Thị trường chứng khoán tất cả mọi THỨ bạn cần biết (TINH gọn)

Cũng không như ở ngoài chợ hay siêu thị, hàng hóa có thể cầm nắm và Đó là các loại chứng khoán như cổ phiếu, trái phiếu và một số công cụ tài chính trung và dài hạn khác.. Thị trường chứ

Thị trường chứng khoán là gì?

Trên sách vở là vậy

Nhưng những ai đầu tư lâu năm đều hiểu thị trường chứng khoán cũng

tương tự như…

…một khu chợ truyền thống hay siêu thị

Ở đó cũng có kẻ mua, người bán và đủ loại hàng hóa

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra hoạt động

phát hành, trao đổi mua bán các loại chứng khoán trung và dài hạn Chứng khoán được phát hành để huy động vốn cho doanh nghiệp và chính phủ.

Tuy nhiên, người ta sẽ không thể mua, bán một quả táo hay một cái

bàn chải đã qua sử dụng trên thị trường

Cũng không như ở ngoài chợ hay siêu thị, hàng hóa có thể cầm nắm và

Đó là các loại chứng khoán như cổ phiếu, trái phiếu và một số công cụ

tài chính trung và dài hạn khác

Với đặc điểm đó thị trường chứng khoán trở thành nơi giải quyết nhu

cầu vốn cho doanh nghiệp Nó huy động vốn từ các nguồn vốn nhỏ lẻ

trong công chúng để đầu tư vào doanh nghiệp, các công trình của

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã phát triển được gần 20 năm.

Nhưng so với lịch sử 100 năm của các thị trường phát triển trên thế giới

như Mỹ, Hong Kong… Thị trường của chúng ta vẫn còn quá non trẻ và

nhiều tiềm năng để phát triển

Mặc dù, chứng khoán có nhiều loại nhưng ở Việt Nam hàng hóa giao

dịch trên thị trường chưa thực sự phong phú

Với nhà đầu tư cá nhân thì chứng khoán được giao dịch chủ yếu là cổ

phiếu

Ở Việt Nam thị trường chứng khoán có 2 dạng:

Thị trường chứng khoán cơ sởThị trường chứng khoán phái sinhĐiểm khác nhau?

Sự khác nhau giữa thị trường chứng khoán phái

Điều khác biệt quan trọng nhất…

Là sự khác nhau về phương thức giao dịch giữa hai thị trường

Thời điểm thanh toán của chứng khoán phái sinh là trong tương lai

còn chứng khoán cơ sở là ngay sau giao dịch

Chứng khoán phái sinh là các công cụ tài chính mà giá trị của chúng

phụ thuộc vào giá của một tài sản cơ sở

Tài sản cơ sở của chứng khoán phái sinh có thể là:

Hàng hóa: nông sản, kim loại…

Công cụ tài chính: cổ phiếu, trái phiếu…

123

Shares

114

9

Chứng khoán cơ sở Chứng khoán phái sinh

Thời điểm chuyển giao chứng khoán Ngay sau khi giao dịch2 ngày Một thời điểm trongtương lai

Số lượng phát hành (phụ thuộc tổ chứcCó giới hạn

phát hành) Không giới hạn

Bán khống chứng khoán Bị cấm hoặc hạn chế tại một số thị trường Tham gia vị thế bán mà không cần có tài sản cơ

sở

Số tiền cần để giao dịch chứng khoán cơ sởBằng tổng giá trị chứng khoán phái sinhMột phần giá trị

Thị trường chứng khoán phái sinh ở Việt Nam chỉ mới hoạt động từ

Sản phẩm đầu tiên ra mắt là hợp đồng tương lai dựa trên chỉ số VN30.

Thị trường chứng khoán phái sinh ra đời đã phát huy tốt 3 vai trò:

Phòng ngừa rủi roGiữ chân dòng tiền trên TTCKCông cụ đầu tư kiếm lời trong ngắn hạn ngay cả khi thị trườngxuống

Mặc dù vậy…

Để kiếm lời trên thị trường này cũng chẳng hề đơn giản

Bạn nên tìm hiểu các khái niệm cơ bản về chứng khoán phái sinh trước

khi tham gia đầu tư trên thị trường này

Vai trò của thị trường chứng khoán?

Một thị trường chứng khoán hoạt động hiệu quả được coi là rất quan

trọng đối với sự phát triển kinh tế

Nó mang lại cho các công ty khả năng tiếp cận vốn nhanh chóng từ

công chúng

Đồng thời cũng là một kênh sinh lợi hiệu quả cho các nhà đầu tư

Kênh dẫn vốn hiệu quả cho nền kinh tế

Sự hình thành nhu cầu vốn

Ở các quốc gia đang phát triển, nhu cầu về vốn trong giai đoạn đầu chủ

yếu là vốn ngắn hạn Nền kinh tế với sự tham gia đóng góp phần lớn là

các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí là các doanh nghiệp siêu nhỏ

Do đó, các doanh nghiệp, hộ gia đình có thể dễ dàng đi vay tại các ngân

123

Shares

114

9

Qua thời gian, nền kinh tế ngày càng phát triển, quy mô sản xuất của

các doanh nghiệp ngày càng lớn

Nhu cầu mua sắm thiết bị máy móc, đầu tư mở rộng nhà xưởng ngày

càng tăng lên Những dự án này đòi hỏi doanh nghiệp phải có lượng

vốn lớn hơn trước gấp nhiều lần, thời gian đầu tư cũng dài hơn

Ví dụ:

Để mở rộng quy mô sản xuất tập đoàn lên 4 triệu tấn/ năm, gấp đôi

công suất hiện tại

Hòa Phát quyết định xây dựng Khu liên hợp gang thép Dung Quất với

tổng mức vốn đầu tư hơn 50.000 tỷ đồng, thời gian thực hiện dự án

trong 5 năm

Nguồn vốn tài trợ cho dự án 50% từ vay ngân hàng, 50% từ vốn chủ sở

hữu và phát hành chứng khoán

Nhu cầu về vốn dài hạn cho đầu tư phát triển ngày càng cao Các ngân

hàng không còn đủ nguồn lực đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn của nền

123

Shares

114

9

kinh tế.

Khi đó, thị trường vốn hay cụ thể là thị trường chứng khoán đã ra đời

nhằm huy động vốn của toàn xã hội

Trước khi có thị trường chứng khoán…

Nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế của dân cư, doanh nghiệp hay

chính phủ chỉ được dùng để gửi tiết kiệm trong các ngân hàng

Thử hình dung, ta có một bể nước lớn nhưng số vòi nước là các ngân

hàng lại không nhiều, năng lực điều tiết vốn của ngân hàng cũng có

hạn

Đồng nghĩa dòng chảy vốn sẽ bị hạn chế, phụ thuộc hệ thống ngân

hàng trong khi nhu cầu xã hội là rất lớn

Thị trường chứng khoán nơi cung cấp vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.

Nền kinh tế có còn hiệu quả?

KHÔNG!

Nguy cơ vốn trong nền kinh tế bị ứ đọng và phân bổ không hiệu quả

ngày một gia tăng

Thị trường chứng khoán có vai trò như hệ thống kênh rạch dẫn dắt

nguồn vốn trong nền kinh tế

Thông qua nó dòng vốn cả trong và ngoài nước sẽ “tự chảy chỗ trũng”

đến các doanh nghiệp có nhu cầu lẫn năng lực sử dụng vốn hiệu quả

Là một bộ phận quan trọng của Thị trường vốn

Thị trường chứng khoán có thể huy động những nguồn vốn tiết kiệm

nhỏ trong xã hội chỉ từ vài triệu cho đến hàng trăm tỷ đồng

Nhờ đó tích tụ thành nguồn vốn khổng lồ, tài trợ cho doanh nghiệp, các

tổ chức kinh tế và Chính phủ để phát triển sản xuất, mở rộng kinh

doanh

Kênh sinh lợi cho nhà đầu tư

Thị trường chứng khoán mang đến cho bạn những cơ hội chia sẻ lợi

nhuận với các công ty đại chúng

Bạn có thể thu lợi từ việc mua cổ phiếu theo một trong hai cách:

Theo cách mà mọi người vẫn hay làm là kiếm lời từ chênh lệch giá.

Ví dụ: Bạn mua cổ phiếu ACB với giá 30.000 đồng/ cổ phiếu sau đó giá

tăng lên 35.000 đồng

Bạn sẽ nhận được 16.7% lợi nhuận từ khoản đầu tư bằng cách bán cổ

phiếu

Tuy nhiên để kiếm tiền từ đầu tư không chỉ đơn giản như vậy

Bạn nên đọc thêm hướng dẫn Kiếm tiền từ chứng khoán để có phương

pháp đầu tư hợp lý

Những “người chơi” trên thị trường

chứng khoán? Họ là ai?

Thị trường thì luôn có kẻ mua, người bán

Vậy họ là ai? Ngoài họ ra còn ai tham gia trên thị trường này nữa?

Tôi và bạn sẽ cùng tìm hiểu ngay sau đây

Doanh nghiệp

“Người chơi” đầu tiên phải kể đến là các doanh nghiệp

Cổ phiếu của các công ty chính là hàng hóa trên thị trường chứng

khoán

Các công ty tham gia thị trường với mục tiêu huy động vốn cho hoạt

động sản xuất kinh doanh

Câu chuyện ngắn về Facebook

123

Shares

114

9

Những ngày đầu…

Facebook chỉ là một trang web đơn giản, có lẽ giá trị chưa bằng một

chiếc Honda Vision 2018

Nhưng đến hiện tại, Facebook đã trở thành 1 “đế chế” lớn mạnh với

hơn 2 tỷ người dùng

Tức gần một nửa dân số thế giới

Bằng cách nào Facebook đã lớn mạnh nhanh như vậy?

Tất nhiên Mark Zuckerberg và những người bạn chẳng thể nào đủ tiền

để biến Facebook thành như ngày nay

Họ đã gọi vốn bằng cách bán cổ phần công ty cho các nhà đầu tư

Và khoản đầu tư đầu tiên họ nhận được là 500.000$ từ Peter Thiel và

Elon Musk – 2 cựu CEO PayPal

Đây là cột mốc quan trọng cho sự phát triển nhanh chóng của mạng xã

Không chỉ dừng lại ở đó…

Tháng 5/2012, Facebook chính thức niêm yết trên sàn GDCK Nasdaq

(Mỹ) với mức giá 38$/cp Tương ứng giá trị vốn hóa hơn 100 tỷ USD

Tuy nhiên, không ai dám chắc công ty nào sẽ tốt công ty nào không

Nếu công ty có danh tiếng tốt, các nhà đầu tư sẽ đầu tư cho công ty đó

Những công ty không có danh tiếng hoặc vận hành không tốt sẽ gặp

khó khăn trong quá trình bán cổ phiếu

Đối với nhà đầu tư cá nhân…

Có rất nhiều cách để đánh giá một công ty tốt

Và cách nhanh nhất tôi vẫn thường làm là học hỏi kinh nghiệm phân

tích tài chính doanh nghiệp của Warren Bu ett

Không ai khác, bạn chính là những người cung cấp vốn cho thị trường

chứng khoán

Họ tham gia với mục đích kiếm lợi từ hoạt động đầu tư

Có 3 dạng nhà đầu tư mà bạn cần phân biệt: nhà đầu tư tổ chức, nhà

đầu tư cá nhân và nhà đầu tư nước ngoài

Nhà đầu tư tổ chức

Hay còn gọi là Big Boys trên thị trường chứng khoán

Họ thường có lợi thế về thông tin, tiềm lực tài chính và một chiến lược

đầu tư dài hạn

Chính những điều này giúp họ định giá hiệu quả hơn và có khả năng

dẫn dắt thị trường

Tuy nhiên, họ cũng có những bất lợi riêng

Một chú voi dù to lớn khỏe mạnh đến đâu cũng không thể di chuyển

nhanh và linh hoạt như đàn kiến

Với nhà đầu tư tổ chức cũng vậy, để ra được một quyết định đầu tư

phải qua rất nhiều quy trình

Hơn thế nữa, mọi động thái của nhà đầu tư tổ chức đều bị cả thị

Nhà đầu tư cá nhân

Hay còn gọi là nhà đầu tư nhỏ lẻ, nhóm này thường chiếm số đông trên

thị trường

Bạn có thừa nhận với tôi rằng…

So với nhà đầu tư tổ chức, nhà đầu tư nhỏ lẻ sẽ yếu thế về thông tin và

tiềm lưc tài chính

Tệ hơn nữa là nhóm này lại dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông

123

Shares

114

9

Vì thế nhỏ phải có võ!

Nhà đầu tư cá nhân có thể dễ dàng xoay chuyển tình hình với số vốn

nhỏ và quyền tự chủ trong các quyết định đầu tư

Bạn hoàn toàn có thể “vào, ra” bất kỳ cổ phiếu nào một cách nhanh

chóng

Nhờ đó giúp bạn kiếm lợi hay thoát lỗ hiệu quả hơn

Đôi khi việc theo chân người khổng lồ cũng là một chiến lược hay để

đánh bại các tổ chức

Nhà đầu tư nước ngoài

Ở Việt Nam nhà đầu tư nước ngoài có vai trò rất quan trọng

9 tháng đầu năm 2018, nhà đầu tư nước ngoài đã chi gần 32.000 tỷ

mua ròng, gấp đôi so với năm 2017

Với thị trường cận biên như Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài có nguồn

lực tài chính dồi dào cùng kinh nghiệm kinh doanh quý báu luôn được

123

Shares

114

9

chào đón.

Bất kỳ cổ phiếu nào có sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức nước ngoài

đều tạo được sứt hút trên thị trường

Do đó, bạn nên theo dõi giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài

Biết đâu lại có ý tưởng cho một cơ hội đầu tư nào đó thì sao!

Công ty chứng khoán

Hoạt động của thị trường chứng khoán trước hết cần những người môi

giới trung gian, đó là các công ty chứng khoán Một định chế tài chính

trên thị trường chứng khoán, thực hiện vai trò trung gian môi giới mua

Cơ quan quản lý

Đây là những cơ quan quản lý đảm bảo những “người chơi” tuân thủ

“luật chơi” được quy định trước

Ở Việt Nam, thị trường chứng khoán được quản lý bởi cơ quan cao

Tiếp đến là UBCKNN và cuối cùng là 2 cơ quan chuyên môn gồm:

Sở giao dịch chứng khoán: trực tiếp vận hành các thị trường cổphiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh

Trung tâm lưu ký chứng khoán: thực hiện chức năng thanh toán,đăng ký và lưu ký chứng khoán

Nhà đầu tư cá nhân muốn mua bán cổ

phiếu phải làm thế nào?

Để hình dung được rõ hơn, bạn hãy nhớ lại ví dụ khi nãy về Facebook

Trước khi niêm yết trên sàn Nasdaq, Facebook sẽ  phải tổ chức một

phiên IPO

Vậy thế nào là IPO?

IPO là gì?

Sau khi IPO một công ty cổ phần sẽ trở thành công ty đại chúng

Khi đó những nhà đầu tư cá nhân như bạn sẽ có thể mua được cổ

phiếu của những công ty này

Ở Việt Nam, các phiên IPO thường được tổ chức tại HOSE và HNX

IPO (viết tắt của Initial Public Offering) là việc chào bán chứng khoán lần đầu tiên ra công chúng Khái niệm công chúng được hiểu là một số lượng nhà đầu tư đủ lớn với giá trị chứng khoán chào bán cũng đủ lớn.

Các giao dịch mua/bán trong đợt IPO này sẽ hình thành nên thị trường

chứng khoán sơ cấp

Ví dụ về IPO

Nếu bạn coi giá trị cả một công ty là một cái Pizza

Giá trị cổ phiếu bạn mua được trong phiên IPO này chính là một phần

của miếng bánh

Khi chiếc Pizza càng to

Các miếng Pizza sẽ càng lớn

Tương tự…

Khi Facebook gia tăng lợi nhuận bằng một kiểu kinh doanh mới

Cỡ chiếc Pizza của công ty lại lớn thêm kéo theo đó là giá của cổ phiếu

Điều này rất tốt cho cổ đông!

Cổ phiếu lúc đầu chỉ 38$ nhưng sau đó tăng lên 50$ và khi bán ra bạn

Sau phiên IPO, cổ phiếu sẽ giao dịch trên thị trường thứ cấp

Thị trường thứ cấp có hai dạng là tập trung và phi tập trung

123

Shares

114

9

Mua bán trên thị trường tập trung

Thị trường này dành cho các cổ phiếu đã niêm yết

Chúng được giao dịch tập trung tại các Sở Giao dịch Chứng khoán

Để mua bán cổ phiếu trong trường hợp này…

Điều duy nhất bạn cần là một tài khoản chứng khoán và một chiếc máy

tính có kết nối mạng

Sau đó, bạn truy cập hệ thống giao dịch của công ty chứng khoán là có

thể đặt lệnh mua bán một cách dễ dàng

Mua cổ phiếu AAA – Giá: 14.000 đồng – Khối lượng: 1.000

Việc mở tài khoản chứng khoán thì hoàn toàn miễn phí và nhanh

chóng Bạn có thể xem thêm Hướng dẫn mở tài khoản chứng khoán

Sau khi đã có tài khoản thì bạn chỉ cần truy cập hệ thống giao dịch của

Hướng dẫn chi tiết cách chơi chứng khoánCách đọc bảng giá chứng khoán

6 bộ lọc cổ phiếu áp dụng tốt nhất cho thị trường Việt Nam

… để mua bán cổ phiếu hiệu quả hơn

Mua bán trên thị trường phi tập trung

Thị trường này dành cho các cổ phiếu chưa niêm yết hay còn gọi là thị

trường OTC

Theo quy định của luật chứng khoán Việt Nam…

Cổ phiếu của các công ty đại chúng đều phải thực hiện lưu ký trước khi

giao dịch

Nếu bạn muốn lưu ký chứng khoán hãy đến gặp các công ty chứng

khoán Họ sẽ làm miễn phí!

Và cũng như thị trường tập trung, để có thể mua bán trước tiên bạn

vẫn cần một tài khoản chứng khoán

Khác một điều là không có bảng điện để bạn xem giá

Giao dịch được thực hiện thông qua thỏa thuận giữa người mua và

người bán với sự chứng kiến của CTCK

Chỉ số chứng khoán là gì?

Hiểu đơn giản…

Chỉ số chứng khoán là thông tin thể hiện bình quân giá chứng khoán

hiện tại so với giá chứng khoán bình quân thời kỳ gốc lựa chọn

So sánh giá trị chỉ số giữa hai thời điểm khác nhau ta được sự biến

123

Shares

114

9

Nhờ đó bạn có thể đánh giá nhanh các công ty này đang làm tốt hay tệ

và nền kinh tế chung

Chỉ số chứng khoán mỗi quốc gia là khác nhau và gộp lại tạo nên một

thị trường giao dịch toàn cầu

VN-Index

Chỉ số VN-Index là chỉ số thể hiện xu hướng biến động giá của toàn bộ

cổ phiếu niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán TP HCM (HOSE)

VN-Index so sánh giá trị vốn hóa của toàn bộ thị trường so với giá trị

vốn hóa thời điểm cơ sở ngày gốc 28/07/2000, ngày đầu tiên thị trường

đi vào hoạt động

VN30

Chỉ số VN30 là chỉ số giá của 30 công ty niêm yết trên HOSE có giá trị

vốn hóa và thanh khoản hàng đầu, đáp ứng các tiêu chí sàng lọc

VN30 chọn thời điểm gốc để so sánh là ngày 02/01/2009

HNX-Index

Chỉ số HNX-Index là chỉ số thể hiện xu hướng biến động giá của toàn

bộ cổ phiếu niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX)

Phương pháp tính bằng cách so sánh tổng giá trị thị trường hiện tại của

các cổ phiếu niêm yết với thời điểm gốc ngày 14/07/2005

 HNX30

HNX30 bao gồm 30 cổ phiếu có thanh khoản và giá trị vốn hóa tốt nhất

trên thị trường cổ phiếu niêm yết của Sở GDCK Hà Nội

Chỉ số này được tính toán và so sánh với thời điểm gốc là ngày

Chỉ số này có vai trò quan trọng tạo nền tảng cho chủ trương hợp nhất

2 Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam

VN AllShare chọn thời điểm gốc để so sánh là ngày 24/01/2014

Tương lai nào cho thị trường chứng

khoán Việt Nam?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ hơn về quy

mô, không ngừng hoàn thiện về cấu trúc

Và trở thành kênh dẫn vốn quan trọng của nền kinh tế

Hơn thế nữa, thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng nhận được

nhiều sự quan tâm của các nhà đầu tư trong và ngoài nước

Trong đợt review hàng năm của FTSE Russell diễn ra vào tháng 9 vừa

123

Shares

114

9