(Luận văn thạc sĩ) bước đầu tìm hiểu về giá trị con trai trong gia đình nông thôn và sự ảnh hưởng của nó đến sự biến đổi dân số xã hội

Đ á p ứng việc nhận ìhức, ĩìm hiểu vả góp phan đưa ra được mội hệ ĩhổng ĩri thức vè'gia đình nòng ¡hôn Việt nam írong giai đoạn đổi mới hiẹn nuv, dưoi sự chì đ ạ o và hướng dãn của PGS.

■ 5 Khách thê nghiên cưu, phạm vi nghiên cứu va đối tương

! 6 Phư(jrng pháp luân và phưorng phap nghiên cưu 11

BAN ĐẤL

1 - Hê oiá trị gia đình truyèn thông trong th(JÌ ky đỏi mơi 29

2 - Con Irai -n«ười nối (iòi tỏng đương - mội giá trị truyền thòne

3 - Thực trạng dịnh hưímo sinh con ơ cac hỏ gia đinh nỏQ2 thòn 44

no

5 - Dự dịnh n^hề nahièp va học vãn cho con cai mot hièu hiẽn

cua sự khac biẻt giá trị những đưa COD khiic aim trono íỉiađinh

nôoỊs; thôn

dưới giác độ của xả hội học 90

PHỤ Lưc

Trong thời kỳ dổ i mới hiện nay - những ¡hập niẻn cuối cùng của ¡he kỳ XK, kinh l ế x ã hội Việt nam đ ã có những khởi sắc : ổn định và láng irưỏng C ơ c h ế ỉh ị ĩrường đang đi dần vào mọi khía cạnh của đời sổng xã hội nước la Hiệu quà cửa việc ĩriển khai và ihực hiện những chính sách ph ái triển kỉnh ỉế-xã hội của Đảng

và Chinh phủ đ ã đưa lại những thành lựu ĨO lớn đđĩ nước hành ngày đang biến

đổ i, chẳng hạn như mức tăng irưỏng kinh ì ế đ ạ t irèn 9% so với nám 1994 Riéng

v é mặt x ã hội, ĩrong ỉhời điểm hiện ìại chương ìrình dản s ố k ế hoạch hoa ¿ia đình đan g được luvẻn truvèn írìển khai mạnh mẽ Cùng với dièii đó chính quá trình hiện đại hoá đ ấ t nước đ ã và đang lác động làm biến đổ i các m ật cùa gia đình Viẹỉ nam hiện nav Gia đình nòng ĩhỏn cùng khòng ¡hề iránh dược nhíửỉg ỉác đòng của những nhàn l ố khác nhau Kếì quả ỉà giơ đình nòng ĩhón có những chuyển dổi nhất định vé rnặl c ơ cấu của nó Trẻn c ơ s à d ó nàv sinh nhu Ccíu nghiên ciãi sự chuyển đổ i đó.

Đ á p ứng việc nhận ìhức, ĩìm hiểu vả góp phan đưa ra được mội hệ ĩhổng ĩri thức vè'gia đình nòng ¡hôn Việt nam írong giai đoạn đổi mới hiẹn nuv, dưoi sự chì

đ ạ o và hướng dãn của PGS.PTS Đ ặng Cảnh Khanh chúng ĩòi đ ã mạnh dan chọn

và íriển khai nghiên cứii để lài 'Bước đầu tìm hiểu vé giá trị con trai trong gm đinh nóng thôn và sự ảnh hưởng của nó đến sư biến đôi dan số xã hỏi" cho

luận án Thạc s ỹ x ã hội học Luận án nãy ¡à kèì quả ban dàu cãữ vịẻc nghiẻn cini

vả thực hiện đ ế ỉài dó.

Đ ể hoàn ỉhành iiiận ân chúng lòi d ã nhận đươc raỉ nhieii nhữn^ sự ịiÚD d ở C/ÍÍV bàu, những gó p y và sự chỉ b ào của Ban chủ nhỉẹrn Khoa, T ổ bộ món XJ hoi

h ọ c tổ V ăn p h ò n g , ciiLị c à c ih à y CÚC c ỏ ĩro n iỊ vư n g o ai kho a -:a bè o a n : J ặ c b iẻ í

iả những V kien dón g góp, ch ì b ào sáu sác cùa PGS.FTS Đúnq Cảnh Khanh - Người hướng dản khoa học GS Phạm Tai Dotĩ'^ - Chù nhieni Khoo Xlỉ noi húL- Tàni lý học PGS.PTS Nguyen An Lích - T ổ ĩrương Bó món Æ nói hoc FTS Tran Thị Minh Đức - Ph ó chủ nhiệrn khoa X ĩ hội hoc-Tàni /V hoc Chun¿ :oi :han

¡hành cảm ơn L'CÍC ỉhày các cò cac bạn đ ô n g n ịh ĩcp ¿AC inh ,.ác ^hi V' sii HHV

đờ đó.

( Hl'ONG I

V I Ô Ï S Ố \ Ấ N Đ Ể L V L I Ạ N \ A F i n ơ \ ( ỉ ỈMỈA l M l ẠN N ( r H I I N ( I (

1 L y (ỈO ch ọn dể li l i

( ỉi?i «iüih Ifi te bào X;i íioi 1 ?! CO’ sờ neu !;ìii-i CIKI X,I lioi Mut

Iihtrnji cíiức Iiaiiji CO' b à i i ciia Ji i a (liiifi: lí'ii san vi i ; i i V.()U i it>iroi \ , I i l o i \ I iiK

;:ia (liiih là Iiinc lien lA (loi \ <i ỈA iKíi lio]) ilni (.'ỉiiríMi.u li i i i h i!;!h s>' i • lioac'íi fio/i Jiia (liiih, lloat (iony I;n s;iii siiiíi cod imiroi x;i lnu o IIIDI ui;i cliiiM

!.(» ;iiih hinni): Irưt’ licị) tien sư lí’ii siiih diiü so \;i íioi lioi I.ÍIUI1.,, li.lüh '.I tíìc (loim líìiii tíiii^hoíic iiiíìni d;ui cir rii<i moì \ ; i íioị V u ' f 'ÌIHHI Iiiirc sniỉ; ■ [i ;

co ilio’ diro'c lliiR ’ [licii híìii): cỉii ii h sir ki c m soíit luTa' MIIÍ) «) IIIOI ci;i ‘iiìi!; Mứt.’ siiili vù;\ (jan S< 1 Xii hoi |)liM ihiioc \ ; i o so <,():! Miili !<) (' IIM'1

(iiiih Si) COII Iia\ liti Ịiỉiti ihiioc \ ào \ dniíi siiih c o i i cua i ; k ' c ; i | ) n o c ị m u ì u Iihiriig chii DÍiãn CIIÍI h o a i đoiiti siiiịi Siỉ n 13ÓÍ \ a \ (ic ìtiirc í i i o! ) k l fu MvJ; 1 gia dÍJiti càii x á c diiih \ ' à (iieii cliiiih lỉi ai do c i i i i e Ii í i i r IIKUI'.: III' KMI r i o i l

d i ; ì c á c e ạ j ) \ ơ c h ỏ n g , Đ o l à m o l Vi i i i do k h o n ; : c i o i i gi <i i i

( 1 0 X ‘ > - (l ii ii S(» V i e l I i a i i i ( tí li i j: c o l i í i ư i i ^ SIỈ I aí i ' 2 i r ư o i p i \ U 1 ! t ' c li'.'

kluMij: Iitu) hìiiíi q i i a i i m o i Iiiiiii ( i a n s o nirov ì<i ĩ.iiiii kỉin.tii'^ !, ‘ I' 1 I1 ỊỊ'^:

I > 0 , I r 2<) Ị O i c i i di'* ( l ò i t i o i Ị ) h ; n c o s i r k í i í o s;it \ I h o i ÍKH s.ii: t i >i i u ' ' '

l ü i i r i i ü i i , m i \ o i i Iitiiiii \.' i c a c NCII l o h i i i i î j i n t i (iíìii s o , (il t ư (.lo l u ; i i i (il , 1

I i h m i g k h u N Cii I i ^ h i v é c í ì i i ứ i s n c í i v à g i à i Ị)linỊi c n \ \ w IIÍÌ/MII Ịi!i;ii I r n n V

h ò i m ó t c á c l i c h ù c l o i i g \ à cỉ i i i i g dí i i i

Vi ẽ t Iiíini là IMOI í i ưo v Iiỏim nghicỊ) c ó t/)í 4/'> (Inii Sò ! 7 H 2 ^ 0 )

s o i i g ờ i i õ n g ll i ôn v ơ i 2 / 3 l ó n g s o l a o d õ ỉ i g c ù a toaii lỊiiot íid.ii (Ỉ«U1Ũ 1 , 1 1 kíin

(chiêm 88.85% dân số ở nóng thon) Ro ràim níiig \ iec tang Ịio;ic ui,1111 d.iii s<) ở Viẹi nam píiụ ứiiioc \a o khu \ ưc Iioi!): clac biot l;i iiDiig Iiehk [' I tnhiẽii \'ì dáv la nơi táp tnifiji cư rlAii ràt dóng

V i e l n a m líi n ư ớ c ( l ỏ i i i i c l a n t h ử 1 3 i r c i i ti)«.- g i o i \ il l ỉ i ứ 2 i r e n kt i i i \ ƯI

Đe lý giải d<iii là Iihmig iigiiNcii Iiliaii (ỉ,:m (len l;iii)2 cliiii so, co n.i:( '1

yen to điriK' dưa như loc (lõ (lo thi }i('a Irìiìli do \MH ¡i'iu'iMiu !!'ngini tliai so Cdii íiioiig iniHìn so COII sititì r;i so lìv nii soii;¿ \ V i lr.3‘)- 40 Ị Song (lien (.láne Iiói ò dnỵ là càii phíỉi l.ìin ro cái «i lò cói I'-^ÌM I|!

c t i i Ị)ti(M l i à i i í i \ 1 SÌIIÍI COII M õ t k l i á c ỉ i q u a n ( ỉ ư o ì i i Ị I i h i c i i d o q n 1 U i u ! i ( tì SI,

( i c lai : Viol n a m l à m o t i r o i i g l i h í r i i g m r o c CỈIIII <ìiili c ủ a ỈK ti r ¡ u oi l ' , :

líiirong tầng, mà còn an sáu vào dơi sòng thưoiiii n g à \ clii |>ỈH)1 \ tiltil 1I! Il Ciim va íiaiih \ i của các lẩiig lop níúìii (laii L.uan l ỉ i i i N c l \ c :^I.1 diiili v i'i.1 M i '

Jiiáo có nhiéu ý nghia Síỉu xa, lích cưc \ a xen \ oi ntiiriiu Itoiỉ i ire II' !Iiiiiriig liei) cực của hc Itr lir(')ii>ỉ Ntio giáo \ aii loii lai (ỉ;ii d.'iiiij, cl^ii 1,111

hay giơ Plưìii tích cực còn lai Uiy rát íian CỈ)C soiiiz nó \ iUi Líìii ( !)o x.iN (iưiig Iiep sống van miiiíi \'ri gia (lijih Víiii hoa moi I "I í tt 1 I

C o n I rai - l a Iiiõt gi i ti Ị \ a h o i f i ’iii gi;i đ i i i l i c l n n -iníi iiirvíiig v i’i.1 N 1 | 1 >

Ji iáo l i í i i e i i ỉ i h à ì ( ì i i n í i g i a l ĩ i !UÌ\ (liroc \<\ ÍIOI t i i i \ c i i t h o n g COI íMHiiz "nil II

n a m \ ic'l l u m Ili âị) Iiir \ iol \ o " ị M n o i C(JH <^ái COI nhií khon;.: ( ì) ỈNOI i i>n

Irai coi là a'>) là i n o i I r o i i j i nlunijL: \ CII U) l i l i Ị)!)!'! ĩiiức t;i]iu i!iroỉ'.^ V •

i i o i il(Vii i h c l à i i ( l ư i ư l i r o i i ^ I n n e n I h o i i j i t o n CO SIK' ¡II.m i l CỈII j i í i u i Iiii.ii

i l i n l i (ion h a i i í i \ 1 s il il i c o n c i ’i.i c; i c li á c c í ia IIR 11011)1 ui a ÍỈU1Í1 V i i i ii.iiii

H à n h v i s in li do Ờ lurức líi IỪ Siiii C í k t i Ii ia n g t í ia n g h i i i i (Icii 11,1% d i r o i m Iihir (la ha ' i i (k)i ral l i h i e i i tưỏì i g là \ e \ i h i rc da ei niv e’ii Cfni h a n l o i n h ir i ij i ỉỉitĩi

\c u'r k í i i C'ó c ln i trương Jiiao d u e d a n so k e í io a c l i ỉio á g ia ( linli e í i u n u Ui lii'H

\ o lo r;mg : l h a \ d o i tl ic i i c á c l i l i g l i i t n i \ e n i 1 k)i i)í Iihar i l n e l p h a i CD (1)11 Uíii

( 1 0 I ioi d o i l ô n g d ư ò i i g \'à Ị)hài đ o n g c o n I i l i i c i i c h á u , p ỉ i ú c clửc ì i ì i ĩ i IxMi i i ’

k i i ó l a y c h i i v ế i i | 7 , Ir 1 1 *^) - 1 2 0 I Cliin/ì 1 7 vav tnoí \ a n (ỉc (íai lii la iirii ị^Ki ÍỈỊ vc con (rai ¡rom; ht' <^1(1 III ^la ill n/l í If id /í/i (¡n/ii; i!e Id ft) /(///_

( hi n Si) \ a h o i v à l à m Ìuéỉì í í o n o d a n s o x a ÌÌOI o \ i r í n n n i /ìdv / h()ỉì<: ' ỉ f í '/? '

XI/ the íioi nun này CO /itn/i ìliáiilì nlìuìì}> hươc phaỉ (ìn n diD ¡11 \,1 lỉ:ji mtĩi: nam nứ dươc coi (rong Ỉiỉìimỉian ư (ìonỵ -,’/</ (ỉuih '

Đo lA lý (io (ic chúng toi clnMi \ ;111 (le na\ 1.1111 íir i<ii iiLiiiicii cini vil ' hiẠiỉ áii 'Hiạc sy klioa hoc Xa f]ọi hoc VOI ten ịiui Hiỉơc dúit Iirn liieti 1(

g i á t r ị c o n i r a i t r o n g g i a d i n i ì n ó n g í h ó t ì v a s ự a n h h ư o t ìỊ i c n a n o à e n wr

biến dói dàn s ố x á hội " Đé tài co gáiig lùii íiiếii Iiliâiỉ iliức lai Vc' lỉiDi gi.i

cỉiíi Xíì hiõi Vìet riarii.

2 Vài néí ve ván de nghiívn cưu

Đa có mot loat Ỉiỉiiriig Iighicn cmi ve gia ( Ü J i t i Viel 11,1)11 diro\ eoiìi: hn

iron các lap ehí ờ Irong \ a ligoíii niroc, ( at' (.(luịi Iiiiih kti;ì(' t, ini \ 1 'J)<i iimi) na> (la làm bal len ý IIJIÍII.I \a ^ai tro (.11.1 Jila íiìiili troiij^ \,I ÍIOI Vil'i 11J[IÌ Ị [t uiá tri gia (liiiti Viot Iiaiii (firiR- ntficii t.K' gi.í imliieii ini, ( ti.ỉiio lian Iiínr I ;iicong Irìiili cùa c o giáo sir 'Iran Diiií) lỉũiìii I 1‘-' 20 | CIKI su 1'ii.iii tAii

Doan I (i I \ \ ( 'ác’ hiu \ ioi ella lãp lf)c 1;)C üJ'i 1J1 iroii^ ennii 'N.hi''i:u

Hựliicii ci'ni \.ii ÍIOI hi>c \e (liiili iiDiig (liìii \ Ki ,11,111)" ifi Iiinnii’ CMIIIÌ iiiiiii

\'n'i nhiriig IIO lire \ irọi hặc (laii!) (liUi lnrtK' IICỈI luvú ciia con;: c iioe kli.ii; I If:

Xa iioi tioc \ c gia (linh h i \ nhien t r o i i ' i nliiriij: c o n e Uinỉi M IX S til (I.

”c|naii Iiiciii ciia Iijiiroj Viel Iiaiii \ e eoii cii; IH)I1.Í¿ üia diiih' \ I ' liüii 1 II.I coii” inoi ctii (Io câỊi un iiKìl CÍKÍI eíuing \ e giñ t ri C(M1 c/n \ r ’ \ 0 -iMrj t!

\ íiii (.011 \aim boiig mol kíi¿^í> sal \.i iioi üiai dci\ (I'I \ (I s,ni siR ii,i 'Ỉ! con caí (ỉạc hiol là con trai tnni): cae lio Jiia diüh Ifii 'ii

S ự Ị i l ia i i h ic i \<I (lanh g i a \ i ii í ró \ Ii gtii i \ a uiii ÎII c u a (lua I k'11 Irí>it;j

g i a ( ỉì ii li V i d 11,1111 (la tir Ỉ.IU ton tai [r oi ìi : (.ịtiaii I i i e i n CII.Í (Ì,1|J e|ỉi.i V :HI c 1 ii,!w

I rai I ñin c h i u ;u ỉ à m c h i ( \ n ì n.K) co ni itiKi , c o I i g l i i !,'1 ỈÌ(V|) ’ W ' L,[|i;i „ (Iih 11,10 (lo a g i r ó i cl.iii V i o l Ii<iin Itioi i l ii o i i nioiiiZ IIIOI Lon IIIIIIỈI sư iiũ i h c o il,¿ i u , ! lliiÍN' c l u i n g , tròn k í n h (liroi Ii íi iro i i j : Đ ó c n i i j : la ni o i lo, m c i i k ; i ' ỉu i!, MỈI

người ta chưa làm được dièu sinít con theo V rnuon Ihì "dira toil irai la mol

tác rihâii phá vơ rmic tiéii gia đìiứi có tiY 1 đen 2 coii" I 43 ti 4^) I () trình này tác giả dưa ra ý tường, dc’ khao s;iì gia dìiìỉi Viel IIIÌII! C.III Ị > l i , n

xem "dứa COĨI trai n}jir moi biến so (!(>c lap Thirc !ii kín xcni \ C1 \ c dir.ì

c o n v à Jiiới líiiíi ciín IIÓ thì giới líiiỉi (’í đ ; n (la líì mot hieii d o c l:)|> f ) i c n 1WI\

CỈII càii Ifiiet một khi có mot V (lo của kh;i(> sát \,ị lioi ÍH)C' iiíU) (lo licii C|ii.t)i

t(íi rieng dứíi COII tnii niíi thoi

M o l loai cóng Iriiih kliác (liroc cong bo eniig ctio líì.iN Iii(.i (|m;iíi (Iu I I I

k í i í k ' m n ó ĩ i k í i à o sát K c m líiii) Ih c (Ú.I (,'óc bác CỈKI m c (’) gi:i ( iìiil i V i o l IIÍIIII

l l i i i o c moi liiiti \ IR‘ qiiiiii niein Íi íi ir the IIÍH) \0 C(Ì1I cái I XCIÌI !7 IK I T;i\ giả c;k' cong Irìiiíi II.IV (lừng lili (’) clio xcm (iửfi con Iiioiig Iiiiión I Iiii I IC

cl i íi ino có àiih ínr(Viig ũì (Icn C‘hir (n m l i ì n í i da n S(ì ke tioac ỉi h"-( gi;i d n i íi lác già cho lli<í> trong dó (ỉinh hư ớn g (ìen cỉir<i con kliỈK \d i giui Iiiili tlir.; ctMi ma ÍK) (ia có là kfiá rc) lẽt, (ỉac biel l;i (Ï (ío thi, f ) i n h ÍHfííiig (teil CDU If H

co \11 lnmng niaiiii íiơn \ à pỉiõ bien I 18 II 52 - ()3 I liiv Iiliicii cae

ho Iià\' iiKíi CỈIỈ ctio bict kct quà ỉren mot bìiih (iien ciiiing t'à nong thon \ ,I

dỏ thi khong íiaii là mot kíiào cừu CII lỉiè \ à chuNCỉĩ san vé (tiiili ỉitroiig COII tnii troiig CÍIC họ gia (lình ò nong Ihỏn và đíìL biol ià (I 1)0 gia duùi UOIIỊÌ díMỉ CVìc' cỏiig trìiiíi licii qiiaii den dứ,i con iroiig 'iia dull), Iithiì la \ e dứ;! con Irai (lii (ỉirợc coiig (’»o Irt'ii taj) clií rhiiyeii ugaiũi \;i tioi ÍIOC CỈIO lÍ! 1'moi (iừng ở \ icc ino t;ì, kí)<ì() s;'ii [I\'n d i o i i lOíig [)ỉin tịiini, !!iã cíìirn n

trinh chnvóii Iigliicii cirii eii lỈK' \ e \ 1 tn tiiíi (ỉtr.i con lr;ii Iroil'j gia íliiiị) Vk'i II.IIII CÏ1C công trình moi tiiì chu \ dcii ktiía caiih /tiiỉi luriíìii: ỉ;iL d(!iiu V11 I triiyếii thông dàn sổ dõii [làiih vi sinh t o n \ 1 Ị^íi.ìn ¡I ( o (it ( ;)p (Ị ri k‘p I

cạnh con ưai Iihư inòl yẽii t(i tác (long eỉcĩi s u bien doi (ỊUÌ ino giií (IhíÍ; \,(qua dó tíic đỏng lẽn mức tang trưởng của d.ln so xa iioi c iiiig Iihiĩ \ nghi.i

x a h ỏ i c ủ a Iieirời con trai tronịi gia dìiih

nước ngoài đẽ Ccập và nghiên cíni Mót trons Iihínig công trinh nghión cini CÍIO thấy "chừih sách khoán ĩiioi thứ t ớ i tan gia dìnhi (l(ì i à i i i CÌÍO IIỊ ki i i ỉ i

te ciìa dứa con trai bị giảm di" |26, tr 281], 'I riirig qiiuc "noi (lui ;:i;i đìiiti"

la lý (lo ciiủ yếu de các cạp \ ơ chong muon c o C<M1 traj \ à (ló cniiỊi I;) si r

brto (ỉảin VC Iiiaí kinh tế lúc niổi già [26 II 2831 Mì COỈI trai eriii;^ la noii (!c

cho các mrức như Đai loan, ỉĩàn qiioc Nfiñt biìn lỊiiaii tám toi

Tóm lai dế hìiiíi (Imig \ à cỏ (iư<»'c ntoi qtiíiii IIICHI '\C >iia In Í.OII U;I1

t r o n g g i a ( l ì i i í i I i o i i g t í i o i i Viet I I Ì H I I (loi \ o'i s i r ì í i i i g tnĩtViiu (lan so \ \ ii !!■; CIIÍI MÓ I i o i i g sir ( l i oi i l i o t íioat ( l o n g s i n h sàn (.lia ,ma (l i i i l i (l oỉ i na\ \ :iii e l i i

co số ít c o n g I r u i l i I i g ỉ i i o n c i n i \ a h ư c Ii i i i i i ì ! I1 con Irai I i wi i j : ^¡; i

Viét lííim íiieii đai \ án CÒ!1 chưa có (ìưov nioi sư kỉiac ỈKia ro ÌK'I

NliiOiii \ụ đại ra clií) !ig)iieii ciVn Iià\ CIHIŨ khoiiỊ: di clikx;i I,< kliíiị liirtnig ngỉiieii cứn đó Liiâii áii chì là h ư ớc khơi (laii cli»' 111' !t îuTdi'.u ¡¡■J'iii.n fini Iroim moi qtiaii he " Coil liai - Qui IIU) gin diiiii - Dan so Iioim Iiroiiu qii.iii CÎHIIIJZ "( on ¡Igirói - ( ỉia đình - Xa ỉioi" Moiij; limon día cliüíi'2 Ĩ01

lain s<)() liiẠti án có clươc sir dóiìg iZÓp dll la rat nhò \ ao \ iec tiiii (vH \ ,( (iưíi

r.i dược fnof cái nhìn h è ilìO/tiỉ \ c MUÜ quail he n à \ dế ịióp \à'_ iiiiíiK ii (_tni

sư hiéii (lôi ho jzia dìĩiíi nong llidii Viet nam trone tíioi k\ do! Ịiien ra \

3 Mục tiêu nghion cini

Đc tài nny nhầm iho I i g t i i e i i i IDOÎ khào nVii ktioíi liúc dc' (!,|1 (ỉcii c a mục (lích SÍIII (ia\ :

1 Tìin hiếu và mô rà ihirc trạng \ Ị 111 \a i tro clưci ^OII 1I\U Iioim >:i,i (iiũ;, tniyứn thống cũng lứur trong gia đình hien đai ò các ỉ i ò đìnfì ’Í!' ,

ý nghia của nó dối với hành vi sưih sàn và thông qua (iu dc’ cIhhiị: HÌIIIÍI ‘^1,1

ư ị con ư ai là mỏt trong những yếu tỏ' tác động gảy ra sự tảng ưưởng dân sỏ hiênn nav.

2 Qua mô tả ưên, đặt lại cách nhìn vể "giá ư ị đứa con ưai" ưong gia

đình hiện đại và qua đó đạt tới m ục đích cuối củng, đó là :

3 Làm sáng tỏ quan hê qua lại giữa con trai với việc tàng qui mô gia đĩnh, sự tăng trưởng, biến dộng cơ càu dân số xã hội - một khía canh nóng bỏng của vân đế dân số hiộn nay

4 Giả thuyết nghiên cứu

Từ mục tiẽu trèn dã được hình ửiành mỏt giả ữiuyết nghiẻn cứu nhưsau;

1 Trong giai đoạn đổi mới kinh tế xã hội hiộn nay, những giá ư ị truyèn tỉiống chưa hoàn toàn "bị loại" ra khỏi hẻ giá tri gia đình "Giá ưi con đứa ưai" vản còn chưa có những biến đổi lớn?

2 Phải chảng việc cân có con ưai có gầy ra chiẻu hướng xã hòi làm tăng nhân khẩu (qui mô) các hộ gia đình nông ứiôn và qua đó làm biến động luôn cơ cấu nhân khẩu xả hôi cũng như tỷ lệ (cơ cấu) giới tinh

3 Có phải kinh tế xã hội càng phát ưièn ửiì vỊ ư í con ưai ưong 2Ìa đình nông ứiôn đã không những không bị hạ ữiâp mà ngàv càng đươc tòn ưong'^

4 Nếu điẻu nói ở ưẽn là đúng, thì cơ cấu xã hổi học vé ăiới có ứiế chỉ ra dươc sự phát ưiến thiẻn lệch vé giới hay không\’

5 Khách thể nghiên cứa, phạm vi nghiên cứu va đối tương nghiên cưu

5 a K hách th ể nghiên cứu:

Nshiẻn ciru vẻ gia đình, đó là nahiẽn cứu vé mòt lĩnii vưc cơ b-ìn cùa đời sống xã hồi, và qua đó nghièn cúm các loại hình gia đìiih thuoc nhiéu

phưcmg dièn khác nhau cùa xã hội Trong khuôn khổ đé tài này tác giả chỉ chọn các hộ gia đình sống ỏf nông thôn làm khách ửiẻ nghiên cứu của minh Căn cứ vào loại hình hoạt động lao động nghé nghiệp xã hội đó: a/ Hô gia đình ứiuần nông hay hộ nông dân; b/ Hộ gia đình hỗn hợp; c/ Hô gia đình phi nông nghiộp.

5 b Đối tượng nghiên cứu:

Giá trị con ưai trong gia đình nông ửiôn và sự ành hưởng của nó đến

sự biến đổi dân số xã hội nông thôn

5.C Phạm vi nghiên cứu và d ữ liệu nghiên c ứ u

Đẻ tài này chỉ là bước dầu tìm hiểu vé mối quan hệ giữa giá trị con tr¿ii

và sự biến động dân số xã hội qua cách tiếp cận xã hỏi hoc, nèn híui chế ở phạm vi một cuộc khảo sát xã hội học mới đây ở niôt địa phươiig thuỏc huyên Nam ninh Tủih Nam hà Một phần số liéu ứiam khảo khác rút ra t ừ

kết quả của các cuỏc khảo sát xã hòi học dươc tiến hành ưong những nám gần đâv ưẻn một số đia bàn của mổt các tỉnh miẻn Bắc Đó là những dử liệu dùng cho nghiên cứu Trong các dử liệu đó thì các số liệu thu thâp ở ba xã thuộc huvộn Nam nứih được sử dụng làm n su ổ n dữ lieu chúih cho nghiẻn cứu này Đó cũng là pham vi nghiẻn cứu cùa dể tài

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

a) Cơ sở phương ph ú p luận

1 Chúne tòi vân dong các tiếp cận tổng hợp đế nghién cứu trèn cơ sờ

dó vận dụng và tuàn ứiù nguyên tảc lịch sử-cụ th ế k é l hợp vưi nguvèn tãc

nghiên cưu hệ thống Đây là cách tiẻp cần mác-xít dế khào sát đóì rưcTng

nghièn cứu một cách toàn diện, khách quan, bièn chứng; và nliờ đó niởi chỉ

ra được những nét đặc ứiù của khách ửiể nghiên cứu

Cùng với cách tiếp cận trên để tiến hành nghiên cứu một cách có hiệu quả vé đứa con ưai trong gia đình, cần vận dụng lý thuyết xã hội học vể gia

đình qua cách tiếp cận ván hoá Q iỉ bằng cách này mới làm nổi bật vẻ đứa

con ưai khi ’’ lượng giá ” anh ta qua những quan niêm của những người khác sống cùng ứiời anh ta Hơn ũiế, đây là cách tiếp cận xã hội học mang tính tổng ứiể, toàn diẽn, đáp ứng nhu cổu đòi hỏi của cách tiếp cận mác-xít Qua những ý kiến của những người dược hỏi sẽ có được một số cơ sở đẽ đánh giá vai ưò, vị ư í của người con trai ứiỏng qưa sự "ngưỡng mô” của những người khác Từ đó cho thàV tầm quan trọng của anh ta (tức giá tri) ưong việc đinh hướng và ứìực hiên hành vi sinh sản ở các hộ gia đình nông Ũiôn, đặc biệt là hộ gia đừih nông dân

iMặt khác, đế nghiên cứu thành công trong cách tiếp cận tổng h(;rp đòi

hỏi phải có sự ũiam khảo và vận dụng phương pháp nghiên cứu của thuyết hành động xã hội mà Max Weber là người khởi xướng Bàn chất vấn đẻ dó

như sau; ''Những hành động con người Lhực hiện ưong một xã hội bị các giá

ư ị (giá ư ị văn hoá) của nển vãn hoá đó qui định, Những hành đông có tính truyển thống là các hành vi của các thế hệ sau chiu sự qui định của chmh ưnyển thống” Nói khác đi, một bô phận quan trọng ưong hànỉi VI chúng ta được quvết đinh bởi ưnyẻn thống Trong số các hành vi mà con người xã hòi ứiực hièn, có những hành động phụ ứiuộc và tuàn thủ các giá tri - hành đỏng đữih hướng vẻ giá ưi Có giá ư i nào đó quvết đinh hành đổng và loai hành đông này buởc con người khi thưc hiện phải kiẻm ừa xem nó có đem lại giá tiỊ hay khòng'.^ Trong sự tJiưc hiên ấy mòt số hành vi luòn tuan ứiù mục đích đặt ra Người hành đỏng quyẻt đinh xem minh chon mcc đích nào

và mục tiẻu nào, phương tièn nào để đat muc dich; và con ngươi phài suv nghĩ và quyèt định xem phài sử dụng những phương tiên nào đe dat đươc

luục ticu của mình mót cách thiiẠn lơi nhất I 40 tr -^s - 40 | Cu tỉic’ ò ciciN 1 I làm thê nào và bằiig cácti nào chúnp la cỏ tíic’ (lai tiTÌ nine dicli rim tlỉii!- thôiig tữi vé \ diiih crmg nhir ũiái đọ vc viec sinh COII Iidi Đ») 1<I Ccin <- ử tỉ< cỉiíiiig tỏi vAii diiiig 1\ thnyét-này vào Iighicii Cl'ni doi (!<i x;'k (ỉmti ítrèii Bơi vì trong quíi truiíi hoat dọtig tưoiig tác cung nil.i l l Iiliini): H'li Iigirơi híinh (long luôn SUN Iiglii liĩíi clìon |)íiư()iig ĩliirc Íioíit (i(vm Î.1 1 1 'li, (lo;'m (lijih va lứiãii lli;í\ nỉiinig N Iighi ciií! [lo t|u,i chtiili j)íiir(Mi<,: líiirc li.iiih (long \'íi tách íiieii (lạt [uV H(’)i cíiiiili khi SII\ ngíii (.'lia lio sir (iiiiie ntl"'! ’ k!u‘ '

fi/iiáií; U i a i niern v à \>t(i (íỊn/i chnỉi'^ <1<) I i i ol I i l i o i n t i o i i n i i ü IÍI' ' I I ii-i i ní i

la Iiííiii giư Di) \áy , klu)iiji IICIÌ liin kicin liliiniu iiiiiiNoit Iiliaii íi.iiiti iloiiii

IxMi ngoAi liiUili \ i eiia hí) I I I ; ) th;i\ \ ' à ( ) CÎO plìdi ( (> "(inyi \íh' (íinh h.nHì ,1' "' ,

ị(i hoỉ co V nghta (I0N<’ hoi canh \ ( I /ioi ctia no ị 1 lỉ Ị, ( ';kìi iirỊi k'tii(.-lia üin\cl íiàiih \ i \ a hoi cliiì \ on "líiỊ) triiiu eÍKÌ ' \/io ÌÍU 1) L IC ^.1 Iih.ỉii

\ aii (Iniig \ 1 tlie íiicn c;’ic qnị ir<rc \’C Itnre !o", lịiia (íi'> cho iti;i\ i ;ii, lĩín, I1<Ỉ\ (ũỉ (lưoc ' các cá Iilian \ a IIỈIỎIII Xii ÍK>1 t i u v c i i Jai ciio niiaii Iiíiir ỉlic 11 lo

I 1 ir 37 | ''Dieu cán Iihan inanÌ! da\ la kỉui naỉig mo! cn hicii ' ■

S ! t \ ỉ n a n \ I i gl i i i i CII.I c a c í u ì n l i c i o i i g \ ¿t t i o i Ci i a ^',1 i i hi Ui kỉ i ; K iNỈUri L a ỉ i h

pt i i i i h i e i (il)AÌ ci ì i i COII I i g i r o i I r o n g \ a n d e iu' i\ l à kij<t i u ĩ i i g i ] i r i i g l i i i 1 , 1 : 1 -^

l o i N g o i i IIUIĨ l;i I i i o i t n r ơ i i Ị i c l i í i i í ì n i a COII i i ' Ị i r ( ’ì c o t í i e ì r ; i ( ' (íiì! l i g i r n g í ì i ,

I l Ii M | Ụiia (Ỉ(1 ktui Iiíiiig trn\eii (lạl \ Iigliia hàiig loi Iioi cir chỉ IIÜÍ'II Iigư fining cfu) pỉioỊ) con Iigưoi có the lir<iìig t.íc \<1 \ ()1 ¡lililí N ;ì ! ',( IMlr;\i Iir \ii ỉioi cung Iihư I.U) diniỊ> lii li(' ituMig C.'U' ma ĨM (k' du'ii Ịiỉioi Iiriìnutnc giira [10 (lo’ có tr;)t lư (I0 I ('2 1> 78 -7*^)] Sir \a¡i (lung 1\ ÌÍ111\ 0! n,t\ \ ,IU

Iigliieii cini xa íiòi hoc tliirc Iigiiiẹiii It't múị> I<t Iinin h;iì (iưnv Iiiiinig V /ì ự/ỉ/

khác dang Iighi, đang ihirc hiẹn càn cư Viiiì I110Î lifi\ nfiien giíi t n t íỉiiíiii V ' hội với íư cách là tieii chí CÍIO hành dong cùa iuj Tư (ia\ ĩa co tỉi^ Iiin !.1

mot sự p hoi thuộc va sự vạn dụng ket hơỊ ) giưn í i a i c a c l i liCỊ' c,ii: n ci: vãn (Innp va p í i ó i t h i i ó c íifli thiixcM tren c o ĩỉie IIIO 1,Ì u n a IIIO t i i n h s;iii

Đ i ì \ la n iỏ h ì i i l i i n ỏ là sư Ịitioi l ioị) t a t c í i c ii ticị) e.iíi n g l i K i i t i n i \.1

l ) (»c c l i r ơ c t / i c CI1Í1 r i ũ h i e n c í n i I i à \ ỉỉ ì i r \ i\i\ dnr i ' ^ Đ i e i i m i K M i n h a n m - i i i ! :

i’r ( lă \ la k ỉ i i g a p c an h(’)i, Ii gư o ! (liroc tiỏi pí i ỉ i lưa eti oii Ị)[iiroiiũ H i t i i i l o i m ;

ho c h o la hơp ý ÍIO (lo (ló c ai i }|(’)1 la mot tác n ỉ i a i i í \.'i niii i: ỉ.'ì í i i n í i \ \ 1

h o i ) la o ra ni o i sir J)l);ìii iriiii ca IIÍI-III ci i a n u i r o i Ira I<ÍI nli ir l a Iiiv '1 Í I I I I Í I \ ) \ , I

h o i ( s o c i a l b e h a v i o r ) i i à \ SUIỈI H o n g k l i i II<1() (¡(il ịih i o ! 1 0 |), [< 1 || < I \

khác 'l'niiig I i i ô t boi c à i i l ) CD the aiih In se ( Ỉ Í I Ị ) 1,11 ỉ i o n i \ I i ’ c t ' V I i c l i i ' I I '

aiili la CÓ the chou de îrà lui ( i [1 Mead (1^)01 - 1^)78) (Ỉ,! (!tfj

hành vi xã hôi ở ưèn với ý tưởng cho rằng chúng ta "đọc được" nghĩa tiém

ẩ n sau hành vi đó nhờ vào việc nghiên cứu hành động (sự trà lời) của họ và nhờ vào sự khắc hoạ lại (drawing) ứieo kữứi nghiêm của ta đã ư ải qua ưong

tình huống tương tự như vậy Mead đã cho rằng ý nghĩa hành động ứiể hiện qua các hành vi, cử chỉ (gestures), và có hai loại hành vi : 1/ Hành vi cử chỉ không mang ý nghĩa gì cả (non-signisficant gestures); 2/ Hành vi dấu hiêu

(signisficant gestures) nói lên mộỉ cái gĩ đó, và đó là điểu người ta "che

giấu”, ở đây ứiể hiên bản chất của sự "đóng vai kẻ khác”

Vận dụng các lý thuyết ưẻn ưong cách tiếp cận được sử dụng cho nghiên cứu này để tìm và thu thập tiiông tứi xã hôi học qua sư việc mà các bậc cha mẹ ưả lời theo các câu hỏi đặt ra cho mòt từứi huống cụ ửiẻ cho thấy họ đang thể hiện hànlì động của minh thông qua hàng loạt các hành vi

của họ, và chúng ữuyẻn tải, chứa đựng một ứiông từi nhất định Việc chon cách tiếp cán này có V nẹhĩa Quan trong cho việc chọn các phương pháp

nghiên cứu, lập bảng hỏi và lựa chọn những ửiông tin khi phàn tích số liệu cũng như các văn bản của các phỏng vấn sâu trong quá ưình nghiên cửu sau này

Khi nghiẻn cứu về gia đìnhkhông thẻ không chú ý đến mỏt thực tế quan ừọng, gia đình là mổt tổ chức nền tảng của xã hỏi mồt bổ phàn của cơ

câu xà hội, bời vậv, việc vận dụng thuyết cơ cấu-chức náng để nghién cứu

sia đình giúp xác định được vị trí, vai trò của từng ứiành vièn ưong gia đình, đặc biệt là vai ưò của người con ưai sư ảnh hưởng của anh ta đến định hướng giá ưị của gia đình nói chung và của bậc cha me nói rièns

Cùng với những điều dã nói ở trè viộc chú trọng vàn dụng cach tiếp cạn hệ thông làm tàng sức manh để tìm hiểu mỏt cách cãn ke các vèu tố ưong và

ngoài sia đình gày ra tác động đến giá ưị của dứa con ưai cũng như 2Ìá ưi này điéu tiết chi phối các hoạt động sống, hoat đòng sừứi đẻ và các hoat đổng khác cùa gia đình nòng thôn Đứne ưén quan đièm vé giới cùng vãn

dụng các cách tiếp cận như ưên giúp cho chúng tôi có được một hệ các phương pháp tiến hành một cuộc nghiẻn cứu xã hội học cụ thể và được sử dụng ưong luận án này.

b) H ệ phưcmg p h á p nghiên cứu:

1 Bằng cách sử dụng phưcíng pháp phỏng vấn theo bảng hỏi ứieo mẫu điéu tra ở khu vực khảo sát xã hội học kết quà ửiu được là một hệ ứiống ứiỏng tin sơ cấp, từ đó sử dụng chưcmg trình SPSS^ xử lý các tương quan ứieo những yẽu cầu được đẻ ra trong luận án,

2 Xuất phát từ đặc thù của đối tượng, phương pháp phú n tích tư liệu được chú trọng vận dụng và là phưcmg pháp nghiên cứu chủ vếu đế Ü1U thập xử lý ứiỏng tin ưong nghiên cứu này Sự vận dụng đó giúp chúng tôi xem xét, so sánh linh hoạt môt loạt các chỉ báo, các kết quả đã dươc cònơ

bố nhằm đạt được mụ c tiêu đã đặt ra

3 Phương pháp phỏng váh sâu

4 Phương pháp phản tích số liệu, phương pháp phàn tích đinh lưcfng

và định tứứi đế phân tích thu ứiập thõng lữi phưc vụ cho viẽc nghièn cứu để tài này

c K hung lý thuyết

Đ ế có dược mòt hùih duna trước vẻ sư ưiến khai nehiẽn cứu vé vân đé này chúng tòi đưa ra môt mỏ hình Iv thuvết sau (Xem trang sau )

KHL7SG LÝ THUYẺT Hoàn cành Kinh tê - X ã hội nông thôn hiện nay

7 Hệ khái niệm cơ bản

Xác định các khái niệm cơ bản và vận dụng nó trong nghièn cứu là một nhiêm vụ quan trọng của luận án và có ý nghĩa hết sức to lớn Công việc chủ yếu ở đây là xác định về mặt nôi hàm, và từ đó vận dụng chúng làm công cụ cho việc nghiên cứu

1 Gia đinh, hộ g m đình và sự p h á n loại các hộ g m đình

Trước hết ta cẩn hiểu g m đình là một nhóm người mà các thành vièn

gắn bó với nhau bằng quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết ứiống (hoặc quan

hê nhận con nuôi) ứng nhu cầu riẻng tư của họ, vừa ứiỏa mãn nhu cầu của

xã hội về tái sản xuất vừa nhầm đáp dản cư cả theo nghĩa thẻ xác lản tứứi thần [15, tr 43], Trong gia đùih luôn luôn hiộn diên những mỏi quan hệ gán

bó chằng chịt giữa bố, mẹ, con cái Những gia đình có từ 3 thế hê ưở lẻn

được gọi là "gia đình m ở rộng" hay gia đình truyền thống Trong loại hlnh

gia đình này các mối quan hệ ư ở lên chằng chịt và phức tap hcm nữa, vì số lưẹmg các thế hộ tăng, các thành viên gia đình ứiuộc các thế hè khác nhau

có những vai ưò khác nhau, do đó uy tín cũng khác nhau nhất Điểu này thế hiện rõ nét ở các gia đinh Phương đông ưong đó có gia đình Việt nam, nơi tổn Lại sự phân tầng theo tuổi tác do sự chi phối của các giá trị xã hội truvẽn thống như ưong lão ưọng tuổi tạo ra Vì vậy hệ thống các quan hè ưong gia đình hai thế hộ vốn đã phức tạp nếu thẽm một thế hẹ thứ ba nửa ứii sư phức tỊjp tăng phần gấp bội Gia đừih là tế bào của xã hòi cho nên nó cũng

được x e m như xã hội Ü1U nhỏ và có đầy đù các quan he phức tiìp V như cùa

một xã hội với tư cách một hè thống các quan hệ xă hôi

Trong xã hội học sử dung khái niệm hộ gừi đinh, vé mạt nào đó nòi hàm khái niẽm gia đình khòng "ưìing khít" VỚI khái niệm hò gia dinh 'Hò gia đình ưước hêt là tổ chức kinh tế có tính chất hành chừih và địa Iv" Còn

g i a đ ì n h , trước hết la c ò n g d ó n g l i c i i he h i i v e i t ho ng , mot Ị)}iani tm \ ; i h o i

n ó n g thỏ n một g i a đ ì n h \ à mót ho c o n i d i lien he tnni CO- I i í i i n i i : kỉioi!':: J)hải là ĩriót c,'ó t h ế c ó hó (io c ũ i á n n h ư n g I r o i i g Cjiiaii I i ie i ii (lan Ịi ia ii ìtii tl('

c ỉ i ư a h a n đã là g ia d i n h h o à n c h ỉ n h [ (y Tr 1 1ló la mot IIÍIÓIII nỊiưni CÍHI

y é n ch ii r ig rií iau v ẽ k i n h tè an e í m n g nió l hcỊ» ỉ r o i i Ị i ihirc U \ t o ỈII' Ii onu dAii là mõt g ia d ì i i h i i h i r n g có g ia (ỉìiĩti lai c í n a l ;un ỉứ ih ii lio, unr.ì I.IC ỈI.^

n à y lai c i i n g có n h i n i g m ò i q u a n fie Iiỉiát (l inh \ a (V 1 1 0 1 IJI tíi on l ai í-o mol lio cỏ n h i c i i Jiin (ỉìiiỉi ( Yic l o a i fiọ gia (ỉìnli I i o i m lliiiii (lon I ia \ \ c co han

nhà x;ì h ổ i ỈIOC (líì iifiAi Irí p l i n n (linh c á c l io t:i;i ( Ü I I Î 1 ■ > IIOII” i Maiiíi 1 ,

l oí ii Iiỉi ư sau:

a, Hộ ịỊÌa (íin/ỉ tìónií níỉhiựp hay lió íỊỉiiatì / ìo / ìí ; - ¡j iiÍMniLi lio i l l

(iíiiíi sàn XU.1I lnni.ü linh \ ưc Iioii.i: imliicỊ) ! r;iN rliai) DIIOỈ ỉ;' hi'.n (long lao (ìoiig nghe iighicỊ) chúiíi \o n imoai 1,1 kl(oii>: còn inoi imiir.li iIhi iitiAị' nà(ì khac npocii Iiònu s,in ( cn\ \'à C(M1 )J}‘ Ho íỊÌa (imh han noiỉỊ^ h a \

hộ ị>ia dinh hon hơp Ici lứnniii lio gia (lình n:i\ các tíiàiih \ leii Iiiain ei.i iio;ii (long Síìii xuấl nong iighicỊ) \í\ làm iDot nehc ihix^c các ỉiiìl: \ ơe- kli.ic Iih.iii kíioiig tÍKioc liníi VIĨC Siìn xuiú I1011Ü iigíiicỊ) \ 1 (lu ihi) coim rl.' h \n J>lmc \ II IIOIIU ughiop (’ Họ íiia dinh phi nonii ni^hiẹp ịivìiii C I' ;i.:i (lijii; lioal (iõiip tỉioát h hoàii toan khòi float doiiji s,in X I I il íK'iig ng.hu Ị) f » I \ hi

l ü i ó i i i o a c l i o 1x1011 b á n l a i n ( i i c í i \ u | ) h i i c \ II DOIIỊI i i Ị i ỉ i i cỊ ) \ I k r L » UJ.I (ỈIIIỈÌ

(ló làm cho viẽc lien Ỉiảỉìh de d(ni^ ỉiưn, phu hơp vưi thực te xã hoi ÌÌOIÌ^ ihờn Vièí n am hi ẹn riax

Moi hộ gia dùih dcu cỏ mot q ụ ị m ó h ộ g ia diniì Khai Iiiein Iiiì\ chì so

lượng các thảnh vien xa hói trong mòt tió gia dijili cíiiij: son«: v;i Ihnm gin hoại dỏng kmh té chỉ so iươiig các líiaiih \ ion ci’ia giíi cìinỉi Ọni IIKI II.IX biéii đổi (tang giàiD) tii\ thiioc sa ihanli \ leii ciía nỉióiii \ ã lioi 11<I\

"rơi” kliòì Iihóiii íioãc (lirơc "sinti " r;i troiia nỉiom nav

Moi ỈIO gia (linh (Icu có nhữn^ chức nanị’ Iiiiíiỉ (Iiiiíi ( 'liirt iMiig giíi (lình chì pfunriig tỉiirc toil lai \ il hion f]icii hoai (ioiig S(^ng ciin eia (iiiifi \ a các tfiàjili \ icji cùa IIÓ B(')1 \ i hoai (ioiig song c i i ã giíì (liiili bíU) goin ca IIDI (liiiig Xít ỉioi \ ' à Iioi (lung c;'i nhíHi, (lo (i(') cliức nang gi i i ( t i n h ÍIÍIIH c h ư , ì c.i h i i

I i i a l (ló ( V) tlie C'ỏ nliicMi c á c í ) IIR' Ị)fi;iii chia các chirc I i a n e cit-ì lii.i (ỉiiili nfiiriig (heo chúiijz toi, gia (1Ì11Í1 t ó các chức I i i i i i g s.tti: 1/ ( 'liirc I i í u i g siiili (k' Z/diiTc nang giáo dục M ( ì i ứ c Iianji kinh te; 4 / (lure liítnjz chain sóc Iigirói già và Irẻ em cỉiưa den iLiổi vi ihằiih Iiien 5/ ( liức Iiaiig ihoà iriaii Iiiiii eiiii vẠt chất (tni sàii xiiấĩ sức lao dona) và tình càni ciiiì các Ihaiiti \ ICII i^iíi (iìiiỉi, 6 / ( l i ứ c nang tiíi ngtroiig lon giáo.

2 Cơ cau x ã hội cua gia ditìh

Cư cáu xá hội (lươc liièn liì mot he ÜUM1Ü các quan ỈIO \iì íioi g;i!i ho

với nhau giira các ycii tố và bo Ị)liân hơ]) iliaiili ciiìutí iliò Iiiaiig Iiiih IXI1 vtniịỉ Cơ cAii xã [loi là íie tíioiig các moi qiian ỈIC ,u;ui bo lan Iihíiii g!:r,i c<»ii ngirời với con Cík' Iiíionỉ xa hoi c;)c (loàn tíio c;ic cong (tòng Iigirui lìiíỊ) thàiih diỉiili thế xa hội Nó là lổng tho’ c;ic IIIOI lieii he cnc Ì1I-'1 qu.ìii hc

tươiig đổi béii vmig giừa các yeii to của tie thoiig \<) hiM, Voi tư c;ii, ti lí)

nhóm dạc thù của he thống xà liội gia đinh cỏ inol cơ cau cúa liu ỉ roiig

Í1 l ì n h rliT/Tí^ -V ị\f rỉ i n h n ò 1 At I t í L -4 ; ‘ A / ■

quan hẹ của các thành vicn gia dùih bao gom các quan lie mot thit qiiaii ÍỈC huyêt thống, các rnóì qtiaii hệ tinh thán, đao dức e|n\en lire IIS tin \ \ C(r cáu uy quyén iroiig gia đùứi cho biết qii\ eu dưa ra Iiíiinig qu\ et (lụili co b.ìii trong đời sống gia đùih Cơ cAn nà\ hình thàiih íừ kíii xiiíứ hioi! ctio (1(1 tir hirij chiè hini tư nliáii: Iiiầiỉi rnónjz của nó la kiioi clíni cho r<ì (1i)i ivii hiiili

rứiirng ycu tỏ của che (io chiem liirii nõ le (t traiig tíiái manh Iiíiít IIIÍI (.(»II chứa (limg c;ì chc đó no le (1 Iraiig thái Iiiaiií) lura 1 .VK n '^)() ] v,ì can

tn'ic Iiày dược Ihé liien ra qua liiáii diòin kiiiíi diéii IIIÍK-Xii kliíic ' ii,i diiiíi ỉiieii Iiíiy - mót (lìníi thứt gia dìiih IƯOII)! irii^ \1)J lỈKíi liai \aii Iiuiiiì cnii^ với sir xác lẠp \'inti \ icii CI);| tliííi clai dỏ l.i t flO (lo mot \ ơ Iiiol c lioíig 1.1 sir thống tri củíi (líiii ong (loi \ oi (làu ha la ma (linỉi c ; i tÍK'’ \()i Iir (.-.K tt 1,1 \ I

kiiih 10 I 39 tr 26^) | f i l ó nen tronji Jiia (luüi can Ink- 11\ C]ii\eii c<'ii (] IIIU fiieii dieii nó líì mot he qii.i int veil kíííicli qiiaii ci’ia qua Iniiti tnen li{ h

SỪ nỉian loai CÒII cơ eau ^iao fiep Ịiíì\ àrih ỉiirotig toi laỉ iii tac Iii.il ỉio.d díMig siiili lioat ctia gia dìnli Van hoá \ à niửc đó ũiao ficỊ> ÌHHÌII cnc lu Í1

\ ưc lìiiíi càiii lijili tỉiaii giira \ ơ chỏiig con eai ;iiừi lurờii.u lon (Icd M1\ Iiulii tìiili Cíìm vàliành dõng cùa Iiioi thành \ len rnMig )ii:1 dìiiỉi Vn,! [i('ũ \ a ¿ 1 |() tiC|) tùih càíii lũili lliầii ciia bo me giư \ a i tro qnaii truüü no iiili liirt’niü (leii

tiìnli Ihàiih nhan cách ci’ia con cai Nỏ (iircíc hỉiili lliñiüi tren Ck» so ctic moi qiiíiti hẹ ciiíi các lliíìíi}) \ ieii gi;i (lìiih tiico he uiá tii ũin diiũi Míi CMC í[ii;in

hẹ d ó Iiả\ sinh \ ầ diníi ỉiiiili cíii pÌKìi c á c c u n g l;k1i íiuk) tic]) uưa c a c liic

h ẹ t ro ng Jỉia dìiiíi Ui\ tliiiỏc v à o c á c gi á In C(1 l'>an ci’iii IKMI \ ,'in

của xa h o i c n i i g lííiư Iilimig giá In d ó dưcĩc I^liciii íinti \ a iini ):iir \ lini

t n i y é i i t ron g c á c h ô lỉia dìiih từ Iliè h ệ n à y saiig Ihc hc kíiík r ó i i c ơ can ì at trò chỉ hệ thống các quan hê tưcĩiig tác ciìa các thiinh \ ieiì t r o n e ui;i (iiiiii

M ỏ i thành v i ẽ i i troĩig g ia d ù i h c ó IIIỎI v a i irò Illicit duiỉi, TỈHUIU tỉiirohi:

phối bởi kinh ngíiiệm cá níiíỉiì của moi thaiih \ ien troĩitỉ íiia dìiili Vcii tn' cùa các thàníi vieiì gia đìiih cíiiii àiifi ỉiirừng của xa hoi l-»(M liJunig qiii diuli

vé mạt pháp lý qna luật hốii lihâii va giíi dìiili.

Vai tro cỉia Ihaiih viẽii tĩDiig gia (lìiiii (iiroc xem \ct theo nhicii goc (le

vá kfiía canh khiác nhan; vai trò dối voi ngiroi than \ ai !rò tíiànỉ) \ icn \i> hoi vai Irò sàii xiiáì \íú liò bạn bè \ íii trỏ tíuiiì toc (111) iiaiig» Sir |)11(Ị| ÌKÍỊ)

cAc vai Irò đó ciìa các üii'iiih vion gia dìiili tao nen các inoi nroiii: i;k [ioi diiili (loiig iIkíì IrtMi ccr S(í (ỉó các Iiioi (.ịiiaii he üi.'i (ÌIIIỈI (lưoc \;ic l;ip Vloi \ I

tri Iroiig gia (ỉìiiti (lêu có lüiiriiji (iòi ÍK)i m<i các lliaiiíi \ 1L11 claiig einem eiir

từ ị)Iii;ì Iihinig tíiíìiũi \ ion kli/ic Iroiiũ gia (lìnỉi Níiinm (iòi Í!0I (!(') I.IO !Ỉi:inti nỉiiriiịi mo [lình-íiáiili \ i Iroiig mig xir liio líumti \ < I 1 Irỏ x<( lioi ni.i 1.,IC lỉi.iiili

\ icn Irong gùi (iìiih Bòi \'ì rai tro x á íiọi k'i kliai Iiiciii chì sir ị)ìioi íiiíỊ) t -i kliiKMi niíin tác pílouj» mà CÍI nliíiii hoc (Itrnc I) xa fioi I 7, tr 154 I ( l e m \ ;||| (lụng trong hoat dong ínig xi’r của lìiuih No la sư di)i hoi S i r k\ \ uiig tiia \ , I Ịiọi (iỏi với íiiili la Vai trò là ntnrng haiilì \ i ũiirc ỉiien (ỉiriĩc Ị)f]iìi liọp \ ,1 \/ic lậj) doi \ ới liiol \ i llic xa hói clio trưoc của ca nliaii ỉioae' (k)aii ùiẻ íixMie tic tlunig c/ìc tịiiaii [le \ii hỏi [ 62 tr 5 1],

TrcMig tie thong các liiử bac cùa g j a d ì i ì t i eac tỉiaiiii \ ien c l e i i cliicii) g i i r

niol \ ị tri i i l i i H (ỉúih, V ị tri ( ỉ o (lo \ i lỉie x a l i o i l a o r a , V 7 ( / t c x ú hoi c u a l i K ' i

I i g ư ờ i l i ' i (liii vi h.u t h ứ [■»ac I I I ) n h m i g Iimroi d d i i u t h i ( ' i d a n í i C Í I O n g i ĩ o i ( l ú

mot cáeli khach q u i n tixnig x a hoi a i i l i t , ' i dang soim" i 2 1 , I I V S ] No ( ì i r í K

cAu thàíiíi Iihinig \ e u to lứur ũiới tính tuoi Iu)c \ ;m p.ut)0 iiLífiicp i.liirc

( U I ngưởng t õ n giáo, qiioc lich cùa cài uy t í n A ci!;i t o i l I i g i r t í i I i o i i g \ , 1

hội, N ỏ cỏ t í i ẽ l à t ổ i i ị i Ihế các > é i J to I i à > k t ' î hoỊ) h i i I i l i o e o s i r M f í M ! I i

3 Só cơn

Qui mỏ gia đùih phụ thiiọc rất nhieu ViK) so lirọiig ciía tiic lic con (.ai Irong các hộ gia dinh S<Ị con dó có the ỉà (rai Ịia\ giii (liĩov SIIIỈ! rn ỉia\ (iirợc nhận làni con I 1 1 I O J Irơiig gia cliiih, s<) con iui\ lá kct I|ii,i của chức nang hoạt động tái sản xuất (lan số ciííi gin dinh Sớ con íhự( te la so con dang hiện có và (lang sổng ciìa gia (linh Đoi \()i [ixii gia (lìiiti khai I I I O I I I

Iià>’ chỉ số con có từ klii có (iứa con (ìán (Icii khi dírfi con ( IIOI (.lUig Síiili ra

và sống dược s<) C'(in thirc to Iià\ la con so bioií (long, la kci L|iia cn;i hiU!}i

vi tái sinh (lán fir \íi lioi cúa Ịiia (liiili Ve Iighiii iicỊ) itiì so con lỉíia U; rliuitì

là sỏ con (laiig chnni: song cmig bo inc (V)11 so con monịỊ lìuton l i kíi.ii Iiiẹni c t ủ số lưong C O M c í ù Iiia c í i c b ã c cha me ( l i r (iinli c o \ a nioỉi>: I I I I I O I I c o

iroiig (lởi sổng \ ưi Iighia \ I I 1 < I U ) cha ine ciia tu> Ni ' la kot qiiíi ena t < u i i ilu-,

"dông CO' ben troMg" ciìii các bãc chíi Iiie troíiíi giíi iluiỉi s<) inoim Iiinr>[i hay sỏ COỈI (lư dựih co cỏ ihe ia so con hi) se CI) Irong lưoiig ỉaL liien lio la

số COÍI dụih íiũih trong lAni lircriig lá Iiiol \ Iiiẹm \ a IU> Ihiĩon;^ kíi()ii,2 ìrnii;2

kỉiit \ o'i số COII tỉiưc te cùa ho Si') con IIIOÍIU Iiiiion la iimiDiì doiiii co có lác dõng IhÍK' day hàníi vi suili Ct)ii ỏ moi ho gia (luili (Klini Iiienỉ lívn ÍÌÌC

dược (luinì ò (lAy CÍIỈ trạng thái sán sàng, mot kJuiNiiti íiuoiie tuuìỉi d o n t :

ÍU)Í1C Ị)liàii ừng cùa ciỉủ the liàiiíi (long kill cỏ nioi ĩác nỉiíiu kKÍi ihiLÌi n a u

( i ó )

*/ Gia írị rà định hương giơ írị

Troíig nghiến cíni này iỊia Í Ì Ị dirọc hĩoìi l a "iihirii>’ Iiiuii

đang niong ĩiiuốii àiih liirờiig loi hành VI lư,ỉ chụii I 37 t] 67 I Đo Liiiiii

chúih là "nliìnig quan nierii vé cái quan trọng và co giá tri dưoc m o i Iiũiroi

troriịỉ niôt xã hội cùng chia sẻ” [ 61, p 84 I Giơ iri xa hoi ciù lai c ì L U

d ü à n t h e " ( 2 1 ư 1 7 3 ] í ì i á Irị x a h ỏ i lả c á i m à Uj:ưưi ta c h o la ( l a n g c o in.i

ta t h í c h , ta c h o là q i i a n t r o n g d è hiirớng d á n h à n h dón.-z c i ’ia til ó I i g hi i II-I'I ció p i á tri c h í i i h là sir k h a n g (tinii, h;i \ Ị)h)] diiihi y Ii^i i ia cii.i C.ÌC d o i Iir^nii:

t h i i ó c tfic g i ớ i xung quanh, n ó la q i i a n d i o n i i ư o i i g i n u i í i !ia\ iin K i l l I.tiic ' <

t i n h chAt c á iihAi) h a \ ’ (líK t n r n g c h o Ii í toni \ c Iiínriii: d i m IIK'II«: IIIIKVII l i u i

quí ni (ỈCIÍ v i ẹ c lưa c h o i i |)l)troiig p h á p Ịil iư túi i: tiOii Vi l IIIIIC ỉi,i;i ỉi (loii;: ( ì i / i tri cỏ àĩií) íi inrii }: ften qi iv e t í l i i i h híiníi (ioiiịi ( V) tl ic n h i i i i iỊ iir o i I;i h.uili

(loiip mà có llie (loáii ( i i m c liiá Iri ci’ia tiu l ) o (io "i i io i gia Iri \ ưci Iri liicii íiini

vừa là gió Iri x;i í i õ i vừ.t l.'i lÌèu c1iii;iii v c Iri \ ; i íiỏi ' Ị 7 Ii ! 4 7 I ! roi:;:

m o i xa h o i các’ )iiá tri líi o ihíiiili Ik Ili»>ng lluing hac c;ic ^líi Tn cu t.iMi (|II ill

Iroiig kfiác nỉinu (ié lirơiig giá, \ ;i ờ i n o i gKi dniỉi (!cn KI m oi [|C '^i:i ;ii

i i i Hiiẹ I i l i i n i u tK‘l (lac tim (lóc (láo ( Vk’ )Ii;i I i i x;i lii>! IK ' itiHuỉi ('i)iii: lire Itiii Ill'll, ( lieu liot \ il ctii pfioi cí'ic tioal (ìou)Ị ci'i.i IIỈIƯII^ LI) Iiiiítn i K t ii ị : íciiiti \ I

ịỊÌo trì cliỉ thai do là sư lưa c l i o i i các iZiá iu í\ a t k ii.it V i l liiih íhriii 1,1 iiKti hc lÍKuiũ n t i in i g l ả m líio, nieiii t i l l , s ỏ i l i K Ỉi c i ’i I C(,'I) lì^ưni đ( > i \ ( ĩ i g i a !11 l i I I

(ló Đ i i ì h tnro ìig giíi tri l;ì n i o i tr oi i g Iihmia \ e u ỈO l a o ili.uiiì Iih<ì!ỉ ( ,(C|| ii>:ưoi hat cứ tlidi dai nào cá Iihaii xa iio] den pỉiai ỉiicii io C.II LII c,i;i lỉiict c:ii gi bi cam (loáii kfioiij: dưo'c làm li<iv k ỉt o ii g nen lam Iiliinìy CI j'hai

l o i i tioiijz \ à Iitiinm gì Im k i e i i i soal {)fiài (ỉien cỉiiiiỉi ÍIOÍK' hi Irmiii Ị)h.il ĩ il

c:\ Iilurng cái (lí") chi Ịihoi cá Iihíin tioiig kill Iiroirj líK \ U1 nỉiirii;^ 11,^ í-‘i j quanh inìnli giíiỊ) eỉio ,ìnt! la co (lirn'c M!\ (ỈIÌ!1'Ì lư.i viioii kfiiU'ü !|| H!

tac [>liong CỈIO Ị)tiii hop \ o i veil càu lừ Ị)Ỉ1Í<I xa ỉnn {tíiiĩiiu imưui d.iiiu V Iiii: h;'mh đông V(ĩi anh t<i, Oiinti đieii này giúp cli() con fi.Liirm !,ii!¡ I u r.' I

cái tliAn tỉiiel đoi vơi ho khòi cái \ õ ỉigliia rronu tHdi UIH (iinli Hui iin h

trai, cũng như sư COI trọng ý nghin của con trai tioiig qiiHii I1U1I1 ( Iin CM C

điếm, kỳ vọng của họ vẻ đứa con ưai trong gia đừứi của minh Thậm chí nó cũng chỉ hành vi quyết tâm sinh con trai ’’ngoài k ế hoạch" đã dược qui định.

5 Giá trị x ã hội truyền thống

Truyền thống là một tập hợp những tư tưởng và tình cảm, những thói

quen trong tư duy, ỉối sống và ứng xử ưong một cộng đổng người nhất định, được hình ứiành ưong lịch sử và đã ưở nên ổn định, dược lưu ưuyẻn

từ ửiế hê này qua thế hộ khác Từih cộng dổng, tính ổn định và từih lưu truyén là những đặc trưng, những ửiuộc tính của tmyển ứiống Khi cơ sở đã tạo nẽn một truyén thống đã thay đổi tm yẻn thống đó vẫn đươc bảo tổn và lưu truyẻn ưong một ứiời gian nào đó, nhưng rổi cùng phải biến đổi cho phù hợp với hoàn cành mới hoàc phải thay thế bằng ưuyển thống mới

Giá trị truyền thống là chỉ những truyển thống tốt đẹp, phù hợp với sự

phát triển của xã hội đương đại Bởi vì, ở một ửiời điểm nhâ't định của lich

sử truyển ứiống bao giờ cũng gồm những mặt tích cưc góp phần gm giữ

bàn sắc dân tộc, thúc đây sự phát triển của xã hổi và mặt bào ưiủ sức V của

những tư tưởng, tình cảm những ứiói quen, lỗi thời, nhừng tập tue, đã lỗi thời Như vậy giá tri truy én ứiống đó là những rư tưởns, từih cám những

thói quen ưong tư duy, lối sổng và ứng xử có V nghĩa và sự tác đỏng nhất

dịnh, phù hợp với sự phát ưiẽn của xã hội hiện nay,

8 Ý nghĩa lý luận và thực tiến của luận án

Luận án này chỉ là một khảo cứu ban đầu ve mót ưon'y nhừiig giá ưi xã hổi của hẻ giá trị gia dinh - giá trị dứa con ưai Với cách tiếp càn tổng thế

đẽ xem xét toàn diẻn lỉiá trị con ư ai ưong gia dùih tác aià muốn dưa ra mot

' hoà lý thuyết hành đòng xã hòi với thu vet

[lành v i xã h ố i tréii cơ sở tón trong hiẹii thưc kháth quan q ư a cácti tiep cnii

\;m íioá dế xern dầng snii nhinig sư kieii ( p o s t iesiiim) có cai gì íin cíiirn

S ư vận d ụ n g cácíi t i c p cán t ổ n g h ợ p da n e u ò I i e i i e i ỉ u Ị ) h c Ị > c t i ú i i g l u i

I ri ẽn khcii n g h i é n c i h i vé dứa con Irai trong giri dìrih nóng ihon Vicì n un

11 ( Í I 1 l l i e luận áii nà> cliỉ ( l ì n i g ờ b i r o c (láu k h a o sál \ ,1 c l i i 1,1 raim \ CII U) \ a i i

iioá iniyeii tíióng còn àiili hiĩ(ĩiig san dain (icii tam íir lình t a i n ii>:ưoi

V i c l iiaiM ( i ạ c h i e l ô n h ư n g ngư<í i (líiii ở nong th(Mi Y nehi.i l í nrc tion ctiii

iiiaii án ở cho nó CÍIỈ r<i raiig sir Jiirtii) míre lang irirí’íiiji (i;ui so [iicn n.i\

ki)()ii)i lliế k i t o n g cfiii V d e n g i á Iri COI! Irai îroi i 'j gia (fiiiíi níìal 1 1 ui.i dii i l i

I I D I I J I l l i o ỉ i M o l k l i i ( l a l i i o V i i l ư i H c o i i i ) ; n o i i c iia \ K e S I I I Í I l í u I I ) t i l i i r i i i : f l i r < i

(.oil Ihứ ^ (\ii Iiỉìtĩiig (lira con kỉi;k' Iiir.n se i(.h r,ii Iiliicii V-ÍK' \ in \ lii (liiiiu de’ lioactì (liiih c hinti snt ti pltái trioi! Ka fioi, thiK liirĩi ( ÍÌƠOII'^ Irnili (I.ỈII s«) ke hoiicli hoa gia (ỉiiili Mal kíiiK' I I « ) eiiiij: go[) plĩítii IIIIO \ ,U) \ i< I, nliin iiỉiAn lai tiicii quà cũíì viec ìhưc hlon cliirơiiỊ: Iiinh clan so ke hniu li t;o;t izia dìnli Iroiig ĩlioi gian qii.i.

CHƯƠNG n

NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM VÀ NHLiNG KẾT QUẢ B A S ĐẦU

Trong nghiên cứu này chúng tôi sử dụng các kết quả điểu ưa xã hội học do Khoa Xã hội học - Tâm lý học tiến hành nghiẻn cứu tại ba xã ứiuộc huyẻn Nam ninh, tinh Nam hà vào tháng 6 nảiĩi 1995 Ngoài nguồn dữ liệu trên trong nghiẽn cứu này còn sử dụng những kết quả của các cuộc khảo sát điểu tra xã hội học, nhửng kết quả của các chương ttìiứi nghièn cứu cấp nhà nước đã được tiến hành trong những năm gần đày, mà kết quà của nó dã được công bố ừong các tạp chí có uy tín ưong và ngoài nước Chính vì thế

d ể hừứỉ dung được những nét chung của khu vực nghiên cứu, trong phần này những nét đặc trưng của địa phưcmg khảo sát như sau:

Nam nữứi là một huyộn đông dân cư của tỉnh Nam hà với 37 xã và thị trâh, diên tích đât canh tác bừứi quân trẻn đầu người không cao (khoảng 1 4 sào/1 người) Toàn huyện có 89713 hộ, ưong đó 83395 hộ số hộ làm ruộng

(chiếm 92.95% tông số hồ toàn huyện), và có đến 91.67*^ dàn số sône

ưong lĩnh vực nông nghièp.Đâv cũng là mỏt địa phương có nhiéu thành tích

ưong viêc nàng cao dân trí Tất cà các xả đéu có trường phổ ứiõng cơ sở

cấp U I Trên địa bàn huyộn có 5 trường phổ thống trung học (Câp III) với tổng số khoảng mười van học sinh cấp sách đến ưường

Trên lĩnh vực kinh tế toàn huyện có 13 doanh nghiệp nhà nước đang hoạt đồng, trong đó số 6 doanh nghiẽp do tỉnh quản lý; có 17 hợp tác xã chuyên doanh thuộc hai ngành cơ khí: sàn xuất phụ tùng xe đạp và đổ dùng dân dung Ngoài ra iNam ninh còn có mọt số các nghể thủ công khác như đệt thủ còng, làm hoa già ưổng dâu nuôi tầm ,v.v

Cuồc khào sát xã hội thực nghièm được ưiẻn khai ứieo mảu chon ngẫu

nhièn ưên đia bàn 3 xã: Trung đông, Nam ứianh, Nam hổng Nhìn chung mức sống của khu vực dân cư của các xã này không cao Thu nhàp bình

quản theo hàng năm của mỏi hộ, theo kết quả khảo sát thu dược, cho thấy

có một sự chênh lệch dáng k ể giữa người giàu và người nghèo Mức thu

nhập đó được chúng tôi phân chia theo những tiẽu chí như sau; Dưới 600 nghùi đổngAiãm có 100 hộ, từ 600 nghìn đổng đến 1.5 triẻu - 417 hô,

chiếm ừên một nửa các hộ gia đình được khảo sát; những hộ có ứiu nhập cao hcm chỉ chiếm một con số khiẽm lốn 11.1 còn 10 hô hô có múc thu

nhập bình quân ưên 5 triệu chiếm 1.3% ( Xem bảng ỉ ).

Bảng 1: thu nhập trung bmh hàng nám

của các hộ gia đình nông thôn

( ở khu vưc khảo sái )

( % )

i Thu nhập ( Nghìn đ )

Trên cả khu vực kliào sát nghé canh nông vản là ngành sàn xuất chính,

mô hình kinh tế sia đình VAC {Vườn-Ao-Chuỏng) vẩn chưa phát ưièn

Ngoài hoạt đổng sàn xuất nòng nghiệp là chủ vẻu ở các địa bàn nàv còn có những nghể thủ công như dèt ở hai xã Trung đông và Nam thanh, xã Nam ứianh còn có nghể luvện thuv tữứi Cơ sở hạ tầng của các xã này mới dươc đầu rư ưong những năm gần đây Hoạt động kừih tế đang dần dần tuãn ứiủ

cơ ch ế kữứi tế thi trường Về mặt xã hôi cùa đia bàn khào sát cho ứiấv; tỳ lé dân cư ứieo tòn giáo khác nhau, chảng hạn Nam hổng có 729 ngươi Lheo

dạo Thiẽn chúa giáo (chiếm ì ì % dân số của xã), ưong khi đó sỏ' giáo dàn

của Nam thanh là 1180 (chiếm 11%), còn xã Trung đông có số giáo dàn đông nhất (6811 người)

Qua những nét sơ bộ ưẽn cho ta ứiáy khu vực khảo sát mang đủ những nét đặc trưng cho một vùng nống ứiôn của vùng đổng bằng Bắc bộ Viẻc sử dạng các kết quả khảo sát này cho phép tiến hành nghiên cứu đẽ thưc hiện những mục tiẻu của luận án dật ra

1 - Hệ giá trị truyền thống của gia đình nông thôn trong thời kỳ đổi mới

Sư ra đời của nghị quyết Trung ưcmg lần ± ứ X đã đem lại mòt luổng sinh khí mới cho sư đổi mới ở nông ữiôn Viẻt nam Các hò gia dinh ở nòng ửiôn ư ỏ thành một đcm vị kinh tế độc lập Cơ chế kinh tế LhỊ trường bát dầu lan nhập vào nông thôn, biến sàn xuất nông nghiộp của nông ứiôn ư ỏ ứiành môt bò phận kinh tế sản xuất hàng hoá Nông thôn Việt nam ngày nay dang hàng ngày đổi mới Một cơ cấu lao đông nghé nghiệp xã hội mới ra đời, dã được đinh hình và nhàn rộng tạo ứiàíih những nhàn tô mới TỲ lè lao đông trên Ilnh vực phi nông nghiệp gia tăng, do đó số hỏ gia đình phi nông nghiệp củng không ngừng lớn lẻn [25, tr 323 ] Sức nàng đông ứiị trườne của các hộ kinh tế ờ nóng thỏn đã gây ra m ột sư phân tầng xã hôi- mòt sự

phàn cưc giàu nghèo ờ nòng thòn- ngày càng trờ lên sàu sác hẻ quà của nó

thê hiện ở chỗ nó làm cho đời sống xã hội nòng thôn chuyến đổi nhanh chóng ưên mọi lĩnh vực

Song song với sư tàng trưởng đa dang vẽ mãt kinh tế, ò nòne thòn mót

đời sống vãn hoá xã hổi mới khá phong phú đa mau sác nhièu hỉnh rứnẻu

vè cũng xuất hiện Các vỏn cổ dân tộc được khỏi phuc lai đình chua dược tòn tạo lại, các lẻ hoi truyén ĩhòng được phuc hổi Mát khác, nhơ các phương tièn thòng tin đai chúng hiện đai nèn có môt sự lan truvèn lóì sòng

hién dại làm cho nóng thôn chịu ảnh hưởng Những giá ữ ị xã hỏi mới của lối sống đô thị ảnh hưởng và làm ứiay đổi nếp sống thòn quê Từ đó xuât

hiện sự cạnh tranh giữa định hướng giá trị mới (trọng tién, trọng giàu) với

hệ ứiống giá trị truyền thống cổ txuyền, cũng như những giá xã hội được hình thành trong ứiời bao cấp trước đây, những giá trị xã hỏi mới này có ảnh hưởng lên hê giá trị gia đình Hê giá ư i gia đình hiện nay chịu sự chi phối của hai xu hướng ảnh hưởng : Một xu hướng muôn gừi giữ giá ưị truyển thống cổ ưuvển và xu hướng cách tân theo giá tri xã hôi hiện đại đương đại Nhung do bản lĩnh của nển vãn hoá Vièt nam, vãn hoá nông thỏn cũng như vãn hoá gia đừih đã và đang làm xuất hiện môt xu hướng ứiứ

ba : hỗn dung hai chiểu hướng đó lại [i4, ư 38 ] Chứứi vì ứiế giá tri con cái cũng như giá ưị con ưai cũng đang chiu sự giằng co chi phối của các xu hướng vàn hoá này

Gia đinh - tế bào xã hôi Nó là nhóm xã hội cơ sở, còi nguổn của xã hôi Vể phương diên nào đó có thể coi gia đùih là xã hôi thu nhỏ cho nên gia đừih một mặt có sự độc lập tương đối so với xã hòi và là mòt cơ sở tao

thành xã hôi Ngạn neữ có câu;".Vfớ7 cây mỏi hoa, moi nhà mỏi cành ' ý nói

lên rầng mỗi gia đình đều có mỏt nét đặc ứiù riẻng Mỗi gia đình có những giá trị riẻng độc đáo Để có thể phàn biệt nó khác với xã hòi như thế nào trước hết ta phài thấy trước nét khác biệt nổi bật là nó có môt mỏi ưương vản hoá riẻng và nhờ đó gia đình khu biẻt với xã hỏi Song các gia dinh nông thôn Việt nam đểu chiu ảnh hưởng của nén vãn hoá cổ truyén của dân tộc ở mỗi hỏ gia đình có sự phàn biệt giữa các ứiế hẻ tao nẽn uv quvén gia đính : ưèn ra trẽn, dưới ra đưới, anh ra anh em ra em Nhưng cũng không

vì thế mà có sự ngân cách các thế hẻ và các ưiành viẻn trong gia đình Trong gia đình có sự đùm bọc, yẽu ứiương lản nhau bời vì quan niém ’mồt giot máu đào hơn ao nước lã" chi phối các hành vi suy nghĩ của ho Giá n i truyén thống vể quan hê cha mẹ ' con cái được thi ca hoá bằng ngổn từ

ưong ngạn ngữ thơ ca, chảng hạn; 'Công cha như núi Thái sơn, nghĩa me

như nước trong nguổn chảy ra" ( Ca dao )

Hệ giá trị gia đừứi luôn luôn định hướng giáo dục những ứiành viẻn của nó lấy tình nhân ái yêu thương lản nhau làm nên tảng cơ bản cho mọi ứng xử xã hội Nếu một ứiành viên của gia đình có lỗi thì cũng nên "đóng cửa bảo nhau" không nên "vạch áo cho người xem lưng" v.v

Những giá trị gia đùứi truyén thống ở Việt nam chịu ành hưởng nhiểu của Nho giáo, đó là ưọng nam, ừọng trưởng, anh bào em phải nghe, Chính

vì thế, giá ư ị người con ưai bao giờ củng được coi trọng Người con ưai bao giờ cùng được xem là "suất đinh" của làng, có vai ưò quan ưọng đối với bố mẹ, họ hàng Vì vậy, vị ứiế người con ưai ưong gia đình có thứ bâc cao hơn và coi ưọng hơn con gái Nhưng hoàn cành kinh tế - xã hội trong ữiời mỏ cửa hiên nay, do chính sách xã hội đảm bào ửiực hiẽn quvén nam

nữ bừứi đẳng, chính vì thế việc đứa con trai được coi là quan ưọng, ưên danh nghĩa, đã có phần nào được xã hôi xem như "không hơp thời” Song không vì ứ iế m à vị trí đứa con txai ưong gia đình bị hạ thấp hay bị mất đi

Hẻ giá trị của gia đình truvẻn ứiống còn chiu sư ảnh hưởng của các chính sách dân sô' xã hôi được ban hành và đang có hiệu lực hiện nay, Bởi

vi một trong những vếu tô chi phối sự biến động và phát ưiển xã hội chính

là quá ừình dân số Sợ tãng trưởng dân số đòi hởi xã hội phải giải quyết

Lhỏa mãn những nhu cầu cho các thành viên mới trong xả hởũ cho nẽn táng

trường dân số đổng thời cũng đòi hỏi sự tảng trường kinh tế nhầm tảng cường và đáp ứng những nhu cầu phúc lợi xã hôi Vì thế mọi chính sách phát triên xã hội đéu nhằm vào mục tièu nàng cao phúc lơi vât chất, tinh thần cho mọi thành vièn của xã hội Nhưng tổn tai một nehich lý là nếu nhàn số táng ửieo cấp số cộng thì đòi hỏi sự tăng ư ư ở n s kinh tế xã hôi theo cấp số nhân Bùng nổ dân số sẽ là mòt vàh đẻ bức xúc của xã hổi hien đai đòi hòi phải có chính sách xã hôi hạn chế sư sia tãnơ dàn số Hê quà là

chương ưình dân số k ế hoạch hoá gia đình đã và đang được ưiển khai Nhtmg chương ưình dân số k ế hoạch hoá gia đình gặp phải những yêu tổ gây nẻn những sợ cản trở nhất định Trong những năm vừa qua mức tăng trưởng dân số chứng tỏ rằng sự ứiực ứii của nó chưa đưa lại hiệu quả cao Một trong những yếu tố gây ra mức tảng trưởng dân số đó chính là tăng số con được sũìh ra ở mỗi hố gia đình, mà số con này chịu sự chi phối của các

giá trị xã hội truyền thống; "đông con nhiều p h ú c” Sừứi con ưai là diẻu

quan ữọng và đinh hướng nàv ưở ứiành Iv tưởng của số đỏng người dân nông ứiôn, nó hằn sâu vào ưong nếp nghĩ của con người Việt nam và đi cà

vào ca dao: "Con gái là con người m, con đáu chính thực con nhà bà ơi I”

Giá ư ị truyển thống này gày ra những hậu quà xã hôi thõng qua những chiẻu hướng nảy sinh ưong hoạt đ ọ n í tinh ũiầnh, sư định hướng của các thành viẻn nông thôn đã và đang làm cho việc kiểm soát chức nãng sinh sàn của mỗi hộ gia đình ưở nẽn khó khàn lẻn rất nhiểu Chính ửiế mối tương

quan "Cá nhàn - Gia đình - Xă hội" chỉ có thể điểu tiết được bằng chính

sách xã hội, trên cơ sở làm sáng tỏ được các vếu tố tác động làm tảng

trưởng dân số xã hội, mà một ưong những yếu tố đó là giá irị đứa con irai

Giá trị này tạo ra một sự đình hướng sinh con ưai trong các hô gia đình, đặc biệt là ở các hộ gia đình nông ứiôn Nó là một giá tri của gia đình tru vén ứìống

Nển văn hoá Việt nam chịu ảnh hưởng sầu nặng của hè tư tưởnơ Nho giáo, Vì ứiế hè giá ư ị gia đừứi Việt nam cũng là mót ưong những chú nhàn lưu giữ và truyẻn tải những dấu ấh đó, một ưong số chúng chính là giá tri

số con và con trai, và vai ưò của chúng, Bởi vì quá khứ lich SỪ để lai cho thấy xã hội Vièt nam ưuyẻn thống là một xã hỏi nòng nghiẹp với ưình dổ

kỹ ứiuật canh tác lạc hậu nòng dân chiếm đai da số thì ưiết lý "đỏng con

nhiểu phúc", "mỏt mặt người hơn mười mãt cùa", "người là hoa của đất" làm nén cho lập luận và niẻm tin vé qui luàt "ười sưih voi, tiơi sưih cò", va

c h i e n sAü c n a trièt l ý đ ỏ d ứ a c o n trai g u r \ , I 1 tro qui ìi i I r o i i g l i oi i c.i 1’tiM \ 1

I h c o Irt i yé i i I h ó n g , c ỏ COII Irai Iiiứi q u a n n i e m ỉà c o LX)11.

C’o ii trai la "ké n ố i d o i l o i i g d ư o n g " !a l ìg i r o i tr i ii i íi Uian giir:> Iri tK i: \ 1 COII c h á u í iaii d u e sau n a \ la c l i i e c "c.iii ' ba c giư.i iiỉ nr ii Ị i Ijgirtvi l u ' i i \ ,1 ^ ‘ )I 1

cỉ iá ii Đ ó la một g i á Irị t r n \ c n t li o iig t o n (ỉtìiiii <U' na n g K'11 \ ,u I.ỉ iir im iigiríM

c ò n s o n g ” ị 3 8 Ir 2 * ^ 1 | l i o i i g q i i i i i i Ii io m ei ia COII I ig ư o i V i L i Ii.iiii ' i ig ir o i 1,1

m o i i g (róc Ih á i h ì n í i ÍIII vir lac l igtii cị ) iio hu ii aji 1U> (111 St'iig ĩ li i i i i i IIỈI i l l

l í i o i i j i Ilia, ( lo iiu coit Iifii cii (,'íi;'ui ưo'( i n o i m \ c ỉi.ii ti Ị)1||'|>' IIOỊ 1 í i i i i m Ị<I tíii< l

lliiR:, \ C I 1 |»liạii ili ii l l i i r o i i g , k l i ú i m I i i u i i g gi (.,io s,i iig k í i u ỉ liiív)ii^ (UMI

n g ư o i " I 20 tr | Đ(’) f t i í n í i I<I n h i t ì ! ' ^ Í ^ K Ì ! n í í ) ! > i ì ! ) ( Ill Ị»!|(.| 'ỉri:;i:4

\ : \ h a i i h v i ei’ia COII n g i r o i V i o i l u i n i ỉ i o n g (lo ¡ ' I H ' l í i i v qii;i[i I I I U I I f l o i i j

(.on, Iih i oii c h a u ” Jiì iikM tr ong i i ỉ i i n i g \ 0 II lo IIIÌNCII i I h - ỉi ị : i-hi ỊiìiDi ì.iíii.

I i íi a i i kh.-iii c n a i n o ì 'ii;i <IÌJIÌI

l.)i s;ìn l n i \ a i l l i o í i g (i o ( l a i i g c l ii ii stí c t n) cii.i li iu Imi (i\ii liii.i

l iioi i I i ; i \ \ c l ii ii sir O Ị Ì c ù i c á c C Ỉ Ỉ I I I Ỉ I s á c í i f í i i i s o \ , ì ! 1( VI S i .Ị : n h i n " , ;

Iri !ni>cn lỉioiig íià\ k ỉ i o c o i l i e loai bo niv)l soiii liKíl tíiioii ,Mi(rn,i 1)llioiig l'on Iigiro'i Viẹĩ Iiain daiig iicp Iiháii v a k'c [hừa klioiig Í.ÌL gi Í1¡ loai b'>Iròii licii iicíi str ciìa daii toc niìiili tn.i cíiiiih lĩiiiìlì Nỏ l;ì (il san \<II| !);*;) é '1, 1

con ngươi Vict Iiaiii ciui tlaii loc Viel Iiaiii Vd 1 1 0 dơPC im'.cji I.u Iiga\ U í > ì ] ‘^

giii (iìiiti - tc h/n) x;i [loi ( 'o nlurng l n i \ é n llioii-j U M dep \ • Ciiiig co ¡ liMi'U Iniven lỉioiig (lii loi lluri iac íiaii c,iiJ loai ho |)fic ịiỉiáii Đo ỉa níiinie l!ii\cii

Ilỉòng gán lièii \'oì chc (lo tư liini VC rtr liọii s.in '\'ì<y CÍJC (!ỏ /iỊ) l'ir; !v;,c i.v

\ A nén làng Síiii xuál Iilu) ỉruNcii tlioiig S<U1 klii (l<ì ÍIÌMÍI Ilì-Iiiìi Ivio t,iiüu mang tíiih ổn duih Iiiìtì lưu iniyẽiì \ à (ỉo do loii laỉ nioi l,kIi i'.ui lili! iig.i' trong nop tư d u \ nga\ cà khi cơ sở sàii siiili ni ¡1») kỉionu <-(Mi nir;i I V , i7^i (ỉiá Irị con trai \ a (ìiiili ỉiưoìiịi suili C(ÌI1 Iiai - I!h»i Uhl lu I IÌ1 !'■ tii Inuig

' 0 I 1 Í - l l i e n n;lN CÒI1 iMil !:ii ' 1 ' ' I : 'lis !

trong giá txị truyển ứiống có sức sống dai dẳng bởi nó có mảnh đất cho nó

tổn tại, chính là gia đình truyển ửiống Giá trị ầy hình thành và ra đời ưong

quá khứ lịch sử là hậu quả của sự ảnh hưởng tư tưởng Nho giáo trong hoàn cảnh của lịch sử Việt nam M ột đất nước hình thành phát triển và khảng đinh bằng cuộc đâu ưanh vì độc lập dân tộc Đó là lịch sử của bốn ngàn năm dựng nước và giữ nước O iính vì thế cần có con trai để ứiam gia vào

sự nghiộp của dân tộc Trải qua ứiời gian, con trai ưở thành một nhu cầu thiết yếu không chỉ đối với gia đình mà còn đối với dân tôc nữa Nguổn gốc thứ hai dản đến giá trị của con ừai trong gia đình ở chỗ: do ảnh hưcmg cùa tôn giáo, niểm tin, tín ngưỡng cần có con tiai để thờ cúng tổ tiên Thông thường ở nông thôn chức nãng này do con ưai trưởng chiu ưách nhiẽm gánh vác Hơn ứiế, ưong gia đình truyẻn ửiống con trai là người kế tục chính của gia đình, cho nên việc sinh con trai để ứiừa tư được coi là quan ưọng Đây cũng là nét đặc trưng vản hoá của Việt nam, nó đã đi vào ngan ngữ ca dao: ”dâu là con, rể là khách" Quan niệm này biểu đạt một giá trị vãn hoá Việt nam, nó ũiấm sâu vào máu thịt, tâm tưởng của người Viẽt và

nó biểu đạt thành phong tục của dản tộc

Giá ư ị con ư ai ư ong gia đình Việt nam còn bắt nguồn từ hoàn cảnh

kinh tế chính trị xã hôi truvẻn ứiống Một chế độ xã hội được xây dựng hình thành ưẽn c h ế độ công điển, Chính vì thế, mỗi gia đình cần có con trai

đế có được "suát đinh" và để có quyển nhận đất canh tác Hcm ứiế ưong cộng dồng làng xã mới có người ứiam gia vào các "giáp" ưong làng Chinh

ở đây, giá ưị con trai được thể hiên ra và đó là khía canh kinh tế - chừứi ưị,

xã hồi của nó [65, pp 25 - 26] Nguổn gốc và cơ sở để nảy sinh giá ưi con ưai trong gia đình, và nó được hình thành như vậy Trong sư tác đống cùa

cơ c h ế mới và của những chính sách kữứi tẽ xă hội mới giá ư ị con ưai ừong

hẻ gia đình ra sao phần khảo sát sau sẽ là câu irả lời thưc tiẻn

2 - Thực tr ạ n g giả tr ị "nỏỉ dõi tông đường" của con tr a i - một giã trị

truyền thống - ở gỉa đmh nông thôn

Trong hê tư tưởng Nho giáo giá trị đầu tiẻn và quan ưọng nhất của anh con ưai chính là anh ta phải có ưách nhiệm đối với gia đừứi: Người nối dõi tông đường người k ế tục dòng dỏi, người đảm nhiẻm ưọng ưách nối liển sợi dây huyết tộc Chính vì thế sự hiện diện của anh con trai Lrong gia đừih được xem như là sự kiên quan trọng Ý tưởng có con ưai luôn luôn có cội rẻ sâu xa ưong quá khứ, nó được nảy sinh trong sư đu nhâp các tư tưởng của

hè tư tưởng Nho giáo vào Viột nam Trong mòt đất nước bị hàng ngàn nãm chịu ách đô hô của nhà nước phong kiến phưcmg bắc cho nẻn sư áp dặt văn hoá nhằm đ ế đổng hoá dân tộc, nhưng bản sắc dân tộc đã thu nạp hệ tư

tưởng Nho giáo và dung hợp nó, biến đổi nó cho phù hçfp với lối sống của người dân Việt nam Song không vì thế có nhừng yếu tố vần hoá n^oại lai lại không có ảnh hưởng nhất đinh Hcín ũiế do ảnh hưởng của vãn hoá Trung hoa Hán văn đã trở ửiành chữ viết đầu tiẻn của người Việt, dần dần đinh hình chữ Nồm ’ chữ Việt cổ Điểu này cho thấy đạo đức Nho giáo gàv

ảnh hưởng rất nhiểu đến truyén ứiống dân tộc, nhất là quan niẹm vẻ V nghĩa

đứa con ưai

Mặt khác nển kinh tế nông nghiệp cổ truyển, do điẻu kiện tự nhièn việc cày bừa, gánh vác, còng việc đổng áng đã cho thấy sức khoẻ của con trai ưong gia dinh ư ờ nẻn cực kỹ có ích Hơn ứiế ưong hoàn cánh của mòt dân tộc luòn phài tiến hành những cuộc chiến ưanh chông giặc ngoai xàm

từ hai đầu đất nước Q ìính những cuôc kJiáng chiến trường k \\ các cuôc nổi

đậy giành độc lập, giải phóng dàn tộc khỏi ách nò lẽ đã tôn tao giá ưi của người con ưai Kết quả là giá ư ị con ư a i , một quan niẽm như mòt phần của

"gien" vãn hoá tự nhién của người Viẽt "Gien" văn hoá ấy được lưu tjuyén ngay ưong chính gia đình- trong tế bào cùa xằ hòi

Các kết quả I i g h i c n cihi ve các giá tri gia d ìiiỉi nong (iaii b iiic ỉ í.tc

bó cho i h ấ v : '1'rong nhimg MÍIIT) g a n dáv gi íi !ri c o n Ir ai Iroii-J IIK'ÎII U l,IIigirơi dán vàn cỏn íiiaiij: dâin Iiiàii sac cùa m ó i "1\ n n ’iiii: t.i|> ; ỉ k ’ ' (Durkhcirne) nhir nó \'ốn c ó írong qiiri n n i e i n c i ia «riiifi Irc'.'i: Xrt tiO!

ỉ n ụ e i i tluMỉg Irước c l a \ Str \ an (loiiii s n i ii (Ic t o k c ÍIO.ICỈI (lirnc l i c i i l i.i iiíi Iir Iif)irng n a m 6 0 (la p h á n nà(* l à m thíi\ (ìúi il Iiíi ieti qn iii i n c i i i \ 0 enii ti.il

H o n g cùí) Nho giáo Siiih c o n l i a i (io la ítioi] cae ItiK c liii nic I r o n e i:hi (Iniíi ViịM Ii a i ii k\ \' o n j i \ à h a n g ; i Ị ) 1 1, Khi chiK !ỉiừn>: lia n li ])lnk- d i o il(M ixin trc m ó i x a \ (ỉirii): gia d iiiti ị 'h; m 1(ÍI1 tio tí iÍ K r l io cAe t ap IINOÌI iroiiu sniỉi ha COII Irai (') N ” ;i\ trong kíiiiii n>:ir liiiiiu Iigav Iiain gioi l),io liio' 1,1 1 1 1'^ íliroL C'()i liong Ví'ì nó íla Ik’k Ihàiih Itiói C|iieii, chang haii Iitiir; "Tíiira C.IC' íHih r K ( lii I hưa 1'i’ic ong c;'u' b;ì í ' )" Ọiia (!ó 1'ÍK' llia\ sư Ịìh.ìĩi h u ‘l lo r\i \i lỉ!

ui ira h a i u iớ i tl'ong lỊii ìii l ì i o m I r i iv o n l l i c H j : \ ;'i q u a n tiioiii kỉi;n; (li \ r \ i ì i ; cTi;) cỉứa c o n I r a i khỏ có bé ltia\ do i [rong t;ìa i lì ii l i (liĩíi t()M l i ; i i i h ỉ i i t i l;i

n o i I i i c i i i CÍIO (loi c i ìa n i u r n g g ia ( 1 Ï 1 Ü) t hưa co C(.)ii Ir.ìi li<i\ \ ,1I I LÌiir.i r o (lứn c o n Iìiì(r Trong sảti l ỉ ỉ ắ i i ì c ù a ỈIỎI lòn-^ c á c bà c chci ine Cn Iil ir nìi i dir 'liiih'

khác n l i a ii c h o nliinivi tlửa c o n khác g i o i K\ \ 0 1 1 2 có C<M1 ir;ii UR

g i a (iìiil) l ì õ i i g t hõd \'an CÒII l;ì m ó í ;in SO' \ ; i líi iiK't \-;ui íìẽ !I(ỊÌ COÜ 1 ! ! ( , i m kl ;j cldl nircKc s/iỊ) hiroi \ Ao I i n ư o i i g cửii Ihe k \ 2 1 ("oil Irai \ f i i i hì ĩ n ( Ị I I \ C [ |

MI (loi v o i I i ỉn r n g iliA iili \ iẽii Clin \ a ỉ io i bi roc v à o \a> d m ii: ậì.ì (iiji!i ĩ r u i iỊ i

mot CIIÕC kíirio sál xa hói hoc (ì (lõiiu hàng H ;k ' b õ \ ; | ( 1 Ii h i n i e lìain X ú , Ịì(i

tliâv 6 4 0 '^ n ữ vA 5 ‘) 6 *"r n a m k h i d ư o c tioi (ỉa Ì'Í)(1 ỈMOI \ kic'11 v iKi ỉh!i:ii l i

nliAf qiiyèt có C('»n trai biit chãp Inat k' \ a ílir Inãn klicii cíit 141 ìĩ 4' I ( ’iiiig vào Iiỉnniịỉ tíiap Iiieii ircii trong iiKil CIIOC Inriig C.III \ kien cii:i 1I\1I ^ Iigàii phụ mr Irèn các tình tliànli: H;'i IIOI Hài liinm Ụii 1 1 1 2 niiJii-f),! [lai-u cho tliAy khi dươc hỏi có miioii sinh con trai kỉiong, co t(M 7i) !■ Inỉkll qiiyèt ỊứiiÀi dè (lế có con trai [ 48 li 277 Ị Điẹii ph.iii II, ỉ;c

cho thấy nhu cầu đẻ con ư ai ở các hộ gia đình Viẹt nam nói chung và hộ

gia đùih nông thôn nói riẻng luôn bị giá trị con ưaì chi phối.

Bảng 2 : Ý ngỉũa nối dõi tông đường của con tr a i trong quan niệm của

nguời nông dân

( ^ o )

I Giới tínli I Thuần I Hỗn

dảo ngược: 77.1% nam và 66.1% nữ Qua so sánh hai số liệu Lhu được cho

thây n h ữ n g n g ư ờ i n ò n g dán COI t r ọ n g g i á t r ị n ò i d ổ i g i a đ ì n h hơn l à c á c b ậ c

cha mẹ à các loại hộ gia đình khác Trong Idii đó hầu hết những người ưả

lời ở nhóm hộ này khòng cho là con gái ỉai có vai ưò đó (xem bảng 2)

Qua sỏ' liêu của bàng này cho ứiấy : Chỉ có 6.9% nam và 9.ĩ>% nữ nòng dần

khi được hòi cho là như vậy Viẻc nhiểu ngươi tán thành V nghía cùa con ưai ư ong hộ gia đừứi nông thôn cho Lhấv một điểu có con ưai nôi k ế tục gia

đình duy ư ì dòng tộc đối với họ ửiât sư là quan ưong Giá tri nàv đã tôn cao

vỊ thế của đứa con ư a i ưong quan niệm, và nó cũng là vết hán tiong rư duy

của mỗi cá nhân ở ưong dô tuổi dưới ba mươi; 70.3% - tuổi ùir 31 đến 40, 66.8% -độ tuổi 40 cho là như vậy Điểu này nói lên rằng đa số những người dân thôn quê ở đổng bằng Bắc bộ ở mọi lứa tuổi đểu ứiống nhât với nhau về

ý nghĩa của anh con ưai ưong gia đình.

dân nông thôn theo độ tuổi người được hỏi

1

0% nhũng người không tôn giáo ưả lởi như thè Trong khi đó ưong nhóm

hỏ đông nhất có 69.9"^ những người theo đạo Phât; 73.1*^ nhữns người trà lời là giáo dân và 7 2 người không ửieo tôn giáo đểu coi ý nghia của con

ư ai là người nối dõi dòng tôc của minh (xem bảng 4),

Qua đó ta ứiấy rằng dù theo tôn giáo nào thì phần lớn người dần nổns

thỏn đểu có điểm chung ở nhận ưiức như nhau vẻ đứa con ưai của ho Tuv ờ

nhóm hộ phi nông nghiệp không có ai theo tôn giáo, ứiì chỉ có 50% cũng

tán đổng như ý kiên của đa số ưên Số liệu này cho thâV yếu (ố tòn giáo il gảy ảnh hưởng và làm thay quan niệm truyén thông, một quan niệm đã mang tinh chất sâu sắc, nó trở thành cán nguyền, cội rễ cho các hành vi

dán nông thôn Tuy nhiẽn một điểu khá ứiú vị rút ra từ kết quả khảo sát ở

chỗ; Đạo Cơ đốc giáo du nhập vào Việt nam từ phương Tâv khá làu, nó có một hệ ứiống những quan niệm vể các con khác giới ứiế nhưng ưài qua

những ửiăng ừ ẩm của lịch sử giáo dàn Việt nam vẫn chịu ảnh hưởng nặng

nể của hè tư tưởng Nho giáo Điẻu này cho thấv một sức sông của nén vãn hoá Việt, nó có ứiể hấp ửiụ các tư tưởng của các tôn giáo khác nhau, dung hoà các hê tư tưởng khác nhau, làm giàu có và đa dạng hoá thẽm hệ giá ưị của nển vãn hoá Viêt,

Bdng 4 : Ý nghia con tr a i tro n g qimn niệm của ahững người

theo tín ngưỡng tôn giáo khác nhau

Đ ể cho ứiấy sự ảnh hưởng của siá trị con ưai theo khia canh này hoc vấn của những người ưà lời cũng có ảnh hưởng lớn và nó chi phối quan nièm vẻ con trai với tư cách là ne:ười duy ưì nòi eiống cho mỏt eia đừih mót chi cùa một họ ví da như trong nhóm hỏ thuần nông ỈOC^c những ngươi trả lơi Idiông biết đọc biết viêt (mù chử) cho là như vàv Còn 65 2^0 nhũng ngươi vãn hoá cấp I ủng hồ ý kiến tiên 74.0% người có ưình đỏ cấp II tán thanh

như thê Số liộu đó nói lên rằng phần đông những người dàn ở khu vưc khao sát cho rằng con ừai có tiọng ưách chủ yẽu khi anh ta hiện dièn trong gia đưửi, bât kể người trả lời ở vào trình độ vãn hoá nào Điéu nàv chímg tỏ

sức sống dai dẳng của giá ư ị con trai (xem bảng 5).

Bảng 5 : Thái dộ của các bậc cha mẹ nông thôn ở các mức học vấn

khác nhau về ý nghĩa nối dõi tông đường của đím con trai

trong gia dinh của họ

khá cao: tíiuần nông - 77.8%; hỗn hơp - 68.3*^ phi nông 42.9'^ Ngay

ư ong số những người có nhiẻu con (từ 3-5 con ) phản nhiẻu cho l à như ứiế ;

Nhóm ứiuần nòng - 6 8 phi nông - 5 0 ^ hỗn hơp - 12.5^c Qua đó cho