên tục trong thời gian dài lên cơ thể người lao động, đồng thời, hiện trạng bệnh lý còn mang tính chất đặc trưng của nghề nghiệp hoặc có liên quan đến nghề nghiệp.”

b Khái niệm An toàn lao động

An toàn lao động được hiểu là: “toàn bộ các giải pháp nhằm phòng và chống các yếu tố gây nguy hại, đảm bảo cho người lao động không bị thương tật hay tử vong trong khi tham gia lao động, sản xuất Công tác an toàn lao động không thực hiện tốt sẽ gây ra tai nạn lao động, tức tai nạn xảy ra khi tham gia lao động do sự tác động

có tính chất đột ngột từ bên ngoài của các yếu tố gây nguy hiểm, có thể gây thiệt mạng hoặc gây tổn thương hoặc phá hủy chức năng hoạt động bình thường của một bộ phận bất kì trên cơ thể.”

Quản lý nhà nước trong lĩnh vực VSATLĐ là “sự tác động

mang tính tổ chức và điều chỉnh của nhà nước (thông qua hệ thống các cơ quan nhà nước) đến việc bảo đảm VSATLĐ nhằm bảo đảm điều kiện lao động không gây ra sự nguy hiểm cho người lao động trong sản xuất, chấn chỉnh trật tự, duy trì, hoạt động bảo đảm VSATLĐ dựa trên cơ sở quyền lực của nhà nước bằng pháp luật”

1.1.2 Nguyên tắc quản lý Vệ sinh an toàn lao động

Đối với công tác QLNN về vấn đề VSATLĐ trong doanh nghiệp thì có các nguyên tắc như:

- Công tác vệ sinh, an toàn lao động cần phải được thực hiện một cách đồng bộ, toàn diện

- Nguyên tắc đảm bảo sự tham gia của các tổ chức công đoàn, công đoàn cơ sở trong lĩnh vực Vệ sinh an toàn lao động

- Nguyên tắc Nhà nước thống nhất quản lý VSATLĐ: Việc quản lý nhà nước trong lĩnh vực VSATLĐ chủ yếu ở việc xây dựng

và ban hành các quy định về Bảo hộ lao động; xây dựng chương trình quốc gia về bảo hộ lao động

1.1.3 Ý nghĩa chính trị, kinh tế - xã hội của quản lý Vệ sinh an toàn lao động

1.1.4 Đặc điểm của Vệ sinh an toàn lao động ảnh hưởng đến công tác QLNN

- VSATLĐ là công tác phải có tính chất bắt buộc cao Chính

vì vậy muốn làm tốt công tác đảm bảo VSATLĐ cần phải tuyên truyền, vận động đông đảo các đối tượng lao động tham gia

- VSATLĐ có tính chất quần chúng.ATLĐ là hoạt động

hướng về cơ sở sản xuất và trước hết là người trực tiếp lao động

- Quy định về ATLĐ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người lao động

1.2 NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ QUẢN LÝ VỆ SINH AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP

1.2.1 Ban hành và quản lý thống nhất các quy định của pháp luật về Vệ sinh an toàn lao động trong các doanh nghiệp

Việc xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật

về VSATLĐ nhằm tạo môi trường pháp lý quan trọng và thuận lợi cho công tác thực hiện và đảm bảo Vệ sinh an toàn lao động trong

cả người sử dụng lao động và người lao động để nắm được quyền và

nghĩa vụ trong chấp hành các quy định này Tiêu chí phản ánh:

-Số lượng các đợt tuyên truyền về an toàn về sinh lao động -Tỷ lệ doanh nghiệp đã thực hiện tuyên truyền về VSATLĐ

1.2.3 Tổ chức đào tạo và tập huấn về quản lý Vệ sinh an toàn lao động trong các doanh nghiệp

a Đối tượng tham gia khóa học an toàn lao động

Theo luật An toàn vệ sinh lao động 2015 quy định an toàn lao động chia thành 6 nhóm và được tham gia huấn luyện theo các chương trình khác nhau

b Nội dung huấn luyện về Vệ sinh an toàn lao động: Hệ

thống chính sách, pháp luật về Vệ sinh an toàn lao động; Nghiệp vụ công tác VSATLĐ; Nội dung huấn luyện chuyên ngành; Chuyên môn về y tế lao động Tiêu chí phản ánh:

- Số lượng các đợt tập huấn về VSATLĐ cho các đối tượng

- Tỷ lệ các doanh nghiệp tham gia đào tạo về quản lý

Vệ sinh an toàn lao động

1.2.4 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và

xử lý vi phạm pháp luật về vệ sinh, an toàn lao động

Nội dung thanh tra, kiểm tra công tác vệ sinh, an toàn lao động tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh được pháp luật quy định tại

“Mục I Phụ lục 1, Thông tư 07/2016/TT-BLĐTBXH

Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo được thực hiện theo quy

định tại Nghị định số 24/2018/NĐ-CP ngày 27/02/2018 của Chính phủ quy định về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực lao động, giáo dục nghề nghiệp

Xử lý các vi phạm về an toàn lao động là công việc cần thiết

để bảo đảm tính hiệu lực và hiệu quả của các quy phạm về Vệ sinh

an toàn lao động Chỉ có xử lý nghiêm mới có tác dụng với cả doanh nghiệp và người lao động

• Tiêu chí phản ánh

Số lượng doanh nghiệp được thanh tra thường xuyên, đột xuất, tỷ lệ xử lý vi phạm Từ kết quả thanh, kiểm tra phải đánh giá được tỷ lệ doanh nghiệp đủ điều kiện và chấp hành tốt công tác Vệ sinh an toàn lao động /tổng số doanh nghiệp được thanh kiểm tra,

1.2.5 Điều tra, thống kê tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp; xây dựng chương trình, hồ sơ quốc gia VSATLĐ

Đây là nội dung rất quan trọng vì những kết quả điều tra sẽ cho phép rút ra những bài học và nguyên nhân dẫn tới tai nạn lao động từ đó phát hiện những khiếm khuyết trong các quy phạm về an toàn lao động cũng như công tác quản lý trên cơ sở đó để ra các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn Tiêu chí phản ánh:

- Số lượng DN thực hiện báo cáo thống kê theo quy định

- Số liệu thống kê liên tục, phản ảnh rõ các tiêu chí ảnh hưởng đến tai nạn lao động, BNN để tìm ra nguyên nhân

- Tỷ lệ tăng/giảm các vụ tai nạn lao động, tỷ lệ lao động mắc bệnh nghề trong các doanh nghiệp

1.3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ VỆ SINH

AN TOÀN LAO ĐỘNG TẠI DOANH NGHIỆP

1.3.1 Điều kiện tự nhiên và trình độ phát triển KTXH 1.3.2 Nhân tố người sử dụng lao động

1.3.3 Nhân tố người lao động tại doanh nghiệp

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ VỆ SINH AN TOÀN LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN KHU KINH TẾ MỞ CHU LAI

2.1 GIỚI THIỆU VỀ KHU KTM CHU LAI VÀ CÁC DOANH NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN KHU KINH TẾ MỞ CHU LAI

2.1.1 Giới thiệu về Khu KTM Chu Lai

a Ranh giới và vị trí địa lý

Khu KTM Chu Lai có giới hạn như sau: Phía Đông giáp biển Đông; Phía Tây giáp xã Tam Mỹ và xã Tam Thanh, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam; Phía Nam giáp huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi; Phía Bắc và Tây Bắc giáp huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam

b Quá trình hình thành và phát triển

Ngày 10/7/1999, Bộ Chính trị ra Thông báo số 232TB/TW kết luận về chủ trương xây dựng Khu KTM Chu Lai, đặt bước đi đầu tiên cho khu kinh tế (KKT) tiên phong của cả nước Đến năm 2018, Thủ tưởng ra Quyết định số 1737/QĐ-TTg ngày 13/12/2018 về điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng khu Kinh tế mở (KTM) Chu Lai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050

2.1.2 Vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai

a.Vị trí, chức năng và cơ cấu tổ chức

Ban Quản lý Khu kinh tế mở Chu Lai, tỉnh Quảng là cơ quan trực thuộc UBND tỉnh Quảng Nam có chức năng QLNN trực tiếp đối với Khu KTM Chu Lai theo quy định tại Nghị định số 82/2018/NĐ-

CP ngày 22/5/2018 của Chính phủ Cơ cấu tổ chức của Ban Khu KTM Chu Lai hiện nay gồm: Trưởng ban, 2 Phó trưởng ban và 8 phòng, ban chuyên môn

b Nhiệm vụ và quyền hạn

2.1.3 DN, người sử dụng lao động tại Khu KTM Chu Lai

Khu KTM Chu Lai bao gồm khu chức năng khác nhau như: Khu công nghiệp, khu thương mại tự do, khu đô thị và du lịch, hệ thống hạ tầng giao thông đầu mối…

Các DA đầu tư vào Khu KTM tăng liên tục cả về số lượng lẫn nguồn vốn từ năm 2015 đến năm 2019 Năm 2019 số DA và vốn đăng ký, so với năm 2015, đã tăng 69 dự án, với vốn đăng ký 4.807 triệu USD

Lũy kế đến ngày 31/12/2019, tổng số DA trên địa bàn Khu KTM là 167 DA với tổng vốn đầu tư hơn 4.807 triệu USD, trong đó

có 119 DA đi vào hoạt động, với vốn thực hiện hơn 2.550 triệu USD

2.1.4 Người lao động tại các doanh nghiệp

Tính đến nay, trên địa bàn Khu kinh tế Mở Chu Lai có 25.335 lao động, trong đó Khu liên hợp sản xuất và lắp ráp ô tô Chu Lai Trường Hải có 8.237 lao động, Khu công nghiệp Tam Thăng có 9.976 lao động, Khu công nghiệp Bắc Chu Lai có 5.165 lao động, KCN hậu cần cảng Tam Hiệp có: 905 lao động và 1.052 lao động làm việc tại các khu chức năng ngoài các khu công nghiệp

Tính đến năm 2019 tại Khu KTM Chu Lai có 85/96 doanh nghiệp đang hoạt động được đánh giá là thực hiện tốt công tác triển khai các quy định của pháp luật về VSATLĐ đến NLĐ

Hầu như 100% các DN trong KKT đều có cán bộ chuyên trách về VSATLĐ và Y tế; có 74 doanh nghiệp có trang bị túi sơ cứu; có 8 DN có tổ chức lực lượng sơ cứu, cấp cứu, con số này khá ít

so với tổng số các DN tại đây

2.2.2 Thực trạng tổ chức tuyên truyền quy định của pháp luật về Vệ sinh an toàn lao động trong các doanh nghiệp

a Thực trạng các hoạt động tuyên truyền các quy định của pháp luật về VSATLĐ của các sở ban ngành tỉnh QN

- Các quy định của pháp luật về VSATLĐ đã được hệ thống hóa và đăng tải trên trang web của Sở LĐTBXH tỉnh Quảng Nam http://www.sldtbxhqnam.gov.vn/, Liên đoàn Lao động tỉnh Quảng Nam https://quangnam.gov.vn/default.aspx; ngoài ra còn được in, đóng tập thành sách để phổ biến đến các doanh nghiệp

- Liên đoàn lao động tỉnh Quảng Nam thường xuyên tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về VSATLĐ dành cho NLĐ trong các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh

- Thực hiện treo băng rôn và phát tờ rơi tới các công đoàn cơ

lý các DN được cập nhật thường xuyên, liên tục

- Trong vòng 4 năm gần đây, từ năm 2015 đến năm 2019 thì

Sở lao động thương binh xã hội kết hợp với Ban quản lý Khu KTM Chu Lai cũng như các doanh nghiệp trong khu KTM đã tổ chức tổng cộng 260 đợt tuyên truyền, huấn luyện cho doanh nghiệp cũng như người lao động trong khu KTM

- Trong năm 2019 đã có 91/96 doanh nghiệp thương lượng,

ký kết thỏa ước lao động tập thể, đạt trên 94% tổng số các DN

2.2.3 Thực trạng tổ chức đào tạo và tập huấn về Vệ sinh

an toàn lao động trong các doanh nghiệp

Sở LĐTBXH, Liên đoàn lao động tỉnh thường xuyên phối hợp với Ban quản lý khu KTM Chu Lai và DN và cơ quan nhà nước thường xuyên tổ chức các đợt tập huấn, đào tạo Công tác tổ chức huấn luyện ở các DN tại Khu KTM Chu Lai được thực hiện theo Nghị định 44/2016/NĐ-CP, Luật vệ sinh, an toàn lao động ngày 25/06/2015 dưới sự hướng dẫn của Cục An Toàn Lao Động và Sở

Lao Động Thương Binh Xã Hội tỉnh Quảng Nam

Trong năm 2015, số đợt tập huấn là 120 đợt và chỉ huy động được 5.000 NLĐ tham gia Đến năm 2019, trên toàn Khu KTM Chu Lai đã tổ chức 198 lớp tập huấn cho hơn 15.401 lao động,

Bên cạnh đó, trong năm 2019, Ban quản lý khu KTM Chu Lai và các Doanh nghiệp cũng đã phối hợp với Sở LĐTBXH tỉnh huấn luyện Vệ sinh an toàn lao động cho hơn 150 người đối với cán

bộ quản lý của doanh nghiệp (nhóm 1), cán bộ phụ trách Vệ sinh an toàn lao động (nhóm 2), hỗ trợ huấn luyện VSATLĐ cho 14.585 người lao động thuộc nhóm 3, nhóm 4 tại 55 doanh nghiệp

2.2.4 Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và

xử lý vi phạm pháp luật về vệ sinh, an toàn lao động

a Thực trạng hoạt động thanh tra, kiểm tra tại các DN trong Khu KTM Chu Lai

- Về số đợt thanh tra: Công tác thanh tra, kiểm tra đảm bảo

Vệ sinh an toàn lao động được tiến hành thường xuyên, bình quân từ

15 đến 20 đợt/năm, mỗi đợt kiểm tra 5 đến 7 doanh nghiệp Theo thống kê, trong năm 2015 cả năm chỉ có 13 đợt thanh kiểm tra thì năm 2019 con số này là 20 đợt, tăng 54% so với năm 2015