biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hoá vô cơ 11

biện pháp nâng cao chất lượng dạy học hoá vô cơ 11 giới thiệu quy trình thiết kế một chủ đề STEM, thiết kế cụ thể 3 chủ đề dạy học STEM phần Hoá học vô cơ 11, liên quan kiến thức tới các chương: Sự điện li, chương nito - photpho, chương cacbon - silic. Chủ đè STEM được thiết kế phù hợp với điều kiện lớp học, dụng cụ sử dụng đơn giản, dễ áp dụng.

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH HƯNG YÊN

TRƯỜNG THPT ĐỨC HỢP

….…

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIẢNG DẠY PHẦN HOÁ HỌC VÔ CƠ 11 THÔNG QUA MỘT SỐ CHỦ ĐỀ GIÁO

Năm 2020 MỤC LỤC

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 2

I Thực trạng dạy và học môn Hóa học tại trường THPT Đức Hợp trước khi triển khai giáo dục STEM

2 1 Thực trạng dạy học môn Hoá học của giáo viên……… 2

2 Thực trạng học môn Hoá học của học sinh……… 2

3 Thực trạng giáo dục STEM……… 3

II Biện pháp khắc phục 4

1 Thảo luận cùng nhóm chuyên môn, đề xuất và thống nhất thiết kế một số chủ đề STEM phần Hoá học vô cơ 11

4 2 Tiến hành thiết kế một số chủ đề STEM 6

2.1 Thiết kế chủ đề STEM “Làm giấy thử hàn the trong thực phẩm từ rau, củ”……… 6

2.2 Thiết kế chủ đề STEM “Sử dụng phân bón Hoá học trồng rau thuỷ canh”……… 18

2.3 Thiết kế chủ đề STEM “Thiết kế và chế tạo tên lửa phản lực”…… 29

3 Tổ chức dạy thực nghiệm các chủ đề STEM tại lớp thực nghiệm 11A3 37

3.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm……… 37

3.2 Tiến trình dạy thực nghiệm các chủ đề STEM tại lớp 11A3…… 37

3.3 Đo lường, đánh giá mức độ ảnh hưởng của đề tài tới thái độ và kết quả học tập của học sinh……… 37

4 Kết luận 39

5 Khuyến nghị……… 39 PHẦN III MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP 41

I Bảng điểm minh chứng phần thực nghiệm sư phạm 41

II Một số hình ảnh khi thực hiện các chủ đề STEM 45

1 Hình ảnh thực hiện chủ đề STEM: “Làm giấy thử hàn the trong thực

2 Hình ảnh thực hiện chủ đề STEM: “Sử dụng phân bón Hoá học

trồng rau thuỷ canh”……… 48

3 Hình ảnh thực hiện chủ đề STEM: “Thiết kế và chế tạo tên lửa phản

PHỤ

LỤC

50

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

Hoá học là môn khoa học thực nghiệm, nên một trong các khâu quantrọng của quá trình đổi mới phương pháp dạy học Hoá học là tăng cường hoạtđộng nghiên cứu và trải nghiệm sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập,qua đó giúp học sinh hiểu sâu sắc các kiến thức Hoá học, vận dụng được nhữngkiến thức đó giải quyết vấn đề thực tiễn, đồng thời nâng cao hứng thú học tậpcủa các em

Một trong các biện pháp đáp ứng hiệu quả các yêu cầu trên là sử dụngphương thức giáo dục STEM trong dạy học Hoá học Đây là phương thức giáodục tích hợp theo cách tiếp cận liên môn và thông qua thực hành, ứng dụng, trảinghiệm sáng tạo STEM là viết tắt của các từ Science (khoa học), Technology(công nghệ), Engineering (kỹ thuật) và Math (toán học) Giáo dục STEM sẽ phá

đi khoảng cách giữa hàn lâm và thực tiễn, tạo ra những con người có năng lựclàm việc “tức thì” trong môi trường làm việc có tính sáng tạo cao với nhữngcông việc đòi hỏi trí óc của thế kỷ 21 Đối với môn Hoá học, thông qua giáo dụcSTEM học sinh thấy được ý nghĩa của môn học đối với đời sống, được dùngkiến thức Hoá học giải quyết vấn đề của cuộc sống hàng ngày, từ đó học sinhkhông chỉ phát triển năng lực mà còn được nâng cao hứng thú học tập rõ rệt

Qua quá trình giảng dạy phần Hoá học vô cơ 11, tôi thấy có thể áp dụngmột số nội dung tiết học vào thiết kế xây dựng các chủ đề giáo dục STEM Vìvậy tôi đã lựa chọn và triển khai biện pháp: “Nâng cao chất lượng giảng dạyphần Hoá học vô cơ 11 thông qua một số chủ đề giáo dục STEM” trong năm học

2019 – 2020

Nội dung biện pháp đã chỉ rõ từng bước tiến hành dạy học STEM quaviệc thiết kế và thực hiện 3 chủ đề STEM có sử dụng những vật liệu đơn giản dễtriển khai rộng rãi với nhiều đối tượng học sinh khác nhau Thông qua các chủ

đề STEM này học sinh đã được phát triển một số năng lực chung như năng lựcgiải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực giao tiếp, năng lực ngôn ngữ, nănglực sử dụng công nghệ thông tin và năng lực đặc thù môn học: năng lực thực

kiến thức Hóa học vào cuộc sống Từ đó học sinh trở nên yêu thích và hứng thúhơn đối với bộ môn Hoá học và đạt kết quả học tập cao hơn.

PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I Thực trạng dạy và học môn Hoá học tại trường trung học phổ thông Đức Hợp trước khi triển khai giáo dục STEM

1 Về thực trạng dạy học môn Hoá học của giáo viên

Tôi cùng các đồng nghiệp đã vận dụng được một số phương pháp và kĩthuật dạy học tích cực như phương pháp góc, phương pháp dạy học nêu vấn

đề, kĩ thuật mảnh ghép thu được những hiệu quả tích cực nhất định tronggiảng dạy

Tuy nhiên việc khai thác đồ dùng thí nghiệm để phục vụ việc dạy họcmôn Hoá học nói chung, và dạy học nội dung ứng dụng khoa học kĩ thuật củamôn Hoá học nói riêng gặp nhiều khó khăn do phòng thí nghiệm của trườngtrung học phổ thông Đức Hợp chỉ có các hoá chất và dụng cụ thí nghiệm đơngiản, một số đồ dùng thí nghiệm còn bị hư hỏng Đối với các mục ứng dụng giáoviên thường chỉ nhắc qua chứ không khai thác sâu nội dung này, làm cho họcsinh không thấy được vai trò quan trọng của kiến thức Hoá học đối với đời sống

và sản xuất Do đó học sinh chưa thực sự hứng thú với môn Hoá học

2 Thực trạng học môn Hoá học của học sinh

Về phương pháp học tập: Học sinh chủ yếu học tập trong nội dung sáchgiáo khoa Các em đến trường nghe thầy cô giảng bài, sau đó trước buổi lên lớpcác em thường học thuộc lòng nội dung lý thuyết và làm bài tập trong sách giáokhoa, và sách bài tập Trên lớp, khi thầy cô phát vấn câu hỏi, thao tác đầu tiên làcác em tìm các nội dung liên quan trong sách giáo khoa mà ít khi suy nghĩ, tưduy, sáng tạo Nếu nội dung nào không có trong sách giáo khoa là thường các

em không trả lời được câu hỏi của giáo viên Ngoài ra còn một số học sinh yếukém, cá biệt trong nhà trường lười học, không chịu học bài, xem lại bài cũ trướckhi lên lớp

Về hứng thú học tập: Tôi tiến hành phát phiếu điều tra hứng thú học tậpmôn Hóa học (phụ lục số 02) trước và sau tác động cho lớp thực nghiệm và lớp

đối chứng, phân tích kết quả tôi thấy cả hai lớp rất nhiều học sinh cho rằng mônHóa học không có nhiều ứng dụng trong cuộc sống, chủ yếu các em học và làmbài tập Hóa học khi có giờ môn học, số lượng học sinh đọc sách tham khảo vàtìm kiếm thông tin về Hoá học trên mạng internet rất ít Số lượng học sinh yêuthích môn Hóa học của hai lớp không nhiều Cụ thể:

Nhận thấy giá trị trung bình đểm khảo sát đầu năm của các học sinh ở hailớp còn thấp; Giá trị Mode cho thấy điểm khảo sát chủ yếu là 6,5; Giá trị trung

vị cho thấy giá trị trung bình của điểm khảo sát thấp là do nhiều em được điểmthấp Mặt khác p = 0,349 > 0,05 chỉ ra sự chênh lệch giữa lớp đối chứng và lớpthực nghiệm là không có ý nghĩa, hai lớp được coi là tương đương về kết quảkhảo sát

3 Thực trạng giáo dục STEM

Năm 2012, giáo dục STEM bắt đầu xuất hiện từ các cơ sở giáo dục tưnhân ở Việt Nam Tới nay, giáo dục STEM đã được nhắc tới nhiều trên cácphương tiện thông tin đại chúng, sách báo Theo Chỉ thị 16/CT-TTg ngày4/5/2017 về tăng cường năng lực tiếp cận cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ

tư, Thủ tướng Chính phủ cũng đã giao trách nhiệm cho Bộ Giáo dục và Đào tạo

chức thí điểm tại một số trường phổ thông ngay từ năm học 2017-2018 Tuynhiên trên thực tế giáo dục STEM chưa được triển khai diện rộng Trường TrungHọc Phổ Thông Đức Hợp năm học 2018 – 2019 mới có một số chủ đề STEM ởmôn Vật lí và Công nghệ

- Khái niệm về giáo dục STEM: STEM là viết tắt của các từ Science(Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Math (Toánhọc) Giáo dục STEM về bản chất được hiểu là trang bị cho người học nhữngkiến thức và kỹ năng cần thiết liên quan đến các lĩnh vực Khoa học, Công nghệ,

Kỹ thuật và Toán học Các kiến thức và kỹ năng này (gọi là kỹ năng STEM)phải được tích hợp, lồng ghép và bổ trợ cho nhau giúp học sinh không chỉ hiểubiết về nguyên lý mà còn có thể áp dụng để thực hành và tạo ra được những sảnphẩm trong cuộc sống hằng ngày

- Vai trò, ý nghĩa của giáo dục STEM: Phát triển các năng lực đặc thù

của các môn học thuộc về STEM cho học sinh: Đó là những kiến thức, kĩ năng

liên quan đến các môn học Khoa học, Công nghệ, Kĩ thuật và Toán học

Phát triển các năng lực cốt lõi cho học sinh: Giáo dục STEM nhằm chuẩn

bị cho học sinh những cơ hội cũng như thách thức trong nền kinh tế cạnh tranhtoàn cầu của thế kỉ 21 Bên cạnh những hiểu biết về các lĩnh vực Khoa học, Côngnghệ, Kĩ thuật, Toán học, học sinh sẽ được phát triển tư duy phê phán, khả nănghợp tác để thành công

Định hướng nghề nghiệp cho học sinh: Giáo dục STEM sẽ tạo cho học sinh

có những kiến thức, kĩ năng mang tính nền tảng cho việc học tập ở các bậc học caohơn cũng như cho nghề nghiệp trong tương lai của học sinh

- Quy trình thiết kế các hoạt động dạy học một chủ đề STEM

Mục đích giới thiệu là để các thành viên trong Tổ chuyên môn hiểu hơn

về giáo dục STEM và đồng thuận, giúp đỡ, hỗ trợ cá nhân tôi triển khai xâydựng các chủ đề dạy học STEM

Sau khi thống nhất trong Tổ chuyên môn tôi đã xin ý kiến chỉ đạo của tổtrưởng Tổ chuyên môn, Ban chuyên môn nhà trường và nhận được sự nhất trícao Tôi đã tiến hành thiết kế 3 chủ đề giáo dục STEM Các chủ đề này được

Xác định vấn đề

Nghiên cứu kiến thức

nền

Đề xuất các giải pháp thiết kế

Lựa chọn giải pháp bản thiết kế

Chết tạo mô hình nguyên mẫu

Thử nghiệm và đánh giáChia sẻ và thảo luận

Điều chỉnh thiết kế

thiết kế có sử dụng các dụng cụ, hoá chất và vật liệu đơn giản, dễ áp dụng vớinhiều đối tượng học sinh, không yêu cầu quá cao về cơ sở vật chất.

2 Tiến hành thiết kế các chủ đề giáo dục STEM

2.1 Thiết kế chủ đề STEM: “ Làm giấy thử hàn the trong thực phẩm từ rau, củ” (Số tiết: 03)

có thêm hàn the, chúng sẽ cứng và có vẻ tươi trở lại Nguy hại hơn hàn the màcác gian thương cho vào sản phẩm đều là loại hàn the công nghiệp, lẫn rất nhiềutạp chất độc hại khác như asen, chì là nguyên nhân tiềm tàng của bệnh ungthư Mặc dù biết rõ tác hại của hàn the nhưng vẫn có rất nhiều hộ chế biến thựcphẩm sử dụng hàn the vì mục đích lợi nhuận Vậy làm thế nào để nhận biếtnhanh chóng thực phẩm bẩn chứa hàn the một cách thuận tiện nhất? Hiện naytrên thị trường có bộ KIT xác định nhanh hàn the với giá trung bình là 435.000đồng, mỗi bộ KIT có 50 test Vậy các em có thể tự tạo test thử hàn the “rẻ tiềnhơn” từ rau – củ không?

Để thực hiện được dự án này, học sinh sẽ cần hình thành cũng như huyđộng kiến thức của các môn liên quan như:

- Hoá học 11 (S): Các chất chỉ thị axit – bazo

+ Vật lí (S): Hiện tượng mao dẫn

+ Công nghệ (T): Sử dụng các nguyên liệu an toàn như bắp cải tím, củnghệ, củ dền để làm giấy thử hàn the trong thực phẩm, sử dụng máy xay.

+ Kĩ thuật (E): bản quy trình làm giấy thử hàn the từ rau, củ

+ Toán (M): Tính toán lượng nguyên liệu cần sử dụng

+ Tin học: Tìm kiếm thông tin trên internet, làm bản trình chiếupowerpoit, làm video

2.1.2 Mục tiêu

a Kiến thức

- Học sinh nêu được: khái niệm chất chỉ thị axit – bazơ, sự biến đổi màusắc của chất chỉ thị axit – bazo trong các môi trường; tác hại của hàn theđối với cơ thể

- Học sinh thực hiện được các thí nghiệm kiểm tra các dịch chiết rau, củ

có phải chất chỉ cthij axit – bazo không

- Học sinh vận dụng kiến thức đã học để làm giấy thử hàn the từ rau, củ

- Có tinh thần trách nhiệm, hòa đồng, giúp đỡ nhau trong nhóm, lớp

- Có ý thức tuân thủ các tiêu chuẩn kĩ thuật và giữ gìn vệ sinh chung khithực nghiệm

d Về năng lực, phẩm chất

Năng lực:

- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lực

- Năng lực đặc thù môn học: Năng lực thực hành Hóa học, năng lực giảiquyết vấn đề thông qua Hóa học, năng lực vận dụng kiến thức Hóa học vào cuộcsống.

Phẩm chất: trách nhiệm, trung thực, chăm chỉ, nhân ái.

b Nội dung hoạt động

- Học sinh trình bày được hàn the là gì? ảnh hưởng của hàn the tới sứckhoẻ con người? Giải thích môi trường pH của các thực phẩm chứa hàn the

- Học sinh trình bày khái niệm chất chỉ thị axit – bazo, các chất chỉ thịthường gặp trong phòng thí nghiệm, màu sắc của các chỉ thị trong các môitrường, cách xác định pH của dung dịch bằng chất chỉ thị thường gặp và bằngmáy đo pH

- Giáo viên tổ chức cho học sinh làm thí nghiệm khám phá kiến thức đẻxác định khả năng thay đổi màu sắc theo môi trường pH của dịch chiết một sốloại rau, củ: Bắp cải tím, củ nghệ, củ dền

- Từ thí nghiệm khám phá kiến thức, giáo viên giao nhiệm vụ cho họcsinh thực hiện nhiệm vụ “làm giấy thử hàn the trong thực phẩm từ rau, củ”

- Giáo viên thống nhất với học sinh về kế hoạch triển khai dự án, tiêu chíđánh giá sản phẩm

c Sản phẩm học tập của học sinh

Kết thúc hoạt động học sinh cần đạt được sản phẩm sau:

- Bản ghi chép kiến thức mới về khả năng chuyển màu theo pH của dịchchiết các loại: bắp cải tím, nghệ, củ dền

- Bản mô tả nhiệm vụ dự án, nhiệm vụ các thành viên, thời gian thực hiện

dự án, các tiêu chí đánh giá sản phẩm của dự án

d Cách thức tổ chức

Bước 1: Đặt vấn đề, chuyển giao nhiệm vụ

Trên cơ sở giáo viên đã giao nhiệm vụ về nhà (Phiếu học tập tìm hiểu kiếnthức nền) cho học sinh tìm hiểu về hàn the và tác hại của hàn the các nhóm lầnlượt báo cáo kết quả bằng powerpoit

PHIẾU HƯỚNG DẪN TÌM HIỂU KIẾN THỨC NỀN

I Tìm hiểu về hàn the

- Hàn the là gì? Tác hại của hàn the đối với cơ thể người?

- Người ta thường cho cho hàn the vào những loại thực phẩm nào? Với mục đích gì?

- Thực phẩm chứa hàn the có môi trường axit hay bazo? Giải thích?

II Tìm hiểu về chất chỉ thị axit – bazo:

1 Định nghĩa chất chỉ thị axit – bazơ?

2 Một số chất chỉ thị axit – bazơ thường gặp trong phòng thí nghiệm

GV tổng kết và chỉ ra: Hàn the, tên Hóa dược là borax, là muối natri của

axit boric Người ta cho hàn the vào bún, bánh phở, bánh đúc, bánh cuốn, bánh

đa, thạch, xu xê, giò, chả nhằm tăng thêm độ giòn, chống mốc và chống thiu.Khi chúng ta ăn hàn the, cơ thể chỉ đào thải ra ngoài khoảng 70 – 80%, còn lại

Na+ +

2-vẫn tích tụ trong các cơ quan nội tạng, khi đến một hàm lượng nhất định, sẽ gâyngộ độc cấp và mãn tính như: Rối loạn chức năng gan, thận, suy nhược cơ thể,rối loạn tiêu hoá, trầm cảm Nguy hại hơn hàn the mà các gian thương sử dụngđều là loại hàn the công nghiệp, lẫn rất nhiều tạp chất độc hại khác như asen,chì là nguyên nhân tiềm tàng của bệnh ung thư Các thực phẩm chứa hàn themang môi trường bazo do:

Bước 2: Học sinh làm thí nghiệm khám phá kiến thức.

Giáo viên đặt vấn đề: Hiện nay trên thị trường có bộ KIT xác định nhanhhàn the với giá trung bình là 435.000 đồng, mỗi bộ KIT có 50 test Vậy dựa vàomôi trường PH của thực phẩm chứa hàn the các em có thể tự tạo test thử hàn the

rẻ tiền hơn từ rau, quả không? Để xác định sự thay đổi màu sắc theo các môitrường PH của dịch chiết từ rau, củ, các em sẽ làm thí nghiệm theo nhóm

+ Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm từ 10 đến 11 học sinh Mục đích: Tiến hành thí nghiệm để tìm ra sự thay đổi màu sắc của dịch

chiết bắp cải tím, củ nghệ, củ dền Đây là các loại rau củ gần gũi với các emtrong đời sống, có khả năng thay đổi màu sắc tuỳ theo môi trường pH

Giáo viên phát nguyên liệu và phiếu hướng dẫn làm thí nghiệm cho cácnhóm để các nhóm tiến hành làm thí nghiệm:

Hoá chất, dụng cụ, nguyên liệu:

+ Hoá chất: Các dung dịch mẫu có pH khác nhau

+ Dụng cụ: Máy xay, nước cất, rá lọc, ống nghiệm, ống hút nhỏ giọt, giá

để ống nghiệm

+ Nguyên liệu: Bắp cải tím, củ nghệ, củ dền

PHIẾU HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN THÍ NGHIỆM Nhóm: ……… Thí nghiệm 1: Kiểm tra 1 chất trong tự nhiên có phải là chất chỉ thị axit – bazơ hay không.

Chất chỉ thị axit – bazơ cần nghiên cứu:………

+ Ống (3) cho 2 ml dung dịch NaOH

- Cho 4 – 5 giọt dung dịch chất nghiên cứu vào

3 ống nghiệm Quan sát sự thay đổi màu sắc

của chất nghiên cứu trong các môi trường

2 - Lấy 1/2 lượng dung dịch trong ống (1) cho vào

ống nghiệm (4), thêm 2 giọt chất nghiên cứu

- Cho từ từ dung dịch NaOH vào ống nghiệm

(4) đến dư Quan sát hiện tượng

3 - Lấy 1/2 lượng dung dịch trong ống (3) cho vào

ống nghiệm (5), thêm 2 giọt chất nghiên cứu

- Cho từ từ dung dịch HCl vào ống nghiệm (5)

đến dư Quan sát hiện tượng

Thí nghiệm 2: Nghiên cứu sự thay đổi màu sắc của chất chỉ thị axit – bazơ theo pH

- Lần lượt cho 3 ml các dung dịch đã biết pH vào các ống nghiệm

- Nhỏ 3 giọt dung dịch chất chỉ thị nghiên cứu vào các dung dịch vừa lấy

- Quan sát màu sắc, ghi chép thông tin vào bảng, rút ra nhận xét

Dung dịch Màu chất chỉ thị Nhận xét về khả năng đổi màu

+ Đại diện các nhóm trình bày kết quả.

+ Giáo viên chốt kiến thức: Các dịch chiết từ rau, củ có khả năng thay

đổi màu sắc tuỳ theo môi trường pH Vậy có thể sử dụng dịch chiết rau củ đểxác định pH của thực phẩm chứa hàn the

Bước 3: Giao nhiệm vụ cho học sinh và xác lập tiêu chí đánh giá sản phẩm.

Sản phẩm giấy thử hàn the cần đạt các tiêu chí trong phiếu đánh giá sau:Phiếu đánh giá số 1: Đánh giá sản phẩm “giấy thử hàn the trong thựcphẩm”

ĐƯỢC

Khổ giấy chỉ thị vừa phải, đều, đẹp 1

Giấy chỉ thị có khả năng đổi màu khi

tiêp xúc với thực phẩm chứa hàn the

3

Để có được sản phẩm theo đúng yêu cầu trên giáo viên yêu cầu học sinhlàm bản thiết kế sản phẩm (trình bày dạng powerpoit) Bản thiết kế sã được trìnhbày và phản biện trước lớp, chấm điểm theo các tiêu chí cơ bản ở phiếu đánh giá

1 Trình bày được cách làm giấy thử hàn the 2

2 Nêu rõ kích thước của giấy (chiều dài, rộng) 1

3 Giải thích các cơ sở khoa học để tạo ra sản phẩm 3

4 Nêu rõ được sự đổi màu của giấy khi tiếp xúc với

thực phẩm chứa hàn the

2

5 Nêu được cách bảo quản sản phẩm, dụng cụ đựng 1

6 Trình bày báo cáo sinh động, hấp dẫn 1

Bước 4: GV thống nhất kế hoạch triển khai:

Hoạt động 1: Giao nhiệm vụ dự án Tiết 1 (45 phút)

Hoạt động 2: nghiên cứu kiến thức nền và chuẩn bị

cho thiết kế sản phẩm để báo cáo

1 tuần (Học sinh tự họctheo nhóm)

Hoạt động 3: Báo cáo bằng phương án thiết kế Tiết 2 (45 phút)

Hoạt động 4: Chế tạo, thử nghiệm sản phẩm 1 tuần (học sinh tự làm

việc theo nhóm)Hoạt động 5: Triển lãm, giới thiệu sản phẩm Tiết 3 (45 phút)

Trong đó GV nêu rõ nhiệm vụ ở hoạt động 2:

Trên cơ sở kết quả thí nghiệm (đã thực hiện ở hoạt động 1) và căn cứ tiêuchí đánh giá, cô giáo yêu cầu các nhóm thảo luận, xây dựng bản thiết kế thi côngsản phẩm

Gợi ý bản thiết kế:

1 Nhóm lựa chọn loại rau, củ nào để làm giấy thử hàn the Vì sao?

2 Các bước làm giấy thử hàn the từ cồn, giấy lọc, nguyên liệu lựa chọn (Cóđịnh lượng nguyên liệu)? Kích thước giấy thử?

3 Giải thích được cơ sở khoa học để tạo ra sản phẩm:

- Vì sao dùng cồn làm dung môi ngâm?

- Vì sao giấy lọc thấm được dung môi và chứa chất tan?

- Nêu rõ sự đổi màu của giấy khi tiếp xúc với thực phẩm chứa hàn the

- Nêu được cách bảo quản sản phẩm, dụng cụ đựng

4 Tính chi phí cụ thể cần dùng để làm sản phẩm (tiền mua nguyên liệu, tiềnđiện,…)

Hoạt động 2 Nghiên cứu kiến thức trọng tâm và xây dựng bản thiết

(Học sinh làm ở nhà – 1 tuần)

a Mục đích của hoạt động

Học sinh ôn tập được kiến thức về chất chỉ thị axit – bazo, hiện tượngmao dẫn, qua đó đề xuất được quy trình làm giấy thử hàn the từ rau, củ

Nội dung hoạt động

Học sinh nghiên cứu sách giáo khoa và tài liệu tham khảo về các kiếnthức trọng tâm sau:

- Chất chỉ thị axit – bazo (Hoá học 11– bài 3);

- Hiện tượng mao dẫn (Vật lí 10 – Bài 54) ;

- Các Web:

https://vietjack.com/chuyen-de-hoa-11/phan-ung-thuy-phan-cua-muoi.jsp, https://dinhnghia.vn/han-the-la-gi-tac-hai-ung-dung.html

Trên cơ sở gợi ý bản thiết kế ở hoạt động 1, học sinh xây dựng phương ánthiết quy trình làm giấy thử hàn the trên powerpoit cho buổi trình bày trước lớp

Hoàn thành bản thiết kế và nộp cho giáo viên theo yêu cầu sau:

- Bản thiết kế chi tiết có kèm vẽ mô tả rõ kích thước của giấy thủ hànthe, các nguyên liệu sử dụng (có định lượng), quy trình làm có rõ ràng cácbước cụ thể

- Trình bày, giải thích và bảo vệ bản thiết kế theo các tiêu chí đề ra

b Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh

- Bản ghi chép cá nhân về kiến thức liên quan (trọng tâm: cơ sở khoa học

để tạo ra sản phẩm)

- Bản thiết kế quy trình làm giấy thử hàn the bằng file word và powerpoit

c Cách thức tổ chức

- Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm:

+ Lựa chọ loại rau củ để làm chất chỉ thị thử hàn the

+ Xây dựng quy trình làm giấy thử hàn the bằng các dụng cụ: máy xay,cốc thuỷ tinh, giá lọc, giấy lọc, cồn, máy sấy, nhíp

+ Lựa chọn hình thức và chuẩn bị nội dung báo cáo

- Giáo viên đôn đốc, hỗ trợ học sinh khi cần thiết.

Hoạt động 3 Trình bày bản thiết kế (Tiết 2: 45 phút)

a Mục đích của hoạt động

Học sinh hoàn thiện được bản thiết kế “quy trình làm giấy thử hàn the”

của nhóm mình

b Nội dung hoạt động

- Giáo viên tổ chức cho học sinh từng nhóm trình bày bản thiết kế quytrình làm giấy thử hàn the

- Thảo luận, đặt câu hỏi và phản biện các ý kiến về bản thiết kế; ghi lạicác nhận xét, góp ý; tiếp thu và điều chỉnh bản thiết kế nếu cần

- Phân công công việc, lên kế hoạch làm giấy thử hàn the từ những dụng

cụ và nguyên liệu trong bản thiết kế

c Sản phẩm của học sinh

Bản thiết kế quy trình làm giấy thử hàn the trong thực phẩm hoàn chỉnh

d Cách thức tổ chức

- Giáo viên đưa ra yêu cầu về:

+ Nội dung cần trình bày: bản thiết kế sản phẩm có rõ các bước làm theođúng tiêu chí đánh giá

+ Thời lượng báo cáo: mỗi nhóm trình bày bản thiết kế không quá 6 phút.+ Cách thức trình bày bản thiết kế và thảo luận: Học sinh sử dụng filepowerpoit đã chuẩn bị thuyết trình về quy trình làm giấy thử hàn the củanhóm mình; Các nhóm khác nhận xét về cách trình bày, về kiến thức khoa họcliên quan

- Học sinh báo cáo, thảo luận

- Giáo viên điều hành, nhận xét, góp ý và hỗ trợ học sinh

Hoạt động 4 Chế tạo và thử nghiệm (học sinh làm tại nhà trong 1 tuần)

a Mục đích của hoạt động

- Học sinh dựa vào bản thiết kế đã lựa chọn để làm giấy thử hàn the trongthực phẩm đảm bảo yêu cầu đặt ra

- Học sinh thử nghiệm, đánh giá sản phẩm và điều chỉnh nếu cần

b Nội dung hoạt động

- Học sinh sử dụng các nguyên vật liệu và dụng cụ cho trước (loại rau củ

do nhóm lựa chọn, cồn, cốc thuỷ tinh, máy xay, rá lọc, giấy lọc, kéo, máy sấy)

để tiến hành làm giấy thử hàn the theo bản thiết kế

- Trong quá trình chế tạo các nhóm đồng thời thử nghiệm và điều chỉnhbằng thêm bớt lượng nguyên liệu nếu cần

- Làm video giới thiệu quy trình làm sản phẩm

c Sản phẩm của học sinh

Mỗi nhóm có 1 bộ gồm 20 giấy thử hàn the đã được hoàn thiện và thửnghiệm, video dài không quá 3 phút giới thiệu quy trình làm giấy thử hàn thetrong thực phẩm từ những nguyên liệu cho sẵn đã được nhóm thử nghiệmthành công

d Cách thức tổ chức

- Giáo viên giao nhiệm vụ:

+ Sử dụng các nguyên vật liệu và dụng cụ cho trước để làm giấy thử hànthe theo bản thiết kế

+ Thử nghiệm, điều chỉnh và hoàn thiện sản phẩm

- Học sinh tiến hành chế tạo, thử nghiệm và hoàn thiện sản phầm theo nhóm

- Giáo viên quan sát, hỗ trợ học sinh nếu cần

Hoạt động 5 Trình bày sản phẩm giấy thử hàn the trong thực phẩm.

(Tiết 3 – 45 phút)

a Mục đích của hoạt động

Các nhóm học sinh giới thiệu sản phẩm giấy thử hàn the trước lớp, chia sẻ

về kết quả thử nghiệm, thảo luận và định hướng cải tiến sản phầm

b Nội dung hoạt động

- Các nhóm trình diễn sản phẩm trước lớp

- Đánh giá sản phẩm dựa trên các tiêu chí đã đề ra

- Chia sẻ, thảo luận để tiếp tục điều chỉnh, hoàn thiện sản phẩm

+ Các nhóm tự đánh giá kết quả nhóm mình và tiếp thu các góp ý, nhậnxét từ giáo viên và các nhóm khác

+ Sau khi chia sẻ và thảo luận, đề xuất các phương án điều chỉnh sản phẩm.+ Chia sẻ các khó khăn, các kiến thức và kinh nghiệm rút ra qua quá trìnhthực hiện nhiệm vụ làm giấy thử hàn the.

và thực hiện làm giấy thử hàn the

- Giáo viên đánh giá, kết luận và tổng kết

Sau khi hoàn thành bài học STEM ngoài các phiếu đánh giá kết quả củanhóm, các nhóm có phiếu đánh giá cá nhân (phụ lục số 01)

2.2 Thiết kế chủ đề STEM: “Sử dụng phân bón Hoá học trồng rau thuỷ canh”

2.2.1 Mô tả chủ đề

Chủ đề STEM “Sử dụng phân bón Hoá học trồng rau thuỷ canh” đượcthiết kế nhằm hướng dẫn học sinh vận dụng kiến thức về phân bón hóa học đểtạo ra sản phẩm phục vụ cuộc sống hàng ngày của bản thân và gia đình Để thựchiện dự án này học sinh cần huy động các kiến thức ở những môn học sau:

Hoá học 11 (S): Thành phần, vai trò của các loại phân bón Hoá học, cáchpha dung dịch thuỷ canh bằng phân NPK

Sinh học 11(S): Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ, pha chế dung dịchdinh dưỡng (Dung dịch thuỷ canh) từ phân NPK

Công nghệ (T): Sử dụng các nguyên liệu cho trước làm được giá trồng rau

Kĩ thuật (E): Bản thiết kế giá thuỷ canh và quy trình trồng rau thuỷ canh.Toán (M): Tính lượng phân cần lấy tương ứng thể tích nước.

Tin học: Tìm kiếm thông tin trên internet, làm bản trình chiếu powerpoit,

vẽ bản thiết kế giá thuỷ canh trên Word và powerpoit, làm video hướng dẫntrồng loại rau thuỷ canh được yêu cầu

- Có tinh thần trách nhiệm, hòa đồng, giúp đỡ nhau trong nhóm, lớp

- Có ý thức tuân thủ các tiêu chuẩn kĩ thuật và giữ gìn vệ sinh chung khithực nghiệm

d Về năng lực, phẩm chất

Năng lực:

- Năng lực chung: Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực hợp tác, năng lựcgiao tiếp, năng lực ngôn ngữ, năng lực sử dụng công nghệ thông tin

- Năng lực đặc thù môn học: Năng lực thực hành Hóa học, năng lực giảiquyết vấn đề thông qua Hóa học, năng lực vận dụng kiến thức Hóa học vào cuộcsống.

Phẩm chất: trách nhiệm, chăm chỉ, nhân ái.

2.2.3 Thiết bị

- Các thiết bị dạy học: Máy chiếu, mẫu bản kế hoạch, thiết kế

- Các mẫu vật phân bón Hoá học, nước

- Các vật liệu làm giá thuỷ canh: Dây thép, vỏ chai nhựa 0,5 lit, dụng cụđong thể tích, chậu đựng, giá thể trồng cây

b Nội dung hoạt động

- Học sinh trình bày được thành phần, tác dụng, cách sử dụng, cách điềuchế các loại phân bón Hóa học thường sử dụng

- Từ thức đã tìm hiểu về phân bón Hóa học giáo viên giao nhiệm vụ chohọc sinh thực hiện nhiệm vụ: “Sử dụng phân bón Hóa học trồng rau thủy canh”

- Giáo viên thống nhất với học sinh về kế hoạch triển khai dự án, tiêu chíđánh giá sản phẩm

c Sản phẩm học tập của học sinh

Kết thúc hoạt động học sinh cần đạt được sản phẩm sau:

- Sản phẩm nhóm: file powerpoit trình kiến thức được tìm hiểu

- Bản ghi chép kiến thức mới về phân bón Hóa học

- Bản mô tả nhiệm vụ dự án, nhiệm vụ các thành viên, thời gian thực hiện

d Cách thức tổ chức

Bước 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu phân bón hóa học.

Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm (Mỗi nhóm từ 10 - 11 học sinh)

Phát cho học sinh các phiếu học tập từ tiết trước và yêu cầu hoàn thànhphiếu học tập và trình bày trên powerpoit theo phân công sau:

Nhóm 1: Em hãy đọc bài 10 – sách giáo khoa Hoá học 11, tìm kiếm thông tin

trên internet để hoàn thành nội dung bảng kiến thức về phân đạm và trả lời 1

số câu hỏi thực tế sau:

Tên

phân

đạm

Chât tiêu biểu

Phương pháp điều chế

Câu 3: Tại sao trời rét đậm không nên bón Ure?

Nhóm 2: Em hãy đọc bài 10 – sách giáo khoa Hoá học 11, tìm kiếm thông tin

trên internet để hoàn thành nội dung bảng kiến thức về phân lân và trả lời 1 số câu hỏi thực tế sau:

Tên

phân

lân

Thành phần chính

Câu 2:Tại sao phân lân nung chảy không tan trong nước nhưng vẫn được sử

dụng làm phân bón cho cây?

Câu 3: Tại sao không nên bón phân lân cùng với vôi bột?

Nhóm 3: Em hãy đọc bài 10 – sách giáo khoa Hoá học 11, tìm kiếm thông tin

trên internet để trả lời 1 số câu hỏi thực tế sau:

Câu 1 Phân kali cung cấp cho cây nguyên tố nào? dưới dạng gì?

Câu 2 Nêu tác dụng của phân kali đối với cây trồng

Câu 3 Độ dinh dưỡng của phân kali được đánh giá theo tỉ lệ % khối lượng chất

nào ?

Câu 4 Cho biết các loại phân kali thường gặp, công thức hoá học của chúng ? Câu 5 Phân kali thường bón cho loại cây vào thời kì nào ? Loại cây nào đòi hỏi nhiều phân kali hơn ?

Câu 6: Tại sao người nông dân dùng tro bón cho cây trồng (đặc biệt bón nhiều

vào mùa đông?

Nhóm 4: Em hãy đọc bài 10 – sách giáo khoa Hoá học 11, tìm kiếm thông tin

trên internet để hoàn thành nội dung bảng kiến thức về phân lân và trả lời 1 số câu hỏi thực tế sau:

Phân hỗn hợp Phân phức hợp Phân vi sinh

Giáo viên chuyển giao nhiệm vụ học tập: Giáo viên chiếu video về vườnrau thuỷ canh và đàm thoại: Phương pháp trồng rau thủy canh ngày càng phổbiến trong những năm trở lại đây Ưu điểm của phương pháp này là không cầnđất vẫn trồng được rau với năng suất cao, đảm bảo rau sinh trưởng và phát triểntrong môi trường sạch, đặc biệt phù hợp với những hộ gia đình ít đất canh tác

Giáo viên triển khai ý tưởng tổ chức cuộc thi sử dụng phân bón Hoá họctrồng rau thuỷ canh: Học sinh các nhóm sửu dụng 15 chai nhựa 500ml, dây théplàm giá trồng rau thuỷ canh 2 tầng, dùng phân bón Hoá học pha chế dung dịch thuỷcanh để trồng 1 trong số các loại rau: rau xà lách, rau muống, rau cải, hành hoa

Bước 2: Giao nhiệm vụ cho học sinh và xác lập tiêu chí đánh giá sản phẩm.

Để tiến hành trồng rau thuỷ canh mỗi nhóm cần có các dụng cụ và vật liệusau: dây thép, 15 chai nhựa 500ml, kéo, băng dính, chậu dùng pha chế dung dịchthuỷ canh

Sản phẩm rau trồng theo phương pháp thuỷ canh cần đạt trong phiếu đánhgiá sau:

Phiếu đánh giá số 1: Đánh giá sản phẩm giá trồng rau thuỷ canh.

Có chỗ thêm dung dịch thuỷ canh

thuận lợi

1

Rễ rau thuỷ canh phát triển dài 2

Bài báo cáo và bản thiết kế sản phẩm cần đạt các tiêu chí cơ bản ở phiếuđánh giá số 2:

Phiếu đánh giá số 2: Đánh giá bài báo cáo và bản thiết kế sản phẩm.

tối đa

Điểm đạt được

1 Trình bày được bản vẽ thiết kế giá thuỷ canh 2

2 Nêu rõ vai trò từng bộ phận trong giá thuỷ canh 2

3 Nêu được cách pha chế dung dịch thuỷ canh trồng rau 2

4 Nêu rõ quy trình trồng rau vào giá thuỷ canh 3

5 Giải thích được tại sao không cần đất mà rau vẫn sống

được

1

Bước 4: GV thống nhất kế hoạch triển khai:

Hoạt động 1: Giao nhiệm vụ dự án Tiết 1 (45 phút)

Hoạt động 2: nghiên cứu kiến thức nền và chuẩn bị

cho thiết kế sản phẩm để báo cáo

1 tuần (Học sinh tự họctheo nhóm)

Hoạt động 3: Báo cáo bằng phương án thiết kế Tiết 2 (45 phút)

Hoạt động 4: Chế tạo, thử nghiệm sản phẩm 1 tuần (học sinh tự làm

việc theo nhóm)Hoạt động 5: Triển lãm, giới thiệu sản phẩm Tiết 3 (45 phút)

Hoạt động 2 Nghiên cứu kiến thức trọng tâm và xây dựng bản thiết

(Học sinh làm ở nhà – 1 tuần)

a Mục đích của hoạt động

học sinh nghiên cứu vận dung các kiến thức sau để thiết kế giá trồng rauthuỷ canh và xây dựng quy trình trồng rau bằng dung dịch thuỷ canh tự pha chế

- Phân bón Hoá học (Hoá học 11– bài 12)

- Sự hấp thụ nước và muối khoáng ở rễ (Sinh học 11 – bài 1)

- Pha chế dung dịch dinh dưỡng (Sinh học 11 – Bài 7)

- Bản vẽ kĩ thuật (Công nghệ 11)

- Các Web: https://www.youtube.com/watch?v=zZYuPTuUDHQ,

https://songkhoehomnay.net/qc/trong-rau-thuy-canh-bang-chai-nhua/

Hoàn thành bản thiết kế và nộp cho giáo viên theo yêu cầu sau:

- Bản thiết kế chi tiết có kèm hình vẽ, mô tả rõ kích thước và vai trò các

bộ phận trong giá trồng rau thuỷ canh

- Trình bày, giải thích và bảo vệ bản thiết kế theo các tiêu chí đề ra

b Dự kiến sản phẩm hoạt động của học sinh

- Bản ghi chép cá nhân về kiến thức liên quan

- Bản thiết kế giá trồng rau thuỷ canh và quy trình trồng rau thuỷ canhbằng file word và powerpoit

c Cách thức tổ chức

- Học sinh thực hiện nhiệm vụ theo nhóm:

+ Bàn bạc tìm ra cách thiết kế giá trồng rau thuỷ canh đẹp và tiện dụng.+ Xây dựng quy trình trồng loại rau đã chọn theo phương pháp thuỷ canh.+ Lựa chọn hình thức và chuẩn bị nội dung báo cáo

- Giáo viên đôn đốc, hỗ trợ học sinh khi cần thiết

Hoạt động 3 Trình bày bản thiết kế (Tiết 2: 45 phút)

a Mục đích của hoạt động

Học sinh hoàn thiện được bản thiết kế giá trồng rau thuỷ canh và quy trìnhtrồng rau thuỷ canh của nhóm mình

b Nội dung hoạt động

- Giáo viên tổ chức cho học sinh từng nhóm trình bày bản thiết kế giátrồng rau thuỷ canh và quy trình trồng rau thuỷ canh

- Thảo luận, đặt câu hỏi và phản biện các ý kiến về bản thiết kế; Ghi lạicác nhận xét, góp ý; Tiếp thu và điều chỉnh bản thiết kế nếu cần

- Phân công công việc, lên kế hoạch trồng loại rau thuỷ canh đã chọn từnhững dụng cụ và nguyên liệu trong bản thiết kế

c Sản phẩm của học sinh

Bản thiết kế giá trồng rau thuỷ canh và quy trình trồng rau thuỷ canhhoàn chỉnh

d Cách thức tổ chức

- Giáo viên đưa ra yêu cầu về:

+ Nội dung cần trình bày: Trình bày bản thiết keesgias trồng rau thuỷcanh và kiến thức liên quan

+ Thời lượng báo cáo: Mỗi nhóm trình bày trong thời gian không quá 6 phút.+ Cách thức trình bày bản thiết kế và thảo luận: Học sinh sử dụng filepowerpoit đã chuẩn bị thuyết trình về bản thiết kế của nhóm mình; Các nhómkhác nhận xét về cách trình bày, về kiến thức khoa học liên quan

- Học sinh báo cáo, thảo luận

- Giáo viên điều hành, nhận xét, góp ý và hỗ trợ học sinh

Hoạt động 4 Chế tạo và thử nghiệm (Học sinh làm tại nhà trong 1 tuần)

a Mục đích của hoạt động